Question

Difficulty: HardBelirsizlik Altında Karar Verme (Wald, Maximax, Hurwicz, Savage, Laplace Kriterleri)

Bir teknoloji şirketi, yeni geliştireceği yapay zeka entegreli akıllı ev asistanı için üç farklı donanım mimarisinden (M1,M2,M3M_1, M_2, M_3) birini seçecektir. Ürünün piyasaya sürülmesinden sonra karşılaşılabilecek üç farklı pazar benimseme senaryosuna (S1S_1: Yavaş, S2S_2: Beklenen, S3S_3: Hızlı) göre elde edilecek net kâr değerleri (milyon TL cinsinden) aşağıda verilmiştir:

MimarilerYavaş (S1S_1)Beklenen (S2S_2)Hızlı (S3S_3)
**M1M_1**205080
**M2M_2**-2060120
**M3M_3**405060

Kâr maksimizasyonunu hedefleyen şirket yönetiminin, sırasıyla Hurwicz (iyimserlik katsayısı α=07\alpha = 0{}7) ve Savage (Pişmanlık) ölçütlerine göre seçmesi gereken donanım mimarileri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

  1. M2M_2 ve M1M_1Answer
  2. B
    M3M_3 ve M1M_1
  3. C
    M2M_2 ve M3M_3
  4. D
    M3M_3 ve M2M_2
  5. E
    M1M_1 ve M3M_3

Answer

Şirket yönetiminin sırasıyla M2M_2 ve M1M_1 donanım mimarilerini seçmesi gerekir.
Soruda hedeflenen kâr maksimizasyonuna göre; Hurwicz ölçütünde her alternatifin maksimum getirisi α=07\alpha = 0{}7 ile, minimum getirisi ise (1α)=03(1-\alpha) = 0{}3 ile çarpılarak toplanır. Hesaplandığında en yüksek değere 78 ile M2M_2 donanım mimarisi ulaşır. Savage ölçütünde ise öncelikle her sütunun (pazar senaryosu) maksimum getirisi bulunarak (sırasıyla 40, 60 ve 120), matristeki diğer değerler bu maksimumlardan çıkarılır. Böylece fırsat kaybı matrisi elde edilir. Bu yeni matriste M1M_1'in alabileceği en büyük pişmanlık 40, M2M_2'nin 60 ve M3M_3'ün 60'tır. Savage kriterinin kuralı gereği bu maksimum pişmanlıklar arasından en küçüğü (minimax regret) seçilmelidir. Bu da 40 değeri ile M1M_1'dir.

Step-by-Step Solution

1
Hurwicz ölçütü için her alternatifin en iyi (maksimum) ve en kötü (minimum) kâr değerlerini belirleme.
M1M_1: Maks=80, Min=20 | M2M_2: Maks=120, Min=-20 | M3M_3: Maks=60, Min=40
Hurwicz ölçütü, bir karar alternatifinin alabileceği en iyi ve en kötü sonuçların ağırlıklı ortalamasına dayanır.
2
Hurwicz değerlerini iyimserlik formülü (H=α×Maks+(1α)×MinH = \alpha \times Maks + (1-\alpha) \times Min) ile hesaplama (α=07\alpha = 0{}7).
M1=(07×80)+(03×20)=56+6=62M_1 = (0{}7 \times 80) + (0{}3 \times 20) = 56 + 6 = 62
M2=(07×120)+(03×20)=846=78M_2 = (0{}7 \times 120) + (0{}3 \times -20) = 84 - 6 = 78
M3=(07×60)+(03×40)=42+12=54M_3 = (0{}7 \times 60) + (0{}3 \times 40) = 42 + 12 = 54
En yüksek Hurwicz değerini veren M2M_2 (78), bu ölçüte göre en uygun donanım mimarisidir.
3
Savage (Pişmanlık) ölçütü için her pazar senaryosunun (sütunun) en yüksek kâr değerini (Maks) tespit etme.
S1S_1 (Yavaş) için Maks = 40, S2S_2 (Beklenen) için Maks = 60, S3S_3 (Hızlı) için Maks = 120.
Pişmanlık (fırsat kaybı) matrisini oluşturmak için, her doğa durumunda elde edilebilecek maksimum getirinin bilinmesi gerekir.
4
Fırsat kaybı matrisini oluşturma ve her alternatifin karşılaştığı maksimum pişmanlığı bulma.
Hücre değeri (Maks - İlgili Değer):
M1M_1 pişmanlıkları: (40-20=20, 60-50=10, 120-80=40) \rightarrow Maksimum Pişmanlık = 40
M2M_2 pişmanlıkları: (40-(-20)=60, 60-60=0, 120-120=0) \rightarrow Maksimum Pişmanlık = 60
M3M_3 pişmanlıkları: (40-40=0, 60-50=10, 120-60=60) \rightarrow Maksimum Pişmanlık = 60
Karar verici, herhangi bir donanım mimarisini seçtiğinde en fazla ne kadar kârdan mahrum kalacağını (maksimum pişmanlığı) hesaplar.
5
Maksimum pişmanlıklar arasından en küçüğünü (Minimax Regret) seçme.
Maksimum pişmanlık değerleri (40, 60, 60) içinden en küçüğü olan 40'ı veren M1M_1 seçilir.
Savage ölçütü, karar sonrası yaşanabilecek en büyük pişmanlığı (fırsat kaybını) en aza indirmeyi (minimax) hedefler.

Key Concept

Belirsizlik Altında Karar Verme (Hurwicz ve Savage Kriterleri)

Alternative Method

Savage kriteri için matristeki negatif değerlere (-20) dikkat edilmelidir. Pişmanlık hesaplanırken bir durumun maksimum getirisi (Örn: S1S_1 için 40) ile negatif bir değer çıkarıldığında (40(20)=6040 - (-20) = 60), matematiksel olarak toplama işlemi yapıldığı unutulmamalıdır.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question