Question

Difficulty: Very hardDağılımda Yakınsama

Bir finansal risk modellemesi sürecinde, ardışık bağımsız yatırım getirilerini temsil eden standart normal dağılımlı Z1,Z2,,ZnZ_1, Z_2, \dots, Z_n rastgele değişkenleri gözlemlenmektedir. Bu süreçten türetilen bir Yn=1ni=1nZi2Y_n = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^n Z_i^2 istatistiği risk ölçeği olarak kullanılmaktadır.

Diğer yandan, dışsal bir şok faktörünü temsil eden XnX_n rastgele değişken dizisinin birikimli dağılım fonksiyonu FXn(x)F_{X_n}(x)'in, her xx süreklilik noktasında standart normal dağılımın birikimli dağılım fonksiyonu olan Φ(x)\Phi(x)'e yakınsadığı tespit edilmiştir.

Modele entegre edilen nihai risk skoru Wn=XnYn+YnW_n = \frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} + Y_n olarak tanımlanmıştır.

Verilen bu diziler ve asimptotik limit teoremleri dikkate alındığında, WnW_n risk skorunun asimptotik yakınsama durumu ve limit özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. WnW_n risk skoru dağılımda N(1,1)N(1, 1) dağılımına yakınsar. XnX_n'in olasılıkta yakınsadığına dair bir bilgi bulunmadığından, WnW_n'in olasılıkta sabit veya rastgele bir değere yakınsadığı kesin olarak söylenemez.Answer
  2. B
    Dağılımda yakınsama, hiyerarşik olarak olasılıkta yakınsamayı gerektirdiği için WnW_n skoru N(1,1)N(1, 1) dağılımına olasılıkta yakınsar ve rr-nci mertebeden ortalamada yakınsama şartları doğrudan sağlanır.
  3. C
    YnY_n dizisi Büyük Sayılar Yasası gereği 1'e hemen hemen kesin (almost sure) yakınsadığından, WnW_n dizisi de asimptotik olarak X+1X+1 rastgele değişkenine hemen hemen kesin yakınsar.
  4. D
    XnX_n'in dağılımda standart normale yakınsaması, karesel ortalamada yakınsamayı da garanti ettiği için Slutsky Teoremi gereği WnW_n dizisi olasılıkta N(1,1)N(1,1) dağılımına yakınsar.
  5. E
    WnW_n skorunun asimptotik varyansı, varyans özellikleri gereği XnX_n'in varyansının Yn\sqrt{Y_n}'in varyansına oranlanmasıyla bulunacağından, skor Cauchy dağılımına yakınsar.

Answer

WnW_n risk skoru dağılımda N(1,1)N(1, 1) dağılımına yakınsar. XnX_n'in limiti hakkında sadece dağılımsal bilgi verildiğinden WnW_n'in olasılıkta yakınsadığı söylenemez.
Verilen I. öncül, tanımı gereği XndN(0,1)X_n \xrightarrow{d} N(0,1) olduğunu ifade eder. II. öncülde YnY_n, beklenen değeri 1 olan Zi2Z_i^2 (Ki-kare) değişkenlerinin ortalamasıdır; Büyük Sayılar Yasası ile YnP1Y_n \xrightarrow{P} 1 olur. Sürekli Dönüşüm Teoremi kullanılarak YnP1\sqrt{Y_n} \xrightarrow{P} 1 bulunur. Slutsky Teoremi bölme işlemi için uygulandığında XnYndN(0,1)\frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} \xrightarrow{d} N(0,1) ve ardından toplama işlemi için uygulandığında XnYn+YndN(0,1)+1=N(1,1)\frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} + Y_n \xrightarrow{d} N(0,1) + 1 = N(1,1) sonucuna ulaşılır. XnX_n'in olasılıkta yakınsadığı bilinmediğinden ve limit sabit bir değer olmadığından, WnW_n'in daha güçlü olan olasılıkta veya hemen hemen kesin yakınsama türlerine sahip olduğu kesin olarak söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
XnX_n dizisinin yakınsama durumunu tanımlamak
FXn(x)F_{X_n}(x)'in her süreklilik noktasında Φ(x)\Phi(x)'e yakınsaması, dağılımda yakınsamanın tam tanımıdır. Bu nedenle XndN(0,1)X_n \xrightarrow{d} N(0,1) elde edilir.
Dağılımda yakınsama (convergence in distribution), dizinin birikimli dağılım fonksiyonunun limit dağılımın birikimli dağılım fonksiyonuna yakınsaması ile tanımlanır.
2
Büyük Sayılar Yasası'nı (WLLN) kullanarak YnY_n'in limitini bulmak
ZiN(0,1)Z_i \sim N(0,1) olduğundan, varyans tanımından E[Zi2]=Var(Zi)+(E[Zi])2=1+0=1E[Z_i^2] = \text{Var}(Z_i) + (E[Z_i])^2 = 1 + 0 = 1'dir. Zayıf Büyük Sayılar Yasası gereği, örneklem ortalaması beklenen değere olasılıkta yakınsar: Yn=1nZi2P1Y_n = \frac{1}{n} \sum Z_i^2 \xrightarrow{P} 1.
YnY_n, bağımsız ve aynı dağılımlı Ki-kare (1 serbestlik dereceli) rastgele değişkenlerin aritmetik ortalamasıdır.
3
Sürekli Dönüşüm Teoremi (Continuous Mapping Theorem) uygulamak
g(y)=yg(y) = \sqrt{y} fonksiyonu y=1y=1 noktasında sürekli olduğundan, YnP1Y_n \xrightarrow{P} 1 bilgisi YnP1\sqrt{Y_n} \xrightarrow{P} 1 sonucunu verir.
Olasılıkta yakınsayan bir dizinin sürekli bir fonksiyon altındaki görüntüsü, limitin aynı fonksiyondaki görüntüsüne olasılıkta yakınsar.
4
Slutsky Teoremi'ni ardışık olarak uygulamak
XndN(0,1)X_n \xrightarrow{d} N(0,1) ve YnP1\sqrt{Y_n} \xrightarrow{P} 1 olduğu için bölümleri XnYndN(0,1)1=N(0,1)\frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} \xrightarrow{d} \frac{N(0,1)}{1} = N(0,1) olur. Toplam durumu için; XnYndN(0,1)\frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} \xrightarrow{d} N(0,1) ve YnP1Y_n \xrightarrow{P} 1 olduğundan, Wn=XnYn+YndN(0,1)+1=N(1,1)W_n = \frac{X_n}{\sqrt{Y_n}} + Y_n \xrightarrow{d} N(0,1) + 1 = N(1,1) elde edilir.
Slutsky Teoremi, dağılımda yakınsayan bir dizi ile olasılıkta sabite yakınsayan bir dizinin çarpım, bölüm ve toplamlarının limit dağılımlarını belirlememizi sağlar.
5
Yakınsama hiyerarşisini değerlendirmek
Limit dağılımı N(1,1)N(1,1) olan bir rastgele değişkendir (sabit değildir). XnX_n sadece dağılımda yakınsadığından, WnW_n için olasılıkta, karesel ortalamada veya hemen hemen kesin yakınsama garanti edilemez.
Dağılımda yakınsama, dizinin aldığı değerlerin değil sadece olasılık dağılımının bir limite yaklaştığını gösterir; en zayıf yakınsama türüdür.

Key Concept

Dağılımda Yakınsama, Slutsky Teoremi ve Yakınsama Hiyerarşisi
Estimated Time:2m 30s
Rate this question