Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri

82 questions

Question 81Question

Bir teknoloji dergisi, 33 farklı markaya ait dizüstü bilgisayar bataryalarının kullanım ömürlerini karşılaştırmak için her markadan 44 adet batarya seçerek tamamen rastgele bir deneme yapmıştır. Yapılan varyans analizi (ANOVA) sonucunda markalar arası fark anlamlı bulunmuş ve varyansların homojenliği varsayımının sağlandığı görülmüştür. ANOVA tablosunda hata kareler ortalaması (MShataMS_{hata}) 100100 olarak belirlenmiştir. α=0,05\alpha = 0,05 anlamlılık düzeyinde, 33 grup ve 99 hata serbestlik derecesi için tablo değeri q0,05;3;9=4,00q_{0,05; 3; 9} = 4,00 olduğuna göre, bu analiz için Tukey HSD kritik değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 20

Answer

Kritik Tukey HSD değeri 20'dir.
Tukey HSD kritik değeri, HSD=q×MShata/nHSD = q \times \sqrt{MS_{hata} / n} formülü ile hesaplanır. Soruda verilen q=4,00q=4,00, MShata=100MS_{hata}=100 ve n=4n=4 değerleri yerine konulduğunda 4×100/4=4×5=204 \times \sqrt{100/4} = 4 \times 5 = 20 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen değerleri formül için düzenleme
q=4,00q = 4,00, MShata=100MS_{hata} = 100, n=4n = 4 (her gruptaki birim sayısı)
Tukey HSD testi için grup başına düşen gözlem sayısı ve hata varyansı gereklidir.
2
Standart hata bileşenini hesaplama
MShatan=1004=25=5\sqrt{\frac{MS_{hata}}{n}} = \sqrt{\frac{100}{4}} = \sqrt{25} = 5
Ortalamalar arası farkın standart hatası, hata varyansının grup büyüklüğüne oranının kareköküdür.
3
HSD kritik değerini hesaplama
HSD=q×5=4,00×5=20HSD = q \times 5 = 4,00 \times 5 = 20
Kritik değer, tablo değeri ile standart hata bileşeninin çarpımı ile bulunur.

Key Concept

Tukey HSD Formülü
Question 82Question

Bir gıda mühendisi, üretilen bir meyve suyunun raf ömrünü uzatmak amacıyla 44 farklı koruyucu madde formülasyonunun etkisini araştırmaktadır. Tamamen rastgele tasarıma göre yürütülen bu çalışmada, her bir formülasyon birbirinden bağımsız 99 farklı üretim partisine uygulanmıştır.

Verilerin normal dağılım gösterdiği ve grup varyanslarının eşit olduğu bilinen bu deneyde, elde edilen verilerle yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda FF test istatistiği Fhesap=2,24F_{hesap} = 2,24 ve anlamlılık değeri p=0,105p = 0,105 olarak bulunmuştur. (Deneyde α=0,05\alpha = 0,05 anlamlılık düzeyi benimsenmiştir.)

Analize ait Hata Kareler Toplamı (SSESSE) 11521152 olarak hesaplanmıştır. α=0,05\alpha = 0,05 anlamlılık düzeyi için Studentize aralık istatistiği tablo değeri q(0,05;4;32)=3,83q_{(0,05; 4; 32)} = 3,83'tür.

Buna göre, grup ortalamalarının karşılaştırılması amacıyla Tukey HSD testinin uygulanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi istatistiksel olarak en uygun yaklaşımdır?

Show answer & explanation

Answer: Varyans analizi sonucunda gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı çıkmadığı (p>0,05p > 0,05) için Tukey HSD testi dâhil hiçbir çoklu karşılaştırma testi uygulanmamalıdır.

Answer

Varyans analizi sonucunda genel F testi anlamsız çıktığı için post-hoc test uygulanmamalıdır yaklaşımı en doğrudur.
Çoklu karşılaştırma testlerinin (Tukey HSD dâhil) temel ön koşulu, varyans analizinde (ANOVA) hesaplanan FF istatistiğinin istatistiksel olarak anlamlı çıkmasıdır (H0H_0'ın reddedilmesi). Soruda verilen p=0,105p = 0,105 değeri, α=0,05\alpha = 0,05'ten büyük olduğu için ana hipotez reddedilemez; yani dört formülasyon arasında istatistiksel bir fark yoktur. Analiz burada sonlandırılmalı ve ikili karşılaştırmalar yapılmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Varyans analizinin (ANOVA) genel anlamlılık sonucunu (p değerini) kontrol et.
p=0,105p = 0,105 değeri, belirlenen α=0,05\alpha = 0,05 anlamlılık düzeyinden büyüktür (p>0,05p > 0,05).
Çoklu karşılaştırma (post-hoc) testlerine geçmeden önce gruplar arasında genel bir fark olup olmadığını doğrulayan ANOVA sonucuna bakılması zorunludur.
2
Tukey HSD testinin uygulanabilirlik şartını değerlendir.
H0H_0 hipotezi reddedilemediği için hiçbir grup ortalaması diğerinden istatistiksel olarak farklı değildir. Bu nedenle Tukey HSD testi uygulanmamalıdır.
ANOVA FF testinin anlamsız çıkması, gruplar arası farkların tesadüfi olduğunu gösterir. Bu durumda post-hoc testler uygulamak hatalı sonuçlar (Tip-1 Hata) doğurur.
3
Hesaplama çeldiricilerini tespit etmek için varsayımsal HSD değerini hesapla.
N=4×9=36N = 4 \times 9 = 36. Serbestlik derecesi dfhata=364=32df_{hata} = 36 - 4 = 32. MSE=115232=36MSE = \frac{1152}{32} = 36. HSD=3,83×369=3,83×2=7,66HSD = 3,83 \times \sqrt{\frac{36}{9}} = 3,83 \times 2 = 7,66.
Eğer F testi anlamlı çıksaydı doğru yanıt bu değer olacaktı. Matematiksel olarak doğru ancak istatistiksel koşul sağlanmadığı için tuzak değerdir.

Key Concept

ANOVA sonuçları ve Çoklu Karşılaştırma Testleri Uygulama Ön Koşulları

Practice More

F testinin anlamlı çıktığı bir senaryoda, Hata Kareler Ortalaması (MSE) ve öğrenci aralık istatistiği (qq) kullanılarak Tukey HSD değerinin doğru hesaplandığı pratiği pekiştirmek için benzer bir soru çözülmesi önerilir.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 5 / 5
Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Practice Questions — KPSS İstatistik — Page 5 | Examkin