Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkardığı bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile yeni bir kamu kurumu kurmuş, bu kurum personelinin sendika kurma hakkına (sosyal hak) ilişkin detaylı düzenlemeler yapmış ve kurum yöneticilerinin siyasi partilere üye olmalarını yasaklayan hükümler sevk etmiştir. Kararnamenin yürürlüğe girmesinden bir süre sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) söz konusu kurumun teşkilat yapısı ve personel rejimini bütünüyle düzenleyen yeni bir kanun kabul etmiştir.
1982 Anayasası'nın Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- CBK'nın siyasi partilere üye olma yasağı getiren hükmü, olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceği kuralına aykırıdır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise CBK'nın söz konusu kurumu düzenleyen hükümleri Anayasa Mahkemesi kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.Answer
- BCumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar normlar hiyerarşisinde eşdeğer kabul edildiğinden uyuşmazlık 'sonraki norm' ilkesiyle çözülür ve CBK'nın yürürlükten kalkması için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi zorunludur.
- COlağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel hak ve hürriyetlerin hiçbir alt kategorisi düzenlenemeyeceğinden, kararnamedeki sendika kurma hakkına ilişkin bölüm baştan itibaren yok hükmündedir ve denetimi Danıştay tarafından yapılır.
- DKamu tüzel kişiliği kurma yetkisi Anayasa'da münhasıran kanuna ayrılmış bir alan olduğundan CBK ile yapılamaz; ayrıca bu düzenlemeye karşı tıpkı olağanüstü hâl (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde olduğu gibi anayasaya uygunluk denetimi talep edilemez.
- ETBMM'nin sonradan çıkardığı kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hüküm uyuşmazlığı bulunması hâlinde, yürütme alanına ilişkin konularda CBK öncelikli olarak uygulanır ve bu çatışmanın nihai çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesidir.
Answer
Olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceğini ve TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın iptal kararına gerek olmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle geleceğini belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkaracağı CBK'lar ile Anayasa'nın sosyal ve ekonomik haklarını düzenleyebilir ancak siyasi hakları (parti üyeliği gibi) düzenleyemez. Dolayısıyla siyasi parti yasağı getiren hüküm konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır. Ayrıca yine aynı maddeye göre, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Anayasa Mahkemesinin bir iptal kararına gerek kalmaksızın otomatik olarak hükümsüz hâle gelir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Sınırı ve Hukuki Statüsü
Estimated Time:2m 0s