Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Sivil Toplum ve Baskı Grupları

Türkiye'de 19821982 Anayasası'nın ilk metninde sivil toplum kuruluşları ile siyasal alan arasında katı bir ayrım yapılmış; derneklerin, sendikaların ve meslek kuruluşlarının siyasal amaç gütmeleri veya siyasi partilerle iş birliği yapmaları yasaklanmıştır. Ancak bu yapı, çoğulcu demokrasi anlayışı doğrultusunda zamanla değişikliğe uğramıştır.

Buna göre, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları ve baskı gruplarının hukuki statüsü ile siyasal sistemdeki işlevlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. 19951995 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile dernekler, vakıflar, sendikalar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının siyasi partilerle ortak hareket etmelerini ve siyasi faaliyette bulunmalarını engelleyen yasaklar kaldırılarak; bu yapıların birer baskı grubu olarak karar alma süreçlerine katılımının önü açılmıştır.Answer
  2. B
    Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üyeliğin ihtiyari (gönüllü) olması ve özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olmaları yönüyle baskı grupları literatüründe 'saf gönüllü kuruluşlar' kategorisinde değerlendirilir.
  3. C
    Siyasi partiler ile baskı grupları arasındaki temel yapısal fark; baskı gruplarının iktidarı doğrudan ele geçirmeyi hedeflemesi, siyasi partilerin ise sadece üyelerinin sektörel çıkarlarını savunmasıdır.
  4. D
    19821982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan sivil toplum üzerindeki kısıtlamalar, ancak 20172017 Anayasa referandumu ile tamamen yürürlükten kaldırılarak sivil toplumun siyasal katılımı ilk kez anayasal güvenceye kavuşmuştur.
  5. E
    Anayasa'nın 135135. maddesinde düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, devletin hiyerarşik yapısı içerisinde yer aldıklarından hükümet politikaları üzerinde baskı grubu işlevi görmeleri hukuken yasaklanmıştır.

Answer

1995 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile sivil toplum kuruluşları üzerindeki siyasi yasakların kaldırılması ve bu grupların siyasi partilerle iş birliği yapabilmesinin önünün açılması doğru ifadedir.
Doğru ifade, 19951995 yılındaki anayasa değişikliklerinin sivil toplum üzerindeki 'siyaset yasağı' anlayışını sona erdirdiğini vurgulamaktadır. Bu değişikliklerle derneklerin, vakıfların, sendikaların ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının siyasi partilerle bağ kurabilmesi ve siyasal alanda görüş bildirebilmesi sağlanarak, modern çoğulcu demokrasinin gereği yerine getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi partiler ve baskı grupları arasındaki işlevsel farkı analiz et.
Siyasi partiler iktidarı doğrudan ele geçirmeyi ve kullanmayı hedeflerken; baskı grupları (STK, meslek odaları vb.) iktidarı dışarıdan etkileyerek kendi lehlerine karar aldırmayı hedefler.
Bu ayrım, baskı grubunun tanımındaki temel unsurdur.
2
Türkiye'deki anayasal gelişmeleri, özellikle 1982 Anayasası ve 1995 değişiklikleri bağlamında hatırla.
1982 Anayasası'nın orijinal hali sivil toplumu 'siyaset dışı' tutmaya çalışmış; ancak 1995 değişiklikleri ile Madde 33, 52 (mülga), 69 ve 135'teki yasaklar kaldırılmıştır.
Hukuki statüdeki değişimi anlamak için bu kronolojik bilgi kritiktir.
3
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (barolar, odalar) özel durumunu değerlendir.
Bu kuruluşlar Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu tüzel kişisidir, üyelik zorunludur ve özerktirler.
Bu yapı onları gönüllü derneklerden ayırır ancak baskı grubu niteliklerini ortadan kaldırmaz.

Key Concept

Siyasal Katılım ve Baskı Gruplarının Hukuki Dönüşümü
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Sivil Toplum ve Baskı Grupları