Question

Difficulty: Very hardKırsal Yapı, Tarım ve Köy Sosyolojisi

1950 sonrasında Türkiye tarımında yaşanan makineleşme ve pazar ekonomisine eklemlenme süreci, klasik sosyolojik beklentilerin aksine küçük köylülüğün hızla tasfiye olmasıyla sonuçlanmamıştır. Aksine, 'küçük meta üreticiliği' olarak tanımlanan aile emeğine dayalı üretim biçimi, kapitalist dinamikler karşısında yapısal bir direnç göstermiş ve kırsal yapının temel karakteri olmaya devam etmiştir. Türkiye kırsalında küçük köylülüğün bu 'çözülmeden kalma' (persistence of peasantry) durumunun temel sosyolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Aile işgücünün 'öz-sömürü' (self-exploitation) kapasitesinin yüksekliği ve kentsel-sanayi sektörünün topraksızlaşan nüfusu emeğine katma kapasitesinin sınırlı kalmasıAnswer
  2. B
    19451945 tarihli Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun toprak mülkiyetini tam anlamıyla demokratikleştirerek ağalık sistemini ve büyük toprak sahipliğini tasfiye etmesi
  3. C
    Kırsal alanda 'mekanik dayanışmanın' yerini hızla 'organik dayanışmaya' bırakmasıyla her köylü hanesinin pazar için uzmanlaşmış birer üretim birimine dönüşmesi
  4. D
    Köy Enstitüleri modelinin 19601960'lı yıllarda kırsal kalkınmanın temeli haline gelerek köylülerin modern tarım tekniklerini bağımsızca kullanabilmesini sağlaması
  5. E
    Kırsal alanda dikey hareketliliğin durması sonucu sınıfsal farklılaşmanın ortadan kalkması ve tüm kırsal nüfusun 'orta köylü' statüsünde homojenleşmesi

Answer

Küçük köylülüğün kapitalist dönüşüm karşısındaki direnci, aile işgücünün 'öz-sömürü' kapasitesi ve kentsel sanayinin topraksızlaşan nüfusu tam anlamıyla istihdam edememesiyle açıklanmaktadır.
Türkiye'de köylülüğün tasfiye olmamasının (persistence) temelinde, aile işletmelerinin pazar fiyatları düştüğünde dahi aile fertlerinin çalışma süresini artırarak (öz-sömürü) üretimde kalabilmesi ve kentsel alanın bu nüfusu tam zamanlı sanayi işçisi olarak istihdam edebilecek gelişmişlikte olmaması yatar. Bu durum, Türkiye'ye özgü bir 'küçük meta üreticiliği' yapısının yerleşmesine neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
19501950 sonrası Türkiye kırsalındaki yapısal dönüşümü analiz et.
Makineleşmenin (traktör kullanımı) mülkiyet yapısını değiştirdiği ancak küçük üreticiyi tamamen yok etmediği görüldü.
Dönemin temel sosyolojik olgusu küçük meta üretiminin sürekliliğidir.
2
Köylülüğün neden tasfiye olmadığını (Chayanovcu perspektif) değerlendir.
Aile emeğine dayalı işletmelerin, kâr amacı gütmek yerine geçim odaklı olduğu için pazar baskısına 'öz-sömürü' (daha çok çalışma) ile direnç gösterdiği saptandı.
Küçük üretici, ücretli işçi çalıştırmadığı için maliyetleri düşürebilmektedir.
3
Kentsel faktörlerin kırsal üzerindeki etkisini incele.
Sanayileşmenin zayıf kalması, köylünün toprağını terk ettiğinde kentte güvenceli bir iş bulma ihtimalini düşürerek toprağa bağlılığı sürdürdüğü anlaşıldı.
İtici güçlerin (kırsal) çekici güçlerle (kentsel) dengelenememesi direnci artırır.

Key Concept

Küçük Meta Üretimi ve Köylülüğün Direnci
Rate this question