Examkin

Question

Difficulty: HardKanunların Yapılması ve Cumhurbaşkanınca Yayımlanması

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen ve yeni bir kamu kurumunun teşkilat yapısını düzenleyen bir kanun ile Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, yayımlanmak üzere eş zamanlı olarak Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir. Cumhurbaşkanı, incelemesi neticesinde her iki kanun metninde de devletin mali yükümlülükleri ve idari işleyiş açısından uygun bulmadığı hükümler tespit etmiştir.

1982 Anayasası hükümlerine göre, bu kanunların yayımlanması, geri gönderilmesi ve yürürlüğe girmesi süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Cumhurbaşkanı, yeni kamu kurumunun teşkilatını düzenleyen kanunu yayımlanmasını uygun bulmadığı takdirde, bir daha görüşülmek üzere gösterdiği gerekçeyle birlikte on beş gün içinde TBMM'ye geri gönderir.
  2. B
    TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen teşkilat kanununu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekilinin kabul oyu ile) hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.
  3. Cumhurbaşkanı, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nu yalnızca anayasaya aykırılık gerekçesiyle on beş gün içinde TBMM'ye iade edebilir; bütçe kanunları üzerinde yerindelik denetimi yaparak iade etme yetkisi bulunmamaktadır.Answer
  4. D
    TBMM, geri gönderilen teşkilat kanununda Cumhurbaşkanının iade gerekçelerini dikkate alarak yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı bu değiştirilmiş yeni metni de tekrar Meclise iade etme hakkına sahiptir.
  5. E
    Kanunların hukuki sonuç doğurabilmesi için anayasal terminolojide Resmî Gazete'de 'ilan' edilmesi değil 'yayımlanması' esastır ve kanun metninde aksi belirtilmemişse kural olarak yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Answer

Cumhurbaşkanının Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nu anayasaya aykırılık gerekçesiyle iade edebileceğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 89. maddesi gereğince Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere 15 gün içinde TBMM'ye geri gönderir. Ancak aynı maddede 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' ifadesi yer alır. Bu anayasal istisna kesindir; Cumhurbaşkanı bütçe kanunları üzerinde ne yerindelik ne de anayasaya aykırılık denetimi yaparak iade yetkisini kullanamaz. Bütçe kanununu zorunlu olarak yayımladıktan sonra, varsa anayasaya aykırılık iddialarını Anayasa Mahkemesinde iptal davası açarak ileri sürebilir.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe kanunlarının iade yasağının kapsamını anlama
1982 Anayasası'nın 89. maddesi, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından iade edilemeyeceğini mutlak bir kural olarak düzenler.
Kanunların iadesi mekanizmasında bütçe kanunları için anayasaya aykırılık veya yerindelik gibi bir ayrım yapılmamış, iade yetkisi tamamen kapatılmıştır.
2
Aynen kabul çoğunluğunun tespiti
İade edilen diğer kanunların aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 oy) gereklidir.
2017 anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanının geri gönderdiği kanunlarda TBMM'nin ısrar edebilmesi zorlaştırılmıştır.
3
Yayım ve ilan kavramlarını ayırt etme
Yasama işlemleri (kanunlar) Resmî Gazete'de yayımlanır, ilan edilmez. Ayrıca yürürlük tarihi belirtilmeyen kanunlar yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Anayasal terminolojinin doğru kullanımı ve yürürlük esaslarının bilinmesi yasa yapım sürecinin temel bir parçasıdır.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması, İadesi (Veto) ve Bütçe Kanunu İstisnası
Rate this question

Topics

Kanunların Yapılması ve Cumhurbaşkanınca Yayımlanması

More questions from this topic