Yasama

194 questions

1982 Anayasası’nın "Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri" başlıklı 87. maddesi, 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yapısındaki dönüşüme paralel olarak yeniden düzenlenmiştir. Bu çerçevede, güncel anayasal hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Yürütme organına, yasama yetkisinin devri mahiyetinde belirli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi veren yetki kanunlarını kabul etmek

TBMM üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek

Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Show answer & explanation

Answer: Yürütme organına, yasama yetkisinin devri mahiyetinde belirli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi veren yetki kanunlarını kabul etmek

Answer

Yürütme organına kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi veren yetki kanunlarını kabul etmek, 2017 değişiklikleri ile kaldırılan bir yetkidir.

Doğru cevap olan ifade anayasal bakımdan hatalıdır; çünkü 2017 anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemden vazgeçilmiş ve bu süreçte 'Kanun Hükmünde Kararname' (KHK) müessesesi kaldırılmıştır. Dolayısıyla TBMM'nin yürütme organına KHK çıkarma izni verdiği 'Yetki Kanunları' da anayasal sistemden çıkarılmıştır. Güncel 87. madde metninde artık böyle bir yetki yer almamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 87. maddesindeki güncel yetkilerin tespiti

Kanun koymak, para basmak, savaş ilanı, andlaşma uygun bulma, bütçe onayı ve af ilanı yetkilerinin devam ettiği görülür.

Mevcut anayasal metnin sınırlarını belirlemek için ilk adımdır.

2017 Anayasa değişikliklerinin yasama yetkisi üzerindeki etkisinin analizi

Bakanlar Kurulu ve gensoru gibi denetim yollarının yanı sıra, 'Yetki Kanunu' ve 'Kanun Hükmünde Kararname' (KHK) usulünün kaldırıldığı saptanır.

Yeni hükümet sisteminde yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesinin (Madde 7) güçlendiğini teyit etmek gerekir.

Seçenekler ile güncel hukuki durumun karşılaştırılması

Yetki kanunu çıkarma yetkisinin artık bir parlamento görevi olmadığı anlaşılır; çünkü CBK'lar (Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri) yetki devri değil, anayasadan alınan doğrudan yetkilerdir.

Hatalı olan yetkiyi diğer güncel yetkilerden ayırt etmek için son aşamadır.

Key Concept

Yasama Yetkisinin Devredilemezliği ve 2017 Sonrası Mülga Yetkiler

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

Bir hukuk fakültesinde düzenlenen "Türk Parlamento Hukukunda Statü Kayıpları" konulu kurgusal duruşmada, yasama organı üyesi olan (M)'nin karşılaştığı farklı ihtimaller üzerinden hukuki senaryolar üretilmiştir.

Bu senaryolarda ortaya çıkan sonuçlara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, yürürlükteki anayasal kurallarla tam bir uyum içindedir?

(M) hakkında kısıtlanma kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, üyeliğin düşmesi için Genel Kurulda oylama yapılması zorunludur ve bu karara karşı şekil eksikliği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

(M)'nin yürütme erki tarafından bir bakanlığa atanması durumunda, parlamenter sistem geleneğinin bir uzantısı olarak milletvekilliği sıfatı sona ermez ancak yasama faaliyetlerine katılımı bakanlık görevi süresince askıya alınır.

(M)'nin Meclis çalışmalarına mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması gerekçesiyle üyeliğinin düşürülebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir; bu Meclis kararına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını açıklar.

(M)'nin işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı yargılanabilmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi, aynı zamanda milletvekilliği statüsünün de doğrudan sona ermesi sonucunu doğurur.

(M)'nin milletvekilliğinden kendi isteğiyle istifa etmesi halinde, bu istifanın geçerlilik kazanarak üyeliğin düşmesi için TBMM'nin üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile onay vermesi anayasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: (M)'nin Meclis çalışmalarına mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması gerekçesiyle üyeliğinin düşürülebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir; bu Meclis kararına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını açıklar.

Answer

Devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu gerektiği ve bu karara karşı ilgilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebileceği, mahkemenin de 15 gün içinde kesin karar vereceği yönündeki ifade anayasal kurallara uygundur.

1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Başkanlık Divanının durumu tespit etmesi üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) ile karar verilir. Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, Meclis kararıyla gerçekleşen bu düşme işlemine karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu itirazı on beş gün içinde kesin karara bağlar. Verilen ifade, usulü, karar yeter sayısını ve itiraz sürelerini bütünüyle doğru aktarmaktadır.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğinin Meclis kararıyla düştüğü haller ile kendiliğinden veya bildirimle düştüğü halleri birbirinden ayırın.

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde TBMM kararı gerekirken; Cumhurbaşkanı yardımcısı/bakan olma durumunda kendiliğinden, kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde ise bildirimin Genel Kurula sunulmasıyla oylamasız düşer.

Anayasa Mahkemesi denetimi yalnızca TBMM kararıyla gerçekleşen düşme hallerinde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) mümkündür.

Devamsızlık hali için Anayasa'da öngörülen özel karar yeter sayısını ve itiraz sürecini tespit edin.

Bir ay içinde 5 birleşim günü devamsızlık halinde karar için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' aranır. İptal istemi için Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar verme süresi 15 gündür.

Bu süreler ve oranlar 1982 Anayasası madde 84 ve 85'te açıkça düzenlenmiş olup, doğrulanması gereken temel hukuki şartlardır.

Diğer seçeneklerdeki hatalı hukuki sonuçları eleyin.

Kısıtlanma bildirimle düşer (oylamasız), yargı yolu kapalıdır. Bakan atanan kişinin üyeliği kendiliğinden düşer (askıya alınmaz). Dokunulmazlığın kaldırılması üyeliği düşürmez. İstifa için özel nitelikli çoğunluk (3/2) aranmaz, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

Seçeneklerin her biri farklı bir anayasa hukuku kavramını (çoğunluklar, yargı yolları, hükûmet sistemi özellikleri) hatalı kurgulamıştır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşme Halleri, Usulleri ve Yargısal Denetimi

Question 3Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişiklikleri ile düzenlenen "TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" mekanizmalarının işleyişi, sınırları ve nitelikli çoğunlukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) önergesi aranırken; soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

TBMM, yürütme organını denetleme yetkisini yazılı soru, genel görüşme, meclis araştırması ve gensoru araçlarını kullanarak yerine getirir.

Milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara yöneltilen yazılı sorular, muhatapları tarafından en geç otuz gün içinde cevaplanmalıdır.

Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan meclis araştırması; ticari sırlar hariç olmak üzere, devlet sırrı niteliğindeki tüm konuları da kapsayacak şekilde yürütülebilir.

Meclis soruşturması sonucunda hakkında soruşturma açılan bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun kabul oyu yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) önergesi aranırken; soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün ( $360$ milletvekili) gizli oyu gereklidir.

Answer

Meclis soruşturması önergesinin üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile verilmesi ve soruşturma açılması kararının beşte üç (

360

) çoğunlukla alınması doğru ifadedir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde meclis soruşturması süreci üç aşamalıdır:

301

milletvekili ile önerge verilir,

360

milletvekili ile soruşturma açılmasına karar verilir ve

400

milletvekili ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır. Bu hiyerarşik yapı doğru aktarılmıştır.

Step-by-Step Solution

Denetim yollarının güncel listesinin kontrol edilmesi

Gensoru ve Sözlü Soru'nun kaldırıldığı, Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturması'nın kaldığı görülür.

2017

Anayasa değişiklikleri ile denetim araçları yeniden yapılandırılmıştır.

Meclis soruşturması aşamalarındaki yeter sayıların incelenmesi

Önerge için

301

, açılması için

360

, sevk için

400

milletvekili gerektiği teyit edilir.

Soruşturma süreci kademeli ağırlaştırılmış nitelikli çoğunluklara bağlanmıştır.

Yazılı soru ve meclis araştırması kısıtlarının doğrulanması

Süre on beş gün olup, devlet sırları araştırmaya kapalıdır.

Yürütmenin işleyişine ilişkin anayasal süre ve konu sınırları mevcuttur.

Key Concept

Meclis Denetim Yollarında Nitelikli Çoğunluklar ve Yasaklar

Practice More

Meclis soruşturması komisyonunun üye yapısı ve rapor sunma sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri ve $2017$ yılı anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, milletvekili seçilme yeterliliği ve seçim ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için en az lise veya dengi bir okul mezunu olmak anayasal bir zorunluluktur.

Vatandaşların dil, din, ırk, cinsiyet veya eğitim seviyesi gibi ayrımcı unsurlar gözetilmeksizin oy kullanma hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesi olarak tanımlanır.

Taksirli suçlar dahil olmak üzere toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

2017

değişikliği sonrası, askerlik ile ilişiği bulunmayan ve

18

yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Anayasa uyarınca milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilmiş olması veya muaf tutulmuş olmak şarttır.

Show answer & explanation

Answer: $2017$ değişikliği sonrası, askerlik ile ilişiği bulunmayan ve $18$ yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Answer

2017 değişikliği sonrası, askerlik ile ilişiği bulunmayan ve 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir ifadesi doğrudur.

Doğru olan ifade, 2017 anayasa değişiklikleri ile milletvekili seçilme yaşının

18

'e indirilmiş olmasını ve askerlik şartının 'ilişiği bulunmamak' olarak esnetilmiş olmasını doğru bir şekilde bir araya getirmektedir.

Step-by-Step Solution

Seçilme yaşını kontrol et.

2017 değişikliği ile yaş sınırı

25

'ten

18

'e indirilmiştir.

Anayasa'nın 76. maddesindeki güncel hükmü teyit etmek.

Askerlik şartındaki terminolojiyi incele.

'Askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.

Tecilli olanların da aday olabilmesini sağlayan 2017 düzenlemesini analiz etmek.

Seçim ilkelerini kavramsal olarak ayırt et.

Ayrım gözetmeksizin herkesin oy kullanması 'Genel Oy' ilkesidir; 'Eşit Oy' ise her oyun aynı değerde (

1

oy) olmasıdır.

Seçim ilkeleri arasındaki sıkça karıştırılan kavramsal farkı belirlemek.

Key Concept

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Temel Seçim İlkeleri

Hints

2017 yılındaki anayasa değişikliği ile seçilme yaşı ve askerlik şartı üzerinde önemli güncellemeler yapıldığını hatırlayın.

Milletvekili adaylığı için aranan eğitim düzeyi, sanılanın aksine üniversite veya lise değil, temel eğitim seviyesidir.

Herkesin oy kullanabilmesi 'kapsayıcılık' (genel oy) ile, her oyun aynı güçte olması ise 'eşitlik' (eşit oy) ile ilgilidir.

Practice More

Milletvekilliginin düşmesi ve milletvekili dokunulmazlığı konularını inceleyerek yasama organı üyelerinin statüsünü pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 5Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı anayasa değişikliği sonrası güncel hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletlerarası andlaşmaları bizzat onaylama ve yayımlama yetkisi Meclise aittir.

Genel ve özel af ilanına karar verebilmek için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek Meclisin yetkileri arasında yer almaktadır.

Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi vermek Meclisin asli görevlerindendir.

Kamu Başdenetçisini (Ombudsman) seçme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

Show answer & explanation

Answer: Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek Meclisin yetkileri arasında yer almaktadır.

Answer

Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek Meclisin yetkileri arasındadır.

Doğru olan ifade, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermenin Meclis'in yetkisinde olduğunu belirten seçenektir.

1982

Anayasası'nın

87

. maddesinde TBMM'nin görevleri arasında kanun yapmak, bütçeyi görüşmek, para basılmasına karar vermek, savaş ilanı, andlaşmaların uygun bulunması ve af ilanı açıkça sayılmıştır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

87

. maddesinde düzenlenen TBMM'nin güncel görev ve yetkileri listelenir.

Meclisin temel yetkileri arasında kanun koymak, para basılmasına karar vermek, savaş ilan etmek ve andlaşmaları uygun bulmak olduğu görülür.

Yetki sınırlarını belirlemek için anayasal çerçeveyi netleştirmek gerekir.

2017

Anayasa değişikliği ile kaldırılan yetki kanunu ve gensoru gibi mekanizmalar seçeneklerden elenir.

Yürütmeye KHK yetkisi verme ifadesinin artık anayasal bir karşılığı olmadığı saptanır.

Hükümet sistemindeki yapısal değişikliklerin etkisini analiz etmek şarttır.

Andlaşmalar ve seçim usulleri gibi karmaşık yetkilerde Cumhurbaşkanı-Meclis ayrımı kontrol edilir.

Meclisin andlaşmaları onaylamadığı, sadece onaylanmasını 'uygun bulduğu' bilgisiyle seçenekler elenir.

Kurumlar arası görev dağılımındaki teknik terimlerin (uygun bulma vs. onaylama) doğruluğu teyit edilir.

Key Concept

TBMM'nin Anayasal Yetki Sınırları ve

2017

Sonrası Yapısı

Practice More

TBMM'nin andlaşmaların uygun bulunması yetkisindeki 'kanun' usulü ile Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisinin hiyerarşik farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 6Question →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişi öngören 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile yasama organının bazı yetkileri kaldırılmış, bazıları ise yeniden düzenlenmiştir. Bu anayasal çerçeve dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) güncel görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Bakanlar Kuruluna belirli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek

Milletlerarası andlaşmaları doğrudan onaylamak ve yürürlüğe koymak

Ülke genelinde veya bir bölgede olağanüstü hal ilan etmek

Hükümetin genel siyasetini denetlemek amacıyla gensoru mekanizmasını işletmek

Show answer & explanation

Answer: Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Answer

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde TBMM'nin görev ve yetkileri açıkça sayılmıştır. Bu maddede yer alan 'bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek' yetkisi, 2017 anayasa değişikliklerinden sonra da yasama organının temel mali yetkisi olarak varlığını sürdürmektedir. Bütçe teklifi Cumhurbaşkanı tarafından hazırlansa da, bu teklifin kanunlaşması için Meclis tarafından kabul edilmesi zorunludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 87. maddesini analiz etme

TBMM'nin görevleri arasında kanun koymak, para basılmasına karar vermek, bütçe görüşmek ve af ilan etmek gibi yetkiler saptanır.

Yasama organının güncel ve geçerli yetkilerini belirlemek için temel hukuk metnine başvurulmalıdır.

2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirme

Gensoru, güvenoyu ve Bakanlar Kuruluna KHK yetkisi verme gibi işlemlerin yürürlükten kalktığı görülür.

Mevcut hükümet sisteminin yasama üzerindeki kısıtlamalarını ve dönüşümlerini ayırt etmek gerekir.

Yürütme ve yasama yetkilerini ayrıştırma

Andlaşma onaylama ve OHAL ilanı gibi işlemlerin yürütmenin (Cumhurbaşkanlığı) görev alanında olduğu netleştirilir.

Fonksiyonlar arasındaki ince farkları (uygun bulma vs. onaylama) tespit ederek yanlış seçenekler elenir.

Key Concept

TBMM'nin Anayasal Yetkileri ve 2017 Dönüşümü

Practice More

Bütçe kanununun Mecliste görüşülme usullerini ve özel nitelikli kanunlar arasındaki yerini inceleyiniz.

Estimated Time:55s

Question 7Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri ve Türk seçim hukuku ilkeleri göz önünde bulundurulduğunda, milletvekili seçilme yeterliliği ve seçimlerin temel esasları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için

25

yaşını doldurmuş olmak ve askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak anayasal bir zorunluluktur.

Her seçmenin, eğitim düzeyi veya ödediği vergi miktarı fark etmeksizin sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin bir gereğidir.

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler, suçun niteliğine bakılmaksızın affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Seçmenlerin oylarını kimsenin göremeyeceği şekilde kapalı alanlarda kullanmaları ve iradelerini gizli tutmaları 'açık tasnif' ilkesiyle güvence altına alınmıştır.

Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak ve kamu hizmetinden yasaklı bulunmamak anayasal birer şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak ve kamu hizmetinden yasaklı bulunmamak anayasal birer şarttır.

Answer

Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak ve kamu hizmetinden yasaklı bulunmamak anayasal şartlardır.

Anayasa'nın 76. maddesi uyarınca, milletvekili adaylığı için en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak (vasi altında bulunmamak) ve kamu hizmetlerinden yasaklı bulunmamak temel olumlu ve olumsuz şartlar arasında yer alır. Bu şartların tamamı anayasal düzeyde düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını gözden geçiriniz.

Milletvekili seçilmek için 18 yaş, en az ilkokul mezuniyeti, askerlik ile ilişiği olmamak, kısıtlı olmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak gerektiğini belirleyiniz.

Seçilme yeterliliği şartları kümülatif olarak sağlanmalıdır.

Seçim ilkelerini (genel oy, eşit oy, gizli oy, açık tasnif) tanımlayınız.

Genel oy (herkesin katılımı), Eşit oy (herkesin bir oyu), Gizli oy (tercihin saklı kalması) ve Açık tasnif (şeffaf sayım) kavramlarını ayırt ediniz.

Seçim ilkeleri arasındaki kavramsal karışıklıkları gidermek için bu ayrım kritiktir.

Seçenekleri anayasal güncellemeler ışığında analiz ediniz.

İlkokul mezuniyeti ve kamu hizmetinden yasaklı olmamanın anayasal birer zorunluluk olduğunu teyit ediniz.

Doğru bilgiye ulaşmak için yanlış ifadelerin (25 yaş, lise mezuniyeti vb.) elenmesi gerekir.

Key Concept

Milletvekili seçilme yeterliliği ve demokratik seçim ilkelerinin anayasal çerçevesi.

Estimated Time:1m 5s

Question 8Question →

$1982$ Anayasası'nın "Türkiye Büyük Millet Meclisinin Genel Görev ve Yetkileri" başlıklı $87$ . maddesi ve $2017$ anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni hükümet sistemi dikkate alındığında, Meclis'in yetki kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve usulüne göre yayımlayarak yürürlüğe koymak, TBMM'nin yasama yetkisi kapsamında yerine getirdiği asli görevlerdendir.

Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini hazırlayarak Meclis Başkanlığına sunmak, yasama organının mali denetim yetkisinin bir parçası olarak doğrudan TBMM tarafından yerine getirilir.

Genel ve özel af ilanına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) olumlu oyu anayasal bir zorunluluktur.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin vermek,

87

. maddede düzenlenen 'savaş ilanına karar verme' yetkisiyle aynı fıkrada münhasıran zikredilmiştir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların genel siyasetini denetlemek amacıyla gensoru açmak,

87

. madde uyarınca TBMM'nin yürütme üzerindeki en temel denetim yetkisidir.

Show answer & explanation

Answer: Genel ve özel af ilanına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun ( $360$ milletvekili) olumlu oyu anayasal bir zorunluluktur.

Answer

Genel ve özel af ilanına karar verilebilmesi için Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) olumlu oyunun aranması anayasal bir kuraldır.

Genel ve özel af ilanına karar vermek,

1982

Anayasası'nın

87

. maddesinde açıkça TBMM'ye tanınmış bir yetkidir. Bu yetkinin kullanılabilmesi için Meclis üye tamsayısının (

600

) beşte üçü olan

360

milletvekilinin kabul oyu gerekmektedir. Bu düzenleme

2017

sonrasında da korunmuştur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

87

. maddesindeki yetki listesinin incelenmesi

Maddede kanun koymak, bütçe görüşmek, para basmak, savaş ilanı, andlaşmaları uygun bulma ve af ilanı sayılmıştır.

Yetkinin kaynağını doğrulamak için doğrudan madde metnine bakılmalıdır.

2017

değişiklikleri ile kaldırılan yetkilerin elenmesi

Gensoru, güvenoyu ve Bakanlar Kuruluna yetki kanunu verme gibi yetkiler artık mevcut değildir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yasama-yürütme ilişkileri değişmiştir.

Özel nitelikli çoğunluk gerektiren af yetkisinin kontrolü

Genel ve özel af ilanı için salt çoğunluk (

301

) değil, beşte üç (

360

) çoğunluk gerekmektedir.

Anayasa metni af için özel bir sayısal sınır belirlemiştir.

Key Concept

TBMM'nin Nitelikli Çoğunluk Gerektiren Yetkileri

Practice More

TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarındaki (yazılı soru, meclis araştırması vb.)

2017

değişikliklerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiş, bazı mekanizmalar kaldırılırken bazılarının işleyişi ve niteliği değiştirilmiştir.

Buna göre, güncel anayasal hükümler çerçevesinde yürütme organının denetlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir.

Meclis araştırması ve genel görüşme önergeleri, devlet sırrı kapsamındaki konular ile yargı mercilerinde görülmekte olan davalar hakkında da verilebilir.

Meclis soruşturması süreci sonunda bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) kabul oyu yeterlidir.

2017

anayasa değişiklikleri ile 'Gensoru' ve 'Sözlü Soru' mekanizmaları korunmuş, ancak Cumhurbaşkanına 'Yazılı Soru' sorma imkanı kaldırılmıştır.

Milletvekilleri tarafından verilen yazılı soru önergelerinin, muhatabı olan Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç

30

gün içinde cevaplanması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğunun ( $301$ milletvekili) vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç iddiasıyla meclis soruşturması açılması için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) önergesi gerekir.

Anayasa'nın

106

. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir. Bu, sürecin ilk adımı olan 'önerge verme' aşamasıdır.

Step-by-Step Solution

Denetim yollarının güncel durumunu tespit etme

2017 değişiklikleri ile Gensoru ve Sözlü Soru kaldırılmış; Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturması kalmıştır.

Yeni hükümet sisteminde yürütmenin yasama karşısındaki siyasi sorumluluğu (güvenoyu/gensoru) sona ermiştir.

Meclis soruşturması aşamalarını ve sayılarını kontrol etme

Önerge için

301

, soruşturma açılması kararı için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

kabul oyu gerekir.

Cezai sorumluluk süreci nitelikli çoğunluklar üzerine inşa edilmiştir.

Yazılı soru ve diğer kısıtlamaları değerlendirme

Yazılı soru süresi

15

gündür; Meclis araştırması devlet sırlarını kapsayamaz.

Anayasal süre ve kapsam sınırları denetimin sınırlarını belirler.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Practice More

Meclis Soruşturması komisyonunun yapısı ve üye seçim usulünü inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 10Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen ve yeni bir kamu kurumunun teşkilat yapısını düzenleyen bir kanun ile Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, yayımlanmak üzere eş zamanlı olarak Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir. Cumhurbaşkanı, incelemesi neticesinde her iki kanun metninde de devletin mali yükümlülükleri ve idari işleyiş açısından uygun bulmadığı hükümler tespit etmiştir.

1982 Anayasası hükümlerine göre, bu kanunların yayımlanması, geri gönderilmesi ve yürürlüğe girmesi süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yeni kamu kurumunun teşkilatını düzenleyen kanunu yayımlanmasını uygun bulmadığı takdirde, bir daha görüşülmek üzere gösterdiği gerekçeyle birlikte on beş gün içinde TBMM'ye geri gönderir.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen teşkilat kanununu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekilinin kabul oyu ile) hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cumhurbaşkanı, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nu yalnızca anayasaya aykırılık gerekçesiyle on beş gün içinde TBMM'ye iade edebilir; bütçe kanunları üzerinde yerindelik denetimi yaparak iade etme yetkisi bulunmamaktadır.

TBMM, geri gönderilen teşkilat kanununda Cumhurbaşkanının iade gerekçelerini dikkate alarak yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı bu değiştirilmiş yeni metni de tekrar Meclise iade etme hakkına sahiptir.

Kanunların hukuki sonuç doğurabilmesi için anayasal terminolojide Resmî Gazete'de 'ilan' edilmesi değil 'yayımlanması' esastır ve kanun metninde aksi belirtilmemişse kural olarak yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nu yalnızca anayasaya aykırılık gerekçesiyle on beş gün içinde TBMM'ye iade edebilir; bütçe kanunları üzerinde yerindelik denetimi yaparak iade etme yetkisi bulunmamaktadır.

Answer

Cumhurbaşkanının Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nu anayasaya aykırılık gerekçesiyle iade edebileceğini belirten ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 89. maddesi gereğince Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere 15 gün içinde TBMM'ye geri gönderir. Ancak aynı maddede 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' ifadesi yer alır. Bu anayasal istisna kesindir; Cumhurbaşkanı bütçe kanunları üzerinde ne yerindelik ne de anayasaya aykırılık denetimi yaparak iade yetkisini kullanamaz. Bütçe kanununu zorunlu olarak yayımladıktan sonra, varsa anayasaya aykırılık iddialarını Anayasa Mahkemesinde iptal davası açarak ileri sürebilir.

Step-by-Step Solution

Bütçe kanunlarının iade yasağının kapsamını anlama

1982 Anayasası'nın 89. maddesi, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından iade edilemeyeceğini mutlak bir kural olarak düzenler.

Kanunların iadesi mekanizmasında bütçe kanunları için anayasaya aykırılık veya yerindelik gibi bir ayrım yapılmamış, iade yetkisi tamamen kapatılmıştır.

Aynen kabul çoğunluğunun tespiti

İade edilen diğer kanunların aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 oy) gereklidir.

2017 anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanının geri gönderdiği kanunlarda TBMM'nin ısrar edebilmesi zorlaştırılmıştır.

Yayım ve ilan kavramlarını ayırt etme

Yasama işlemleri (kanunlar) Resmî Gazete'de yayımlanır, ilan edilmez. Ayrıca yürürlük tarihi belirtilmeyen kanunlar yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Anayasal terminolojinin doğru kullanımı ve yürürlük esaslarının bilinmesi yasa yapım sürecinin temel bir parçasıdır.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması, İadesi (Veto) ve Bütçe Kanunu İstisnası

Question 11Question →

1982 Anayasası’nda yer alan seçimlerin temel ilkeleri ve milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

2017 yılı anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı yirmi beşten on sekize indirilmiş ve seçilme yeterliliği kapsamı genişletilmiştir.

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olanlar, askerlik ile ilişikleri bulunmadığı sürece milletvekili adayı olabilirler.

Her seçmenin eğitim düzeyi, mülkiyet durumu veya cinsiyeti ne olursa olsun oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesi olarak adlandırılır.

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Seçimler; tek dereceli, gizli oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Her seçmenin eğitim düzeyi, mülkiyet durumu veya cinsiyeti ne olursa olsun oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesi olarak adlandırılır.

Answer

Her seçmenin kısıtlama olmaksızın oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesidir; 'eşit oy' ise oyların sayısal eşitliğini ifade eder.

Seçenekte belirtilen eğitim, servet veya cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin herkesin oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesinin tanımıdır. 'Eşit oy' ilkesi ise her seçmenin eğitim düzeyi veya sosyal statüsü ne olursa olsun sandıkta sadece bir oy kullanabilmesini ve her oyun sayısal değerinin bir olmasını ifade eder. Dolayısıyla bu iki kavram birbirinin yerine kullanılarak yanlış bir eşleştirme yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Seçim ilkelerini tanımla

Genel oy: Herkesin oy kullanabilmesi; Eşit oy: Herkesin oyunun bir sayılması.

Seçeneklerdeki tanımların anayasal kavramlarla örtüşüp örtüşmediğini belirlemek gerekir.

Milletvekili seçilme yaşını kontrol et

Seçilme yaşı 18'dir.

2017 değişikliği öncesi bu yaş 25'ti, güncel durumu teyit etmek önemlidir.

Askerlik şartını incele

Askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

Eskiden 'yapmış olmak' şartı varken, güncel kural 'ilişiği bulunmamak' şeklindedir.

Hüküm giyme engelini değerlendir

Taksirli suçlar hariç 1 yıl ve üzeri ceza engeldir.

Anayasa madde 76'daki adli sicil şartlarını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Genel Oy ve Eşit Oy Ayrımı ile 2017 Seçilme Yeterliliği Güncellemeleri

Estimated Time:1m 15s

Question 12Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabulü, Cumhurbaşkanı’nca incelenmesi ve Resmi Gazete’de yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte

15

gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen yegane kanun türüdür.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) ile hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorunda kaldığı için bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkını kaybeder.

Geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından üzerinde değişiklik yapılarak kabul edilmesi halinde Cumhurbaşkanı, değiştirilen bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorunda kaldığı için bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkını kaybeder.

Answer

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorunda kalsa bile, bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisine sahip olmaya devam eder.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü Anayasa Mahkemesine iptal davası açma yetkisi, kanunun yapım usulünden bağımsız bir denetim yoludur. Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından

301

milletvekilinin oyuyla 'aynen kabul' edilen bir kanunu Anayasa gereği yayımlamak zorundadır, fakat bu durum kanunun içeriğine dair anayasaya aykırılık iddialarından vazgeçtiği anlamına gelmez. Cumhurbaşkanı, yayımı takip eden

60

gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir.

Step-by-Step Solution

Kanunun Cumhurbaşkanına sunulması

Meclis tarafından kabul edilen metin incelenmek üzere Cumhurbaşkanlığına gönderilir.

Yürürlük öncesi anayasal denetim ve yayım sürecinin başlaması için gereklidir.

Cumhurbaşkanının 15 günlük inceleme süresi

Cumhurbaşkanı ya kanunu yayımlar ya da bir kez daha görüşülmek üzere (Bütçe hariç) Meclise iade eder.

Yürütmenin yasama üzerindeki denge ve denetleme yetkisidir.

Meclisin iade edilen kanunu görüşmesi

Meclis ya aynen kabul eder (

301

oy ile) ya da değişiklik yaparak kabul eder.

Meclisin iradesinin Cumhurbaşkanının vetosuna karşı üstünlüğünü belirleme aşamasıdır.

Yargısal denetim yolunun analizi

Aynen kabul edilen kanun yayımlanır ancak Cumhurbaşkanının iptal davası açma hakkı saklı kalır.

Siyasi zorunluluk (yayım) ile hukuki denetim (AYM başvurusu) birbirinden farklı yetkilerdir.

Key Concept

Kanunların Yayımı ve Yargısal Denetimi

Estimated Time:1m 30s

Question 13Question →

$1982$ Anayasası'nın $175$ . maddesinde düzenlenen anayasa değişikliği süreci kapsamında, tekliflerin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulundaki görüşme ve oylama usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür; birinci görüşmenin bitimi ile ikinci görüşmenin başlangıcı arasında en az

48

saatlik bir süre (serinleme süresi) geçmesi zorunludur.

Anayasa değişikliği teklifleri, TBMM Genel Kurulunda kanunlarda olduğu gibi ivedilikle görüşülebilir ve kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Anayasa değişikliği teklifi verebilmek için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yazılı teklifi şarttır ve oylamalar açık oy usulüyle gerçekleştirilir.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile üçte ikisinden az (

400

milletvekili) bir çoğunlukla kabul edilen anayasa değişikliği maddelerini Cumhurbaşkanı doğrudan onaylayarak yayımlayabilir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

ve üzeri oy) kabul edilen bir değişikliği Meclise geri gönderemez; ya onaylamak ya da halkoyuna sunmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür; birinci görüşmenin bitimi ile ikinci görüşmenin başlangıcı arasında en az $48$ saatlik bir süre (serinleme süresi) geçmesi zorunludur.

Answer

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve iki görüşme arasında en az

48

saatlik bir 'serinleme süresi' bırakılması zorunludur.

Doğru ifadeye göre, anayasa değişikliği teklifleri Meclis Genel Kurulunda iki kez görüşülür ve bu iki görüşme arasında, milletvekillerinin teklif metni üzerinde tekrar düşünmelerine imkan tanımak amacıyla en az

48

saatlik bir 'serinleme süresi' bırakılır. Bu kural, anayasanın katı (sert) yapısını korumaya yönelik temel bir usul şartıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa değişikliği görüşme usulünün tespiti

Tekliflerin ivedilikle görüşülemeyeceği ve iki defa görüşülmesi gerektiği saptanır.

Anayasa değişikliklerinin kanunlardan daha zor ve üzerinde düşünülerek yapılması (katı anayasa ilkesi) amaçlanmıştır.

İki görüşme arasındaki zorunlu sürenin belirlenmesi

Görüşmeler arasında en az

48

saatlik bir ara verilmesi gerektiği tespit edilir.

Bu süreye 'serinleme süresi' denir ve milletvekillerinin teklif üzerinde son bir kez değerlendirme yapmasını sağlar.

Oylama ve çoğunluk şartlarının kontrolü

Oylamanın gizli yapılması ve kabul için en az

360

oy (

3/5

) gerektiği belirlenir.

Anayasa'nın

175

. maddesindeki şekil şartlarının tamamlanması için bu prosedürler zorunludur.

Key Concept

Anayasa Değişikliği Görüşme ve Oylama Usulü

Practice More

Anayasa değişikliğinin Cumhurbaşkanı tarafından iade edilmesi durumunda, Meclisin 'aynen kabul' edebilmesi için gereken üye tamsayısı oranlarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 14Question →

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı, oy kullanma hakları ve siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamaz.

TBMM Başkanı ve o birleşimi yöneten başkanvekili, Genel Kurul'daki oylamalarda oy kullanamazlar.

Meclis başkanvekilleri, oturumu yönetmedikleri zamanlarda üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki çalışmalarına katılabilirler.

TBMM'de siyasi parti grubu kurabilmek için en az

20

milletvekilinin bulunması zorunludur.

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Show answer & explanation

Answer: Meclis başkanvekilleri, oturumu yönetmedikleri zamanlarda üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki çalışmalarına katılabilirler.

Answer

Meclis başkanvekillerinin oturumu yönetmedikleri zamanlarda siyasi parti çalışmalarına katılabileceği yönündeki ifade yanlıştır; çünkü Anayasa bu yasağı başkanvekilleri için genel bir kural olarak belirlemiştir.

Doğru cevap olan seçenek, başkanvekillerinin oturumu yönetmedikleri zamanlarda parti faaliyetlerine katılabileceğini iddia etmektedir. Ancak

1982

Anayasası'nın

94

. maddesi uyarınca, TBMM Başkanı ve başkanvekilleri, görevleri gereği olan haller dışındaki meclis tartışmalarına katılamayacakları gibi, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine de kesinlikle katılamazlar. Bu yasak, başkanvekilleri için 'oturumu yönetme' şartına bağlı değildir; görevde oldukları sürece genel bir yasaktır.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlık statüsünü analiz etme

Anayasa'nın

94

. maddesinin son fıkrası; Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamayacaklarını hükme bağlar.

Başkanlık makamının ve divan yönetiminin her türlü siyasi etkiden uzak, tarafsız bir şekilde yürütülmesi anayasal bir zorunluluktur.

Oy kullanma yasaklarını değerlendirme

Meclis Başkanı hiçbir zaman oy kullanamazken, başkanvekilleri için bu yasak sadece 'oturumu yönettikleri' süreyle sınırlıdır.

Oturumu yöneten kişinin oylamanın sonucunu etkileyecek bir irade beyanında bulunması tarafsızlık ilkesine aykırıdır.

Siyasi parti gruplarının kısıtlamalarını kontrol etme

Gruplar en az

20

üyeyle kurulur ancak Meclis Başkanı seçimi için aday gösteremezler ve Meclis soruşturması hakkında görüşme yapamazlar.

Bu kısıtlamalar, Meclis'in kurumsal kimliğini ve denetim mekanizmalarının tarafsızlığını korumaya yöneliktir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Oy Yasakları

Practice More

Başkanlık Divanı'nın seçim usulleri ve ilk devre/ikinci devre görev süreleri arasındaki farkları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 15Question →

$1982$ Anayasası'nın $89$ . maddesinde düzenlenen kanunların Cumhurbaşkanınca incelenmesi ve yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte

15

gün içinde Meclise geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı'nın bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceği tek kanun türüdür.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanun maddelerinde Meclis yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı bu kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen kanunun aynen kabul edilebilmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

oy) karar alınması gerekir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorunda olup bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açamaz.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorunda olup bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açamaz.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın aynen kabul edilen kanunu yayımlama zorunluluğu, bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açmasına engel teşkil etmez.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından hiçbir değişiklik yapılmadan (aynen) üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorundadır. Ancak bu kanunun yayımlanması, Cumhurbaşkanı'nın söz konusu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde 'iptal davası' açma yetkisini sona erdirmez. Hukuk devletinde yayımlama zorunluluğu ile yargısal denetim hakkı birbirinden farklı kavramlardır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın inceleme yetkisini değerlendir

Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde yayımlar veya bütçe kanunları hariç olmak üzere gerekçeli olarak Meclise iade eder.

Anayasal sürecin ilk aşaması inceleme ve yayımlama/iade kararıdır.

Meclis'in iade edilen kanun üzerindeki yetkisini analiz et

Meclis, geri gönderilen kanunu hiçbir değişiklik yapmadan kabul etmek isterse en az

301

(üye tamsayısının salt çoğunluğu) milletvekilinin kabul oyuna ihtiyaç duyar.

2017

değişikliği ile Meclis'in 'aynen kabul' şartı zorlaştırılmıştır.

Aynen kabul edilen kanunun yayımlanması ve sonrasındaki yargısal denetimi belirle

Aynen kabul edilen kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır; fakat Cumhurbaşkanı'nın yayımladığı her kanuna (istisnalar hariç) karşı şekil veya esas bakımından iptal davası açma hakkı saklıdır.

Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı, anayasal denetim mekanizmasını işletme yetkisine her zaman sahiptir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki geciktirici veto yetkisi ve aynen kabul quorumu.

Practice More

Anayasa değişikliği süreci ile normal kanun yapım süreci arasındaki üye tamsayısı çoğunluk farklarını (360/400 vs 301) karşılaştırınız.

Estimated Time:1m 40s

Question 16Question →

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri, 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yapısındaki dönüşüme paralel olarak yeniden yapılandırılmıştır. Bu anayasal çerçeve ve güncel hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Genel ve özel af ilânına TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar vermek

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında gensoru önergesi vererek denetim yapmak

Sayıştay başkan ve üyelerini seçmek

Para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında gensoru önergesi vererek denetim yapmak

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında gensoru önergesi vererek denetim yapmak, TBMM'nin güncel görev ve yetkileri arasında bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişi öngören 2017 yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme organı üzerindeki siyasi denetim araçları yeniden düzenlenmiş; bu kapsamda TBMM'nin hükümeti (Bakanlar Kurulu kaldırıldığı için artık Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları) gensoru yoluyla denetleme ve görevden düşürme yetkisi tamamen kaldırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 87. maddesinde yer alan temel yetkileri listeleyin.

Kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek; para basılmasına, savaş ilânına ve af ilânına karar vermek gibi yetkiler tespit edilir.

Anayasal yetki sınırlarının belirlenmesi için temel dayanak oluşturur.

2017 anayasa değişikliklerinin denetim yolları üzerindeki etkisini analiz edin.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte gensoru ve güvenoyu gibi yasamanın yürütmeyi doğrudan düşürebileceği mekanizmaların kaldırıldığı görülür.

Yeni hükümet sisteminde yürütmenin doğrudan halka sorumlu olması ve yasama-yürütme sert ayrılığı gereği bu araçlar sistemden çıkarılmıştır.

Key Concept

TBMM'nin Görev ve Yetkileri ve 2017 Değişiklikleri

Estimated Time:50s

Question 17Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç işleyişini düzenleyen Başkanlık Divanı ve Siyasi Parti Grupları ile ilgili 1982 Anayasası'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösterebilirler.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki kez seçim yapılır ve ilk seçilenlerin görev süresi

2

yıldır.

Başkanlık Divanı'nda, Meclis'teki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında temsil edilmeleri sağlanır.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösterebilirler.

Answer

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa bu yetkiyi sadece milletvekillerine bireysel olarak tanımıştır.

1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Meclis Başkanlığına adaylık, milletvekillerinin kendi iradeleriyle yapacakları bireysel bir başvurudur. Bu yasak, Meclis Başkanı'nın partiler üstü ve tarafsız konumunu korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Meclis Başkanlığı adaylık sürecini analiz etme

Anayasa Madde 94: 'Siyasi parti grupları, Başkanlık için aday gösteremezler.' hükmüne ulaşılır.

Siyasi parti gruplarının yetki sınırlarını belirlemek.

Başkan ve Başkanvekillerinin oy hakkını değerlendirme

Oturumu yönetenlerin oy kullanamayacağı ve tartışmalara katılamayacağı doğrulanır.

Tarafsızlık ilkesinin uygulama biçimini kontrol etmek.

Divan seçim periyotlarını ve süreleri inceleme

İki aşamalı seçim sistemi (

2

yıl + yasama dönemi sonu) teyit edilir.

Zamana bağlı görev sürelerini netleştirmek.

Key Concept

TBMM Başkanlığı tarafsızlığı ve siyasi parti gruplarının yasaklı işlemleri

Hints

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak için hangi yapıların adaylık sürecine müdahalesi yasaklanmış olabilir?

Anayasa'nın 94. maddesinde siyasi parti gruplarına getirilen spesifik bir kısıtlamayı hatırlayın.

Practice More

Meclis soruşturması sürecinde siyasi parti gruplarının görüşme yapma ve karar alma yasaklarını inceleyerek bilginizi pekiştirin.

Estimated Time:50s

Question 18Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan bir konuda yapılan oylamaya toplam $320$ milletvekili katılmıştır. Buna göre, söz konusu kararın kabul edilmiş sayılması için gereken en az kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

151

161

200

160

301

Show answer & explanation

Answer: $161$

Answer

161

sayısı, oylamaya katılan

320

milletvekilinin salt çoğunluğunu temsil eder ve anayasal alt sınırın üzerindedir.

1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre karar yeter sayısı, katılanların salt çoğunluğudur.

320

milletvekilinin katıldığı bir oturumda salt çoğunluk

161

(

160 + 1

) olarak hesaplanır. Bu rakam, anayasal alt sınır olan

151

(

600 / 4 + 1

) sayısından büyük olduğu için kabul için gereken asgari oy sayısı

161

'dir.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısının sağlandığını teyit edin.

Meclis

200

milletvekili ile toplanabilir;

320

kişi mevcut olduğu için oylama geçerlidir.

Anayasa madde 96'ya göre TBMM, üye tam sayısının en az üçte biriyle (

200

) toplanır.

Karar yeter sayısı kuralını uygulayın.

Asgari kabul oyu =

Katılanlar / 2 + 1

(ancak bu sayı en az

151

olmalıdır).

Karar yeter sayısı, katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.

320

katılımcı üzerinden hesaplama yapın.

320 / 2 = 160

ve salt çoğunluk için en az

161

kabul oyu gerekir.

Salt çoğunluk, oylamaya katılanların yarısından bir fazlasını ifade eder.

Bulunan sayıyı anayasal alt sınır ile karşılaştırın.

161 > 151

olduğu için gereken en az kabul oyu

161

'dir.

Hesaplanan sayı alt sınır olan

151

'den büyükse, hesaplanan sayı geçerli olur.

Key Concept

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesaplanması

Question 19Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç yapısını düzenleyen $1982$ Anayasası hükümleri dikkate alındığında; Başkanlık Divanı'nın işleyişi ve siyasi parti gruplarının yasama faaliyetlerindeki kısıtlamaları hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi şarttır.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, TBMM Genel Kurulundaki oylamalarda oy kullanamazlar.

Siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında görüşme yapılabilir ancak bağlayıcı karar alınamaz.

Meclis Başkanlık Divanı; Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde oluşturulur.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında görüşme yapılabilir ancak bağlayıcı karar alınamaz.

Answer

Siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması hakkında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü

1982

Anayasası'nın

100

. maddesi uyarınca siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması ile ilgili herhangi bir görüşme yapılması dahi yasaklanmıştır. Sadece grup kararı alınmasının yasak olduğunu düşünmek eksik ve hatalı bir bilgidir.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı ve Siyasi Parti Gruplarına ilişkin temel anayasal kuralları hatırla.

Grup kurma alt sınırı

20

üyedir; Divan oluşumunda partilerin güçleri oranında temsil esastır; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamaz.

Anayasa'nın yasama organının iç yapısına dair kurallarını doğrulamak için.

Siyasi parti gruplarının yasaklı olduğu faaliyetleri analiz et.

Meclis Başkanlığına aday göstermek, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında görüşme yapmak veya karar almak yasaktır.

Yanlış olan seçeneği tespit etmek için Anayasal yasakların kapsamını belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki 'görüşme yapılabilir ancak karar alınamaz' ayrımını değerlendir.

Anayasa hem görüşmeyi hem de kararı aynı anda yasaklamıştır; dolayısıyla 'görüşme yapılabilir' diyen seçenek hukuken hatalıdır.

KPSS sorularında 'görüşme' ve 'karar' arasındaki bu ince nüans sıklıkla test edilir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Faaliyetleri ve Divan Tarafsızlığı

Practice More

Meclis soruşturması ve Meclis araştırması arasındaki farkları, özellikle de siyasi parti gruplarının bu süreçlerdeki farklı yetkilerini inceleyin.

Alternative Method

Siyasi parti gruplarının yasaklarını '3 Hayır' olarak kodlayabilirsiniz: 1- Başkan adayı göstermeye HAYIR, 2- Dokunulmazlık görüşmesine HAYIR, 3- Meclis soruşturması görüşmesine HAYIR.

Estimated Time:50s

Question 20Question →

1982 Anayasası'na göre, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmesinden sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilmesi, incelenmesi ve yayımlanması süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları, on beş gün içinde gerekçesini de belirterek bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilemeyen özel nitelikli kanunlar arasında yer alır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin kabul oyu ile hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul edebilir.

Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği bir kanun Meclis tarafından aynen kabul edilerek yasalaşırsa, Cumhurbaşkanı bu kanun aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisini kaybeder.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği kanunda yeni bir değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu değişikliği içeren kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği bir kanun Meclis tarafından aynen kabul edilerek yasalaşırsa, Cumhurbaşkanı bu kanun aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisini kaybeder.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği bir kanun Meclis tarafından aynen kabul edilerek yasalaşırsa, Cumhurbaşkanı bu kanun aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisini kaybetmez; aksine bu hakkı saklıdır.

Doğru yanıt olan seçenek, Cumhurbaşkanı'nın aynen kabul edilen kanunları yayımlamak zorunda kaldığında yargı yoluna başvurma hakkının bittiğini iddia eder. Oysa 1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı ister bütçe kanunu olsun ister Meclis tarafından aynen kabul edilmiş normal bir kanun olsun, yayımlanan her kanun aleyhine (Anayasa'nın izin verdiği çerçevede) Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisine sahiptir. Bu yetki, yayımlama zorunluluğundan etkilenmez.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın inceleme süresini kontrol et.

Cumhurbaşkanı kanunları

15

gün içinde inceleyip ya yayımlar ya da geri gönderir.

Anayasa'nın 89. maddesindeki usul kuralıdır.

Geri gönderilemeyen kanun istisnasını belirle.

Bütçe kanunları geri gönderilemez.

Devletin mali sürekliliğinin bozulmaması için bütçe kanunlarına özel bir statü tanınmıştır.

Meclis'in 'aynen kabul' şartını incele.

Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için en az

301

(üye tamsayısının salt çoğunluğu) kabul oyu gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisini dengelemek amacıyla getirilmiş nitelikli çoğunluk şartıdır.

Yayımlama zorunluluğu ile yargısal denetim arasındaki ilişkiyi analiz et.

Aynen kabul edilen kanunu Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır, ancak bu durum onun Anayasa Mahkemesine başvurmasına engel değildir.

Hukuk devleti ilkesi gereği, bir metnin yasalaşması onun anayasal denetimden muaf olduğu anlamına gelmez.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması ve Cumhurbaşkanının Veto Yetkisi

Practice More

Anayasa değişikliği kanunlarının yayımlanması ile normal kanunların yayımlanması arasındaki 'referandum' ve 'şekil denetimi' farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Page 1 / 10Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints