Toplumsal hareketlerin ortaya çıkışını rasyonel seçim teorisi bağlamında inceleyen Mancur Olson, bireylerin kolektif bir eyleme katılma kararı alırken maliyet-fayda analizi yaptıklarını ileri sürer. Olson'a göre, hareketin başarılı olması durumunda ortaya çıkacak olan kamusal mallardan (haklar, özgürlükler, hizmetler), harekete hiçbir destek vermeyenlerin de dışlanamaması durumu kolektif eylemin önündeki en büyük yapısal engellerden biridir. Bu durum sosyoloji ve siyaset bilimi literatüründe aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?
- AGöreli yoksunluk
- BYapısal gerginlik
- Bedavacılık (free-rider) sorunuAnswer
- DSiyasi fırsat yapıları
- EKolektif kimlik inşası
Answer
Rasyonel bireylerin maliyetlere katılmadan kazanımlardan yararlanma eğilimi 'bedavacılık (free-rider) sorunu' olarak adlandırılır.
Mancur Olson'a göre toplumsal hareketler kamusal mallar üretir. Kamusal malların özelliği, onlara katkı sağlayanlarla sağlamayanlar arasında bir ayrım yapılamamasıdır. Rasyonel birey, hareketin başarıya ulaşması durumunda zaten faydalanacağını bildiği için risk ve maliyetten kaçınarak eyleme katılmaz; bu duruma bedavacılık sorunu denir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Rasyonel Tercih ve Kolektif Eylem Engelleri
Alternative Method
Olson'un bu sorunu aşmak için önerdiği 'seçici teşvikler' (selective incentives) kavramı hatırlanarak, sorunun odağının bedavacılığı engellemek olduğu çıkarılabilir.
Estimated Time:1m 15s