Toplumsal Hareketler

Sosyoloji literatüründe toplumsal hareketlerin neden ve nasıl ortaya çıktığını açıklamaya çalışan kuramlar; psikolojik gerilimlerden rasyonel tercihlere, sistemik bozulmalardan kimlik inşasına kadar geniş bir yelpazede farklı odak noktalarına sahiptir. Bu kuramsal çerçeveler, kolektif eylemin toplumsal yapı içindeki yerini ve değişim potansiyelini anlamlandırmada temel araçlardır.

Buna göre toplumsal hareketlere ilişkin kuramsal yaklaşımlar ve varsayımları hakkında aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Alain Touraine'in eylemci sosyoloji perspektifinde, bir kolektif eylemin gerçek bir toplumsal hareket olarak nitelendirilebilmesi için 'Aynılık' (Identity), 'Karşıtlık' (Opposition) ve 'Toplumsallık/Totallik' (Totality) ilkelerinin bir arada bulunması gerekir. Bu şemada yer alan 'toplumsallık' ilkesi aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde tanımlanabilir?

Geleneksel işçi sınıfı hareketlerinden farklı olarak $1960$’lı yılların sonundan itibaren Batı toplumlarında ivme kazanan 'Yeni Toplumsal Hareketler'; çevre, kadın hakları, barış ve yerel özerklik gibi konuları merkeze almıştır. Bu hareketlerin analizinde, sınıfsal aidiyetlerin yerini parçalı kimlik politikalarının aldığı ve 'post-materyalist' değerlerin ön plana çıktığı vurgulanmaktadır. Buna göre Yeni Toplumsal Hareketler'in yapısal özellikleri ve yönelimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu hareketlerin temel bir niteliği olarak gösterilemez?

Toplumsal hareketlerin ortaya çıkışını ve başarısını sadece grubun içsel dinamikleriyle (kaynaklar, liderlik, ideoloji) değil; aynı zamanda devletin kurumsal yapısındaki değişimler, yönetici elitler arasındaki görüş ayrılıkları, rejimin protestolara karşı gösterdiği baskı düzeyi ve siyasi sistemin dışarıdan gelen taleplere açıklık derecesi gibi faktörlerle açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyolojide toplumsal hareketlerin nedenlerini açıklamaya yönelik geliştirilen yaklaşımlardan biri olan Göreli Yoksunluk (Relative Deprivation) Kuramı; bireylerin mutlak bir sefalet içinde olmasalar bile, kendilerini başka gruplarla kıyaslamaları sonucu hissettikleri mahrumiyet duygusuna odaklanır.

Buna göre Göreli Yoksunluk Kuramı'na göre, bir grubun toplumsal bir hareket başlatmasındaki temel tetikleyici unsur aşağıdakilerden hangisidir?

David Aberle, toplumsal hareketleri 'kimin değişeceği' ve 'değişimin ne kadar kapsamlı olacağı' ölçütlerine göre dört temel tipe ayırmıştır. Bu tipolojiye göre; hedef kitlesi toplumun tamamı olan ancak toplumsal yapıyı kökten değiştirmek yerine mevcut düzen içerisinde belirli yasal, siyasal veya kurumsal iyileştirmeler yapmayı amaçlayan hareket türü aşağıdakilerden hangisidir?

Neil Smelser'in toplumsal hareketleri açıklarken kullandığı 'Değer Katma Kuramı'na (Value-Added Theory) göre, bir hareketin ortaya çıkması için sistemdeki yapısal koşulların ötesinde, insanların yaşadıkları sorunları nasıl anlamlandırdıkları ve bu sorunlara karşı nasıl bir ortak tutum geliştirdikleri kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda; bireylerin mevcut durumdan duydukları rahatsızlığı kolektif bir bilince dönüştürdükleri, sorunun kaynağını belirledikleri ve çözüm stratejileri geliştirdikleri aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hareketlerin başarısı, genellikle hareketin ideolojisi ile potansiyel katılımcıların bireysel değerlerinin ne ölçüde örtüştüğüne bağlıdır. David Snow ve Robert Benford, bu örtüşme sürecini "çerçeve hizalaması" ($frame$ $alignment$) olarak tanımlar.

Bu kuramsal yaklaşıma göre; ideolojik olarak birbirine yakın olan ancak yapısal olarak herhangi bir bağı bulunmayan iki veya daha fazla anlam çerçevesinin, belirli bir toplumsal mesele etrafında bir araya getirilmesi sürecine ne ad verilir?

Toplumsal hareketlerin ortaya çıkışını rasyonel seçim teorisi bağlamında inceleyen Mancur Olson, bireylerin kolektif bir eyleme katılma kararı alırken maliyet-fayda analizi yaptıklarını ileri sürer. Olson'a göre, hareketin başarılı olması durumunda ortaya çıkacak olan kamusal mallardan (haklar, özgürlükler, hizmetler), harekete hiçbir destek vermeyenlerin de dışlanamaması durumu kolektif eylemin önündeki en büyük yapısal engellerden biridir. Bu durum sosyoloji ve siyaset bilimi literatüründe aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Toplumsal hareketlerin ortaya çıkışını ve başarısını, bireylerin psikolojik tatminsizliklerinden veya toplumdaki yapısal bozukluklardan ziyade; hareketin amaçlarına ulaşabilmesi için gerekli olan para, iş gücü, medya desteği ve örgütsel beceriler gibi somut araçların rasyonel ve stratejik bir şekilde yönetilmesine odaklanarak açıklayan kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Charles Tilly'ye göre toplumsal hareketler, taleplerini dile getirmek için her zaman yeni ve özgün yöntemler icat etmezler; aksine belirli bir dönemde ve toplumda mevcut olan, tarihsel olarak birikmiş ve halk tarafından bilinen sınırlı bir eylem biçimi kümesi içerisinden seçim yaparlar.

Belirli bir tarihsel kesitte toplumsal aktörlerin otoritelerden talepte bulunurken erişebildikleri ve sergileyebildikleri bu kolektif eylem seçenekleri bütününü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?