Question

Difficulty: Medium1950 Sonrası Hızlı Kentleşme ve Nedenleri

19501950 sonrası Türkiye’de tecrübe edilen hızlı kentleşme dalgası; kentteki sanayileşmenin yarattığı işgücü talebinden (çekici güç) ziyade, tarımda makineleşme ve toprakların miras yoluyla bölünmesi gibi kırsal alandaki çözülmelerin (itici güç) bir sonucu olarak şekillenmiştir.

Bu yapısal durumun, Türkiye’deki kentsel gelişim karakteri üzerindeki en temel yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kentlerin nüfusu istihdam etme ve kentsel yaşama entegre etme kapasitesinin gelen göçün hızına yetişememesi sonucu "sahte kentleşme" ve gecekondu dokusunun yaygınlaşmasıAnswer
  2. B
    Kentsel sanayi yatırımlarının kırsaldan gelen işgücü fazlasını tamamen soğurması sayesinde işsizlik sorununun kentsel alanlarda yapısal olarak çözüme kavuşması
  3. C
    Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren uygulanan planlı yerleşme ve sanayileşme hiyerarşisinin 19501950 sonrasında da kent dokusunu koruyacak şekilde sürdürülmesi
  4. D
    Kentleşme hızı ile sanayileşme hızı arasında kurulan tam paralellik sayesinde, kentsel büyümenin düzenli ve altyapısı önceden hazırlanmış bir modelle gerçekleşmesi
  5. E
    Kırsal alandaki modernleşmenin yarattığı refah artışı sayesinde göç eden nüfusun kentsel hizmetlerden pay alabilmek adına planlı toplu konut alanlarına yönelmesi

Answer

Kentlerin nüfusu istihdam etme ve kentsel yaşama entegre etme kapasitesinin gelen göçün hızına yetişememesi sonucu sahte kentleşme ve gecekondu dokusunun yaygınlaşması
Türkiye’de 19501950 sonrası süreçte kentsel alanlar, kırsaldan gelen yoğun nüfusu istihdam edecek sanayi altyapısına ve barındıracak konut stokuna sahip değildi. 'İtici' güçlerin baskınlığı nedeniyle yaşanan bu aşırı nüfus yığılması, literatürde sanayileşme ile eş zamanlı gitmeyen 'sahte kentleşme' (pseudo-urbanization) olarak adlandırılır. Bu durumun en somut sonucu ise kentsel mekanın plansız büyümesi ve gecekondu dokusunun kalıcı hale gelmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin temel dinamiğini analiz etme
1950 sonrası Türkiye'de kentleşme, sanayileşmenin çekiciliğinden çok tarımdaki makineleşmenin (Marshall yardımları etkisiyle) iticiliğiyle başlamıştır.
Sürecin nedenlerini anlamak, doğurduğu sonuçları (mismatch) analiz etmek için gereklidir.
2
Kentleşme ve sanayileşme hızı arasındaki ilişkiyi değerlendirme
Kentleşme hızı > Sanayileşme hızı.
Nüfusun kente yığılması ancak sanayi sektörünün bu nüfusu emecek kapasitede olmaması, sahte kentleşme kavramını doğrular.
3
Kentsel mekan üzerindeki somut etkileri belirleme
İstihdam edilemeyen nüfusun marjinal (enformel) sektörlere yönelmesi ve konut ihtiyacının gecekondu ile karşılanması.
Yapısal dengesizliğin fiziksel ve ekonomik sonuçlarını netleştirir.

Key Concept

Sahte Kentleşme (Pseudo-urbanization)

Practice More

1950 sonrası kentleşmeyi ivmelendiren 'iletici' nedenler olan karayolu ağının genişlemesi ve ulaşım araçlarının çeşitlenmesi konusuna çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question