Türk siyasal hayatında bir 'asli müdahale' örneği olarak nitelendirilen 27 Mayıs 1960 askerî darbesi, anayasal düzeni kesintiye uğratmış ve yeni anayasa yürürlüğe girene dek sürecek bir 'geçici rejim' dönemi başlatmıştır. Bu süreçte yönetime el koyan subaylardan oluşan Millî Birlik Komitesi (MBK), kendisini 'asli kurucu iktidar' mercii olarak konumlandırmıştır.
Bu bağlamda, MBK'nin hukuki statüsü, yetki genişliği ve 1961 Anayasası'nın hazırlık aşamasındaki kurumsal işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- MBK, geçici rejim süresince yasama ve yürütme yetkilerini bünyesinde toplayan mutlak bir askerî organ olarak faaliyet göstermiş; ancak yeni anayasanın fikrî ve teknik altyapısının oluşturulmasında yasama gücünü devretmeksizin sivil akademisyenlerden oluşan bir bilim heyetinin teorik rehberliğinden yararlanmıştır.Answer
- BDarbeye meşruiyet sağlamak amacıyla, siyasi krizlerin odağındaki Tahkikat Komisyonu lağvedilmeyip MBK bünyesinde geçici rejimin yargı organı olarak görevlendirilmiş ve Yassıada yargılamalarını bu komisyon yürütmüştür.
- CAsli kurucu iktidar sıfatıyla hareket eden MBK, müdahalenin hemen ertesi günü çıkardığı iç hukuk düzenlemeleriyle Anayasa Mahkemesi ve Millî Güvenlik Kurulu'nu fiilen kurmuş ve yasama yetkisinin bir kısmını anayasa yapılmadan önce bu kurumlara devretmiştir.
- DMBK'nin yönetime el koyması, Türk siyasetindeki 'Beyaz İhtilal' sürecinin askerî bir aşaması olarak kabul edilmiş; bu nedenle komite, anayasal kurumları feshetmek yerine yasama yetkisini sivil parlamentoyla paylaşma yoluna gitmiştir.
- EMBK, 'asli müdahale' yetkisini yalnızca hükûmeti istifaya zorlayan bir muhtıra şeklinde kullanmış ve mevcut 1924 Anayasası'nı yürürlükten kaldırmadan sivil bir teknokratlar hükûmeti üzerinden dolaylı bir denetim mekanizması işletmiştir.
Answer
Doğru ifade; MBK'nin geçici rejim süresince yasama ve yürütmeyi kendinde toplayan askerî bir organ olduğu, ancak anayasa yapımında yasama yetkisini devretmeden sivil akademisyenlerden (Bilim Heyeti) teorik destek aldığı seçenektir.
27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinden sonra kurulan Milli Birlik Komitesi (MBK), Temsilciler Meclisi açılana kadar yasama ve yürütme erkini tek başına kullanmış mutlak ve asli bir kurucu iktidardır. Ancak devlet idaresinin yeniden inşası ve anayasanın akademik temelini oluşturmak adına İstanbul Üniversitesi öğretim üyelerinden oluşan sivil bir 'Bilim Heyeti'ni Ankara'ya davet etmiştir. MBK, karar alma iradesini (yasama gücünü) bu heyete devretmemiş, yalnızca hukuki danışmanlık ve teknik taslak desteği almıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Milli Birlik Komitesi'nin Hukuki Statüsü ve 1961 Anayasası Kurumları