Examkin

Question

Difficulty: Medium1924 Anayasası ve Yeni Devletin Kurumsal Yapılanması

Türkiye'de anayasal gelişim sürecinde 1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) öngördüğü saf meclis hükümeti sistemi, devlet işlerinin yürütülmesinde zamanla çeşitli tıkanıklıklara yol açmıştır. Bu sorunları aşmak amacıyla 1924 Anayasası ile kuvvetler birliği ilkesi özde korunmakla birlikte, yürütme fonksiyonu bakımından 'karma hükümet sistemi' olarak adlandırılan yeni bir kurumsal yapılanmaya gidilmiştir.

Buna göre, 1924 Anayasası'nın kurumsal yapısında meclis hükümeti sisteminden uzaklaşılarak parlamenter sisteme yaklaşıldığını gösteren en temel yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Bakanlar Kurulu'nun oluşumunda Başbakanlık makamının ihdas edilmesi ve kolektif sorumluluğa dayalı kabine sisteminin benimsenmesiAnswer
  2. B
    İcra vekillerinin (bakanların), meclis genel kurulu tarafından doğrudan ve tek tek oylanarak seçilmesi usulünün sürdürülmesi
  3. C
    Yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanına, tek taraflı bir işlemle yasama meclisini feshetme yetkisinin tanınması
  4. D
    Hükümet üyelerinin meclise karşı değil, yalnızca devlet başkanına karşı siyasi sorumluluk taşıması kuralının getirilmesi
  5. E
    Meclisin yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunu denetlemek üzere bağımsız bir Anayasa Mahkemesi'nin kurulması

Answer

1924 Anayasası'nda parlamenter sisteme yaklaşımın en belirgin kanıtı, Başbakanlık makamının kurularak bakanların Başbakan tarafından seçilmesi ve kabinenin meclisten topluca güvenoyu almasıdır.
1921 Anayasası'nda uygulanan meclis hükümeti sisteminde bakanlar, meclis tarafından tek tek oylanarak seçilmekteydi ve bir 'başbakan' veya 'kolektif kabine' anlayışı yoktu. 1924 Anayasası, kuvvetler birliği ilkesini sürdürmesine rağmen (yasama ve yürütme yetkisinin mecliste toplanması), yürütme görevini Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu eliyle kullanarak parlamenter sisteme özgü 'kabine sistemine' geçiş yapmıştır. Başbakanın Cumhurbaşkanınca atanması, bakanların Başbakan tarafından seçilmesi ve hükümetin meclisten topluca güvenoyu alması bu karma sistemin meclis hükümeti sisteminden ayrılan en belirgin özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
1921 Anayasası'ndaki meclis hükümeti sisteminin yürütme yapısını analiz et
1921 Anayasası'nda bakanlar TBMM tarafından tek tek seçilmekteydi, bir 'Başbakan' veya kolektif bir kabine bulunmamaktaydı.
Sorudaki dönüşümün (karma sisteme geçişin) başlangıç noktasını tespit etmek.
2
1924 Anayasası'nın yürütme yapısında getirdiği yenilikleri değerlendir
1924 Anayasası, yasama ve yürütme yetkisini mecliste toplamaya devam etmiş (kuvvetler birliği), ancak yürütme yetkisinin kullanımını Cumhurbaşkanı ve onun atadığı Başbakan liderliğindeki Bakanlar Kurulu'na bırakmıştır.
Karma sistemin unsurlarını belirlemek.
3
Seçenekleri parlamenter sistemin temel kurumlarıyla karşılaştır
Başbakanlık makamının varlığı, bakanların Başbakan tarafından seçilmesi ve hükümetin meclise karşı kolektif sorumluluk taşıması (kabine usulü) klasik parlamenter sistemin temel araçlarıdır ve 1924'teki karma sistemin parlamenter yönünü oluşturur.
Soru kökünde istenen 'parlamenter sisteme yaklaşıldığını gösteren en temel yeniliği' tespit etmek.

Key Concept

1924 Anayasası'nda Karma Hükümet Sistemi ve Kabine Usulü
Rate this question

Topics

1924 Anayasası ve Yeni Devletin Kurumsal Yapılanması

More questions from this topic