Siyaset bilimi literatüründe devletin doğası ve geleceği üzerine yapılan tartışmalarda bir düşünür şu tezi öne sürmüştür:
*«Modern toplumlarda siyasal iktidarın asıl belirleyicisi üretim araçlarının mülkiyeti değil, örgütlenme yeteneğine sahip küçük bir azınlığın örgütsüz kitleler üzerindeki tahakkümüdür. Ekonomi kamulaştırılarak sosyalist bir sisteme geçilse dahi, yönetim aygıtını kontrol eden yeni bir elit (bürokrasi) kaçınılmaz olarak ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla devletin sönümleneceği ve sınıfsız bir toplumun kurulacağı öngörüsü, karmaşık örgütlerin doğasına aykırı bir ütopyadır.»*
Ortodoks Marksist kuramın tarihsel materyalizm ve devlet anlayışı dikkate alındığında, bu teze yönelteceği temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?
- Yönetici azınlığın tahakkümü evrensel bir yasa değil, ekonomik altyapının (sınıflı toplumun) bir yansımasıdır; özel mülkiyet ve sınıflar tasfiye edildiğinde, bir baskı aygıtı olan devlet de maddi zeminini yitirerek sönümlenecektir.Answer
- BKapitalist devlet devrimle yıkılmaz; ancak işçi sınıfının demokratik kurumlar ve seçimler aracılığıyla yürüteceği reformist mücadeleyle, devlet zamanla sınıflar üstü, tarafsız bir refah aygıtına dönüştürülebilir.
- CDemokratik elitizm ile otoriter diktatörlükler arasında teorik bir fark yoktur; çünkü siyasal alanı yöneticiler ve yönetilenler olarak bölen her türlü sistem, kaçınılmaz olarak faşist bir baskı rejimidir.
- DSosyalizme geçişte bürokratik elitleşmeyi önlemenin yolu, devletin sadece siyasi katılımı sınırlandıran otoriter bir aygıt olarak kalması değil, toplumu ideolojik olarak tümüyle dönüştüren totaliter bir yapıya bürünmesidir.
- EBürokratik iktidarın dayattığı fiili güç ile meşru otorite özdeştir; dolayısıyla yöneticilerin tahakkümü, ekonomik sömürü ilişkilerinden ziyade kitlelerin yasal-ussal otoriteye duydukları rızadan beslenir.
Answer
Marksizme göre elitlerin siyasal gücü, insan doğasından ya da bağımsız bir örgütsel mantıktan değil, ekonomik altyapıdan (sınıflı toplum gerçeğinden) kaynaklanır. Sınıflar ortadan kalktığında devlet ve bürokrasi de sönümlenecektir.
Ortodoks Marksist kuram (Tarihsel Materyalizm), devleti ve siyasal kurumları ekonomik altyapının (üretim ilişkileri) şekillendirdiği üstyapı unsurları olarak görür. Elitist teori, yöneticilerin tahakkümünü insan doğasına veya karmaşık örgütlerin yapısına bağlayarak onu evrensel ve kalıcı bir kader olarak niteler. Marksizm ise bu argümanı reddeder ve tahakkümün kaynağının üretim araçları üzerindeki sınıf tekeli olduğunu savunur. Dolayısıyla Marksist teoriye göre, üretim araçlarının toplumsallaştırılmasıyla sınıflı toplum yapısı ortadan kalktığında, bir sınıfın diğerini ezmekte kullandığı devlet aygıtı (ve bürokrasi) da maddi varoluş zeminini yitirecek ve 'sönümlenerek' (withering away) yok olacaktır. Doğru yanıt bu mantıksal zinciri eksiksiz yansıtmaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Marksist Devlet Kuramı ve Devletin Sönümlenmesi (Tarihsel Materyalizm)