Examkin

Question

Difficulty: HardEkolojizm

Ekolojizm içerisinde yer alan ve Arne Naess tarafından temelleri atılan "Derin Ekoloji" (Deep Ecology) yaklaşımı, çevresel sorunlara yönelik ana akım yaklaşımların "insan merkezli" (antroposantrik) karakterine köklü bir itiraz getirir. Bu yaklaşım, doğanın korunmasını insanın hayatta kalması veya refahı için bir araç olarak görmeyi reddederek yeni bir paradigma önerir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi derin ekolojinin "ekosistem merkezli" (ekosentrik) dünya görüşünü sığ ekolojiden ayıran temel ontolojik ve etik dayanaklardan biridir?

  1. Doğadaki tüm canlı ve cansız varlıkların, insanın amaçlarını gerçekleştirme kapasitesinden bağımsız olarak "kendinde bir değere" (intrinsic value) sahip olduğunun kabul edilmesiAnswer
  2. B
    Çevre krizinin, mevcut piyasa ekonomisi ve hukuk düzeni içerisinde karbon vergileri ve teknolojik yenilikler gibi reformist araçlarla çözülebileceğine olan inanç
  3. C
    Ekolojik yıkımın temel nedeninin sınırsız kâr hırsına dayanan kapitalist üretim ilişkileri olduğu ve çözümün mülkiyet rejiminin köklü değişiminde yattığı tespiti
  4. D
    Doğaya yönelik tahakkümün, toplumsal yapıdaki hiyerarşik ilişkilerin ve insanın insan üzerindeki baskısının bir yan ürünü olduğu tezi
  5. E
    Doğal kaynakların, gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden rasyonel ve verimli bir şekilde yönetilmesi gerektiği ilkesi

Answer

Doğadaki varlıkların insandan bağımsız olarak içsel/kendinde bir değere (intrinsic value) sahip olduğunun kabul edilmesi
Doğru yanıt olan seçenek, derin ekolojinin sığ ekolojiden koptuğu en temel noktayı vurgular. Sığ ekoloji doğayı insanın refahı için bir "kaynak" (araçsal değer) olarak görürken; derin ekoloji, doğanın her bir parçasına, insana olan faydasından bağımsız olarak ahlaki bir statü ve içsel değer (intrinsic value) atfeder. Bu durum "biyosferik eşitlikçilik" olarak da adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Derin Ekoloji ve Sığ Ekoloji arasındaki temel ontolojik ayrımı belirle.
Sığ ekoloji insan merkezli (antroposantrik), derin ekoloji ise ekosistem merkezli (ekosentrik) bir yapıdadır.
Ekolojizmdeki temel tartışma, doğanın değerinin insanın ona yüklediği fayda ile mi yoksa doğanın kendisiyle mi ilgili olduğudur.
2
"Kendinde değer" (intrinsic value) ile "araçsal değer" (instrumental value) kavramlarını karşılaştır.
Araçsal değer doğayı bir kaynak olarak görürken; kendinde değer, doğanın yaşam haklarını insanın ihtiyaçlarından bağımsızlaştırır.
Derin ekolojinin ayırt edici özelliği, biyosferik eşitlikçilik savunusuyla her varlığın yaşam hakkını tanımasıdır.
3
Seçenekleri bu ontolojik ölçüte göre değerlendir.
Sürdürülebilir kalkınma, reformizm, eko-sosyalizm ve eko-anarşizm; ekolojik sorunu farklı (ekonomik, siyasi, toplumsal) boyutlarla açıklarken, derin ekoloji meseleyi varlık felsefesi (ontoloji) ve ahlaki statü düzeyinde ele alır.
Derin ekoloji için doğa bir "nesne" değil, insanın da eşit parçası olduğu bir "özne" alanıdır.

Key Concept

Biyosferik Eşitlikçilik ve Kendinde Değer (Intrinsic Value)

Practice More

Derin ekolojinin 'biyosferik eşitlikçilik' kavramı ile Bookchin'in 'hiyerarşi' karşıtı sosyal ekolojisi arasındaki temel farkları incelemek, bu iki radikal akımı birbirinden ayırt etmenizi sağlar.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Ekolojizm

More questions from this topic