Examkin

Question

Difficulty: Hard1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

18761876 tarihli Kanun-i Esasi’de 19091909 yılında yapılan kapsamlı değişiklikler, mutlak monarşik yapıdan parlamenter sisteme geçişin en önemli aşaması olarak kabul edilir. Bu düzenlemelerle Padişahın yürütme üzerindeki mutlak otoritesi sınırlandırılmış ve yasama organı dengeleyici bir güç haline getirilmiştir. Bu bağlamda, 19091909 değişikliklerine göre Padişahın Meclis-i Mebusan’ı feshetme yetkisini kullanabilmesi için yerine getirilmesi gereken temel anayasal şart aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hükümet ile Meclis arasında çıkan bir ihtilaf nedeniyle hükümetin istifası sonrası kurulan yeni kabinenin de aynı konuda ısrar etmesi ve Meclis-i Ayan’ın onayının alınmasıAnswer
  2. B
    Meclis’in kendi üye tam sayısının salt çoğunluğu ile Padişah’ın yönetiminden memnun olmadığına dair bir karar alması
  3. C
    Sadrazamın talebi üzerine Şeyhülislam’ın uygunluk fetvası vermesi ve Padişahın bu fetvaya dayanarak irade-i seniyye yayımlaması
  4. D
    Padişahın veto ettiği bir kanun tasarısının Meclis tarafından nitelikli çoğunlukla aynen kabul edilerek yasalaşması üzerine oluşan siyasi tıkanıklık
  5. E
    Devletin güvenliğinin tehlikeye düştüğü hallerde Padişahın hiçbir makama danışmadan doğrudan seçimlerin yenilenmesine karar vermesi

Answer

Hükümet ile Meclis arasında çıkan bir ihtilaf nedeniyle hükümetin istifası sonrası kurulan yeni kabinenin de aynı konuda ısrar etmesi ve Meclis-i Ayan’ın onayının (muvafakat) alınmasıdır.
Doğru cevapta belirtilen süreç, 1909 Anayasa değişikliği ile getirilen ve parlamenter rejimin 'denge-denetleme' mekanizmasını simgeleyen bir usuldür. 18761876 Anayasası'nın orijinal metninde Padişah meclisi dilediği zaman feshedebilirken, 19091909 düzenlemesiyle bu yetki ancak Heyet-i Vükela (Hükümet) ile Meclis-i Mebusan arasında bir uzlaşmazlık çıkması ve bu uzlaşmazlığın yeni kurulan hükümetçe de sürdürülmesi halinde, Meclis-i Ayan'ın (Senato) 'muvafakati' (onayı) ile kullanılabilir hale gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal fesih yetkisini incele.
Padişah, herhangi bir şart olmaksızın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmekteydi (Mutlak yetki).
Orijinal metinde yürütmenin başı olan Padişah, yasama üzerinde tam kontrole sahipti.
2
1909 Anayasa değişikliği ile 35. maddede yapılan revizyonu analiz et.
Fesih yetkisi, hükümet (Heyet-i Vükela) ve meclis arasındaki çözülemeyen ihtilaflara ve Meclis-i Ayan'ın onayına bağlanmıştır.
Parlamenter sistemin ruhuna uygun olarak yasamanın yürütme tarafından haksız yere dağıtılması engellenmek istenmiştir.
3
Şartları maddeler halinde belirle.
1. Hükümet-Meclis ihtilafı, 2. Hükümetin istifası, 3. Yeni hükümetin aynı konuda ısrarı, 4. Meclis-i Ayan'ın onayı.
Bu çok aşamalı süreç, feshin sadece son çare ve denetimli bir mekanizma olmasını sağlar.

Key Concept

1909 Anayasa Değişikliklerinde Fesih Yetkisinin Sınırlandırılması

Practice More

1909 değişiklikleri ile Padişahın 'Sürgün Yetkisi' (113. madde) ve 'Veto Yetkisi'nde yapılan diğer önemli kısıtlamaları tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet

More questions from this topic