Question

Difficulty: HardEgemenlik Kavramı ve Kuramları

X ülkesinde anayasayı değiştirme ve her türlü yasayı yapma yetkisi yalnızca parlamentoya aittir; yargı organlarının meclis kararlarını içerik yönünden denetleme yetkisi bulunmamaktadır. Ancak parlamento, toplumun büyük bir kesiminin karşı çıktığı tartışmalı bir yasayı kabul ettikten sonra, ülke çapında başlayan kitlesel eylemler ve sivil itaatsizlik neticesinde söz konusu yasayı yürürlükten kaldırmak ve erken seçime gitmek zorunda kalmıştır.

Siyaset bilimi literatürüne göre; parlamentonun yasa yapma konusundaki nihai anayasal gücü ile seçmen kitlesinin bu gücün kullanımına yön veren ve kararları fiilen geri aldıran üstünlüğü dikkate alındığında, bu durum aşağıdaki kavramsal ayrımlardan hangisiyle en iyi açıklanır?

  1. Hukuki egemenlik ile siyasi egemenlikAnswer
  2. B
    Yasallık ile toplumsal meşruiyet
  3. C
    İktidarın fiili gücü ile meşru otorite
  4. D
    Egemenliğin mutlaklığı ile insan haklarının sınırlayıcılığı
  5. E
    Çoğunlukçu demokrasi ile çoğulcu demokrasi

Answer

Hukuki egemenlik ile siyasi egemenlik kavramlarını içeren seçenektir.
Doğru yanıt, parlamentonun yasa yapma yetkisi ile halkın nihai iradesi arasındaki ilişkiyi 'Hukuki egemenlik ile siyasi egemenlik' olarak tanımlayan seçenektir. Siyaset biliminde (özellikle İngiliz anayasa hukukçusu A.V. Dicey'in kavramsallaştırmasında), hiçbir hukuki sınırla bağlı olmayan ve yasa yapma tekelini elinde bulunduran kuruma 'hukuki egemen' denir. Ancak bu hukuki egemen, aldığı kararlarda nihai olarak toplumun (seçmenlerin) iradesine, yani 'siyasi egemen'e boyun eğmek zorundadır. Verilen senaryoda parlamentonun tartışmasız anayasal yetkisi hukuki egemenliği, halkın sivil itaatsizlikle yasayı geri çektiren gücü ise siyasi egemenliği temsil etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki birinci aktörün (Parlamento) gücünün niteliğini tespit etme
Parlamento, anayasayı değiştirme ve yasa yapma tekelini elinde bulunduran, hiçbir yargısal denetime tabi olmayan sınırsız bir hukuki otoritedir.
Siyaset biliminde, yasa yapma konusunda hukuki hiçbir sınırla bağlı olmayan ve emirleri mahkemelerce uygulanan güce 'hukuki egemen' (legal sovereign) adı verilir.
2
Senaryodaki ikinci aktörün (Halk/Seçmen Kitlesi) gücünün niteliğini tespit etme
Halk, hukuki bir kural koyma yetkisine doğrudan sahip olmasa da, eylemleriyle parlamentoyu kararından döndürebilen ve onu feshe zorlayabilen nihai belirleyici güçtür.
Hukuki egemenin kararlarında nihai olarak iradesine boyun eğmek zorunda olduğu, arkasındaki asıl toplumsal iradeye 'siyasi egemen' (political sovereign) denir.
3
Kuramsal eşleştirmeyi yapma
Olaydaki ikili yapı, A.V. Dicey tarafından da kavramsallaştırılan 'Hukuki Egemenlik - Siyasi Egemenlik' ayrımına tam olarak uymaktadır.
Soruda istenen, yasa yapıcı kurum ile seçmen kitlesi arasındaki bu üstünlük ilişkisinin siyaset bilimi literatüründeki kavramsal karşılığıdır.

Key Concept

Hukuki ve Siyasi Egemenlik Ayrımı
Rate this question