tarihli Kanun-i Esasi’nin yılında geçirdiği köklü revizyon, Osmanlı devlet geleneğindeki padişah otoritesini sembolik bir düzeye indirgerken, yasama organını siyasal sistemin merkezine taşımıştır. Bu hukuki dönüşümün en karmaşık ve teknik düzenlemelerinden biri olan padişahın 'meclisi fesih' yetkisi, yürütmenin yasama üzerindeki keyfi baskısını engellemek amacıyla sıkı şartlara bağlanmıştır.
Buna göre, değişiklikleri uyarınca padişahın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunlu bir hukuki usul olarak öngörülmüştür?
- Hükümet ile meclis arasındaki uyuşmazlığın giderilememesi üzerine kabinenin istifası ve yeni kurulan kabinenin de eski görüşte ısrar etmesi durumunda Heyet-i Ayan'ın onayıyla feshin gerçekleştirilmesiAnswer
- BPadişahın, meclis çalışmalarını üç ayı geçmemek üzere erteleme yetkisini kullanmasının ardından uyuşmazlık sürerse doğrudan fesih yoluna gitmesi
- CMeclis-i Mebusan'ın üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alacağı bir tavsiye kararı üzerine, Sadrazamın teklifi ve Padişahın onayı ile seçime gidilmesi
- DMeclis-i Mebusan'ın üçte iki çoğunlukla hükümeti düşürmesi halinde, Padişahın meclisi feshederek ülkeyi zorunlu erken seçime götürmesi
- EPadişahın, devletin ali menfaatlerini zedeleyen bir durum saptaması halinde, sadece Sadrazamın yazılı görüşünü alarak meclisi feshetmesi
Answer
Hükümet ile meclis arasındaki uyuşmazlığın giderilememesi üzerine kabinenin istifası ve yeni kabinenin de eski görüşte ısrar etmesi durumunda Heyet-i Ayan'ın onayıyla feshin gerçekleştirilmesi
Doğru seçenek, Anayasa değişikliğinin en önemli unsurlarından biri olan 'sınırlı fesih' prosedürünü tam olarak açıklar. Bu sistemde, bir kanun veya politika üzerinde Meclis ile Hükümet arasında uyuşmazlık çıkarsa; önce hükümet istifa eder, yeni kurulan hükümet de meclisle anlaşamazsa ve uyuşmazlık konusu maddede ısrar ederse, Padişah ancak Heyet-i Ayan'ın (Senato) onayını alarak Meclis-i Mebusan'ı feshedebilir. Bu, yürütmenin yasama karşısında zayıflatıldığı ve parlamenter esasların güçlendirildiği en teknik maddedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Değişiklikleri ile Parlamenter Sisteme Geçiş
Hints
1
Padişahın yetkilerinin 1909'da 'sembolik' hale geldiğini hatırlayın.
2
Fesih prosedüründe iki kurumun daha (Hükümet ve Ayan) sürece dahil edildiğini düşünün.
Practice More
1909 değişiklikleri ile Padişah'ın 'veto' yetkisinin nasıl 'geciktirici veto'ya dönüştüğünü inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s