Yasama

194 questions

1982 Anayasası’nın 87. maddesinde düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin yetkileri arasında yer almaz?

Para basılmasına karar vermek

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak

Savaş ilânına karar vermek

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Genel ve özel af ilânına karar vermek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Answer

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak yetkisi Cumhurbaşkanı'na ait bir görevdir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanı’nın görev ve yetkileri arasındadır. TBMM’nin bu konudaki yetkisi (Madde 87), andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak' ile sınırlıdır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin 87. maddedeki görevlerini analiz etme

Yasama organının kanun yapma, para basma, savaş ilanı, af ilan etme ve andlaşmaları uygun bulma yetkileri olduğu görülür.

Soruda TBMM'nin yetki alanı dışındaki işlemi bulmak hedeflenmektedir.

Milletlerarası andlaşmaların onay sürecindeki ayrımı belirleme

TBMM andlaşmayı 'uygun bulur', Cumhurbaşkanı ise 'onaylar ve yayımlar'.

Yasama ile yürütme arasındaki usul farkını belirlemek doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

TBMM'nin görev ve yetkileri ile Cumhurbaşkanlığı yetkilerinin andlaşmalar özelinde ayrımı

Estimated Time:50s

Question 82Question →

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve siyasi parti gruplarının bu süreçteki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden veya dışarıdan aday belirleyerek bu adayları resmen Başkanlık Divanı'na sunabilirler.

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, katip üyeler ve idare amirlerinden oluşur ve Meclis'teki parti gruplarının gücü oranında temsil edilmesini sağlayacak şekilde kurulur.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar ve hiçbir oturumda oy kullanamazlar.

Siyasi parti grupları, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması açılması ile ilgili konularda grup kararı alamaz ve Meclis'te görüşme yapamazlar.

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki kez seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden veya dışarıdan aday belirleyerek bu adayları resmen Başkanlık Divanı'na sunabilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterme yetkisinin bulunmadığını belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

94

. maddesine göre siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için ne kendi içlerinden ne de dışarıdan bir aday gösteremezler. Adaylık, milletvekillerinin tamamen bireysel iradeleriyle gerçekleşen bir süreçtir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

94

. maddesindeki Başkanlık Divanı ve seçim usulü hükümleri incelenir.

Anayasa'nın

94

. maddesinin son fıkrasında 'Siyasî parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler' hükmü yer almaktadır.

Meclis Başkanı'nın tüm Meclis'in başkanı olması ve tarafsızlığının korunması amaçlanmıştır.

Diğer seçeneklerdeki veriler (üye sayısı, tarafsızlık, yasaklı işlemler) kontrol edilir.

Siyasi parti gruplarının en az

20

üyeden oluşması, dokunulmazlık ve soruşturma konularında görüşme yapamaması ve Divan'ın oransal temsil ilkesi anayasal ve içtüzüksel kurallardır.

Yasama faaliyetlerinin tarafsız ve hukuka uygun yürütülmesi için bu kısıtlamalar getirilmiştir.

Key Concept

Meclis Başkanı'nın Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Aday Gösterme Yasağı

Estimated Time:2m 0s

Question 83Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eden bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis Araştırması

Yazılı Soru

Genel Görüşme

Meclis Soruşturması

Gensoru

Show answer & explanation

Answer: Genel Görüşme

Answer

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Meclis Genel Kurulunda görüşülmesi 'Genel Görüşme' olarak adlandırılır.

Anayasa'nın 98. maddesine göre Genel Görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir. Bu tanım sorudaki ifadeyle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin mevcut bilgi edinme ve denetim yollarını listele.

Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Meclis Soruşturması.

Güncel anayasal çerçeveyi belirlemek için gereklidir.

Tanımı verilen mekanizmayı ayırt et.

Genel Kurulda yapılan görüşme vurgusu Genel Görüşme'yi işaret eder.

Meclis Araştırması 'inceleme', Yazılı Soru 'soru sorma', Meclis Soruşturması ise 'cezai sorumluluk' odaklıdır.

Key Concept

Genel Görüşme Tanımı

Estimated Time:45s

Question 84Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği neticesinde, bir Türk vatandaşının milletvekili seçilebilmesi için doldurmuş olması gereken asgari yaş şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 18

Answer

Milletvekili seçilme yaşı 2017 değişikliği ile 18 olarak belirlenmiştir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilme yaşı 25'ten 18'e indirilmiştir. Bu düzenleme ile 'On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir' hükmü getirilerek gençlerin temsiliyet alanı genişletilmiştir.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen 76. maddesi incelenir.

Milletvekili seçilebilmek için gerekli hukuki şartlar ve yaş sınırı tespit edilir.

Anayasal bir kurum olan milletvekilliği için gereken asgari şartların hukuki dayanağının bulunması gerekir.

2017 yılında yapılan anayasa değişikliğinin seçilme yaşı üzerindeki etkisi hatırlanır.

Seçilme yaşının 25'ten 18'e indirildiği ve seçme-seçilme yaşının eşitlendiği bilgisine ulaşılır.

Anayasanın güncel metnine göre doğru yaş sınırının belirlenmesi amaçlanır.

Key Concept

2017 Anayasa Değişikliği ve Seçilme Yaşı

Hints

Günümüzde seçme yaşı ile seçilme yaşı birbirine eşittir.

Practice More

Milletvekili seçilme şartları arasında yer alan askerlik durumu ve eğitim seviyesi gibi diğer kriterleri de gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 85Question →

$1982$ Anayasası'nda öngörülen anayasa değişikliği süreci ve bu sürecin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Anayasa değişikliği tekliflerinin Genel Kurulda iki defa görüşülmesi zorunlu olup, ikinci görüşmeye ancak birinci görüşmenin tamamlanmasından itibaren

48

saat geçtikten sonra başlanabilir.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

ve üzeri) kabul edilen bir anayasa değişikliğini, Meclise iade etmeksizin doğrudan halkoyuna sunma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanunu, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul edildiği takdirde, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanarak yürürlüğe girmesi zorunludur.

Halkoylamasına sunulan bir anayasa değişikliğinin kabul edilmiş sayılması için, halkoylamasına katılan geçerli oyların yarısından bir fazlasının 'evet' olması yeterlidir.

Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisinden az bir çoğunlukla (

360

399

arası) kabul edilen anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan onaylanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanunu, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) aynen kabul edildiği takdirde, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanarak yürürlüğe girmesi zorunludur.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir anayasa değişikliğinin salt çoğunlukla (

301

) aynen kabul edilerek yayımlanmasının zorunlu olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü anayasa değişiklikleri için Anayasa'nın

175

. maddesi özel bir usul öngörmüştür. Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen bir anayasa değişikliğinin Meclis tarafından tekrar kabul edilebilmesi için en az üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

oy) gerekir. Ayrıca, olağan kanunlardan farklı olarak, Meclis bu çoğunluğu sağlasa bile Cumhurbaşkanının bu kanunu doğrudan onaylayıp yayımlama zorunluluğu yoktur; Cumhurbaşkanı her durumda değişikliği halkoyuna sunabilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa değişikliği ile olağan kanun yapım süreçleri arasındaki temel farkı belirle.

Olağan kanunlar için Anayasa'nın

89

. maddesi, anayasa değişiklikleri için ise

175

. maddesi uygulanır.

Anayasa değişiklikleri, özel nitelikli çoğunluklar gerektiren farklı bir usule tabidir.

Cumhurbaşkanının geri gönderme (veto) yetkisi sonrası süreci analiz et.

Olağan kanunlarda üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) veto edilen metni aynen kabul etmek için yeterlidir. Ancak anayasa değişikliklerinde en az

360

(

3/5

) oy şartı her aşamada geçerlidir.

Anayasa değişikliği metninin 'aynen kabul' edilebilmesi için de nitelikli çoğunluk aranır; salt çoğunluk anayasal metinler için hiçbir aşamada yeterli değildir.

Anayasa değişikliği sürecinde 'yayımlama zorunluluğu' kavramını değerlendir.

Olağan kanunların aksine, anayasa değişikliğinde Cumhurbaşkanı için hiçbir aşamada 'doğrudan yayımlama zorunluluğu' doğmaz; Cumhurbaşkanı en yüksek çoğunlukla gelen metni bile halkoyuna sunabilir.

Anayasa değişikliği süreci, nihai kararı halka bırakma seçeneğini Cumhurbaşkanına her zaman tanımıştır.

Key Concept

Anayasa Değişikliğinde Nitelikli Çoğunluk ve İade Süreci

Hints

Anayasa değişikliği süreçlerinde aranan asgari kabul sayısı ile olağan kanunlardaki veto override (iadeyi aşma) sayısını karşılaştırın.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Anayasa değişiklikleri arasındaki hiyerarşik ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 86Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama organının iç yapısı, çalışma düzeni ve siyasi parti gruplarının hukuki statüsü dikkate alındığında; TBMM Başkanlık Divanı ve grupların yetki sınırlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; ayrıca yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması ile ilgili konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Meclis Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi üç yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadardır.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis dışındaki faaliyetlerine katılabilirler ancak Genel Kurul oylamalarında oy kullanamazlar.

Siyasi parti grupları en az on beş milletvekilinden oluşur ve TBMM Başkanlık Divanı'nda her siyasi partinin eşit sayıda üye ile temsil edilmesi anayasal bir zorunluluktur.

TBMM Başkanı, üyesi olduğu siyasi parti grubunun toplantılarına katılabilir; ancak Meclis soruşturması önergelerinin oylanmasında sadece eşitlik durumunda oy kullanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; ayrıca yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması ile ilgili konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Answer

Doğru ifade, Anayasa'nın 94. maddesinde yer alan 'Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmü ile 96. ve 100. maddelerde dolaylı olarak ve İçtüzük'te açıkça belirtilen dokunulmazlık/soruşturma konularındaki görüşme ve karar alma yasağını tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının oluşumunu değerlendir.

Grup kurmak için en az 20 milletvekili gereklidir.

Anayasa ve İçtüzük gereği asgari sayı 20'dir.

Başkanlık Divanı seçim sürelerini analiz et.

Bir dönemde iki seçim yapılır (2 yıl + kalan süre).

Yasama döneminin sürekliliği ve tazelenmesi amaçlanır.

Meclis Başkanının tarafsızlık ve oy kullanma kurallarını incele.

Başkan hiçbir durumda, oturumu yöneten başkanvekili ise sadece yönettiği oturumda oy kullanamaz.

Yasama organı yönetiminin tarafsızlığını korumak esastır.

Siyasi parti gruplarına getirilen anayasal yasakları belirle.

Meclis Başkanlığına aday gösterme, dokunulmazlık ve Meclis soruşturması konularında grup kararı/görüşme yasağı vardır.

Kişisel haklar ve yargısal süreçleri etkileyebilecek siyasi baskıların önüne geçilmek istenmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Faaliyetleri ve Divan Tarafsızlığı

Practice More

Meclis soruşturması ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması süreçlerindeki nitelikli çoğunlukları gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 87Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte

15

gün içinde TBMM’ye geri gönderir.

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyen kanunlar arasında yer alır.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır.

Meclis geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı bu değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilerek yayımlanmak üzere tekrar gönderilmesi için basit karar yeter sayısının değil, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyu gerektiği yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru seçenek, toplantıya katılanların salt çoğunluğunun aynen kabul için yeterli olduğunu belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

89

. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) olumlu oyu şarttır. Bu sayıya ulaşılması halinde Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Kanun yapım sürecindeki geri gönderme (veto) mekanizmasını incele.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları hariç kanunları

15

gün içinde gerekçe göstererek Meclise iade edebilir.

Anayasal denetim ve yasama-yürütme dengesini anlamak için gereklidir.

Meclisin geri gönderilen kanuna karşı tutumunu ve gereken çoğunluğu belirle.

Meclis kanunu aynen kabul etmek isterse üye tamsayısının salt çoğunluğunu (

301

) sağlamalıdır.

2017

anayasa değişikliği ile getirilen bu özel nitelikli çoğunluk şartını teyit etmek gerekir.

Seçeneklerdeki 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' ifadesini değerlendir.

Basit karar yeter sayısı (

151

'den az olmamak kaydıyla katılanların salt çoğunluğu) bu süreç için yetersizdir.

Yanlış olan hukuki usulü tespit etmek için teknik farkı ortaya koyar.

Key Concept

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Aynen Kabul Usulü

Question 88Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği ile seçimlerin temel ilkelerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için yirmi beş yaşını doldurmuş olmak ve askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak zorunludur.

En az lise mezunu olmak ve kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, seçilme yeterliliği için aranan temel eğitim ve hukuki şartlardır.

Seçmenlerin servet, öğrenim durumu veya cinsiyet gibi kriterlere bakılmaksızın oy hakkına sahip olması 'eşit oy' ilkesinin bir sonucudur.

2017 değişikliği ile seçilme yaşı on sekize indirilmiş ve adaylar için 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir.

Taksirli suçlar dahil toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Show answer & explanation

Answer: 2017 değişikliği ile seçilme yaşı on sekize indirilmiş ve adaylar için 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir.

Answer

2017 anayasa değişikliği ile seçilme yaşının on sekize indirilmesi ve askerlik şartının 'ilişiği bulunmamak' şeklinde düzenlenmesi

1982 Anayasası'nda

2017

yılında yapılan değişiklikle, milletvekili seçilme yaşı

25

'ten

18

'e indirilmiş ve askerlik şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' olarak esnetilmiştir. Bu ifade, güncel anayasal durumu eksiksiz yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 76. maddesindeki yaş sınırını kontrol et.

Seçilme yaşının

18

olduğunu tespit et.

2017

değişikliği ile yaş sınırı düşürülmüştür.

Askerlik şartına ilişkin yasal ibareyi incele.

Şartın 'askerlik hizmetini yapmış olmak' değil, 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' olduğunu gör.

Bu sayede muaf veya tecilli olanların da adaylığına imkan tanınmıştır.

Seçim ilkeleri ve diğer yeterlilik şartlarını (eğitim, suç kaydı) değerlendir.

İlkokul mezuniyetinin yettiğini ve taksirli suçların engel olmadığını doğrula.

Anayasal terminolojideki ince ayrımları yaparak yanlış seçenekleri ele.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve 2017 Değişiklikleri

Estimated Time:50s

Question 89Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde oluşturulan siyasi parti grupları ve bu grupların yasama faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı için aday gösterebilirler.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlık Divanı'na Meclis'teki üye sayıları oranında katılırlar.

Siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

TBMM Başkanı, üyesi olduğu siyasi parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı için aday gösterebilirler.

Answer

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday gösterebileceği ifadesi yanlıştır; zira anayasal düzenlemeye göre gruplar aday gösteremezler.

1982 Anayasası'nın 94. maddesi, 'Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmünü açıkça içermektedir. Meclis Başkanlığı adaylığı tamamen bireysel bir süreçtir ve milletvekillerinin kendi iradelerine bırakılmıştır. Bu nedenle grupların aday gösterebileceği yönündeki ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının kuruluş ve temsil kurallarını değerlendir

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerektiği ve Başkanlık Divanı'na katılımın üye sayısı oranında (nispi temsil) yapıldığı bilgileri doğrulanır.

Yasama organının iç yapısını anlamak için temel sayısal ve temsili veriler incelenmelidir.

Gruplara getirilen anayasal yasakları analiz et

Meclis soruşturması hakkında görüşme yapma yasağı ve Meclis Başkanlığı'na aday gösterme yasağı tespit edilir.

Anayasa, tarafsızlık ve yargısal bağımsızlık ilkeleri gereği siyasi parti gruplarının yetkilerini bazı alanlarda sınırlandırmıştır.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu karşılaştır

Grupların aday gösterebileceği yönündeki ifade, Anayasa Madde 94'e açıkça aykırıdır.

Hatalı bilginin tespiti ile çözüm tamamlanır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasama Faaliyetlerindeki Anayasal Yasakları

Question 90Question →

$1982$ Anayasası'nın $175$ . maddesinde düzenlenen anayasa değişikliği usulü; teklif, görüşme, karar yeter sayıları ve Cumhurbaşkanının inceleme yetkisi bakımından oldukça sıkı kurallara bağlanmıştır. Bu süreçte Meclis ile Cumhurbaşkanı arasındaki hukuki etkileşim ve halkoyuna sunma (referandum) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa değişikliği tekliflerinin Meclis Genel Kurulunda iki defa görüşülmesi zorunlu olup, birinci ve ikinci görüşme arasında en az

48

saatlik bir 'serinleme süresi' geçmesi şarttır.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile kabul edilen ancak üçte ikisinden (

400

milletvekili) az bir çoğunlukla kendisine gönderilen bir değişikliği onaylayamaz; ya Meclise geri gönderir ya da zorunlu olarak halkoyuna sunar.

Anayasa değişikliği teklifinin hem maddelerinin hem de tümünün kabulü için yapılan oylamalarda 'gizli oy' usulünün uygulanması, sürecin şekli bakımından bir geçerlilik şartıdır.

Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile kabul edilen bir anayasa değişikliğini Cumhurbaşkanı, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderdikten sonra Meclis bu değişikliği aynı çoğunlukla (

400

milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu Resmi Gazete'de yayımlamak zorundadır.

Doğrudan halkoyuna sunulan veya Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulmasına karar verilen anayasa değişikliği kanununun yürürlüğe girebilmesi için halkoylamasında geçerli oyların yarısından çoğunun kabulü gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ( $400$ milletvekili) ile kabul edilen bir anayasa değişikliğini Cumhurbaşkanı, bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderdikten sonra Meclis bu değişikliği aynı çoğunlukla ( $400$ milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu Resmi Gazete'de yayımlamak zorundadır.

Answer

Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile aynen kabul edilen bir anayasa değişikliğinin Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulma yetkisinin ortadan kalktığını ve yayımlanmasının zorunlu olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

175

. maddesine göre, Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

ve üzeri) ile kabul edilen bir anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderildikten sonra Meclis tarafından 'aynen kabul' edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu onaylayıp yayımlayabileceği gibi isterse halkoyuna da sunabilir. Dolayısıyla, Cumhurbaşkanının halkoyuna sunma yetkisinin ortadan kalktığını ve kanunu yayımlamasının zorunlu hale geldiğini savunan seçenek hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa değişikliği oylama sonuçlarını analiz etme

Meclis oylamasında

400

ve üzeri (2/3) oy alınmıştır.

Bu eşik, Cumhurbaşkanına onaylama, iade etme veya ihtiyari referanduma sunma seçeneklerini verir.

Cumhurbaşkanının 'Aynen Kabul' sonrası yetkilerini değerlendirme

Meclis, Cumhurbaşkanının iade ettiği metni

400

oy ile hiç değiştirmeden (aynen) tekrar kabul etmiştir.

Anayasa m. 175 uyarınca, normal kanunların aksine, anayasa değişikliklerinde 'aynen kabul' durumunda dahi Cumhurbaşkanının halkoyuna sunma yetkisi devam eder.

Yanlış yargıyı tespit etme

Cumhurbaşkanının yayımlama zorunluluğu olduğu iddiası hatalıdır.

Anayasa metni açıkça 'Cumhurbaşkanı bu kanunu halkoyuna sunabilir' diyerek takdir yetkisini korumuştur.

Key Concept

Anayasa Değişikliğinde Cumhurbaşkanının İhtiyari Referandum Yetkisi

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanının kanunları iade yetkisi ile anayasa değişikliklerindeki iade yetkisi arasındaki farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 91Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen seçimlerin temel ilkeleri ve milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Seçimlerde her seçmenin; sosyal statüsü, eğitim düzeyi veya ödediği vergi miktarı gözetilmeksizin sadece bir tek oy hakkına sahip olması "genel oy" ilkesinin bir sonucudur.

Milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak anayasal bir zorunluluktur.

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olsa dahi, askerlik ile ilişiği bulunmayan (tecilli veya muaf) kişiler milletvekili adayı olabilirler.

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Seçimlerin serbestliği ilkesi gereği, seçmenlerin hiçbir baskı ve zorlama altında kalmadan oy kullanabilmeleri ve seçim sürecinin yargı denetiminde olması esastır.

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerde her seçmenin; sosyal statüsü, eğitim düzeyi veya ödediği vergi miktarı gözetilmeksizin sadece bir tek oy hakkına sahip olması "genel oy" ilkesinin bir sonucudur.

Answer

Her seçmenin sadece bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' değil, 'eşit oy' ilkesinin bir gereğidir.

Seçimlerde her seçmenin, nitelikleri ne olursa olsun sadece bir tek oy kullanma hakkına sahip olması ve oyların eşit değerde sayılması 'Eşit Oy' ilkesidir. 'Genel Oy' ilkesi ise; servet, vergi, cinsiyet veya eğitim gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmasını ifade eder. Dolayısıyla her seçmenin bir oyu olması genel oyun değil, eşit oyun sonucudur.

Step-by-Step Solution

Seçim ilkelerinin (Genel oy, Eşit oy, Gizli oy vb.) tanımlarını analiz et.

Genel oy, herkesin oy hakkına sahip olmasıdır; Eşit oy ise her seçmenin oyunun matematiksel olarak

1

değerinde olmasıdır.

Seçeneklerdeki kavram karmaşasını tespit etmek için bu ayrım kritiktir.

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası milletvekili seçilme şartlarını hatırla.

Yaş sınırı

18

, askerlik durumu 'ilişiği bulunmamak', eğitim durumu 'en az ilkokul mezunu' olarak güncellenmiştir.

Güncel anayasal mevzuata uygunluğu kontrol etmek gerekir.

Yanlış olan ifadeyi saptamak için seçenekleri karşılaştır.

Sadece bir oy hakkına sahip olmanın 'genel oy' olarak tanımlandığı ifadenin hatalı olduğu görülür.

Kavramsal tanım hatası sorunun doğru cevabını oluşturur.

Key Concept

Demokratik Seçim İlkeleri ve Seçilme Yeterliliği

Question 92Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde milletvekili seçilme yeterliliği ve seçimlerin temel ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılması, anayasal bir kuraldır.

Seçmenlerin sosyal durumuna veya öğrenim düzeyine bakılmaksızın her birinin tek bir oy hakkına sahip olması 'genel oy' ilkesi olarak tanımlanır.

2017 anayasa değişikliği neticesinde, bir Türk vatandaşının milletvekili seçilebilmesi için en az yirmi beş yaşını doldurmuş olması şarttır.

Milletvekili adaylığı için askerlik hizmetini fiilen yerine getirmiş olmak zorunludur; askerliği ertelenmiş olanlar aday olamazlar.

Oyların gizli verilmesi ve oy sayım işlemlerinin kapalı bir oturumda gerçekleştirilmesi 'açık sayım ve döküm' ilkesinin bir gereğidir.

Show answer & explanation

Answer: Seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılması, anayasal bir kuraldır.

Answer

Seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılması anayasal bir zorunluluktur ve bu görev Yüksek Seçim Kurulu tarafından yerine getirilir.

Doğru olan ifade, seçimlerin yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılacağını belirtmektedir. Bu durum 1982 Anayasası'nın 79. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup, bu süreci yönetmekle görevli anayasal kurum Yüksek Seçim Kurulu'dur.

Step-by-Step Solution

Seçim ilkelerini değerlendir.

Anayasa Madde 67 ve 79'a göre seçimler; serbest, gizli, tek dereceli, genel oy, eşit oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı denetiminde yapılır.

Anayasal ilkelerin doğru tanımlarını bilmek seçenekleri elemek için gereklidir.

Milletvekili seçilme şartlarını incele.

18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak ve askerlik ile ilişiği bulunmamak temel şartlardır.

2017 anayasa değişiklikleri ile güncellenen yaş ve askerlik şartlarını doğrulamak gerekir.

Seçenekleri anayasal metinle karşılaştır.

Yargı denetimi ilkesi doğru verilmişken, diğer seçeneklerde kavram karmaşası veya güncel olmayan bilgiler mevcuttur.

Yanlış olan seçeneklerdeki bilgi hatalarını (yaş sınırı, askerlik durumu ve ilke tanımları) tespit etmek çözüm için kritiktir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Seçim İlkeleri

Hints

Milletvekili seçilme şartlarındaki yaş ve askerlik kurallarının 2017'de değiştiğini hatırlayın.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi ve yasama dokunulmazlığı konularını inceleyerek yasama ünitesini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 93Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama sürecine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilerek Cumhurbaşkanına gönderilen bir kanun teklifinin yasalaşma ve yayımlanma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken mümkündür?

Cumhurbaşkanının yayımlanmasını uygun bulmayarak geri gönderdiği bir kanunun, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla hiçbir değişiklik yapılmadan tekrar kabul edilmesi üzerine Cumhurbaşkanınca yayımlanması

Cumhurbaşkanının, kendisine gönderilen bir bütçe kanununu içeriğindeki harcama kalemlerini uygun bulmadığı gerekçesiyle bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermesi

Cumhurbaşkanının, kanun metnini incelemek ve yayımlamak için Anayasa'da tanınan

30

günlük sürenin sonuna kadar kararını bekletmesi

TBMM'nin, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla (en az

151

milletvekili) aynen kabul ederek yayımlanması için tekrar Cumhurbaşkanına sunması

Cumhurbaşkanının, TBMM tarafından aynen kabul edilerek kendisine ikinci kez gönderilen bir kanunu yayımlamak zorunda olduğu için, bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisini kaybetmesi

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının yayımlanmasını uygun bulmayarak geri gönderdiği bir kanunun, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla hiçbir değişiklik yapılmadan tekrar kabul edilmesi üzerine Cumhurbaşkanınca yayımlanması

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanun, TBMM tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301 milletvekili) aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Anayasa'nın 89. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları

15

gün içinde TBMM'ye geri gönderir. Eğer Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az

301

milletvekili) hiçbir değişiklik yapmadan aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu metni yayımlamakla yükümlüdür. Bu durum, yasama organının belirli bir çoğunlukla iradesini koruması halinde yürütmenin yayımlama üzerindeki engelini kaldırmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının kanun üzerindeki inceleme süresini belirle.

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde kanunu yayımlamalı veya geri göndermelidir.

1982 Anayasası Madde 89 gereği süre kısıtı mevcuttur.

Geri gönderilemeyecek kanun istisnasını kontrol et.

Bütçe kanunları geri gönderilemez.

Bütçe kanunları, devlet hizmetlerinin sürekliliği için veto yetkisi dışında tutulmuştur.

Geri gönderilen kanun için Meclis'in 'aynen kabul' şartını değerlendir.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gereklidir.

2017 Anayasa değişikliği ile basit salt çoğunluk yerine nitelikli bir çoğunluk aranmaya başlanmıştır.

Yayımlama zorunluluğu ile yargısal denetim arasındaki ilişkiyi kur.

Yayımlama zorunluluğu, iptal davası açma hakkını engellemez.

Anayasaya uygunluk denetimi, kanunun yürürlüğe girmesinden sonraki ayrı bir hukuki süreçtir.

Key Concept

Kanunların Cumhurbaşkanınca geri gönderilmesi ve 301 oy şartı

Question 94Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler neticesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler ve güncel anayasal çerçeve dikkate alındığında, TBMM'nin denetim yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis araştırması; devlet sırları ile ticari sırları kapsam dışı bırakmak kaydıyla, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan bir incelemedir.

Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla açılabilir ve üye tamsayısının üçte iki (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınabilir.

Yazılı soru önergeleri; milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara hitaben verilebilir ve en geç

15

gün içinde cevaplandırılması zorunludur.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte, yürütmenin doğrudan halka karşı sorumlu olması ilkesi gereği 'gensoru' ve 'sözlü soru' denetim araçları kaldırılmıştır.

Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin konularda veya görülmekte olan davalar hakkında Meclis araştırması yapılamaz, soru sorulamaz ve yasama meclisinde görüşme yapılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yazılı soru önergeleri; milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara hitaben verilebilir ve en geç $15$ gün içinde cevaplandırılması zorunludur.

Answer

Yazılı soru önergelerinin Cumhurbaşkanı'na hitaben verilebileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Anayasa'nın

98

. maddesine göre yazılı soru önergeleri sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara hitaben verilebilir. Cumhurbaşkanı'nın bu mekanizmanın muhatabı olarak gösterilmesi anayasal bir hatadır. Ayrıca soruların cevaplanma süresi doğru verilmiş olsa da (

15

gün), muhatap listesindeki yanlışlık seçeneği hatalı kılmaktadır.

Step-by-Step Solution

Yazılı soru mekanizmasının muhataplarını belirle.

Anayasa Madde

98

uyarınca yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.

Yazılı sorunun kapsamını ve kimlere sorulabileceğini netleştirmek gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın denetimindeki istisnayı kontrol et.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yazılı soru önergelerinin muhatabı değildir.

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu için ayrı bir soruşturma süreci öngörülmüştür, ancak bilgi edinme yollarından yazılı soru kapsamına dahil edilmemiştir.

Süre ve diğer usul kurallarını doğrula.

Yazılı soruların

15

gün içinde cevaplanması gerektiği ve diğer denetim yollarının (araştırma, soruşturma, genel görüşme) usulleri anayasaya uygundur.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (Post-2017)

Question 95Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanununun, Meclis tarafından hiçbir değişiklik yapılmadan (aynen) kabul edilmesi durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlayabilir veya halkoyuna sunabilir.

Geri gönderilen kanun üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Kanun üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı kanunu halkoyuna sunmaksızın doğrudan yayımlama yetkisini kazanır.

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile aynen kabul edilen bir kanun için Cumhurbaşkanının halkoyuna sunma (referandum) yetkisi sona erer.

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilerek kendisine tekrar gönderilen bir anayasa değişikliği kanununu bir kez daha Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ( $400$ milletvekili) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlayabilir veya halkoyuna sunabilir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanununu üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile hiçbir değişiklik yapmadan kabul etmesi durumunda, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlama veya halkoyuna sunma yetkilerinden birini kullanabilir.

Doğru cevap, anayasanın

175

. maddesinde yer alan açık düzenlemeye dayanmaktadır. Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilen bir anayasa değişikliği kanunu, Meclis tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilirse; Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlama (onaylama) veya halkoyuna sunma (referandum) yetkisine sahip olur. Bu durum, Meclis'in nitelikli çoğunlukla iradesini pekiştirmesinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının iade yetkisini ve 'aynen kabul' kavramını analiz etme

Cumhurbaşkanı anayasa değişikliği kanunlarını TBMM'ye geri gönderebilir; TBMM metni değiştirmeden tekrar oylarsa buna 'aynen kabul' denir.

Anayasa değişikliği sürecindeki iade mekanizması, olağan kanunlardan farklı özel nitelikli çoğunluklar gerektirir.

175

. maddedeki özel çoğunluk şartını uygulama

İade edilen metin için 'aynen kabul' eşiği

2/3

çoğunluk (

400

milletvekili) olarak belirlenmiştir.

Meclis'in iradesinde ısrar etmesi ve Cumhurbaşkanı'nın 'yayımlama' opsiyonunu tetiklemesi için bu yüksek sınıra ulaşması şarttır.

Cumhurbaşkanının

400

oy sonrası yetkilerini belirleme

Meclis

400

oyu bulursa, Cumhurbaşkanı ya kanunu Resmi Gazete'de yayımlar ya da ihtiyari olarak halkoyuna sunar.

Yüksek çoğunluk sağlanması Cumhurbaşkanının yayımlama engelini kaldırır ancak referandum yetkisini ortadan kaldırmaz.

Key Concept

Anayasa Değişikliklerinde Cumhurbaşkanının İade ve Onay Yetkisi

Practice More

Anayasa değişikliğinde 'şekil bakımından' denetim şartlarını ve sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 96Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez; ancak bu kanunların yayımlanmasını

15

günlük süre içerisinde gerçekleştirmek zorundadır.

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen bir kanun, Meclis tarafından toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla aynen kabul edilirse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamakla yükümlüdür.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunun sadece belirli maddelerini uygun bulmazsa, uygun bulduğu maddeleri yayımlayıp uygun bulmadıklarını ise Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilerek Cumhurbaşkanlığına sunulan bir kanun aleyhine, Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılarak kabul edilirse, Cumhurbaşkanı bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisini kaybeder.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez; ancak bu kanunların yayımlanmasını $15$ günlük süre içerisinde gerçekleştirmek zorundadır.

Answer

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez ancak bu kanunları

15

gün içinde yayımlamak zorundadır.

Anayasa'nın

89

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Meclisçe kabul edilen kanunları

15

gün içinde yayımlamakla yükümlüdür. Yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları gerekçesiyle birlikte Meclise geri gönderebilir; ancak bütçe kanunları bu geri gönderme yetkisinin istisnasıdır. Bütçe kanunları geri gönderilemez, doğrudan yayımlanmak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki genel yetkisini analiz etme

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir.

Anayasa'nın

89

. maddesi genel süreci bu şekilde tanımlamıştır.

Bütçe kanunlarına ilişkin özel kısıtlamayı tespit etme

Bütçe kanunları geri gönderilemeyen (veto edilemeyen) tek kanun türüdür.

Devlet hizmetlerinin aksamaması için bütçe kanunları veto yetkisi dışında tutulmuştur.

Geri gönderilen kanunlar için Meclis override (geçersiz kılma) oranını doğrulama

Meclis'in bir kanunu aynen kabul etmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) şarttır.

2017

değişikliği ile karar yeter sayısı zorlaştırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Yayımlama ve Geri Gönderme Yetkisi

Question 97Question →

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın tarafsızlık statüsü ve siyasi parti gruplarının yasama faaliyetlerindeki sınırlamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda Genel Kurul'da görüşme yapamaz ve grup kararı alamazlar.

TBMM Başkanlık Divanı'nın tüm üyeleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, üyesi oldukları siyasi partinin aday gösterdiği konularda dahi oy kullanamazlar.

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı seçimi için Genel Kurul'a aday gösteremezler.

Bir siyasi parti grubunun TBMM bünyesinde hukuken oluşabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Başkanlık Divanı'nın tüm üyeleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Answer

Başkanlık Divanı'nın tarafsızlık yasağının kapsamına ilişkin ifade yanlıştır çünkü bu yasak Divan'ın tüm üyelerini değil, sadece Başkan ve Başkanvekillerini kapsamaktadır.

Meclis Başkanlık Divanı üyelerinden Katip Üyeler ve İdare Amirleri, üyesi oldukları siyasi partinin faaliyetlerine katılabilir ve Genel Kurul'da oy kullanabilirler. Anayasa'nın

94

. maddesindeki 'siyasi parti faaliyetlerine katılamama' yasağı yalnızca TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri ile sınırlıdır. Bu nedenle Divan'ın 'tüm üyelerini' kapsayan ifade hukuki bir hata içermektedir.

Step-by-Step Solution

TBMM Başkanlık Divanı'nın yapısını analiz etme

Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Sorumluluk ve yasakların kapsamını belirlemek için Divan üyelerinin tamamını bilmek gerekir.

1982

Anayasası'nın

94

. maddesindeki tarafsızlık hükmünü inceleme

Anayasa, parti faaliyetlerine katılma yasağını sadece 'Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri' için öngörmüştür.

Yasada sayılan makamlar dışındaki Divan üyelerinin (Katip Üyeler ve İdare Amirleri) parti faaliyetlerine katılma özgürlüğünün devam ettiğini teyit etmek gerekir.

Siyasi parti gruplarının anayasal yasaklarını kontrol etme

Grupların; aday gösterme (Başkanlık için), Meclis soruşturması ve yasama dokunulmazlığı konularında karar alma yasakları teyit edilir.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu kanıtlayarak hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Meclis Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Grupların Yasakları

Alternative Method

Başkanlık Divanı üyeleri arasındaki yetki ve yasak farklarını şu tablo ile özetleyebiliriz: (1) Başkan/Başkanvekili: Parti faaliyeti yasak, oy kullanma yasak (oturumu yöneten için). (2) Diğerleri: Parti faaliyeti serbest, oy kullanma serbest.

Estimated Time:1m 30s

Question 98Question →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler ve $2017$ yılı anayasa değişiklikleri çerçevesinde milletvekili seçilme yeterliliği ile seçim ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Askerlik çağına gelmiş olan yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için fiilen askerlik hizmetini tamamlamış olmaları zorunludur; askerlik tecili seçilme yeterliliği sağlamaz.

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildirler.

Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler, anayasal bir kısıtlama gereği milletvekili seçimlerinde oy kullanamazlar.

Milletvekili seçilebilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu bulunmak anayasal bir zorunluluktur.

Seçimler; serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Askerlik çağına gelmiş olan yükümlülerin milletvekili adayı olabilmeleri için fiilen askerlik hizmetini tamamlamış olmaları zorunludur; askerlik tecili seçilme yeterliliği sağlamaz.

Answer

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için fiilen askerlik yapmış olması şart değildir; askerlikle ilişiği bulunmamak (muafiyet, tecil vb.) yeterlidir.

Milletvekili seçilme yeterliliği şartlarından biri olan askerlik durumu, 2017 anayasa değişikliği ile 'askerlik hizmetini yapmış olmak'tan, 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şekline dönüştürülmüştür. Bu yeni düzenleme uyarınca; askerliğini fiilen yapmış olanlar, askerlikten muaf tutulanlar ve askerliğini yasal olarak tecil ettirmiş olanlar milletvekili adayı olabilirler. Bu nedenle, tecilli olmanın adaylığa engel olduğunu savunan ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Milletvekili seçilme yeterliliğindeki 'askerlik' şartını analiz etme

2017 değişikliği öncesinde 'askerlik hizmetini yapmış olmak' şartı varken, güncel metinde 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ifadesi yer almaktadır.

Seçilme yaşının 18'e düşürülmesiyle uyumlu olması için askerlik yapma zorunluluğu esnetilmiştir.

'Askerlikle ilişiği bulunmamak' kavramının hukuki kapsamını değerlendirme

Bu kavram; askerlik hizmetini fiilen yapmış olmayı, bu hizmetten muaf tutulmuş olmayı veya askerlik hizmetinin tecil edilmiş (ertelenmiş) olmasını kapsar.

Tecilli olanlar da askerlikle ilişiği olmayanlar sınıfına girdiği için seçilme yeterliliğine sahiptir.

Verilen seçenekler arasında anayasal hükümlere aykırı olanı belirleme

Askerlik tecilinin seçilme yeterliliği sağlamadığını iddia eden ifade yanlıştır.

Anayasal düzenleme tam tersine tecilli kişilerin adaylığına engel olmadığını öngörür.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve 2017 Değişiklikleri

Practice More

Milletvekilliği adaylığı için görevinden istifa etmesi gereken (hakimler, savcılar, yüksek yargı mensupları vb.) kamu görevlilerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 99Question →

1982 Anayasası'na göre; bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde ( $TBMM$ ) hiç üyesinin kalmaması durumunda yapılacak ara seçim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Boşalmayı takip eden

90

günden sonraki ilk pazar günü yapılır ve genel seçimlere

1

yıl kala ara seçim yapılamayacağı hükmü bu durumda uygulanmaz.

Bu seçimin yapılabilmesi için genel seçimin üzerinden en az

30

ay geçmiş olması şartı aranır.

Boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşine ulaşmadıkça bu sebeple ara seçim yapılamaz.

Böyle bir durumda ara seçim kararı sadece Cumhurbaşkanı tarafından alınabilir.

Genel seçimlere bir yıl kala yapılması durumunda Cumhurbaşkanlığı seçimleri ile birleştirilir.

Show answer & explanation

Answer: Boşalmayı takip eden $90$ günden sonraki ilk pazar günü yapılır ve genel seçimlere $1$ yıl kala ara seçim yapılamayacağı hükmü bu durumda uygulanmaz.

Answer

Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır ve genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı bu özel durumda uygulanmaz.

1982 Anayasası'nın 78. maddesinin 4. fıkrasına göre; bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de üyesinin kalmaması halinde, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır. Bu durumda genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamayacağı hükmü uygulanmaz.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın ara seçimle ilgili 78. maddesindeki istisnai durumları belirle.

Ara seçimlerde kural olarak '30 ay geçmeden yapılamaz' ve '1 yıl kala yapılamaz' yasakları vardır.

Genel kural ile özel istisnaların sınırlarını ayırmak gerekir.

'Bir ilin temsilcisiz kalması' durumuna özgü kuralları analiz et.

Bu durumun '90 günden sonraki ilk pazar' yapılacağı ve '1 yıl kala yapılamaz' yasağından muaf olduğu tespit edilir.

Anayasa koyucu, hiçbir ilin Mecliste temsilcisiz kalmamasını en üstün değer olarak görmüştür.

Key Concept

Ara Seçim İstisnaları

Alternative Method

Ara seçim kurallarını 'Genel Durum', '%5 Boşalma' ve 'Temsilcisiz Kalma' başlıkları altında bir tablo ile karşılaştırarak yasakların hangilerinde geçerli olduğunu ezberlemek hızlı çözüm sağlar.

Estimated Time:1m 15s

Question 100Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) geri gönderilen bir kanun teklifinin, Genel Kurulda yapılan oylamada toplam $480$ milletvekilinin katılımıyla görüşüldüğü varsayıldığında; bu kanunun herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilerek yayımlanması için gereken asgari kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

151

241

301

360

400

Show answer & explanation

Answer: $301$

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyu gereklidir.

1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanınca Meclise geri gönderilen kanunların herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu gereklidir. Güncel anayasal düzende üye tamsayısı

600

olduğu için, bu sayı

301

olarak uygulanır. Sorudaki

480

kişilik katılım, oylamanın yapılabilmesi için gereken

200

kişilik toplantı yeter sayısını sağlasa da, karar için gereken

301

oy şartını değiştirmemektedir.

Step-by-Step Solution

Kanun türünün ve özel usulün belirlenmesi

Soru, Cumhurbaşkanının veto yetkisi (geri gönderme) sonrası meclis sürecini sormaktadır.

Veto edilen kanunların tekrar kabulü, Anayasa'nın 89. maddesinde genel karar yeter sayısından (Madde 96) farklı bir kurala bağlanmıştır.

Gerekli olan anayasal çoğunluk oranının tespiti

Geri gönderilen kanunların aynen kabulü için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' şarttır.

2017 Anayasa değişiklikleri ile bu süreç zorlaştırılmış, basit salt çoğunluktan nitelikli bir sayıya geçilmiştir.

Sayısal hesaplamanın yapılması

TBMM üye tamsayısı

600

olduğundan,

600 / 2 + 1 = 301

Üye tamsayısının yarısından bir fazlası, meclis iradesinin mutlak çoğunluğunu temsil eder.

Katılımcı sayısının (480) etkisi analizi

Katılanların sayısı

301

'den yüksek olsa dahi (

480

), aranan şart katılımcılara değil toplam üye sayısına bağlıdır.

Bu durumda toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan

241

sayısı geçersizdir; asgari

301

oyu şartı baki kalır.

Key Concept

Veto Edilen Kanunlarda Karar Yeter Sayısı İstisnası

Estimated Time:1m 40s

PreviousPage 5 / 10Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer