Examkin

Yasama

194 questions

Question 61Question →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar üzerindeki denetim yetkisi ile bilgi edinme yolları hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması açılmasının teklif edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) vereceği bir önerge zorunludur.

Answer

Meclis soruşturması açılmasının teklif edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) önergesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, Meclis soruşturması açılmasının teklif edilebilmesi (önerge verilmesi) için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 milletvekilinin imzasının şart olduğudur. Bu, soruşturma sürecinin ilk adımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Meclis soruşturması quorums (yetersayıları) kontrol edilmelidir.
Önerge için 301301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması kararı için 360360 (beşte üç), Yüce Divan'a sevk için 400400 (üçte iki) milletvekili gereklidir.
Soruşturma sürecinin her aşaması için Anayasa'da farklı nitelikli çoğunluklar belirlenmiştir.
2
Yazılı soru mekanizmasının muhatapları incelenmelidir.
Yazılı sorular sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara sorulabilir; Cumhurbaşkanı bu denetim yolunun dışındadır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanının siyasi sorumluluğu Meclis'e karşı değil, millete karşıdır.
3
Meclis araştırmasının sınırları değerlendirilmelidir.
Devlet sırları ve ticari sırlar, Anayasa'nın 9898. maddesi uyarınca açıkça araştırma kapsamı dışında tutulmuştur.
Ulusal güvenlik ve ticari gizliliğin korunması amacıyla bu sınırlama getirilmiştir.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Bilgi Edinme Yolları Yetersayıları

Hints

1
20172017 değişikliği ile 'Gensoru' ve 'Sözlü Soru' yollarının tamamen kaldırıldığını hatırlayın.
2
Meclis soruşturması aşamalıdır: Önerge (301301), Soruşturma Kararı (360360), Yüce Divan'a Sevk (400400).
3
Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğuna ilişkin quorumlarda en düşük sayı önerge aşamasındadır.

Practice More

Meclis araştırması ile genel görüşme arasındaki farkları ve bu mekanizmaların sonuç doğurup doğurmadığını tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 62Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilerek yayımlanması için Cumhurbaşkanına gönderilen bir kanun teklifi, Cumhurbaşkanı tarafından bazı maddelerinin tekrar görüşülmesi gerekçesiyle Meclise geri gönderilmiştir. TBMM Genel Kurulu, geri gönderilen bu metnin sadece bir maddesinde "yazım hatasını düzeltmek amacıyla" küçük bir kelime değişikliği yapmış ve yapılan oylama sonucunda kanun metnini 340340 milletvekilinin kabul oyuyla kabul etmiştir.

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu hukuki süreç ve sonucuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından üzerinde değişiklik yapılan kanun, hukuk tekniği açısından 'yeni bir kanun' niteliği kazanır ve Cumhurbaşkanı bu kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Answer

Meclis tarafından üzerinde değişiklik yapılan kanun 'yeni bir kanun' niteliği kazandığı için Cumhurbaşkanı bu kanunu tekrar geri gönderme yetkisine sahiptir.
1982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanun, Meclis tarafından hiçbir değişiklik yapılmadan (aynen) ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 milletvekili) kabul edilirse Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak zorundadır. Ancak metinde yapılan en ufak bir değişiklik (yazım hatası düzeltmesi dahil), o metni hukuk tekniği açısından 'yeni bir kanun' haline getirir. Yeni bir kanun niteliği kazanan metinler için Cumhurbaşkanının iade (veto) yetkisi yeniden doğar. Bu nedenle doğru olan ifade, kanunun yeni bir nitelik kazanması ve tekrar geri gönderilebilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme ve geri gönderme yetkisi analiz edilir.
Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya iade eder (Bütçe kanunları hariç).
Yasal süreci ve istisnaları belirlemek için.
2
Geri gönderilen kanun üzerindeki TBMM tasarrufu incelenir.
Meclis'in kanun metninde bir kelime/yazım değişikliği yaptığı saptanır.
'Aynen kabul' mü yoksa 'değiştirilerek kabul' mü olduğunu anlamak için.
3
Anayasa Madde 8989 hükmü uygulanır.
Değişiklik yapıldığı an kanun 'aynen kabul' kapsamından çıkar; 301301 oy alınsa bile bu artık 'yeni bir kanun'dur.
Değiştirilen metnin Cumhurbaşkanına tekrar iade hakkı tanıdığı kuralını doğrulamak için.

Key Concept

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Aynen Kabul Usulü (Anayasa m. 89)
Question 63Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve güncel hükümler çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.

Answer

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı aranmaz; askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.
Doğru ifade askerlik ile ilişiği bulunmamanın yeterli olduğudur; çünkü 2017 değişikliği ile 'askerlik hizmetini yapmış olma' zorunluluğu kaldırılmış, yerine daha geniş bir kavram olan 'ilişiği bulunmamak' getirilmiştir. Bu sayede askerliğini tecil ettirmiş olan 18 yaşındaki gençler de milletvekili adayı olabilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
2017 Anayasa değişikliği ile getirilen güncel şartları analiz etme.
Seçilme yaşının 18'e indirildiği ve askerlik şartının 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetildiği tespit edildi.
Milletvekili seçilme yeterliliği Anayasa'nın 76. maddesinde 2017 yılında köklü bir değişikliğe uğramıştır.
2
Eğitim, adli sicil ve seçim ilkelerine dair temel kuralları kontrol etme.
En az ilkokul mezuniyeti, taksirli suçların kapsam dışı olması ve açık sayım ilkeleri doğrulandı.
Mevcut seçeneklerdeki hatalı teknik terimlerin (ortaokul mezuniyeti, gizli tasnif vb.) elenmesi gerekir.

Key Concept

1982 Anayasası Madde 76 ve Seçilme Yeterliliği Güncel Şartları
Estimated Time:50s
Question 64Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin yenilenmesi (yasama ve yürütme seçimlerinin erkene alınması) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, herhangi bir gerekçe göstermeksizin seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Answer

Cumhurbaşkanının gerekçe göstermeksizin seçimleri yenileyebilmesi ve seçimlerin birlikte yapılması kuralı doğrudur.
Cumhurbaşkanı, 1982 Anayasası'na göre herhangi bir koşul veya gerekçeye bağlı kalmaksızın seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisine sahiptir. Bu yetki kullanıldığında, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı anda yenilenir.

Step-by-Step Solution

1
Seçimlerin yenilenmesi yetkisini analiz et.
1982 Anayasası'nın 116. maddesine göre seçimleri yenileme yetkisi hem TBMM'ye hem de Cumhurbaşkanı'na tanınmıştır.
Sistemde yasama ve yürütme organlarının birbirini dengelemesi ve kilitlenmelerin aşılması amaçlanmıştır.
2
Cumhurbaşkanı'nın yetkisinin sınırlarını kontrol et.
Cumhurbaşkanı için herhangi bir gerekçe veya Meclis onayı şartı bulunmamaktadır.
Eski parlamenter sistemdeki 45 günlük hükümet kurma şartı gibi kısıtlamalar 2017 değişikliği ile kaldırılmıştır.
3
Seçimlerin uygulama usulünü belirle.
Kararın verilmesini takip eden süreçte TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
Anayasal kural gereği iki erkin seçimlerinin eş zamanlı yapılması zorunludur.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Seçimlerin Yenilenmesi Kararı ve Sonuçları
Estimated Time:1m 15s
Question 65Question →

1982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun Cumhurbaşkanı'na gönderilmesi ve sonrasındaki hukuki süreç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen bir kanunun aynen kabul edilerek yayımlanmasının zorunlu hale gelmesi için, TBMM Genel Kurulunda toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabul oyu vermesi yeterlidir.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunların aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu değil, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan en az 301 milletvekilinin kabul oyu gerekir.
Yanlış olan seçenek, iade edilen kanunun aynen kabulü için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifadedir. 1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen kanunun TBMM tarafından aynen kabul edilip Cumhurbaşkanı'na tekrar gönderilmesi ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu yayımlamak zorunda kalması için, Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301301 milletvekili) kabul edilmesi şarttır. Standart karar yeter sayısı olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' bu süreçte geçerli değildir.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanı'nın yetki ve süre sınırını belirleme
Cumhurbaşkanı kendisine gelen kanunu 1515 gün içinde ya yayımlar ya da Meclise iade eder.
Anayasal takvimin ve yürütme-yasama etkileşiminin başlangıç noktasıdır.
2
Özel statülü kanunları (Bütçe Kanunu) analiz etme
Bütçe kanunları iade edilemez; bu durum yürütmenin aksamaması için getirilmiş bir istisnadır.
Bütçe kanunlarının diğer kanunlardan ayrılan teknik ve hukuki farkını ayırt etmek gerekir.
3
Meclis'in iade edilen kanun üzerindeki 'Aynen Kabul' kriterini uygulama
Kanunun virgülüne dahi dokunulmadan kabulü 'aynen kabul'dür ve bu durumda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gerekir.
Karar yeter sayısındaki (151151) ile özel yeter sayı (301301) arasındaki fark, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin en temel yasama kurallarından biridir.

Key Concept

Kanunların iade ve aynen kabul süreci (Veto ve Karar Yeter Sayısı)

Practice More

Anayasa değişikliklerinin Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve referanduma sunulması süreci ile normal kanun süreci arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 66Question →

19821982 Anayasası'nın 175175. maddesine göre, anayasa değişikliği tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulundaki oylama usulüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi bir anayasal zorunluluktur?

Show answer & explanation

Answer: Oylamanın gizli oylama usulüyle yapılması

Answer

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü için yapılan oylamanın gizli oylama usulüyle gerçekleştirilmesi zorunludur.
Anayasa'nın 175175. maddesi uyarınca, anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü için yapılan oylamanın gizli oylama usulüyle gerçekleştirilmesi anayasal bir zorunluluktur. Bu yöntem, demokratik süreçte milletvekillerinin bağımsız karar verme yetisini korumayı hedefler.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın anayasa değişikliği sürecini düzenleyen 175175. maddesini analiz et.
Maddede teklif, görüşme ve oylama usullerine ilişkin özel hükümler yer aldığı görülür.
Anayasa değişiklikleri, normal kanunlardan farklı ve daha zorlu bir sürece tabidir.
2
Oylama usulüne ilişkin özel şartı belirle.
Anayasa metninde oylamanın 'gizli' yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
Milletvekillerinin siyasi baskı altında kalmadan, vicdani kanaatlerine göre oy kullanabilmelerini sağlamak amaçlanır.

Key Concept

Anayasa değişikliği sürecinde gizli oylama zorunluluğu
Estimated Time:45s
Question 67Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üye tamsayısında toplam 3535 milletvekilliği makamının boşaldığı ve aynı süreçte bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmadığı tespit edilmiştir. Genel seçimlere 77 ay kaldığı bilinen bu hukuki tabloda, 'ara seçim' uygulamasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının %5’ini (3030 milletvekili) aşmış olsa da genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için genel bir ara seçim yapılamaz; ancak temsilcisiz kalan seçim çevresi için boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Answer

Boşalan üyeliklerin sayısı %5’i aşmış olsa da genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için genel ara seçim yapılamaz; ancak temsilcisiz kalan seçim çevresi için ara seçim yapılması zorunluluğu bu yasağın istisnasıdır.
Anayasa'nın 78. maddesi uyarınca ara seçim kural olarak her yasama döneminde bir kez yapılır ve genel seçimlere bir yıl kala yapılamaz. Ancak boşalan üyeliklerin oranı %5'e (3030 milletvekili) ulaştığında ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir; fakat bu durumda da 'bir yıl kala yapılamaz' kuralı geçerliliğini korur. Sorudaki senaryonun can alıcı noktası ise 'bir seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması' durumudur. Bu durumda, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu özel seçim için ne 30 aylık ne de bir yıllık süre sınırlamaları uygulanır.

Step-by-Step Solution

1
%5'lik boşalma kuralını analiz et
600 milletvekilinin %5'i 3030 eder. 3535 üyelik boşaldığı için eşik aşılmıştır.
Anayasa'ya göre boşalma %5'e ulaştığında normalde 3 ay içinde ara seçim yapılır.
2
Zaman kısıtlamasını (1 yıl kuralı) kontrol et
Genel seçimlere 7 ay kaldığı için %5 kuralına dayanarak ara seçim yapılamaz.
Anayasa, genel seçimlere 1 yıl kala %5'lik boşalma olsa dahi ara seçim yapılmasını yasaklar.
3
Temsilcisiz kalan seçim çevresi istisnasını uygula
Bir seçim çevresinin üyesiz kalması durumunda 1 yıl ve 30 ay yasakları uygulanmaz.
Anayasa'nın 78. maddesinin son fıkrası, bu özel durumu tüm süre sınırlamalarından muaf tutar.
4
Seçim takvimini belirle
Boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
Bu durum anayasal bir zorunluluktur ve Meclis kararı gerektirmez.

Key Concept

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi durumunda TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin aynı gün yapılması kuralını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 68Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak Anayasa, parlamento kararlarının meşruiyetini korumak amacıyla bu sayıya bir alt sınır (asgari sınır) getirmiştir.

Buna göre, TBMM'deki karar yeter sayısı hiçbir şekilde aşağıdakilerden hangisinden az olamaz?

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından

Answer

Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151 milletvekili) az olamaz.
1982 Anayasası'na göre TBMM'de kararlar, katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Ancak bu sayının çok düşük kalmasını engellemek için 'üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası' (151151) şeklinde bir alt sınır belirlenmiştir. Dolayısıyla toplantıya kaç kişi katılırsa katılsın, hiçbir karar 151151 kabul oyunun altına düşemez.

Step-by-Step Solution

1
TBMM üye tamsayısının belirlenmesi
600600 milletvekili
Anayasal düzenlemeye göre güncel milletvekili sayısı 600600'dür.
2
Karar yeter sayısı alt sınır formülünün uygulanması
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151
Anayasa'nın 96. maddesi, karar yeter sayısının üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamayacağını hükme bağlamıştır.

Key Concept

Meclis Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı
Estimated Time:45s
Question 69Question →

19821982 Anayasası çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve siyasi parti gruplarının yasama faaliyetlerindeki hukuki statüsü dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanı seçilen bir milletvekilinin, tarafsızlık ilkesinin bir gereği olarak partisi ile olan ilişiği hukuken sona erer ve görev süresi boyunca bağımsız statüde kalır.

Answer

Meclis Başkanı seçilen milletvekilinin partisi ile ilişiğinin kesilmesi gerektiğine dair bir anayasal hüküm bulunmamaktadır; sadece partisinin faaliyetlerine katılımı yasaktır.
Doğru yanıt olan değerlendirme hatalıdır çünkü 19821982 Anayasası'na göre TBMM Başkanı seçilen kişinin siyasi partisi ile ilişiği kesilmez. Anayasa'nın 9494. maddesi, başkanın üyesi olduğu partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamayacağını belirtir; bu da hukuki bağın (üyeliğin) devam ettiğini ancak fiili bağın (faaliyetin) yasaklandığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası m. 9494 hükmünü incele.
Meclis Başkanı ve Başkanvekillerinin tarafsızlık statüsünü belirleyen kurallar tespit edildi.
Başkanlık Divanı üyelerinin parti ile olan hukuki bağını anlamak için temel dayanak bu maddedir.
2
Tarafsızlık ilkesinin kapsamını analiz et.
Parti üyeliğinin sona ermediği, ancak faaliyet yasağının (Meclis içi ve dışı) mutlak olduğu görüldü.
KPSS sorularında sıkça karıştırılan 'üyeliğin sona ermesi' ile 'faaliyet yasağı' arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
3
Diğer kısıtlamaları (oy kullanma ve adaylık) doğrula.
Grup adaylığı yasağı (m. 9494) ve soruşturma görüşme yasağı (m. 100100) teyit edildi.
Hatalı seçeneği bulmak için doğru olan diğer teknik detayların elenmesi sağlanır.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Siyasi Parti Gruplarının Yasakları
Question 70Question →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki kez seçim yapılmaktadır.

Buna göre, birinci devre için seçilen üyelerin görev süresi kaç yıldır?

Show answer & explanation

Answer: 22

Answer

Birinci devre için seçilen Başkanlık Divanı üyelerinin görev süresi 22 yıldır.
Anayasa'nın 9494. maddesine göre TBMM Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. Bu düzenleme uyarınca, ilk devre (birinci seçim) sonucunda göreve gelen üyelerin görev süresi kesin olarak 22 yıl olarak sınırlandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yasama organının iç yapısını düzenleyen maddesini incelemek
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinde TBMM Başkanlık Divanı seçimi düzenlenmiştir.
Sorunun hukuki dayanağını tespit etmek için gereklidir.
2
Yasama dönemindeki seçim periyotlarını saptamak
Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki kez seçim yapıldığı bilgisine ulaşılır.
Seçimlerin periyodik yapısını anlamak, dönemler arası farkı görmeyi sağlar.
3
Birinci devre için öngörülen spesifik süreyi belirlemek
Anayasa metninde 'İlk seçilenlerin görev süresi iki yıldır' ifadesi açıkça yer almaktadır.
Soruda istenen 'birinci devre' süresine doğrudan ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı Seçim Dönemleri

Hints

1
TBMM Başkanlık Divanı seçimleri bir yasama döneminde kaç kez yapılıyor?
2
Anayasa'ya göre ilk seçilenlerin süresi belirli bir yıl sayısıyla sabitlenmiştir.

Practice More

İkinci devre için seçilenlerin görev süresinin nasıl belirlendiğini (yasama döneminin sonu) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 71Question →

TBMM Genel Kurulu tarafından bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu kararın yargısal denetim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İlgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Answer

İlgili milletvekili veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurması ve Mahkemenin bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlaması şeklindeki ifade doğrudur.
Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine (belirli sebeplerle) karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi de bu iptal istemini on beş gün içerisinde kesin karara bağlamakla yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

1
Kararın niteliğini belirlemek
Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir TBMM Genel Kurul kararıdır.
Yargı yolunun kapsamını belirlemek için işlemin türünü bilmek gerekir.
2
Yargı yolunu kontrol etmek
1982 Anayasası Madde 85 uyarınca bu karara karşı Anayasa Mahkemesine (AYM) iptal davası açılabilir.
Kaldırma kararlarının hukuk devleti gereği denetlenmesi anayasal bir güvencedir.
3
Başvuru şartlarını ve sürelerini uygulamak
Karar tarihinden itibaren 7 gün içinde başvuru yapılmalı ve AYM 15 gün içinde karar vermelidir.
Anayasa tarafından belirlenen kesin hak düşürücü ve karar verme sürelerini tespit etmek gerekir.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararına Karşı İtiraz (Yargı Yolu)
Question 72Question →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiş ve bu süreçte TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarından biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Gensoru

Answer

Gensoru mekanizması, 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları arasından çıkarılmıştır.
Gensoru, parlamenter sistemde hükümeti denetlemek ve gerekirse düşürmek için kullanılan bir yöntemdir. 20172017 anayasa değişiklikleri ile Türkiye'de yürütme yapısı değişmiş, bu doğrultuda Gensoru ve Sözlü Soru mekanizmaları anayasadan çıkarılmıştır. Güncel denetim yolları ise Meclis araştırması, Genel görüşme, Meclis soruşturması ve Yazılı sorudur.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın denetim yolları ile ilgili güncel maddelerini incele.
Anayasa'nın 9898. maddesinde Meclis araştırması, Genel görüşme, Meclis soruşturması ve Yazılı soru mekanizmalarının sayıldığı görülür.
Güncel anayasal çerçeveyi belirlemek için denetim yollarının listesini bilmek gerekir.
2
20172017 değişiklikleri ile kaldırılan kurumları tespit et.
Gensoru ve Sözlü Soru mekanizmalarının parlamenter sistemle birlikte kaldırıldığı saptanır.
Hükümet sistemindeki değişikliğin denetim araçları üzerindeki etkisini analiz etmek için bu bilgi kritiktir.

Key Concept

20172017 Anayasa Değişiklikleri ile Kaldırılan Denetim Yolları
Estimated Time:45s
Question 73Question →

Toplam 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda, bir kanun teklifinin oylamasının yapıldığı oturuma oturumu yöneten başkan dışında toplam 290290 milletvekili katılmıştır. Yapılan oylama sonucunda 148148 milletvekili "kabul", 142142 milletvekili ise "ret" oyu kullanmıştır.

1982 Anayasası'na göre, oylamaya sunulan bu kanun teklifinin akıbetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kabul oylarının sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olduğu için teklif reddedilmiş sayılır.

Answer

Kabul oylarının sayısı anayasal alt sınır olan 151151 değerine ulaşmadığı için teklif kabul edilmemiş sayılır.
1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Senaryoda kabul oyları (148148), salt çoğunluk olan 146146'yı geçmesine rağmen, anayasal alt sınır olan 151151'in altında kaldığı için teklif kabul edilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
290≥200290 \geq 200
Meclis, üye tamsayısının en az üçte biri olan 200200 milletvekili ile toplanabilir. 290290 katılım ile toplantı meşrudur.
2
Karar yeter sayısı alt sınırının (floor) hesaplanması
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151
Anayasa madde 96 uyarınca karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
3
Kabul oylarının anayasal alt sınırla karşılaştırılması
148<151148 < 151
Kabul oyları (148148), toplantıya katılanların salt çoğunluğunu (146146) sağlasa bile, anayasal asgari sınırın (151151) altında kaldığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Key Concept

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı
Question 74Question →

1982 Anayasası'na göre, savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seçimlerin her defasında en fazla ne kadar süreyle geriye bırakılmasına (ertelenmesine) karar verebilir?

Show answer & explanation

Answer: 11 yıl

Answer

Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmemesi durumunda, TBMM tarafından verilecek erteleme kararı her defasında en fazla 11 yıl süreyle geçerli olabilir.
1982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre; savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir. Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa, bu işlem her defasında bir yıl olmak üzere tekrarlanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Erteleme sebebinin tespit edilmesi
Sebep: Savaş hali
Anayasa'ya göre seçimlerin ertelenmesinin tek anayasal gerekçesi savaştır.
2
Yetkili makamın belirlenmesi
Makam: TBMM
Seçimleri erteleme yetkisi doğrudan halkın temsilcilerinden oluşan Meclis'e aittir.
3
Anayasal sürenin hatırlanması
11 yıl
Anayasa'nın 7878. maddesi erteleme süresini 'her defasında bir yıl' olarak açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

Seçimlerin Savaş Sebebiyle Ertelenmesi
Estimated Time:45s
Question 75Question →

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi için belirlenen anayasal süre ve Cumhurbaşkanının geri gönderme (veto) yetkisinin dışındaki tek istisna aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 1515 gün — Bütçe kanunları

Answer

Anayasa'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir; bütçe kanunları ise geri gönderilemeyecek tek kanun türüdür.
19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir. Aynı maddede 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' denilerek bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme süresini belirle.
1515 günlük süre tespit edildi.
19821982 Anayasası madde 8989 uyarınca TBMM'den gelen kanunlar için tanınan azami süredir.
2
Cumhurbaşkanının geri gönderme yetkisinin istisnasını kontrol et.
Bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceği saptandı.
Anayasa metninde 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' ifadesiyle bu yetki kısıtlanmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Kanunları Yayımlama ve Geri Gönderme Yetkisi
Question 76Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri, bu süreçte izlenen usul ve kararların yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gerekli olan üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) şartını ve bu kararın ardından işletilebilecek yedi günlük Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini eksiksiz ve doğru şekilde tanımlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Düşme sebebinin usulünü belirleme
Devamsızlık, Meclis kararı ile düşme hallerindendir.
Anayasa 84. madde uyarınca devamsızlık, istifa ve bağdaşmazlık halleri Genel Kurul kararı gerektirir.
2
Karar yeter sayısını kontrol etme
301301 (Üye tamsayısının salt çoğunluğu) gereklidir.
Anayasa, sadece devamsızlık sebebiyle düşme için üye tamsayısının salt çoğunluğunu şart koşmuştur.
3
Yargısal denetim süresini ve yetkisini doğrulama
77 gün başvuru, 1515 gün karar süresi.
Anayasa 85. maddeye göre Meclis kararıyla düşme hallerine karşı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) AYM yolu açıktır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Meclis Kararı ile Düşmesi ve Yargısal Denetimi

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı yargı yolu ve süreleri ile milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini karşılaştırınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 77Question →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen "Meclis Soruşturması" mekanizması ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınan bir bakanın bakanlık görevi, sevk kararı verildiği anda kendiliğinden sona erer.

Answer

Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevinin sevk anında sona ereceğini belirten ifade yanlıştır; güncel anayasal düzenlemeye göre sevk kararı görevi sona erdirmez.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin 99. fıkrası açıkça "Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona ermez" hükmünü içermektedir. Bu kişilerin görevi ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmeleri halinde sona erer. Bu nedenle, sevk kararı ile görevin kendiliğinden sona ereceğini savunan seçenek hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Meclis Soruşturması quoromlarını analiz etme
301301 (önerge), 360360 (karar) ve 400400 (sevk) sayıları anayasal metinle uyumludur.
Anayasa'nın 106106. maddesindeki sayısal gerekliliklerin doğrulanması gerekir.
2
Yüce Divan'a sevkin hukuki sonuçlarını inceleme
Anayasa m. 106/9106/9 uyarınca "Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona ermez".
Eski parlamenter sistem alışkanlığı ile yeni sistem farkını ayırt etmek.
3
Görevin sona erme şartını belirleme
Görev ancak "seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet" halinde sona erer.
Hukuki kesinlik ve masumiyet karinesi gereği mahkûmiyetin etkisi vurgulanmalıdır.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk

Hints

1
Meclis soruşturmasında kullanılan nitelikli çoğunluk sayılarını (301,360,400301, 360, 400) hatırlayın.
2
20172017 değişikliği sonrası yürütme organı üyelerinin görevlerinin devamlılığına ilişkin korumayı göz önüne alın.
3
Yüce Divan'a sevk edilmek bir mahkûmiyet değil, bir yargılama aşamasıdır; bu aşamanın statü üzerindeki etkisini düşünün.

Practice More

Meclis soruşturması komisyonunun üye seçimi usulünü ve komisyonun çalışma sürelerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 78Question →

1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu tarafından verilen milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulması durumunda, Mahkeme bu istemi kaç gün içinde kesin olarak karara bağlamalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 15 gün

Answer

Anayasa Mahkemesi, milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı yapılan başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.
1982 Anayasası'nın 'Yasama Dokunulmazlığı ve Milletvekilliğinin Düşmesi Kararlarının İptal İstemi' başlıklı 85. maddesine göre, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Step-by-Step Solution

1
TBMM Genel Kurulu kararının niteliğini belirle.
İstifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşmesi kararının TBMM Genel Kurulu tarafından alındığı tespit edildi.
Yargısal denetim süreci TBMM Genel Kurulu tarafından alınan kararlar için geçerlidir.
2
Anayasal denetim sürelerini hatırla.
Başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar süresi 15 gündür.
Anayasa'nın 85. maddesi bu süreleri kesin olarak belirlemiştir.

Key Concept

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarının yargısal denetim süresi

Practice More

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin TBMM Genel Kurulu kararı gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bildirimle gerçekleştiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 79Question →

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin görevlerini yerine getirirken cezai bir tehdit altında kalmalarını önlemeyi amaçlayan nispi ve geçici bir güvencedir. Bu güvencenin kapsamı, Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, sadece cezai takibat işlemleriyle (tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanma) sınırlandırılmıştır.

Buna göre, 19821982 Anayasası'nın 83.83. maddesi çerçevesinde, aşağıdaki yargısal süreçlerin hangisinin yürütülebilmesi için ilgili milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması zorunluluk arz eder?

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin, seçimlerden önce işlediği iddia edilen 'rüşvet' suçu ile ilgili olarak savcılık makamı tarafından ifadesinin alınması veya sorgulanması.

Answer

Milletvekilinin seçimden önce işlediği iddia edilen rüşvet suçu nedeniyle sorgulanması işlemi, dokunulmazlığın kaldırılmasına bağlıdır.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin seçimden önce veya sonra işledikleri iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis kararı olmaksızın sorgulanmalarını, tutuklanmalarını ve yargılanmalarını engelleyen cezai bir güvencedir. Rüşvet suçu, Anayasa'nın 14.14. maddesindeki 'devletin bütünlüğüne karşı suçlar' gibi özel istisnalar arasında yer almadığından, bu suçtan dolayı bir milletvekilinin sorgulanabilmesi için TBMM tarafından dokunulmazlığının kaldırılması yasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
Davanın niteliğini ve hukuki türünü belirle.
Alacak, boşanma ve tazminat davaları özel hukuk (hukuk) davalarıdır; rüşvet ve devletin bütünlüğüne karşı suçlar ise ceza hukuku kapsamındaki davalardır.
Yasama dokunulmazlığı güvencesi sadece cezai takibat işlemlerini (tutma, sorgu, tutuklama, yargılama) kapsar; hukuk davalarını engellemez.
2
Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki ayrımı kontrol et.
Meclis çalışmalarındaki görüşlerden dolayı açılan tazminat davası 'yasama sorumsuzluğu' kapsamındadır ve bu koruma mutlak olup kaldırılamaz.
Söz ve düşünce hürriyetini koruyan yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan daha geniş bir hukuki koruma (tazminat dahil) sağladığını tespit etmek gerekir.
3
Anayasal istisnaları değerlendir.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçimden önce başlanmış olması kaydıyla 14.14. maddedeki suçlar dokunulmazlık dışındadır.
Anayasa'nın 83/2.83/2. maddesindeki istisna hükümlerinin hangi durumlarda Meclis kararını devre dışı bıraktığını belirlemek için.
4
Dokunulmazlığın kaldırılmasının zorunlu olduğu durumu saptayın.
Rüşvet suçu bir istisna kapsamında değildir ve cezai bir işlem gerektirdiğinden, bu süreç ancak TBMM kararıyla dokunulmazlığın kaldırılması durumunda yürütülebilir.
Milletvekilinin yargısal tacizden korunması amacıyla getirilen genel kuralın uygulanmasıdır.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Cezai Sınırı ve İstisnaları
Estimated Time:1m 30s
Question 80Question →

20172017 yılı anayasa değişiklikleriyle yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde, yasama organının yürütmeyi denetleme ve bilgi edinme araçları yeniden düzenlenerek bazı geleneksel mekanizmalar kaldırılmış, mevcut olanların ise usulleri değiştirilmiştir.

Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yetkisini kullanma usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal gerçeklerle bağdaşmaz?

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulu, Meclis Soruşturması Komisyonu tarafından hazırlanan raporu görüştükten sonra üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla ilgili kişinin Yüce Divana sevkine karar verir.

Answer

TBMM Genel Kurulu'nun Meclis Soruşturması sonucunda ilgili kişiyi Yüce Divana sevk edebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu gerekir; salt çoğunluk (301301) sadece önerge vermek için yeterlidir.
Doğru olmayan ifade, Yüce Divana sevk kararının salt çoğunlukla alınacağını iddia eden seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu şarttır. Salt çoğunluk (301301 milletvekili) sadece soruşturma açılmasını isteyen önergenin verilmesi için gerekli olan asgari imzayı ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
20172017 Anayasa değişikliği sonrası denetim yollarının kapsamını belirle.
Yazılı soru, Meclis araştırması, Genel görüşme ve Meclis soruşturması güncel yöntemlerdir; gensoru ve sözlü soru kaldırılmıştır.
Sistem değişikliği ile denetim araçlarının niteliği ve sayıları değişmiştir.
2
Meclis soruşturmasındaki karar yeter sayılarını analiz et.
Önerge için 301301 (salt çoğunluk), soruşturma açılması için 360360 (3/53/5), Yüce Divana sevk için 400400 (2/32/3) oy gereklidir.
Cezai sorumluluk süreci ağırlaştırılmış nitelikli çoğunluklara bağlanmıştır.
3
Diğer denetim yollarının sınırlamalarını kontrol et.
Yazılı soru için 1515 günlük süre, Meclis araştırması için devlet sırrı ve yargı bağımsızlığı engelleri mevcuttur.
Her denetim yolunun anayasal sınırları ve muhatapları farklıdır.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayıları

Practice More

Meclis Soruşturması komisyonunun üye yapısı ve rapor hazırlama sürelerini (2+1 ay) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 4 / 10Next
Yasama Practice Questions — KPSS Kamu Yönetimi — Page 4 | Examkin