Examkin

Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları

207 questions

Question 61Question →

Bir ülkede çevre koruma örgütlerinin finansal kaynaklarının ve üye sayılarının artmasıyla birlikte, sanayi yatırımlarına yönelik denetimlerin sıkılaştırılmasına dair yeni bir yasal düzenlemenin hayata geçirilmesi; kamu politikası analizinde kullanılan "Grup Modeli" perspektifinden değerlendirildiğinde, bu değişim sürecini ve devletin konumunu en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Politika değişikliği, rakip baskı gruplarının göreli güçlerindeki kaymanın bir sonucudur; siyasal sistem ise bu yeni güç dengesini resmileştiren bir dengeleyici rol oynamıştır.

Answer

Politika değişikliği, rakip baskı gruplarının göreli güçlerindeki kaymanın bir sonucudur; siyasal sistem ise bu yeni güç dengesini resmileştiren bir dengeleyici rol oynamıştır.
Doğru cevap, grup modelinin özünü yansıtmaktadır. Bu modele göre kamu politikası, toplumdaki rakip çıkar gruplarının güçleri arasındaki mücadelenin ulaştığı geçici bir denge noktasıdır. Eğer bir grubun gücü (üye sayısı, finansal kaynak, stratejik konum vb.) artarsa, denge noktası o grubun lehine kayar ve politika bu yönde değişir. Siyasal sistemin (devletin) buradaki işlevi ise bu yeni dengeyi yasallaştırmak ve taraflar arasında bir hakem gibi davranarak ulaşılan uzlaşının korunmasını sağlamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryoyu Çözümleme
Senaryoda bir grubun (çevre örgütleri) gücünün artmasıyla politikanın bu grup lehine değiştiği görülmektedir.
Grup modelinde politika, grupların güç mücadelesinin bir ürünüdür.
2
Teorik Eşleştirme Yapma
Grup modelinin temel kavramları olan 'denge noktası' (equilibrium) ve 'hakem devlet' rolleri tespit edilmelidir.
Model, kamu politikasını belirli bir andaki grup mücadelesinin istatistiksel kaydı olarak görür.
3
Çeldiricileri Eleme
Devletin bağımsız olduğu (Sistem/Elit) veya sadece kuralların önemli olduğu (Kurumsal) modeller elenmiştir.
Grup modelinde devlet bağımsız bir aktör değil, gruplar arasındaki dengenin koruyucusudur.

Key Concept

Grup Modeli ve Denge Noktası (Equilibrium)
Estimated Time:2m 0s
Question 62Question →

Kamu politikası analizinde kullanılan Kurumsal Model'e (Institutional Model) göre, devlet kurumlarının bir politikayı toplumun bütününe teşmil etme ve herkes için bağlayıcı hale getirme kapasitesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Evrensellik

Answer

Kurumsal Model'e göre devletin politikayı toplumun tamamına yayması ve herkes için geçerli kılması evrensellik kavramıyla açıklanır.
Kurumsal Model'e göre devlet kurumları, geliştirdikleri politikaları toplumun tamamına yayma ve herkes için bağlayıcı hale getirme gücüne sahiptir. Bu durum modelin 'evrensellik' (universality) ilkesiyle açıklanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal Model'in temel varsayımını belirle.
Model, kamu politikasını devlet kurumlarının bir çıktısı olarak görür.
Soruda sorulan modelin çerçevesini çizmek için gereklidir.
2
Modelin üç temel özelliğini (meşruiyet, evrensellik, cebir) hatırla.
Evrensellik özelliği, politikanın toplumun tamamına uygulanmasını ifade eder.
Sorudaki 'toplumun bütününe teşmil etme' ifadesi doğrudan bu kavrama karşılık gelir.

Key Concept

Kurumsal Model'in Özellikleri
Estimated Time:45s
Question 63Question →

Kamu politikası analizinde siyasal sistemi bir 'dönüştürme mekanizması' olarak gören; çevreden gelen girdi niteliğindeki talep ve desteklerin, siyasal otorite tarafından çıktı niteliğindeki somut kararlara dönüştürülmesini temel alan karar verme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sistem Modeli

Answer

Kamu politikasını çevresel girdi ve çıktıların bir sonucu olarak gören yaklaşım Sistem Modeli'dir.
Sistem Modeli, kamu politikasını siyasal sistemin çevresinden gelen taleplere verdiği yanıt olarak ele alır. Bu modelde siyasal sistem, toplumsal girdi (input) niteliğindeki talepleri ve destekleri alıp işleyen, sonunda bunları yasal düzenlemeler veya hizmetler gibi çıktı (output) niteliğindeki kararlara dönüştüren bir yapı olarak kurgulanır.

Step-by-Step Solution

1
Sorudaki anahtar kavramları analiz etme.
'Dönüştürme mekanizması', 'girdi', 'talep ve destek' ile 'çıktı' kavramlarının tespiti.
Bu kavramlar David Easton'ın sistem teorisinin temel yapı taşlarıdır.
2
Tanımlanan sürecin hangi modele ait olduğunu belirleme.
Çevreden gelen etkilerin siyasal sistem tarafından politikalara dönüştürülmesi süreci Sistem Modeli'ni işaret etmektedir.
Sistem modeli, kamu politikasını siyasal sistemin hayatta kalmak için çevresiyle kurduğu etkileşimin bir ürünü olarak açıklar.

Key Concept

Siyasal sistemin çevresel talepleri (girdileri) işleyerek kamusal kararlara (çıktılara) dönüştürmesi ve geri bildirim mekanizması aracılığıyla bu döngünün devam etmesi.
Estimated Time:45s
Question 64Question →

Kamu politikası yapım sürecinde Oyun Teorisi Modeli, aktörler arasındaki stratejik bağımlılığı ve bu bağımlılığın politika çıktıları üzerindeki etkisini analiz etmektedir. Bir çevre politikası uygulamasında, denetleyici kurumun denetim maliyetlerini yönetme ve sanayi kuruluşlarının üretim maliyetlerini düşürme odaklı rasyonel tercihleri bir 'Mahkumlar Dilemması' (Prisoner's Dilemma) matrisi oluşturmaktadır.

Bu modelin temel varsayımları ve karar verme mantığı dikkate alındığında, söz konusu politika sürecindeki etkileşimin sonucuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Aktörlerin kendi bireysel çıkarlarını maksimize etmeye yönelik rasyonel tercihleri, her iki tarafın da daha iyi bir konumda olabileceği kolektif çözümün dışlanmasına yol açar.

Answer

Aktörlerin kendi çıkarlarını maksimize etmeye yönelik rasyonel tercihleri, her iki tarafın da daha iyi bir konumda olabileceği kolektif çözümün dışlanmasına yol açar.
Oyun teorisindeki 'Mahkumlar Dilemması' modeli, aktörlerin kendi çıkarlarını düşünerek yaptıkları rasyonel seçimlerin, aslında her ikisinin de daha az istediği bir sonuca yol açtığını gösterir. Bu durum kamu politikalarında 'kolektif eylem sorunu' olarak adlandırılır ve taraflar iş birliği yapabilseydi ulaşılabilecek olan 'Pareto Optimal' sonucun rasyonel tercihlerle ıskalanmasını açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Aktörlerin stratejik konumlarının belirlenmesi
Kamu otoritesi (denetleyici) ve sanayi kuruluşları (hedef kitle) arasındaki etkileşim, karşılıklı hamlelere dayalı bir 'oyun' olarak tanımlanır.
Oyun teorisi, kararların sadece içsel değil, dışsal aktörlerin hamlelerine göre verildiğini varsayar.
2
Mahkumlar Dilemması mantığının uygulanması
Taraflar birbirine güvenmediğinde ve iletişim kısıtlı olduğunda, her iki taraf için de 'en güvenli rasyonel hamle' iş birliği yapmamaktır.
Bireysel çıkar maksimizasyonu, karşı tarafın hile yapma ihtimaline karşı savunma mekanizması geliştirir.
3
Denge noktasının (Nash Dengesi) analizi
Ortaya çıkan denge noktası, her iki tarafın da 'iş birliği' yapması durumunda elde edeceği faydadan daha düşük bir toplam fayda üretir.
Nash dengesi istikrarlıdır ancak her zaman Pareto optimal (en verimli) değildir.
4
Kamu politikası çıktısının değerlendirilmesi
Rasyonel aktörlerin varlığına rağmen, etkileşim yapısı nedeniyle politikanın başarısızlığa uğraması veya suboptimal sonuçlar üretmesi kaçınılmaz hale gelir.
Oyunun yapısı, bireysel rasyonelliği toplumsal verimlilikten koparır.

Key Concept

Mahkumlar Dilemması ve Pareto Optimali Sapması

Practice More

Oyun teorisinin kamu politikası sürecindeki 'Credible Threat' (İnandırıcı Tehdit) ve 'Sequential Games' (Ardışık Oyunlar) kavramlarını incelemek derinlemesine anlayış sağlar.
Estimated Time:3m 0s
Question 65Question →

Kamu politikası karar alma sürecinde, rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yükü ve maliyet sorunları ile artırımcı modelin yeniliklere kapalı statükocu yapısı arasında bir 'orta yol' arayışıyla geliştirilen; kararları 'temel kararlar' ve 'ayrıntılı kararlar' olmak üzere iki düzeyde ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karma Tarama Modeli

Answer

Kararları 'temel' ve 'ayrıntılı' düzeylerde ele alan ve rasyonel ile artırımcı modellerin sentezi olan yaklaşım Karma Tarama Modeli'dir.
Karma Tarama Modeli, Amitai Etzioni tarafından 'rasyonel-kapsamlı model' ile 'artırımcı model' arasındaki çatışmayı gidermek için geliştirilmiştir. Model, yüksek düzeyli stratejik yönelimi belirleyen 'temel kararlar' ile bu çerçeve içinde yapılan küçük adımlı 'ayrıntılı kararları' birbirinden ayırarak karar vericiye esneklik ve etkinlik sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anahtar kavramları (rasyonel ve artırımcı sentezi, temel/ayrıntılı karar ayrımı) belirle.
Bu özellikler Amitai Etzioni'nin modeline işaret etmektedir.
Etzioni, rasyonel modelin ütopyacılığı ile artırımcı modelin muhafazakarlığını aşmak için bu sentezi önermiştir.
2
Seçenekler arasında bu tanımla eşleşen teorik modeli bul.
Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli doğru eşleşmedir.
Literatürde iki düzeyli tarama (geniş ve derinlemesine) yapan tek model budur.

Key Concept

Karma Tarama Modeli (Amitai Etzioni)

Hints

1
Bu model Amitai Etzioni tarafından geliştirilmiştir.
2
Karar vericinin bazen geniş bir kamerayla (geniş açı), bazen de mikroskopla (ayrıntılı) bakması gerektiğini savunur.

Practice More

Etzioni'nin modelinde 'temel kararlar' için hangi modelin, 'ayrıntılı kararlar' için hangi modelin mantığının kullanıldığını tekrar ediniz.
Estimated Time:45s
Question 66Question →

Kamu politikası analizinde Seçkinci (Elit) Model çerçevesinde, politikaların belirlenmesi ve kitlelere iletilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi bu modelin temel yaklaşımını yansıtmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Politikalar, yönetici azınlığın (elitlerin) değerlerini yansıtacak şekilde yukarıdan aşağıya doğru şekillenir.

Answer

Politikaların yönetici elitlerin değerlerini yansıtacak şekilde yukarıdan aşağıya doğru şekillendiğini belirten ifade Seçkinci Model'in temel yaklaşımıdır.
Seçkinci (Elit) Model'e göre kamu politikası, toplumun genelinden farklılaşan değerlere sahip olan yönetici azınlığın bir ürünüdür. Bu modelde politikalar kitlelerin taleplerinden ziyade elitlerin değerlerini yansıtır ve bu kararlar kitlelere yukarıdan aşağıya doğru iletilir. Kitleler bu süreçte pasif ve bilgilendirilmesi gereken taraf olarak konumlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Seçkinci Model'in toplum yapısı varsayımını hatırla.
Toplum, karar verici küçük bir elit grup ve yönetilen büyük bir kitle olarak ikiye ayrılır.
Modelin temel ayrımı güç sahibi azınlık ile güçsüz çoğunluk arasındadır.
2
Politika yapımındaki akış yönünü belirle.
Akış yukarıdan aşağıya (elitlerden kitlelere) doğrudur.
Elitler kitlelerin taleplerini değil, kendi değerlerini topluma empoze ederler.
3
Politika içeriğinin kaynağını analiz et.
İçerik, elitlerin ortak değer yargıları ve çıkarlarıdır.
Seçkinci yaklaşıma göre kamu politikası kitlelerin değil, elitlerin arzusudur.

Key Concept

Seçkinci (Elit) Model'in yukarıdan aşağıya (top-down) politika akışı varsayımı.
Estimated Time:45s
Question 67Question →

Charles Lindblom'un Artırımcı Model (Incremental Model) yaklaşımı, rasyonel-kapsamlı modelin "amaç-araç ayrımı" ve "kapsamlı analiz" zorunluluğunu eleştirerek kamu politikası analizinde daha gerçekçi bir yol önerir. Lindblom'a göre, politika analizcileri toplumsal değerler üzerinde önceden tam bir mutabakata varamadıkları ve sınırlı bilgiye sahip oldukları için analizi mevcut politikaya yakın seçeneklerle sınırlı tutarlar.

Bu çerçevede, Artırımcı Model'e göre bir kamu politikasının "iyi" veya "doğru" bir karar olarak kabul edilmesini sağlayan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karar verme sürecindeki farklı analizcilerin ve paydaşların, politikanın kendisi üzerinde doğrudan uzlaşı sağlamaları

Answer

Politika sürecindeki paydaşların ve analizcilerin, politikanın uygulanabilirliği ve içeriği üzerinde doğrudan uzlaşı (agreement) sağlamasıdır.
Artırımcı Model'de (Lindblom), rasyonel-kapsamlı modelin aksine, bir kararın "iyi" veya "doğru" sayılması için nesnel bir amaç-sonuç analizi yeterli değildir. Lindblom'a göre toplumsal değerler çatışmalı olduğundan, farklı analizciler amaçlar üzerinde anlaşmasalar dahi önerilen somut bir politika (araç) üzerinde uzlaşı sağlayabiliyorlarsa, bu durum o politikanın başarısının temel kanıtıdır. Yani "uzlaşı", modelin rasyonellik testidir.

Step-by-Step Solution

1
Artırımcı Model'in rasyonel modele getirdiği temel eleştiriyi saptama
Rasyonel modelin aksine, amaçlar ve değerler üzerinde önceden tam bir anlaşmaya varılmasının imkansız olduğu belirlenir.
Lindblom'a göre analizciler amaçları belirlemeden önce araçları (politikaları) tartışmaya başlarlar.
2
"İyi Politika" kavramının modeldeki karşılığını analiz etme
İyi bir politikanın ölçütü, amaçlara ulaşma derecesi değil, paydaşlar arası mutabakattır.
Teorik bir doğruluk testinin yapılamadığı durumlarda pratik uzlaşı yegane geçerli kanıttır.
3
Seçenekler arasında "uzlaşı" ve "doğrudan anlaşma" vurgusunu arama
Karar vericilerin hedefler üzerinde anlaşmasalar bile politika üzerinde el sıkışmalarını vurgulayan seçenek doğru kabul edilir.
Bu durum Lindblom'un modelinde rasyonelliğin pratik sınırlarını ifade eder.

Key Concept

Artırımcı Model'de Doğruluk Testi (Test of a Good Policy)

Practice More

Lindblom'un 'çamurda yuvarlanma' (muddling through) kavramının rasyonel modeldeki 'araç-amaç hiyerarşisi' ile olan zıtlığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 40s
Question 68Question →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), karar vericinin bilişsel kapasitesini ve kaynaklarını en verimli şekilde kullanabilmesi için "geniş kapsamlı tarama" ile "derinlemesine tarama" süreçlerini dinamik bir biçimde birleştirir. Bu modelin kuramsal mantığı çerçevesinde; rutin bir uygulama sürecinde yapısal bir çevre değişikliği veya beklenmedik bir krizle karşılaşıldığında, karar vericinin izlemesi gereken stratejik adım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Derinlemesine tarama (deep scanning) faaliyetlerini askıya alıp, değişimin boyutunu anlamak için geniş kapsamlı taramaya (broad scanning) geri dönerek temel kararı ve stratejik yönelimi gözden geçirmek.

Answer

Derinlemesine tarama (deep scanning) faaliyetlerini askıya alıp, değişimin boyutunu anlamak için geniş kapsamlı taramaya (broad scanning) geri dönerek temel kararı ve stratejik yönelimi gözden geçirmektir.
Karma Tarama Modeli'nin operasyonel mantığı, bir uydu veya hava gözlem sistemi gibidir. Normal zamanlarda belirli bölgelere 'zoom' yaparak derinlemesine tarama ve küçük müdahaleler yapılır. Ancak yapısal bir değişiklik olduğunda, 'zoom' bırakılır ve geniş açılı taramaya (broad scanning) dönülerek ana stratejinin (temel karar) kriz koşullarına uygunluğu test edilir. Bu, rasyonel modelin bilgi yükünü azaltırken artırımcı modelin değişime dirençli yapısını kırar.

Step-by-Step Solution

1
Karar verme düzeylerini ayrıştırın.
Etzioni'de kararlar 'temel/stratejik' ve 'ayrıntılı/artırımsal' olarak ikiye ayrılır.
Modelin hiyerarşik yapısını anlamak için ilk adımdır.
2
Tarama türlerini (scanning levels) tanımlayın.
Geniş kapsamlı tarama (broad) alanı genel olarak izler, derinlemesine tarama (deep) ise seçilen alt alanları detaylı inceler.
Kaynak kullanımındaki seçiciliği belirlemek gerekir.
3
Kriz/Değişim durumundaki mekanizmayı analiz edin.
Eğer ayrıntılı kararlar sonuç vermiyorsa veya çevre değişmişse, sistem 'geniş tarama' moduna geçer.
Temel kararın (şemsiye kararın) hala geçerli olup olmadığını kontrol etmek zorunludur.

Key Concept

Karma Tarama'da Dinamik Geri Besleme (Broad vs. Deep Scanning)

Alternative Method

Etzioni'nin modelini bir 'kamera lensi' metaforuyla düşünün: Normalde makro çekim (ayrıntılı karar) yaparken, manzara değiştiğinde geniş açıya (temel karar) geçmek zorunludur.
Estimated Time:2m 0s
Question 69Question →

Kamu Tercihi Modeli'ne (Public Choice) göre, yasama organı üyelerinin kendi seçim bölgelerine yönelik yerel projeleri hayata geçirebilmek amacıyla, diğer üyelerin benzer nitelikteki önergelerini karşılıklı olarak desteklemeleri ve bu yolla bir tür 'oy takası' gerçekleştirmeleri süreci aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Oy ticareti (Logrolling)

Answer

Kamu Tercihi Modeli'nde siyasetçilerin önergeler arasında karşılıklı destek vererek oy takası yapması 'Oy ticareti' (logrolling) olarak adlandırılır.
Oy ticareti (logrolling), yasama organında temsilcilerin kendi öncelikli projeleri için diğer temsilcilerin projelerini destekleme sözü vererek yaptıkları karşılıklı oy değişimini ifade eder. Bu durum Kamu Tercihi Modeli'nin 'siyasetin bir mübadele süreci olduğu' varsayımıyla örtüşür.

Step-by-Step Solution

1
Aktörlerin motivasyonunu analiz et
Siyasetçiler, kendi bölgelerindeki seçmenlerin desteğini korumak ve yeniden seçilmek için yerel projeleri hayata geçirmek isterler.
Kamu Tercihi Modeli aktörlerin rasyonel ve kendi çıkarlarını düşünen bireyler olduğunu varsayar.
2
Karar alma mekanizmasını değerlendir
Bir temsilcinin tek başına geçiremediği bir proje, diğer temsilcilerle yapılan 'ben senin projerine evet diyeyim, sen de benimkine evet de' pazarlığı ile mümkün hale gelir.
Yasama sürecinde çoğunluk desteği sağlamak için karşılıklı mübadele gereklidir.
3
Kavramsal eşleştirmeyi yap
Bu karşılıklı oy değiş-tokuşu 'Oy ticareti' (logrolling) kavramına karşılık gelir.
Logrolling, siyasal pazarlığın ve mübadelenin temel bir formudur.

Key Concept

Oy Ticareti (Logrolling)

Practice More

Kamu Tercihi Modeli'nde devlet başarısızlığının (government failure) diğer nedenleri olan 'seçmen ilgisizliği' ve 'bürokratik etkinsizlik' kavramlarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 70Question →

David Easton’ın kamu politikası analizine temel teşkil eden Sistem Modeli’nde siyasal sistem; girdileri (talep ve destek) alıp çıktılara (karar ve eylemler) dönüştüren dinamik bir yapı olarak tasvir edilir. Bu modelde, üretilen kamu politikalarının toplum üzerindeki etkilerinin geri bildirim (feedback) mekanizması aracılığıyla tekrar girdi aşamasına dahil olması sistemin devamlılığı açısından kritiktir.

Buna göre, Sistem Modeli çerçevesinde kamu politikası çıktılarının yarattığı sonuçların (outcomes), sistemin meşruiyeti ve "destek" girdileri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi modelin temel varsayımlarıyla en çok örtüşmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Siyasal sistemin hayatta kalması, çıktıların yarattığı toplumsal sonuçların sistem üzerindeki gerilimi yönetebilmesine ve destek girdilerini stabilize etmesine bağlıdır.

Answer

Siyasal sistemin varlığını sürdürebilmesi, politika çıktılarının toplumda yarattığı sonuçların sistem üzerindeki baskıyı azaltma ve destek girdilerini dengeleme kapasitesine dayanır.
Sistem modeline göre siyasal sistemin temel amacı varlığını sürdürmektir. Bu devamlılık, çevreden gelen taleplerin çıktılara dönüştürülmesi ve bu çıktıların yarattığı sonuçların (memnuniyet/memnuniyetsizlik) geri bildirim yoluyla destek girdilerini beslemesiyle mümkün olur. Eğer çıktılar sistem üzerindeki gerilimi azaltıyor ve desteği stabilize ediyorsa, sistem hayatta kalır.

Step-by-Step Solution

1
Sistem Modeli'nin bileşenlerini tanımlama
Girdi (Talep/Destek), Dönüştürme (Kara Kutu), Çıktı (Karar/Eylem) ve Geri Bildirim süreçleri belirlendi.
Modelin işleyiş mantığını anlamak için temel döngüyü kurmak gerekir.
2
Çıktı ve Sonuç (Outcome) ayrımını analiz etme
Çıktıların (output) somut kararlar olduğu, sonuçların (outcome) ise bu kararların toplumda yarattığı uzun vadeli etkiler olduğu anlaşıldı.
Geri bildirim mekanizmasının neyi sisteme geri taşıdığını belirlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Sistemin hayatta kalma (survival) güdüsünü değerlendirme
Sistemin meşruiyetini korumak için çevreden gelen destek girdilerini stabilize etmesi gerektiği sonucuna varıldı.
Easton'ın teorisinin merkezinde sistemin çökmemesi ve dengesini (homeostasis) koruması yer alır.

Key Concept

Sistemin Hayatta Kalması ve Homeostasis (Dinamik Denge)
Question 71Question →

Kamu politikası literatüründe kurumsal model (institutional model), politikayı devlet kurumlarının bir çıktısı olarak tanımlar ve bu kurumların politikaya kazandırdığı meşruiyet, evrensellik ve cebir özelliklerine odaklanır. Bu çerçevede, devlet kurumlarının bir politikayı karara bağlamasıyla ortaya çıkan ve vatandaşlar üzerinde bir 'hukuki sadakat' (legal obligation) duygusu yaratan 'meşruiyet' (legitimacy) niteliğinin temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kararların yetkili kamu organlarınca alınması sonucunda vatandaşlarda politikaya uyma konusunda ahlaki bir tercihten ziyade hukuki bir zorunluluk algısı oluşturması

Answer

Kurumsal modelde meşruiyet, politikanın yetkili organlarca alınmasıyla vatandaşlarda hukuki bir uyma zorunluluğu ve sadakat duygusu uyandırmasıdır.
Kurumsal modelde meşruiyet, bir politikanın devletin yetkili ve yasal kurumları tarafından formüle edilip onaylanmasıyla kazandığı hukuki otoritedir. Bu otorite, vatandaşların söz konusu politikaya uymasını sadece bir seçim değil, sisteme duyulan sadakat gereği bir 'hukuki zorunluluk' olarak algılamasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal modelin (institutional model) temel önermesini analiz etmek
Kamu politikasının devlet kurumlarının (yasama, yürütme, yargı) bir işlevi ve çıktısı olduğu saptanır.
Modelin kamu politikasına yaklaşımını anlamak için kurumların rolünü tanımlamak gerekir.
2
Devlet kurumlarının politikaya kazandırdığı üç temel özelliği ayırt etmek
Meşruiyet (hukuki sadakat), Evrensellik (tüm topluma yayılma) ve Cebir (zorlama gücü) özellikleri belirlenir.
Soruda istenen 'meşruiyet' kavramını diğer iki kavramdan (evrensellik ve cebir) ayırmak için bu ayrım şarttır.
3
Meşruiyet kavramının işlevini değerlendirmek
Meşruiyetin, bir kuralın 'neden' uygulanması gerektiğini hukuki bir temele (yasal otoriteye) dayandırdığı sonucuna varılır.
Vatandaşların politikaya uyma motivasyonunun hukuki sadakatten kaynaklandığını anlamak doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Kurumsal Karar Verme Modeli ve Meşruiyet Unsuru
Question 72Question →

Grup modeline göre kamu politikası, toplumdaki farklı çıkar grupları arasındaki etkileşimin ve mücadelesinin bir ürünüdür. Bu yaklaşıma göre, mevcut bir kamu politikasında meydana gelen değişikliğin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Çıkar gruplarının sahip olduğu göreceli güç ve etkilerindeki kaymalar

Answer

Kamu politikasındaki değişikliğin temel nedeni, çıkar gruplarının göreceli güçlerindeki veya etkilerindeki kaymalardır.
Grup modelinde kamu politikası, toplumdaki rakip çıkar grupları arasındaki güç mücadelesinin bir sonucudur ve belirli bir andaki dengeyi yansıtır. Eğer bu gruplardan birinin üye sayısı, finansal gücü veya örgütlenme yeteneği gibi unsurlar nedeniyle gücü değişirse, denge noktası kayar ve bu durum kamu politikasında bir değişikliğe yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Grup modelinin temel mantığını analiz etme
Politikanın, rakip çıkar gruplarının mücadelesi sonucunda ulaşılan bir 'denge noktası' olduğu sonucuna varılır.
Model, politikanın içeriğini grupların baskı ve ikna gücüne dayandırır.
2
Değişim mekanizmasını belirleme
Denge noktasının hareket etmesi için taraflardan birinin gücünün artması veya azalması gerektiği belirlenir.
Grup mücadelesinde güç dengesi değiştikçe, dengeleyici (hakem) konumundaki devlet de politikayı yeni güç dengesine göre günceller.

Key Concept

Grup Modeli ve Denge Noktası (Equilibrium)

Practice More

Grup modelinde devletin 'hakem' rolü ile Seçkinci modeldeki 'elitlerin temsilcisi' rolü arasındaki farkı karşılaştırınız.
Estimated Time:45s
Question 73Question →

Kamu politikası analizinde kullanılan modellerden biri; politikanın ancak devlet kurumları tarafından kararlaştırıldığında meşruiyet kazandığını, toplumun tamamını kapsayan bir evrenselliğe sahip olduğunu ve kurallara uymayanlara karşı devletin yasal zorlayıcı gücünü (cebir) kullanabildiğini savunmaktadır. Bu özellikler aşağıdaki kamu politikası modellerinden hangisinin temel karakteristikleridir?

Show answer & explanation

Answer: Kurumsal Model

Answer

Kurumsal Model
Kurumsal Model, kamu politikasını devlet kurumlarının bir çıktısı olarak tanımlar. Bu modelin en belirgin özelliği, devlet kurumları aracılığıyla alınan kararların hukuki bir meşruiyete sahip olması, tüm toplumu kapsaması (evrensellik) ve devletin kurallara uymayanlara karşı yasal zorlama (cebir) gücünü kullanabilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar kavramları belirleyin.
Meşruiyet (hukuki dayanak), evrensellik (toplumun genelini kapsama) ve cebir (yasal zorlama gücü) kavramları öne çıkmaktadır.
Bu üç kavram, kamu politikasının devlet kurumlarıyla olan bağını tanımlayan temel karakteristiklerdir.
2
Belirlenen kavramların hangi politika modeliyle eşleştiğini analiz edin.
Bu özellikler doğrudan kamu politikasını devlet kurumlarının bir işlevi olarak gören Kurumsal Model'e aittir.
Diğer modeller (Grup, Elit, Sistem) aktörler veya süreçler üzerine yoğunlaşırken, Kurumsal Model devletin resmi yapısına ve otoritesine odaklanır.

Key Concept

Kurumsal Model'in temel özellikleri: Meşruiyet, Evrensellik ve Cebir.
Estimated Time:45s
Question 74Question →

Kamu politikası analizinde 'Rasyonel-Kapsamlı Model' (Kök Yöntemi), karar vericinin toplumsal değerleri ve öncelikleri tam bir kesinlikle bildiğini, bunları birbiriyle kıyaslanabilir bir ölçeğe yerleştirdiğini ve en yüksek toplumsal faydayı sağlayacak alternatifi matematiksel bir kesinlikle seçtiğini varsayar. Bu modelin uygulanabilirliğine yönelik en temel eleştiri noktalarından biri olan ve modelin 'ideal-normatif' yapısının merkezinde yer alan temel mantıksal varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karar vericinin, çatışan toplumsal değerler arasından tutarlı ve hiyerarşik bir 'tekil fayda fonksiyonu' (utility function) oluşturabildiği kabulü

Answer

Karar vericinin çatışan toplumsal değerler arasından tutarlı ve hiyerarşik bir 'tekil fayda fonksiyonu' oluşturabildiği kabulü
Rasyonel-Kapsamlı Model, karar vericinin toplumsal değerleri (amaçları) bir hiyerarşiye tabi tutarak 'tekil bir fayda fonksiyonu' oluşturabildiğini varsayar. Bu sayede, farklı politika alternatiflerinin sonuçları bu tekil ölçek üzerinden karşılaştırılabilir ve toplumsal refahı maksimize eden 'en iyi' seçenek matematiksel olarak belirlenebilir. Bu varsayım, modelin mantıksal olarak tutarlı bir şekilde 'en iyileme' (optimizing) yapabilmesini sağlar, ancak gerçek dünyadaki değer çatışmaları nedeniyle en çok eleştirilen noktadır.

Step-by-Step Solution

1
Rasyonel-Kapsamlı Modelin (Kök Yöntemi) temel varsayımlarını analiz etme
Modelin, tüm değerlerin bilinmesi, hiyerarşik olarak sıralanması ve tüm alternatiflerin taranması (comprehensive) gerektiği sonucuna varılır.
Bu model normatif bir ideal olarak karar vericinin 'tam rasyonel' olduğunu kabul eder.
2
Seçeneklerdeki 'fayda fonksiyonu' kavramını inceleme
Toplumsal değerlerin çatışmasız bir şekilde sıralanabilmesi, modelin 'en iyi' (optimal) seçimi yapabilmesi için zorunlu bir mantıksal şarttır.
Eğer değerler sıralanamazsa veya çatışırsa (değer çoğulculuğu), rasyonel bir fayda-maliyet hesabı yapılamaz.
3
Diğer modellerle (Artırımcı, Sınırlı Rasyonellik) karşılaştırma yapma
Sınırlı rasyonellik (satisficing) ve artırımcı (marjinal değişim) yaklaşımlarının rasyonel modelin bu 'kapsamlılık' ve 'optimizasyon' iddiasına karşı durduğu görülür.
Rasyonel modelde amaç 'iyileştirme' değil, 'en iyiyi bulma' (maximization) olduğu için tekil bir fayda ölçütü şarttır.

Key Concept

Fayda Maksimizasyonu ve Değer Hiyerarşisi (Optimizing vs Satisficing)
Estimated Time:2m 0s
Question 75Question →

Kamu politikası analizinde kurumsal model (institutional model), kamu politikasını devlet kurumlarının bir çıktısı veya fonksiyonu olarak değerlendirir. Thomas Dye'a göre, bir hükümet kararının "kamu politikası" niteliği taşıması; o kararın devlet kurumları tarafından meşrulaştırılması, toplumun tamamına teşmil edilmesi ve gerektiğinde devletin zorlama gücüyle desteklenmesiyle mümkündür.

Buna göre kurumsal modelin temel önermeleri dikkate alındığında, devletin bir politikayı toplumun her kesimine uygulama yetkisini ifade eden "evrensellik" ile politikanın ihlali durumunda uygulanan yaptırımları ifade eden "cebir" özellikleri, aşağıdakilerin hangisinde kurumsal modeli grup ve elit modellerinden ayıran temel işlevi en doğru şekilde açıklar?

Show answer & explanation

Answer: Politikaların hukuki birer yükümlülük haline gelerek devletin egemenlik gücü ve yaptırım kapasitesiyle teminat altına alınması

Answer

Politikaların hukuki birer yükümlülük haline gelerek devletin egemenlik gücü ve yaptırım kapasitesiyle teminat altına alınması
Kurumsal modelde, bir kararın kamu politikası sayılabilmesi için devlet kurumları tarafından onaylanması (meşruiyet), devletin egemenlik sınırları içindeki herkese uygulanması (evrensellik) ve ihlal edilmesi durumunda hapis veya para cezası gibi yaptırımlarla desteklenmesi (cebir) gerekir. Doğru seçenek, bu iki özelliğin politikayı kişisel veya grup düzeyindeki kurallardan ayırıp 'hukuki bir yükümlülük' ve 'egemenlik teminatı' haline getirdiğini vurguladığı için doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal modelin üç temel özelliğini (meşruiyet, evrensellik, cebir) tanımlamak.
Meşruiyet politikanın hukuki geçerliliğini, evrensellik toplumun tamamını kapsamasını, cebir ise yaptırım gücünü ifade eder.
Soruda istenen analizin temel bileşenlerini belirlemek için gereklidir.
2
Evrensellik ve cebir özelliklerinin kamu politikası üzerindeki etkisini analiz etmek.
Bu özellikler, bir kuralın sadece belirli bir grubun değil, devletin egemenliği altındaki herkesin uyması gereken bir 'yükümlülük' haline gelmesini sağlar.
Politikanın neden bağlayıcı olduğunun kurumsal temellerini anlamak için gereklidir.
3
Diğer modellerle (grup, elit) karşılaştırma yaparak ayırt edici farkı bulmak.
Grup veya elit modellerinde odak noktası kararın 'kimin çıkarına' olduğudur; kurumsal modelde ise kararın 'hukuki ve yaptırıma dayalı niteliği' ön plandadır.
Soru kökündeki 'ayıran temel işlev' vurgusuna yanıt vermek için gereklidir.

Key Concept

Kurumsal Modelin Karakteristik Özellikleri (Meşruiyet, Evrensellik, Cebir)

Practice More

Thomas Dye'ın kurumsal modelindeki 'kurumların yapısal özelliklerinin politika üzerindeki etkisi' konusunu tekrar edin.
Estimated Time:2m 0s
Question 76Question →

Kamu Tercihi Modeli, geleneksel kamu yönetimi teorilerinin aksine, devletin "hayırsever bir dev" (benevolent despot) veya kamu yararının tarafsız bir koruyucusu olduğu varsayımını reddederek; siyaset arenasındaki aktörlerin de ekonomik piyasalardaki bireylerle aynı rasyonel güdülere sahip olduğunu ileri sürer. "Motivasyonel simetri" olarak adlandırılan bu varsayımın, kamu politikası analizi perspektifinden doğurduğu en temel analitik çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Siyasal karar alma süreçlerinin, piyasa başarısızlıklarını gidermek için tasarlanan müdahalelerin bizzat kendisinin "hükümet başarısızlıklarına" (government failure) yol açabileceği yapısal bir risk barındırması

Answer

Siyasal karar alma süreçlerinin, piyasa başarısızlıklarını gidermek için tasarlanan müdahalelerin bizzat kendisinin "hükümet başarısızlıklarına" yol açabileceği yapısal bir risk barındırmasıdır.
Kamu Tercihi Modeli'nin en temel katkısı, ekonomi biliminin varsayımlarını siyasete uyarlayarak 'motivasyonel simetri' kurmasıdır. Bu varsayım, devlet müdahalesinin her zaman piyasa aksaklıklarını düzeltecek sihirli bir değnek olmadığını; aksine siyasal aktörlerin kendi çıkarları (rant kollama, oy ticareti, bütçe maksimizasyonu) nedeniyle 'hükümet başarısızlıklarına' yol açabileceğini gösterir. Bu durum, analitik olarak piyasa başarısızlığına karşılık hükümet başarısızlığı riskinin her zaman var olduğu çıkarımını doğurur.

Step-by-Step Solution

1
Motivasyonel Simetri kavramını analiz etme
Ekonomik piyasadaki 'homo economicus' (kendi çıkarını düşünen insan) tipolojisinin siyaset arenasındaki seçmen, siyasetçi ve bürokratlar için de geçerli olduğunun kabulü.
Modelin temel varsayımını anlamak çıkarım yapmak için zorunludur.
2
Metodolojik Bireyselcilik ilkesini uygulama
Politik kararların devlet gibi soyut tüzel kişilikler tarafından değil, kendi çıkarlarını maksimize etmeye çalışan bireyler tarafından alındığı sonucuna ulaşma.
Devletin tarafsızlığı mitini çürütmek için gereklidir.
3
Piyasa ve Hükümet Başarısızlıklarını karşılaştırma
Eğer devlet aktörleri de rasyonel ve çıkarcıysa, piyasadaki bir sorunu (tekel, dışsallık vb.) çözmek için yapılan müdahalenin, aktörlerin (örneğin bürokratların bütçe büyütme isteği) etkisiyle daha verimsiz bir sonuç yaratabileceğini saptama.
Modelin sunduğu en kritik normatif ve analitik sonuç budur.

Key Concept

Motivasyonel Simetri ve Hükümet Başarısızlığı
Question 77Question →

Kamu politikası analizinde, mevcut politikaların köklü bir revizyona tabi tutulması yerine, geçmişte alınan kararların küçük eklemelerle (marjinal değişimlerle) sürdürülmesini savunan yaklaşım 'dal yöntemi' (branch method) olarak da bilinir. Charles Lindblom tarafından geliştirilen ve karar vericilerin kapasite yetersizliği nedeniyle 'çamurda yuvarlanma' (muddling through) stratejisini izlediğini savunan bu karar verme modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Artırımcı Model

Answer

Artırımcı Model, mevcut durumdan sapmayan küçük ve kademeli değişiklikleri esas alan karar verme yaklaşımıdır.
Artırımcı model (Incremental Model), Charles Lindblom tarafından 'dal yöntemi' olarak tanımlanmıştır. Bu yaklaşıma göre karar vericiler, tüm alternatifleri değerlendirmek yerine sadece mevcut politikadan küçük farklar gösteren seçenekleri ardışık sınırlı karşılaştırmalar yoluyla değerlendirirler.

Step-by-Step Solution

1
Yaklaşımın temel felsefesini tanımla.
Lindblom'un artırımcı modeli, kapsamlı rasyonalitenin imkansızlığını ve karar vericilerin sınırlı kapasitesini vurgular.
Modelin neden 'muddling through' (çamurda yuvarlanma) olarak adlandırıldığını anlamak için gereklidir.
2
Yöntem ayrımını yap (Dal vs. Kök).
Artırımcı model 'dal' (branch) yöntemini kullanırken, rasyonel model 'kök' (root) yöntemini kullanır.
Soru kökündeki 'dal yöntemi' ifadesi ile doğru model eşleştirilir.

Key Concept

Artırımcı Model (Incrementalism) ve Dal Yöntemi
Estimated Time:45s
Question 78Question →

Kamu politikası analizinde, büyük ölçekli ve köklü değişimlerin yaratabileceği risklerden kaçınmak amacıyla; kararların geçmişteki uygulamaların bir devamı niteliğinde, sadece küçük ve marjinal farklarla alınması gerektiğini savunan Charles Lindblom yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Artırımcı Model

Answer

Artırımcı Model
Artırımcı model, Charles Lindblom tarafından rasyonel-kapsamlı modele bir eleştiri olarak geliştirilmiştir. Karar vericilerin sınırlı bilgi, zaman ve kaynaklara sahip olduğunu varsayan bu modele göre; en iyi politika, geçmişteki uygulamalara küçük eklemeler yapılarak ve paydaşlar arasında uzlaşı sağlanarak oluşturulan politikadır. Bu yaklaşım literatürde 'çamurda yuvarlanma' (muddling through) olarak da bilinir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda vurgulanan anahtar kavramları (küçük ve marjinal farklar, geçmişin devamı, Charles Lindblom) analiz edin.
Bu kavramların kademeli değişim ve istikrar odaklı bir modele işaret ettiği saptanır.
Modeli tanımlayan karakteristik özellikleri belirlemek için.
2
Seçenekler arasında bu özellikleri karşılayan kuramsal yaklaşımı bulun.
Lindblom ile özdeşleşen 'Artırımcı Model' (Incremental Model) doğru seçenek olarak belirlenir.
Kuramsal bilgi ile tanımı eşleştirmek için.

Key Concept

Artırımcı Model (Lindblom)
Question 79Question →

Kamu yönetimi literatüründe Cohen, March ve Olsen tarafından kavramsallaştırılan ve "örgütlü anarşi" (organized anarchy) ortamlarında karar alma dinamiklerini açıklayan Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, bir "karar"ın (decision) üretilmesi temel olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi sonucunda mümkün olur?

Show answer & explanation

Answer: Sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının oluşturduğu bağımsız akışların bir karar ortamında eşleşmesi.

Answer

Kararların üretilmesi; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları olarak tanımlanan dört bağımsız akışın bir karar ortamında (choice opportunity) tesadüfen bir araya gelmesiyle gerçekleşir.
Çöp Kutusu Modeli, karar vermeyi bir 'örgütlü anarşi' içinde gerçekleşen süreç olarak görür. Bu modelde karar; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarından oluşan dört bağımsız akışın bir 'çöp kutusu' olarak nitelendirilen karar ortamında tesadüfen bir araya gelmesiyle (coupling) oluşur. Karar süreci rasyonel, doğrusal veya aşamalı değil; kaotik ve tesadüfidir.

Step-by-Step Solution

1
Örgütlü anarşi kavramını analiz etme
Belirsiz hedefler, belirsiz teknoloji ve akışkan katılımın olduğu yapılar tanımlandı.
Çöp Kutusu Modeli'nin geçerli olduğu bağlamı anlamak için gereklidir.
2
Karar akışlarını belirleme
Sorunlar, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları olmak üzere dört temel akış saptandı.
Modelin temel yapı taşlarını doğrulamak için gereklidir.
3
Karar oluşum mekanizmasını saptama
Bu akışların doğrusal olmayan, tesadüfi birleşiminin kararı doğurduğu sonucuna varıldı.
Modelin özgün karar verme mantığını rasyonel modellerden ayırmak için gereklidir.

Key Concept

Örgütlü Anarşi ve Dört Bağımsız Akış

Practice More

Modelin 'akışkan katılım' (fluid participation) ve 'belirsiz teknoloji' (unclear technology) özelliklerini içeren diğer önermelerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 80Question →

Kamu politikası süreçlerini açıklayan yaklaşımlardan biri olan Seçkinci (Elit) Model çerçevesinde, kararların kimler tarafından üretildiği ve bu kararların toplumsal hiyerarşideki yayılma doğrultusu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Politikalar yönetici seçkinlerin değerlerini yansıtır ve seçkinlerden kitlelere doğru (yukarıdan aşağıya) akar.

Answer

Politikalar yönetici seçkinlerin değerlerini yansıtır ve seçkinlerden kitlelere doğru (yukarıdan aşağıya) akar.
Seçkinci (Elit) Model'e göre kamu politikası, kitlelerin taleplerinden ziyade iktidarı elinde bulunduran yönetici seçkinlerin değerlerini yansıtan bir süreçtir. Bu süreçte iletişim ve politika akışı yukarıdan aşağıya (elitlerden kitlelere) doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Seçkinci Model'in temel aktör yapısını hatırla.
Toplum, karar veren küçük bir azınlık (seçkinler) ve kararları uygulayan/izleyen büyük bir çoğunluk (kitleler) olarak ikiye ayrılır.
Modelin temel varsayımı iktidarın homojen bir grupta toplanmasıdır.
2
Politika yapım sürecinin yönünü belirle.
Politikalar seçkinlerden kitlelere doğru (yukarıdan aşağıya) bir akış izler.
Seçkinler politika belirleyici, kitleler ise pasif alıcı konumundadır.

Key Concept

Seçkinci modelde kamu politikası, toplumun taleplerinin bir sonucu değil, seçkinlerin kendi değer ve tercihlerinin kitlelere yukarıdan aşağıya doğru dayatılmasıdır.

Practice More

Seçkinci Model ile Çoğulcu (Grup) Model arasındaki 'iktidarın dağılımı' farkını incelemek bu kavramı pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
PreviousPage 4 / 11Next
Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları Practice Questions — KPSS Kamu Yönetimi — Page 4 | Examkin