Examkin

Büyükşehir Belediye İdaresi

155 questions

Question 1Question →

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun teşkilat ve personel yönetimine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi büyükşehir belediyesi bünyesindeki atama ve yapılanma usullerine dair yanlış bir ifadedir?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediyesi bünyesindeki genel sekreter yardımcıları, genel sekreterin teklifi üzerine belediye başkanı tarafından atanır.

Answer

Büyükşehir belediyesi bünyesindeki genel sekreter yardımcılarının atanmasında, genel sekreterin teklifine dair yasal bir zorunluluk bulunmadığından bu ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 2121. maddesinde, genel sekreter yardımcılarının atanması için genel sekreterin teklifine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kural 53025302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 3636. maddesinde il özel idareleri için öngörülmüş bir usuldür. Büyükşehir belediyelerinde genel sekreter dışında kalan personel (yardımcılar dahil) başkan tarafından atanır.

Step-by-Step Solution

1
52165216 sayılı Kanun'un 2121. maddesini incele.
Genel sekreterin, başkanın teklifi ve İçişleri Bakanı'nın atamasıyla göreve geldiği, diğer personelin ise başkan tarafından atandığı görülür.
Üst düzey atama usullerindeki istisnaları belirlemek.
2
53025302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile karşılaştırma yap.
İl özel idarelerinde genel sekreter yardımcılarının atanması için 'genel sekreterin teklifi' şartı aranırken, büyükşehir belediyelerinde böyle bir şartın bulunmadığı saptanır.
KPSS'de sıkça sorulan iki farklı yerel yönetim kanunu arasındaki terminolojik ve usul farkını ayırt etmek.
3
Teşkilatlanma yetkisini analiz et.
Birimlerin (daire başkanlığı vb.) kurulması ve kaldırılmasının meclis kararına bağlı olduğu teyit edilir.
Yürütme ve karar organları arasındaki yetki paylaşımını doğrulamak.

Key Concept

Büyükşehir belediyesi ile il özel idaresi arasındaki personel atama usulü farkları (52165216 vs 53025302).

Practice More

Büyükşehir belediyelerinde bağlı kuruluşların (İSKİ, EGO vb.) personel rejiminin genel belediye personel rejiminden farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 2Question →

Büyükşehir belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması veya başkanın görevden uzaklaştırılması durumunda, yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçimi için yürütülecek süreçle ilgili 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Belediye meclisi, vali tarafından on gün içinde toplantıya çağrılır; seçim gizli oyla yapılır ve ilk iki turda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranır.

Answer

Büyükşehir belediye meclisi, vali tarafından on gün içinde toplantıya çağrılır ve seçim gizli oyla, ilk iki turda üçte iki çoğunluk aranarak gerçekleştirilir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesi (5216 sayılı Kanun'un atfıyla büyükşehirler için de uygulanır) uyarınca; belediye başkanlığının boşalması veya başkanın görevden uzaklaştırılması halinde meclis, vali tarafından on gün içinde toplantıya çağrılır. Seçim gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu, üçüncü oylamada ise salt çoğunluğu aranır. Dördüncü turda ise en çok oy alan iki aday arasından basit çoğunlukla seçim tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1
Belediye başkanlığının boşalması veya uzaklaştırılması durumunda seçim sürecini başlatacak makam belirlenir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca bu yetki mülki idare amirine (Valiye) aittir.
Büyükşehir ve il belediyelerinde koordinasyon ve vesayet makamı olarak vali yetkilendirilmiştir.
2
Meclisin toplanma süresi ve oylama usulü incelenir.
Vali çağrıyı on gün içinde yapar ve oylama gizli yapılır.
Demokratik temsilin korunması ve sürecin hızlı işletilmesi için kanuni süre ve usuller belirlenmiştir.
3
Oylama turları ve gerekli çoğunluk oranları kontrol edilir.
İlk iki turda 2/3, üçüncü turda salt çoğunluk aranır.
Başkanlık makamının geniş bir uzlaşıyla belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Başkanı Seçim Usulü ve Makamın Boşalması
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question →

6360 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler doğrultusunda, bir ilin büyükşehir belediyesi statüsüne dönüştürülme süreci ve bu dönüşümün ildeki mahalli idare birimleri ile merkezi yönetimin taşra teşkilatlanması üzerindeki etkileri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediyesi kanunla kurulur, belediye sınırları il mülki sınırlarına genişler; bu süreçte tüzel kişiliği kaldırılan il özel idarelerinin yerine valiliğe bağlı Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) oluşturulur.

Answer

Büyükşehir belediyeleri kanunla kurulur, sınırları mülki sınırı kapsar ve il özel idarelerinin yerini Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB) alır.
Büyükşehir belediyelerinin kurulması için toplam nüfusun 750.000750.000’i aşması ve bu işlemin bir kanun aracılığıyla yapılması zorunludur. 6360 sayılı Kanun ile birlikte, büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırları ile eşitlenmiş; bu illerdeki il özel idareleri ve köylerin tüzel kişiliği sona erdirilmiştir. İl özel idarelerinin yürüttüğü bazı devlet hizmetlerinin koordinasyonu ve izlenmesi amacıyla Valilik bünyesinde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) adında bir birim kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Nüfus ve Hukuki Şartın Analizi
En az 750.000750.000 toplam nüfus ve 'Kanun' ile kurulma şartı tespit edilir.
Anayasa ve 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir kuruluşu yasama tasarrufu gerektirir.
2
Sınır Değişiminin Değerlendirilmesi
Belediye sınırlarının il mülki sınırları ile çakışması (Büyükşehir = İl Sınırı).
6360 sayılı Kanun ile büyükşehirlerde 'hizmet alanı' ilin tamamı olarak belirlenmiştir.
3
Kurumsal Dönüşümün İncelenmesi
İl Özel İdaresi ve Köylerin tüzel kişiliğinin sona ermesi; Valilik bünyesinde YİKOB kurulması.
Büyükşehir modelinde mahalli idareler sadeleştirilirken, merkezi idarenin taşradaki koordinasyon ihtiyacı YİKOB ile karşılanır.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Modelinin Hukuki Çerçevesi ve 6360 Sayılı Kanun Etkileri

Practice More

YİKOB'un görevleri ve büyükşehir belediyesi ile arasındaki yetki paylaşımını inceleyen bir soru çözülebilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 4Question →

Türkiye’de yürürlükte olan 52165216 ve 63606360 sayılı kanunlar uyarınca, bir ilde büyükşehir belediyesi idaresinin kurulması ve bu idari yapılanmanın mahalli idareler sistemi üzerindeki hukuki etkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için il toplam nüfusunun 750.000750.000’den fazla olması şarttır ve bu kuruluş işlemi ancak kanunla gerçekleştirilebilir.

Answer

Büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için il toplam nüfusunun 750.000750.000’den fazla olması şarttır ve bu kuruluş işlemi ancak kanunla gerçekleştirilebilir.
Büyükşehir belediyesi kurulması için temel kriter 750.000750.000 nüfus barajının aşılması ve bu statü değişikliğinin TBMM tarafından çıkarılan bir kanun ile yapılmasıdır. Bu durum mahalli idareler hukukunun temel ilkelerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Nüfus kriterini belirle
750.000750.000 eşiği
5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir statüsü için ilin toplam nüfusunun bu sınırı aşması gerekir.
2
Hukuki işlem türünü belirle
Kanun (Yasama işlemi)
Anayasa ve ilgili kanunlar gereği büyükşehir belediyeleri ancak kanunla kurulabilir; idari işlem (kararname vb.) yeterli değildir.
3
Yapısal sonuçları analiz et
İl özel idaresi ve köylerin kaldırılması
6360 sayılı Kanun ile büyükşehir olan illerde il özel idaresi ve köylerin tüzel kişiliği sona erdirilmiş, sınırlar il mülki sınırına genişletilmiştir.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Kuruluş Şartları ve 6360 Sayılı Kanun Etkileri
Question 5Question →

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde ulaşım ve altyapı hizmetlerinin eş güdüm içinde yürütülmesi amacıyla kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) ve Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) tarafından alınan kararların hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu merkezler tarafından alınan kararlar; büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşlar, ilçe belediyeleri ve bölgedeki diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcıdır.

Answer

Koordinasyon merkezleri tarafından alınan kararlar; büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşlar, ilçe belediyeleri ve bölgedeki diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcıdır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca büyükşehir belediyesi bünyesinde kurulan UKOME ve AYKOME, sadece belediye birimlerini değil, bölgedeki ilçe belediyelerini ve merkezi idarenin taşra teşkilatındaki ilgili tüm kurumlarını (Karayolları, Emniyet vb.) bağlayan kararlar alma yetkisine sahiptir. Bu durum, büyükşehir yönetim modelindeki 'bütüncül hizmet' anlayışının bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Yasal dayanağın belirlenmesi
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (Madde 7, 8 ve 9)
Büyükşehirlerdeki koordinasyon merkezlerinin görev ve yetkileri bu kanunla düzenlenmiştir.
2
Kararların hukuki niteliğinin analizi
Kararlar 'bağlayıcı' ve 'icrai' niteliktedir.
Kanun koyucu, hizmetlerde aksama yaşanmaması için bu merkezlere sadece tavsiye değil, karar alma yetkisi vermiştir.
3
Uygulama alanının tespiti
Tüm kamu kurumları ve belediyeleri kapsar.
Altyapı ve ulaşım hizmetleri (telekom, enerji, su, trafik vb.) çok aktörlü olduğu için tam koordinasyon tüm paydaşların karara uymasını gerektirir.

Key Concept

UKOME ve AYKOME Kararlarının Bağlayıcılığı

Practice More

UKOME ve AYKOME toplantılarına hangi kurumların temsilci gönderdiğini ve bu merkezlere kimin başkanlık ettiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 6Question →

Büyükşehir belediyesi idari teşkilat yapısı içerisinde yer alan su ve kanalizasyon idareleri (İSKİ, ASKİ vb.) gibi "bağlı kuruluşlar" ile belediyelerin sermayesine katılarak kurdukları "belediye şirketleri" (BİT) karşılaştırıldığında, bu iki yapının hukuki statüsü ve işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bağlı kuruluşlar kamu tüzel kişiliğine ve ayrı bir bütçeye sahip kamu kurumlarıyken; belediye şirketleri Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi özel hukuk tüzel kişileridir.

Answer

Bağlı kuruluşlar kamu tüzel kişiliğine ve ayrı bir bütçeye sahip kamu kurumlarıyken; belediye şirketleri Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi özel hukuk tüzel kişileridir.
Doğru ifade, bağlı kuruluşların kamu tüzel kişiliği ve kamu hukuku rejimine tâbi olduğunu, belediye şirketlerinin ise özel hukuk (Türk Ticaret Kanunu) tüzel kişisi olduğunu belirten seçenektir. Bağlı kuruluşlar (su, kanalizasyon, ulaşım idareleri) belediyenin birer kamu kurumu uzantısıyken, şirketler belediyenin iktisadi girişimleridir.

Step-by-Step Solution

1
Kuruluşların hukuki kimliğini belirle.
Bağlı kuruluşlar (İSKİ, EGO vb.) kamu tüzel kişisidir. Belediye şirketleri özel hukuk tüzel kişisidir.
Teşkilat yapısındaki yerlerini ve tâbi oldukları temel kanunları ayırt etmek için gereklidir.
2
Personel rejimini karşılaştır.
Bağlı kuruluşlarda 657657 sayılı Kanun (Memur), şirketlerde 48574857 sayılı Kanun (İşçi) esastır.
Çalışanların statüsü, kurumun kamu veya özel hukuk karakterini yansıtır.
3
Bütçe yapısını incele.
Bağlı kuruluşlar özel (ekli) bütçeli kuruluşlardır. Şirketler ticari bilanço esasına göre çalışır.
Mali özerklik ve denetim usullerini anlamak için kritik bir farktır.

Key Concept

Bağlı Kuruluş ve Belediye Şirketi Farkı

Practice More

Büyükşehir belediyelerinde UKOME ve AYKOME kararlarının ilçe belediyeleri üzerindeki bağlayıcılığı konusuna çalışabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →

Bir büyükşehir belediyesinde yönetim kadrolarının yapılandırılması sürecinde, belediye başkanı tarafından üst düzey yönetici atamaları gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda yapılacak olan genel sekreter ve daire başkanı atamalarının usulüyle ilgili 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Genel sekreter, belediye başkanının teklifi üzerine İçişleri Bakanı tarafından; daire başkanları ise doğrudan belediye başkanı tarafından atanır.

Answer

Genel sekreterin atanması belediye başkanının teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yapılırken, daire başkanları doğrudan belediye başkanı tarafından atanır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 22. maddesine göre, büyükşehir belediyesinde genel sekreter kadrosuna yapılacak atamalarda belediye başkanının teklifi ve İçişleri Bakanının onayı şarttır. Buna karşılık, daire başkanları, genel sekreter yardımcıları ve birinci hukuk müşaviri gibi diğer yönetici kadroları doğrudan belediye başkanı tarafından atanarak göreve başlatılır. Bu ayrım, genel sekreterin hem belediye hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu olması hem de merkezi idare ile koordinasyondaki kritik rolü nedeniyle getirilmiş bir dengeleme mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Büyükşehir belediyesi teşkilat yapısındaki kadroları sınıflandır.
Genel sekreter en üst düzey memur/yönetici iken; daire başkanları birim amirleridir.
Kadroların hiyerarşik konumu atama usullerini belirlemektedir.
2
5216 sayılı Kanun'un 22. maddesindeki atama usulünü hatırla.
Genel sekreter ataması = Başkan Teklifi + İçişleri Bakanı Onayı.
Genel sekreterlik makamı stratejik önemi nedeniyle merkezi idarenin onayına tabidir.
3
Diğer üst düzey kadroların (Daire Başkanı, Hukuk Müşaviri vb.) atama yetkisini kontrol et.
Bu kadrolar doğrudan belediye başkanı tarafından atanır.
Yerel yönetimlerin özerkliği gereği, birim amirlerinin belirlenmesi yürütme organının başındadır.

Key Concept

Büyükşehir Belediyesi Personel Atama Usulleri

Practice More

İl Özel İdaresi ve Büyükşehir Belediyesi arasındaki personel atama usullerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları (Vali vs. Belediye Başkanı teklifi) pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 8Question →

Bir büyükşehir belediye başkanının, hakkında yürütülen bir soruşturma sebebiyle İçişleri Bakanlığı tarafından geçici bir tedbir olarak görevinden uzaklaştırılması durumunda; belediye meclis üyeleri arasından bir "belediye başkan vekili" seçilmesi amacıyla meclisi toplantıya çağırmaya ve seçim sürecini yönetmeye yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Vali

Answer

Büyükşehir belediye başkanının görevden uzaklaştırılması durumunda meclisi toplantıya çağırma yetkisi Valiye aittir.
Belediye Kanunu'nun 45. maddesine göre, büyükşehir belediyelerinde başkanlık makamının boşalması veya görevden uzaklaştırma hallerinde, meclisi on gün içinde toplantıya çağırma ve ilk birleşime başkanlık etme yetkisi Valiye aittir. Bu, büyükşehir idaresinin hiyerarşik değil, vesayet denetimi altında olmasının idari bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Durumun hukuki niteliğini belirle
Belediye başkanının görevden uzaklaştırılması, başkanlık makamında geçici bir boşalma (vekalet gerektiren durum) yaratır.
Bu durum 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 45. maddesi kapsamında değerlendirilir.
2
Seçim usulünü ve çağrı makamını tespit et
Büyükşehir ve il belediyelerinde meclisi on gün içinde toplantıya çağırma yetkisi Valiye, diğer belediyelerde ise Kaymakama verilmiştir.
Merkezi yönetimin yerel yönetimler üzerindeki idari vesayet denetiminin bir uzantısı olarak mülki idare amirine bu görev yüklenmiştir.

Key Concept

Belediye Başkan Vekili Seçimi ve Vali'nin Çağrı Yetkisi

Practice More

Belediye başkanlığının kesin olarak sona erdiği 'düşme' hallerini ve Danıştay'ın bu süreçteki rolünü inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 9Question →

Büyükşehir belediyelerinde ulaşım ve altyapı hizmetlerinin eş güdümünü sağlamak üzere kurulan koordinasyon merkezlerinin (UKOME ve AYKOME) hukuki statüsü ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu merkezler tarafından kendi görev alanlarında alınan kararlar; büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşlar, ilçe belediyeleri ve bölgedeki tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcıdır.

Answer

Koordinasyon merkezleri tarafından kendi görev alanlarında alınan kararlar; büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşlar, ilçe belediyeleri ve bölgedeki tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcıdır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 8. ve 9. maddeleri uyarınca; UKOME ve AYKOME tarafından alınan kararlar, belediyeler (büyükşehir ve ilçe) ile bölgedeki tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcıdır. Bu durum, hizmetlerin parçalı yapısını önlemek ve kaynak israfını engellemek amacıyla getirilmiş güçlü bir yetkidir.

Step-by-Step Solution

1
Büyükşehir Belediye Kanunu'ndaki koordinasyon merkezlerinin (Madde 8 ve 9) tanımını analiz et.
UKOME ve AYKOME'nin ulaşım ve altyapı hizmetlerinde eş güdüm sağlamak için kurulduğu görülür.
Kuruluş amacının sadece danışma değil, bir düzenleme ve eş güdüm (koordinasyon) olduğu tespit edilmelidir.
2
Kararların hukuki gücünü ve muhataplarını değerlendir.
Alınan kararların büyükşehir belediyesi dâhil tüm kamu kurumlarını ve ilçe belediyelerini bağladığı sonucuna ulaşılır.
Koordinasyonun etkinliği için kararların tüm paydaşlar üzerinde bağlayıcı olması kanuni bir zorunluluktur.

Key Concept

Koordinasyon Merkezlerinin (UKOME/AYKOME) Karar Yetkisi ve Bağlayıcılığı
Estimated Time:1m 15s
Question 10Question →

Büyükşehir belediyelerinde altyapı yatırımlarının planlanması ve yürütülmesinde eş güdümü sağlamak üzere oluşturulan Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi 52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümlerine göre doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: AYKOME tarafından alınan kararlar; büyükşehir ve ilçe belediyeleri ile büyükşehir sınırları içindeki tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcı nitelik taşır.

Answer

Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) tarafından alınan kararların; büyükşehir belediyesi, ilçe belediyeleri ve bölgedeki tüm kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcı olması doğru ifadedir.
Doğru seçenek olan bağlayıcılık ifadesi, 52165216 sayılı Kanun'un doğrudan hükmüdür. Kanun, altyapı hizmetlerinin çok başlılığı önlemek adına AYKOME kararlarının, yatırımcı tüm kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler üzerinde emredici bir etkisi olduğunu belirtir.

Step-by-Step Solution

1
AYKOME'nin hukuki dayanağını belirle.
52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Madde 8.
Büyükşehir yönetimi içerisindeki koordinasyon merkezlerinin yetki sınırlarını anlamak için temel kanun incelenmelidir.
2
Alınan kararların etki alanını analiz et.
Kararların 'bağlayıcı' olduğu ve tüm kamu kurumlarını kapsadığı tespit edildi.
Koordinasyonun etkinliği, alınan kararların sadece belediye birimlerini değil, bölgedeki tüm altyapı paydaşlarını bağlamasına dayanır.

Key Concept

AYKOME Kararlarının Bağlayıcılığı
Estimated Time:1m 15s
Question 11Question →

Türkiye'de yürürlükte olan 52165216 ve 63606360 sayılı kanunlar çerçevesinde, bir ilde büyükşehir belediyesi kurulması ve bu idari dönüşümün ildeki mahalli idare yapısı üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir ilde büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için toplam nüfusun 750.000750.000’den fazla olması ve bu kuruluşun kanunla yapılması şarttır; ayrıca bu illerde il özel idaresinin tüzel kişiliği sona erer.

Answer

Bir ilde büyükşehir belediyesi kurulabilmesi için toplam nüfusun 750.000750.000’den fazla olması ve bu kuruluşun kanunla yapılması şarttır; ayrıca büyükşehir kurulan illerde il özel idaresinin tüzel kişiliği sona erer.
Büyükşehir belediyelerinin kurulması için toplam il nüfusunun 750.000750.000 eşiğini aşması gerekmektedir. Bu kuruluş işlemi idari bir kararla değil, ancak yasama organı tarafından çıkarılan bir kanunla gerçekleştirilebilir. Ayrıca 6360 sayılı Kanun'un getirdiği en temel değişikliklerden biri, büyükşehir kurulan yerlerde hizmetlerin tek elden yürütülmesi amacıyla İl Özel İdaresi tüzel kişiliğinin sona erdirilmesi ve köylerin mahalleye dönüştürülmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Nüfus kriterini belirle
Toplam il nüfusunun 750.000750.000 ve üzeri olması gerekmektedir.
5216 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca büyükşehir kuruluşu için temel demografik şart budur.
2
Hukuki işlem türünü tespit et
Kuruluş işlemi ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılacak bir 'Kanun' ile yapılabilir.
Anayasa'nın 127. maddesi ve ilgili kanunlar mahalli idarelerin kuruluşunun kanunla olacağını hükme bağlamıştır.
3
İdari yapı üzerindeki etkileri analiz et
İl Özel İdaresi ve köy tüzel kişilikleri kaldırılarak mahalleye dönüştürülür.
6360 sayılı Kanun ile büyükşehir sınırları il mülki sınırlarına çekilmiş, bu alandaki diğer mahalli idarelerin tüzel kişiliğine son verilmiştir.

Key Concept

Büyükşehir Belediyesi Kuruluş Kriterleri ve Hukuki Etkileri

Practice More

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde mülki idare amirine bağlı olarak kurulan ve il özel idaresinin bazı görevlerini üstlenen 'Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın (YİKOB) görev ve yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 12Question →

Türkiye’deki mahalli idareler sisteminde, bir ilde büyükşehir belediyesi statüsünün kazanılması ve bu değişimin ilin idari yapısı üzerindeki temel etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Toplam nüfusu 750.000750.000'i aşan illerde büyükşehir belediyesi kanunla kurulur; sınırları il mülki sınırları ile çakışır ve il özel idaresi ile köylerin tüzel kişiliği sona erer.

Answer

Büyükşehir belediyeleri toplam nüfusu 750.000750.000'den fazla olan illerde kanunla kurulur, sınırları il mülki sınırlarını kapsar ve bu illerde il özel idareleri ile köylerin tüzel kişiliği sona erer.
Büyükşehir belediyesi kurulması için temel şart, toplam nüfusun 750.000750.000'den fazla olması ve bu kuruluşun bir kanun ile yapılmasıdır. 6360 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeyle birlikte, büyükşehir olan illerde hizmetlerin tek elden yürütülmesi amacıyla il özel idareleri ile köy tüzel kişilikleri kaldırılmış, belediye sınırları il mülki sınırları ile eşitlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Nüfus kriterini belirleme
Toplam il nüfusunun en az 750.000750.000 olması gerekir.
5216 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca kuruluş için gerekli sayısal eşik budur.
2
Hukuki yöntemini tanımlama
Kuruluş ancak 'Kanun' ile gerçekleştirilebilir.
Anayasa ve ilgili mahalli idareler mevzuatı, büyükşehir belediyesi gibi özel statülü birimlerin kuruluşunu yasama organının tasarrufuna bırakmıştır.
3
İdari sınırları ve diğer birimleri değerlendirme
Sınırlar il mülki sınırlarıdır; il özel idaresi ve köyler kaldırılır.
6360 sayılı Kanun ile 'bütünşehir' modeline geçilmiş, hizmet bütünlüğü adına il genelindeki kırsal tüzel kişilikler sona erdirilmiştir.

Key Concept

Büyükşehir Belediye Kuruluş Kriterleri (Kanun, 750.000 Nüfus ve İl Özel İdaresinin Kaldırılması)
Estimated Time:2m 0s
Question 13Question →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun hükümleri dikkate alındığında, büyükşehir belediyelerinin mali yapısı ve gelir kaynakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediyeleri, kendilerine ayrılan toplam payın 10%10\%'unu kırsal altyapı hizmetleri için ilgili İl Özel İdaresine aktarmakla yükümlüdür.

Answer

Büyükşehir belediyelerinin İl Özel İdaresine pay aktarmakla yükümlü olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü büyükşehir statüsündeki illerde bu kurum kaldırılmıştır.
Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalan illerde 6360 sayılı Kanun uyarınca İl Özel İdareleri kaldırıldığı için bu kurumlara herhangi bir pay aktarılması söz konusu olamaz. Bu nedenle, İl Özel İdaresine altyapı desteği veya pay aktarıldığını iddia eden seçenek mevzuata aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Büyükşehir belediyesi olan illerdeki mülki idari yapıyı analiz edin.
6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi kurulan illerde İl Özel İdareleri ve köy tüzel kişilikleri kaldırılmıştır.
Mevcut idari yapıda bu kurumlar bulunmadığı için onlara herhangi bir mali kaynak aktarılması hukuken mümkün değildir.
2
5216 ve 5779 sayılı kanunlardaki gelir kalemlerini ve oranlarını karşılaştırın.
Genel bütçe vergi geliri payı (6%6\%), ilçe belediyelerinden aktarılan pay (30%30\%), elektrik ve havagazı tüketim vergisi payı (10%10\%) ve müze giriş ücreti payı (5%5\%) kanunda açıkça yer almaktadır.
Büyükşehir belediyelerinin mali gücü, hem kendi öz gelirlerinden hem de merkezi yönetimden aktarılan paylardan oluşmaktadır.

Key Concept

Büyükşehir belediyesi olan illerde İl Özel İdarelerinin kaldırılmış olması ve 5216/5779 sayılı kanunlardaki spesifik pay oranları.

Hints

1
Büyükşehir olan bir ilde (örneğin İstanbul veya Ankara) İl Özel İdaresi'nin görevlerini kimin yürüttüğünü düşünün.

Practice More

Büyükşehir belediye payının (6%6\%) kendi içindeki dağıtım esaslarını (havuz sistemi vs.) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki ilçe belediyeleri arasındaki koordinasyon, hizmet paylaşımı ve bütçe ilişkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyesi bütçesi üzerinde sahip olduğu denetim yetkisi kapsamında, ilçe belediyesinin personel giderleri ve cari harcama kalemlerinde dilediği değişikliği yapabilir.

Answer

Büyükşehir belediye meclisinin ilçe belediye bütçesi üzerindeki değişiklik yetkisi sadece yatırım programı ve büyükşehir görev alanıyla sınırlı olup, personel ve cari harcamalar gibi kalemlerde sınırsız müdahale yetkisi içermez.
Büyükşehir belediye meclisi, 5216 sayılı Kanun'un 25. maddesine göre ilçe belediye bütçelerini sadece 'yatırım programına uygunluk' ve 'büyükşehir belediyesinin görevleriyle ilgili hizmetler' bakımından değiştirerek onaylayabilir. Personel giderleri, cari harcamalar veya idari operasyonel giderler gibi ilçenin iç işleyişine ve mali özerkliğine giren konularda meclisin serbestçe değişiklik yapma veya kalemleri silme/artırma yetkisi yoktur. Bu nedenle 'cari harcama kalemlerinde dilediği değişikliği yapabilir' ifadesi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyükşehir Belediye Kanunu'nun (5216) bütçe denetimine ilişkin hükümlerini hatırla.
Kanunun 25. maddesi, meclisin bütçeyi inceleme ve onaylama sınırlarını belirlemiştir.
Bütçe onay yetkisinin hukuki sınırlarını tespit etmek.
2
Meclisin bütçe üzerinde hangi durumlarda değişiklik yapabileceğini analiz et.
Meclis sadece 'yatırım programına uygunluk' ve 'büyükşehir hizmetleriyle ilgisi' yönünden değişiklik yapabilir.
İlçe belediyesinin mali özerkliğini korumak ve hiyerarşik değil, vesayet denetimi yapıldığını anlamak.
3
Diğer koordinasyon ve ihtilaf çözme mekanizmalarını kontrol et.
UKOME/AYKOME kararlarının bağlayıcı olduğu ve hizmet ihtilaflarının meclisçe çözüldüğü doğrulanır.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için doğru seçeneklerin doğruluğunu kanunla karşılaştırmak.

Key Concept

Büyükşehir belediyesinin ilçe belediyeleri üzerindeki mali ve idari denetim yetkisinin sınırları ve koordinasyon mekanizmalarının işleyişi.

Practice More

5216 sayılı Kanun kapsamındaki bütçe onaylama sürecinde, ilçe belediyesinin meclis kararına karşı Danıştay'a başvurma hakkını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 15Question →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, ilçe belediyeleri tarafından hazırlanan bütçeler üzerinde büyükşehir belediye meclisinin sahip olduğu temel yetki aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İlçe belediye bütçelerini aynen veya değiştirerek onaylamak

Answer

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyelerinden gelen bütçeleri aynen kabul edebileceği gibi üzerinde değişiklik yaparak da onaylayabilir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 25. maddesine göre, ilçe belediye bütçeleri büyükşehir belediye meclisine sunulur ve meclis tarafından aynen veya değiştirilerek onaylanır. Bu yetki, büyükşehir belediyesinin ilçe belediyeleri üzerindeki en önemli mali koordinasyon ve idari vesayet araçlarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
İlçe belediyelerinin hazırladığı bütçe taslaklarının büyükşehir belediyesine iletilmesi.
Bütçenin büyükşehir belediye meclisi gündemine alınması.
Yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlanması amacıyla büyükşehir denetiminin başlaması gerekir.
2
Büyükşehir belediye meclisinin bütçeyi inceleyerek oylaması.
Bütçenin aynen veya değiştirilerek onaylanması.
5216 sayılı Kanun'un 25. maddesi bu yetkiyi açıkça büyükşehir belediye meclisine vermiştir.

Key Concept

Bütçe Onay Yetkisi ve Mali Koordinasyon
Question 16Question →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, aşağıdakilerden hangisi büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında yer almaktadır?

Show answer & explanation

Answer: İtfaiye hizmetlerini yürütmek

Answer

İtfaiye hizmetlerini yürütmek büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasındadır.
İtfaiye hizmetlerini yürütmek, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (g) fıkrası uyarınca doğrudan büyükşehir belediyesinin görev ve sorumluluğu olarak tanımlanmıştır. Bu hizmet büyükşehir sınırları içerisinde tek elden ve bütüncül olarak yürütülür.

Step-by-Step Solution

1
Kanun Analizi
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi incelenir.
Büyükşehir belediyesinin münhasır (özel) görevlerinin tespit edilmesi gerekir.
2
Görev Ayrımı
İtfaiye, su ve kanalizasyon, ulaşım koordinasyonu gibi hizmetlerin büyükşehir belediyesine ait olduğu görülür.
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki görev paylaşımını netleştirmek doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Büyükşehir Belediyesinin Münhasır Görevleri
Estimated Time:45s
Question 17Question →

Yerel yönetimler arasındaki görev paylaşımı kapsamında, bazı hizmetler ölçek ekonomisi ve hizmet bütünlüğü gereği sadece üst kademe belediye tarafından yürütülür. Buna göre, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu çerçevesinde, aşağıdaki hizmetlerden hangisinin planlanması ve işletilmesi doğrudan büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Toptancı halleri ve mezbahalar kurmak, işletmek veya işlettirmek

Answer

Büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında toptancı halleri ve mezbahalar kurmak, işletmek veya işlettirmek yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (g) fıkrasına göre; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki gıda güvenliği, ticaretin düzenlenmesi ve hijyen standartlarının sağlanması amacıyla toptancı halleri ve mezbahalar kurmak, işletmek veya işlettirmek büyükşehir belediyesinin sorumluluğundadır.

Step-by-Step Solution

1
Hizmetin niteliğini analiz etme
Toptancı halleri ve mezbahalar tüm şehri ilgilendiren üst ölçekli hizmetlerdir.
5216 sayılı Kanun, büyükşehir geneline hitap eden hizmetleri büyükşehir belediyesine vermiştir.
2
Yasal dayanağı kontrol etme
5216 sayılı Kanun Madde 7/g bendi
Kanun metninde bu hizmet açıkça büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmıştır.

Key Concept

Büyükşehir ve İlçe Belediyesi Arasındaki Görev Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 18Question →

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyesi teşkilat yapısı içerisinde yer alan personelin atanma usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Genel sekreter doğrudan büyükşehir belediye başkanı tarafından atanırken; daire başkanları genel sekreterin teklifi üzerine büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır.

Answer

Büyükşehir belediyelerinde genel sekreter doğrudan büyükşehir belediye başkanı tarafından; daire başkanları ise genel sekreterin teklifi üzerine büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır.
Büyükşehir Belediye Kanunu madde 2222 uyarınca, genel sekreterin atanması büyükşehir belediye başkanının münhasır yetkisindedir. Ancak hiyerarşik yapı gereği daire başkanları ve genel sekreter yardımcılarının atanabilmesi için önce genel sekreterin teklif sunması, ardından başkanın bu atamayı yapması yasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

1
52165216 sayılı Kanun'un 2222. maddesindeki teşkilat ve personel hükümlerini incelemek.
Büyükşehir belediyesi teşkilatının genel sekreterlik, daire başkanlıkları ve müdürlüklerden oluştuğu tespit edildi.
Yasal dayanağın belirlenmesi için gereklidir.
2
Genel sekreterin atama usulünü ayırt etmek.
Genel sekreterin atanmasında herhangi bir makamın teklifi veya onayının (İçişleri Bakanlığı gibi) gerekmediği görüldü.
İl Özel İdaresi ile olan temel farkı ortaya koymak için.
3
Daire başkanları ve genel sekreter yardımcıları için özel şartı kontrol etmek.
Bu kadrolar için 'genel sekreterin teklifi' şartının mevcudiyeti onaylandı.
Teşkilat içindeki hiyerarşik işleyişi doğrulamak için.

Key Concept

Büyükşehir belediyesi üst düzey personelinin atanmasında belediye başkanının tekil yetkisi ve genel sekreterin teklif rolü.
Question 19Question →

Büyükşehir belediyelerinde su ve kanalizasyon hizmetleri (İSKİ, ASKİ vb.) ile ulaşım hizmetlerini (EGO, ESHOT vb.) yürütmek üzere kurulan bağlı kuruluşlar, belediye teşkilat yapısı içerisinde özel bir statüye sahiptir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, bu bağlı kuruluşların hukuki statüsü ve mali yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişiliğine haiz olmaları ve kendilerine ait müstakil bütçelerinin bulunması

Answer

Bağlı kuruluşların kamu tüzel kişiliğine sahip olması ve kendilerine ait müstakil (ayrı) bütçelerinin bulunması doğru ifadedir.
Büyükşehir belediyelerine bağlı kuruluşlar (örneğin İSKİ, ASKİ, EGO, ESHOT), kuruluş kanunlarında açıkça belirtildiği üzere kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Bu idareler, büyükşehir belediye başkanına bağlı olmakla birlikte, kendi karar organları, personeli ve büyükşehir belediyesi bütçesinden ayrı bir bütçeleri (müstakil bütçe) bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlı kuruluş kavramını tanımla.
İSKİ, EGO, ESHOT gibi yapılar 'Bağlı Kuruluş' olarak adlandırılır.
Soruda bahsedilen kuruluşların hukuki kategorisini belirlemek için gereklidir.
2
Hukuki statü ve bütçe yapısını incele.
Bu kuruluşlar kamu tüzel kişisidir ve bütçeleri belediyeden ayrı (müstakil) bir yapıdadır.
Belediye daire başkanlıkları ile bağlı kuruluşlar arasındaki temel farkı anlamak için.
3
Seçenekleri belediye şirketleri ile karşılaştır.
Özel hukuk hükümlerine tabi olma ve İş Kanunu ağırlıklı personel yapısı şirketlerin özelliğidir.
Çeldiricileri elemek ve bağlı kuruluşa özgü niteliği doğrulamak için.

Key Concept

Büyükşehir belediyesine bağlı kuruluşların kamu tüzel kişiliği ve mali özerkliği.

Practice More

Bağlı kuruluşların bütçesinin kim tarafından onaylandığını ve Sayıştay denetimine tabi olup olmadıklarını inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 20Question →

Büyükşehir belediyesi idari teşkilatlanmasında önemli bir yer tutan su ve kanalizasyon idareleri (İSKİ, ASKİ vb.) ile ulaşım kuruluşları (EGO, ESHOT vb.) gibi "bağlı kuruluşlar" ile belediye sermayesiyle kurulan "belediye şirketleri" arasındaki temel hukuki ve mali farklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Belediye şirketleri özel hukuk hükümlerine tabi ticari kuruluşlar olduklarından Sayıştay denetimine tabi değilken; bağlı kuruluşlar dış denetim kapsamında Sayıştay tarafından denetlenir.

Answer

Belediye şirketlerinin özel hukuk hükümlerine tabi oldukları gerekçesiyle Sayıştay denetimi dışında kaldığı ifadesi yanlıştır; çünkü bu şirketler kamu kaynağı kullandıkları için Sayıştay denetimine tabidir.
Doğru yanıt olan ve yanlış bilgiyi içeren ifade, belediye şirketlerinin Sayıştay denetimi dışında olduğunu belirtmektedir. Oysa 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, mahalli idarelerin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her türlü ortaklık ve şirket Sayıştay denetimine tabidir. Bağlı kuruluşlar (İSKİ, EGO vb.) zaten birer kamu kurumu oldukları için Sayıştay tarafından denetlenmektedirler.

Step-by-Step Solution

1
Kuruluşların hukuki niteliğini analiz etme
Bağlı kuruluşların kamu tüzel kişisi, şirketlerin ise özel hukuk tüzel kişisi olduğu belirlendi.
Statüler arasındaki fark, personel rejimi ve bütçe yapısını doğrudan etkiler.
2
Denetim rejimlerini karşılaştırma
6085 sayılı Sayıştay Kanunu incelendiğinde, mahalli idare şirketlerinin denetim kapsamında olduğu görüldü.
Belediye şirketleri ticari olsa da sermayeleri kamuya ait olduğu için mali denetim dışında bırakılamazlar.
3
Yanlış önermeyi tespit etme
Şirketlerin Sayıştay denetimine tabi olmadığını iddia eden seçenek yanlış olarak işaretlendi.
KPSS'de en sık sorulan 'kamu denetimi kapsamı' bilgisinin doğrulanması gerekir.

Key Concept

Büyükşehir belediyesine bağlı kuruluşlar ile belediye şirketlerinin hem denetim (Sayıştay) hem de tüzel kişilik yönünden farkları ve ortak noktaları.

Practice More

Bağlı kuruluşların genel müdür atama usulleri ve belediye başkanının bu kuruluşlar üzerindeki 'başkent' (üst yönetici) yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Page 1 / 8Next