Kamu Politikası
172 questions
Charles Lindblom, kamu politikası analizinde rasyonel-kapsamlı yaklaşımı "Kök Yöntemi" (Root Method), artırımcı (inkremental) yaklaşımı ise "Dal Yöntemi" (Branch Method) olarak adlandırmıştır. Lindblom'un bu kavramsallaştırmasına göre, aşağıdakilerden hangisi "Kök Yöntemi"nin belirleyici özelliklerinden biridir?
Kamu politikası formülasyonu ve tasarımı sürecinde; politika yapıcıların toplumsal bir sorunu çözmek amacıyla belirledikleri amaçlar ile bu amaçlara ulaşmak için seçtikleri araçlar arasında kurdukları nedensel bağa (causal link) ve bu bağa dayanan varsayımlar bütününe kamu politikası literatüründe ne ad verilir?
Kamu politikası uygulama literatüründe Michael Lipsky tarafından geliştirilen "Sokak Düzeyi Bürokratlar" (Street-Level Bureaucrats) yaklaşımı, politikanın sadece merkezi yönetimdeki karar alıcılar tarafından değil, vatandaşla doğrudan temas kuran kamu görevlileri tarafından da şekillendirildiğini savunur. Buna göre; polisler, öğretmenler ve sosyal hizmet uzmanları gibi aktörlerin politika uygulama sürecindeki temel rolüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Kamu politikası literatüründe Pressman ve Wildavsky tarafından yürütülen ve uygulama çalışmalarının dönüm noktası kabul edilen araştırmada; bir programın yürütülmesi için gereken çok sayıda aktör ve karar birimi arasındaki eşgüdüm zorlukları ile onay süreçlerindeki gecikmelerin başarısızlığın temel kaynağı olduğu vurgulanmıştır. Yazarlar, bu yapısal engelleri açıklamak için aşağıdaki kavramlardan hangisini kullanmışlardır?
Kamu politikası analizi literatüründe politikanın sonlandırılması (termination) süreci, politika döngüsünün en zor ve başarısızlık ihtimali en yüksek aşaması olarak kabul edilmektedir. Bir politikanın sona ermesiyle ortaya çıkacak ekonomik tasarrufun veya sosyal faydanın tüm topluma çok küçük miktarlarda yayılmış (diffused) olması, buna karşılık politikanın sonlanmasıyla oluşacak kaybın belirli bir çıkar grubunda (çalışanlar, sübvansiyon alanlar vb.) yoğunlaşmış (concentrated) olması durumunda; bu küçük grubun politikanın devamı için gösterdiği güçlü siyasal direnç, sonlanma önündeki engellerden hangisinin bir örneğidir?
Bir kamu kurumunda, yöneticilerin yetki ve sorumluluk sınırlarının sürekli değiştiği, personelin karar alma süreçlerine katılım düzeylerinin oldukça istikrarsız olduğu bir yapı söz konusudur. Kurumun üst kurulu, uzun süredir gündemi meşgul eden bir altyapı sorununu çözmek için toplanmış; ancak toplantı sonunda, tamamen farklı bir birimin elinde hazır bulunan ve yıllardır uygulanmak için uygun bir zemin bekleyen bir 'hizmet içi eğitim programı' paketi karara bağlanmıştır. Bu süreçte, belli bir problemin teşhis edilip ona uygun alternatiflerin geliştirilmesi yerine; halihazırda var olan bir çözümün, tesadüfen o anki toplantıda bulunan aktörlerin etkisiyle ve acil karar alma zorunluluğunun doğurduğu fırsat penceresinde herhangi bir probleme monte edildiği görülmüştür.
Bu senaryoda betimlenen ve amaç-araç ilişkisinin koptuğu, bağımsız akışların zaman ekseninde kesişerek kararları şekillendirdiği yapı, aşağıda temel özellikleri verilen karar verme yaklaşımlarından hangisiyle en iyi ifade edilir?
Cobb, Ross ve Ross tarafından geliştirilen gündem belirleme modelleri çerçevesinde; siyasal karar alıcıların öncelikli olarak kurumsal (resmi) gündeme aldıkları bir konuyu, başarılı bir uygulama için gereken toplumsal desteği sağlamak amacıyla kamuoyuna mal etmeleri ve sistematik gündeme taşımaları süreci aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu politikası analizi çerçevesinde; politikaların uzun dönemler boyunca istikrarlı bir yapıda seyrettiğini, ancak bu istikrarın yeni bilgilerin gündeme gelmesi veya 'politika mekanlarının' (policy venues) değişmesi gibi nedenlerle köklü ve ani değişimlerle bozulduğunu ileri süren kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Bir kamu kurumunda yürütülen politika belirleme sürecinde; kararların sadece mevcut verilerin analiziyle değil, aynı zamanda karar vericilerin sezgileri, deneyimleri ve yaratıcılıkları gibi "rasyonel dışı" unsurların da sistematik olarak sürece dahil edilmesi hedeflenmektedir. Bu süreçte ayrıca, karar alma sisteminin kendi yapısını geliştirmeye yönelik "meta-politika" (politika yapımı üzerine politika) aşamasına da vurgu yapılmaktadır. Yehezkel Dror tarafından geliştirilen ve bu özellikleri taşıyan karar verme modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu politikası sürecinde yer alan aktörlerin sınıflandırılmasında kullanılan en temel ölçüt, aktörün yetkisini anayasal/yasal bir dayanaktan alıp almaması ve kamu gücünü (imperium) kullanma kapasitesidir. Buna göre, bir kamu politikasının hukuka uygunluk denetimini yaparak politikanın uygulanmasını durduran veya iptal eden yargı organlarının kamu politikası analizindeki yeri ve niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Kamu politikası analizinde, toplumsal sorunların hangilerinin "kamusal sorun" niteliği kazanarak siyasal gündeme taşınacağının belirlenmesi "gündem belirleme" süreci olarak adlandırılır. Bu süreçte, olayları çerçeveleme (framing) ve ön plana çıkarma gücüyle kamuoyunu yönlendiren ve "eşik bekçiliği" (gatekeeping) işlevi gören gayri resmi aktör aşağıdakilerden hangisidir?
Peter Hall'un kamu politikası değişim hiyerarşisi ve sosyal öğrenme kuramına göre; politika yapım sürecindeki "otorite odağının" (locus of authority) bürokratik uzmanlardan siyasi aktörlere ve kamuoyuna kaydığı, mevcut politika paradigmasının kökten sarsılarak yerini yeni bir amaçlar ve araçlar bütününe bıraktığı değişim düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Bir kamu kurumu, engelli bireylerin dijital becerilerini geliştirmeye yönelik başlattığı iki yıllık bir eğitim programının birinci yılının sonunda; programın işleyişindeki aksaklıkları belirlemek ve henüz tamamlanmamış olan süreci iyileştirmek amacıyla kapsamlı bir inceleme başlatmıştır. İnceleme sonucunda, eğitim materyallerinin görme engelli bireyler için yeterince erişilebilir olmadığı saptanmış ve programın geri kalan süreci için materyallerde teknik düzenlemeler yapılmıştır. Bu örnekte gerçekleştirilen değerlendirme türü aşağıdakilerden hangisidir?
Graham Allison tarafından geliştirilen modellerden birine göre; kamu politikası kararları, merkezî bir karar vericinin rasyonel seçimlerinden ziyade, hükümet içerisinde farklı konumlarda bulunan ve farklı önceliklere sahip aktörler arasındaki pazarlıkların bir "bileşkesi" (resultant) olarak ortaya çıkar. "Nerede durduğunuz, nerede oturduğunuza bağlıdır" (Miles Yasası) ilkesiyle özdeşleşen bu yaklaşımda, politika süreci hiyerarşik bir komutadan çok oyuncular arasındaki güç mücadelesi ve etkileşimlerle açıklanır.
Bu parçada temel mantığı açıklanan karar verme modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Bir hükümetin, devlet teşkilatında köklü bir reform yaparak yeni bir bakanlık kurması, kamu kurumları arasındaki yetki paylaşımını yeniden düzenlemesi veya seçim sisteminde değişikliğe gitmesi gibi 'siyasal oyunun kurallarını' belirleyen kararlar alması, Theodore Lowi'nin kamu politikası tipolojisinde özel bir kategoride ele alınır.
Buna göre, söz konusu idari ve yapısal düzenlemelerin Lowi'nin matrisindeki yeri ve yarattığı 'siyasal etkileşim alanı' (arena of power) bakımından niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu politikası literatüründe; siyasal sistemin yetki alanında bulunan ve toplum tarafından genel bir ilgiyle karşılanan tüm sorunlar 'sistematik gündem' kapsamına girmektedir. Ancak bu sorunların, yetkili karar alıcıların (örneğin bir Bakanlığın veya Meclisin) aktif ve ciddi bir şekilde ele aldığı somut bir madde haline gelmesi farklı bir gündem türünü ifade etmektedir.
Buna göre, bir kamu sorununun toplumun genel tartışma alanından çıkarak yetkili organların resmi müzakere ve çalışma listesine girmesiyle oluşan gündem türü aşağıdakilerden hangisidir?
Bir Sağlık Bakanlığı, kırsal bölgelerde yaşayan yaşlı vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla kapsamlı bir "Mobil Sağlık Tarama" projesini yürürlüğe koymuştur. Uygulama süreci sonunda hazırlanan performans değerlendirme raporunda şu iki temel bulguya yer verilmiştir:
I. Mobil araçların her bölgeye nüfus yoğunluğu ve coğrafi uzaklık kriterlerine göre dengeli şekilde dağıtılmasıyla, vatandaşlar arasında hizmete erişim noktasında fırsat eşitliği ve dağıtımsal adalet gözetilmiştir.
II. Ancak sunulan hizmetin toplam kapasitesi, bölgedeki kronik hastalık yükünün büyüklüğüyle kıyaslandığında oldukça sınırlı kalmış ve bölge halkının sağlık sorunlarını gidermede beklenen temel dönüşümü gerçekleştirememiştir.
William Dunn tarafından geliştirilen kamu politikası değerlendirme kriterleri çerçevesinde analiz edildiğinde, raporda yer alan bu bulgular (I ve II) sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
Kamu politikası formülasyonu ve tasarımı sürecinde, politika yapıcılar toplumsal sorunları çözüme kavuşturmak amacıyla ellerindeki kaynakları ve yetkiyi belirli araçlar (enstrümanlar) üzerinden işleme koyarlar. Christopher Hood tarafından geliştirilen ve kamu politikası literatüründe geniş kabul gören "NATO" modeline göre; bir kamu kurumunun yeni bir yasal düzenleme veya vergi artışı gibi zorlayıcı yöntemler yerine, toplumun bilgi ağlarının merkezindeki stratejik konumunu kullanarak farkındalık yaratma, veri analizi paylaşma ve ikna yöntemlerini öncelemesi aşağıdaki araç kapasitelerinden hangisi kapsamında değerlendirilir?
Kamu politikası analizi literatüründe Peter May tarafından geliştirilen politika öğrenmesi tipolojisine göre; politika yapıcıların ve uygulayıcıların, belirlenmiş olan politika amaçlarına ulaşmak için kullanılan tekniklerin ve araçların etkinliği, uygulanabilirliği ve performansı üzerine odaklandıkları, ancak politikanın temel varsayımlarını veya sosyal amaçlarını sorgulamadıkları öğrenme düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu politikası formülasyonu ve tasarımı sürecinde, politika yapıcıların toplumsal bir sorunu çözmek veya belirli bir hedefi gerçekleştirmek amacıyla başvurdukları araçlar; literatürde genel olarak "asli (substantive)" ve "usule ilişkin (procedural)" olarak iki temel gruba ayrılmaktadır.
Buna göre, devletin doğrudan mal ve hizmet sunması, vergi düzenlemeleri yapması veya sübvansiyonlar yoluyla kaynak transferi sağlaması gibi "sorunun içeriğine ve kaynak dağılımına" doğrudan müdahale eden yöntemler aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?