Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirleri, devletin geliri elde etme sürecindeki hukuki konumu ve işlem tesis etme yöntemine göre 'cebri' (zorunlu) ve 'iradi' (rızai) olarak tasnif edilmektedir. Bu ayrım kapsamında, devletin sunduğu bir mal veya hizmet karşılığında elde ettiği gelirin 'iradi gelir' olarak nitelendirilebilmesi için gereken temel şart aşağıdakilerden hangisidir?
- ADevletin egemenlik gücüne (imperium) dayanarak, kamusal bir hizmetin finansmanı için tek taraflı irade beyanıyla ödeme yükümlülüğü yaratması
- Gelirin, devletin özel mülkiyetindeki varlıkların işletilmesi veya kiralanması sonucunda, tıpkı bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi piyasa koşullarında ve sözleşme serbestisi çerçevesinde elde edilmesiAnswer
- CBir kamu hizmetinden faydalananların, bu hizmetin maliyetine katlanmak amacıyla kanunla belirlenmiş bir tarifeye göre ödeme yapmaya zorlanması
- DKamu kurumlarının yürüttüğü bayındırlık faaliyetleri neticesinde çevredeki gayrimenkullerin değerinde meydana gelen artışın bir kısmının yasal zorunlulukla kamuya aktarılması
- EDevletin para basma tekelini kullanarak elde ettiği senyoraj gelirinin, bütçe kanununda yer alan usullere göre genel giderlerin finansmanına tahsis edilmesi
Answer
Gelirin, devletin özel mülkiyetindeki varlıkların işletilmesi sonucunda piyasa koşullarında ve sözleşme serbestisi çerçevesinde elde edilmesi
İradi (rızai) gelirler, devletin egemenlik hakkını bir kenara bırakarak tıpkı bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi davrandığı durumlarda ortaya çıkar. Bu gelirlerin temel özelliği, piyasa fiyatlarına göre belirlenmesi, taraflar arasında bir sözleşme serbestisinin bulunması ve kamu hukukundan ziyade özel hukuk hükümlerine tabi olmasıdır. Mülk ve teşebbüs gelirleri (domestik gelirler) bu kategorinin en tipik örneğidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İradi gelirlerin saptanmasında 'Fiscus' sıfatı ve özel hukuk sözleşmesi esastır.