Question

Difficulty: MediumOtomatik İstikrar Sağlayıcılar

Maliye politikasında konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmak için kullanılan araçların devreye girme biçimleri ve bütçe üzerindeki etki kanalları farklılık gösterir. Otomatik istikrar sağlayıcılar herhangi bir yeni idari veya yasal karara ihtiyaç duymadan bütçe gelirlerini veya transfer harcamalarını etkilerken; ekonomik büyüme veya enflasyonist süreçlerde artan oranlı vergi tarifesinin neden olduğu mali sürüklenme de benzer şekilde kendiliğinden daraltıcı bir etki yaratır.

Buna göre, aşağıda verilen maliye politikası uygulamalarından hangisi işleyiş mekanizması itibarıyla bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' niteliğinde olmayıp, 'formül esnekliği' kapsamında değerlendirilir?

  1. A
    Tarımsal üretimin bol olduğu yıllarda piyasa fiyatlarının düşmesi üzerine, devletin önceden belirlediği destekleme alım fiyatı üzerinden aradaki farkı üreticiye ödemesi
  2. B
    Nominal gelirlerin arttığı bir dönemde, artan oranlı gelir vergisi tarifesi yüzünden bireylerin üst vergi dilimine geçmesiyle vergi tahsilatının oransal olarak yükselmesi
  3. İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılmasıAnswer
  4. D
    Ekonomik daralma dönemlerinde işten çıkarmaların artmasıyla beraber, şartları sağlayan kişilere yapılan işsizlik ödeneği miktarının toplamda kendiliğinden genişlemesi
  5. E
    Ekonomik canlanma evresinde şirketlerin kârlılıklarının artmasına paralel olarak, vergi oranlarında hiçbir değişiklik yapılmamasına rağmen kurumlar vergisi hasılatının artması

Answer

İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılması
Formül esnekliğinde, belirli bir ekonomik gösterge (örneğin işsizlik veya enflasyon oranı) kritik bir eşiğe ulaştığında, önceden yasama organından alınan yetki çerçevesinde yürütme organı tarafından yeni bir idari karar alınarak maliye politikası araçları değiştirilir. Doğru seçenekte belirtilen durum tam olarak bu işleyişi tanımlamaktadır; zira kamu yatırımlarının artırılması sistemi kendiliğinden dengeleyen bir süreç değil, bir karar merciinin harekete geçmesiyle gerçekleşen bir uygulamadır.

Step-by-Step Solution

1
Politika araçlarının karar alma mekanizmalarını ayrıştırmak
Otomatik istikrar sağlayıcıların idari/yasal yeni bir karar gerektirmediği, formül esnekliğinin ise belirli bir ekonomik göstergeye bağlı olarak yürütme organı (hükümet/Cumhurbaşkanı) kararı gerektirdiği tespit edilir.
Maliye politikası araçlarının sınıflandırılmasındaki temel ölçütün 'karar alma ve uygulama sürecindeki insan müdahalesi' olması.
2
Seçeneklerdeki durumları bu ölçüte göre değerlendirmek
İşsizlik ödeneği, mali sürüklenme, tarımsal destekler ve kurumlar vergisi tahsilat artışının kendiliğinden işlediği; ancak yürütme organının işsizlik oranına bakarak kamu yatırımlarını artırmasının bir müdahale (karar) gerektirdiği belirlenir.
Uygulamaları otomatik istikrar sağlayıcı ve formül esnekliği kategorilerine doğru bir şekilde yerleştirmek.

Key Concept

Formül Esnekliği ve Otomatik İstikrar Sağlayıcı Ayrımı
Rate this question