Otomatik İstikrar Sağlayıcılar

Maliye politikasında ekonomik konjonktür dalgalanmalarının şiddetini hafifletmek amacıyla devreye giren otomatik istikrar sağlayıcılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

K ülkesinde gelir üzerinden alınan vergiler tek bir sabit oranla (düz oranlı) tahsil edilirken, L ülkesinde yüksek derecede artan oranlı bir gelir vergisi tarifesi uygulanmaktadır. Her iki ülkede de geniş kapsamlı bir işsizlik sigortası sistemi mevcuttur. İki ülke eşzamanlı olarak şiddetli bir ekonomik daralma (resesyon) sürecine girmiştir.

Bu bilgilere göre, ülkelerin mali yapılarında devreye girecek olan istikrar sağlayıcı mekanizmalar ve olası etkileri hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Maliye politikasında, ekonomik konjonktürdeki dalgalanmaların şiddetini azaltmak amacıyla yasama organının veya hükümetin herhangi bir yeni karar almasına gerek kalmaksızın kendiliğinden devreye giren mekanizmalara "otomatik istikrar sağlayıcılar" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu niteliğe sahip maliye politikası araçlarından biridir?

Enflasyonist bir ortamda, bireylerin nominal gelirleri arttığı halde artan oranlı vergi tarifesi nedeniyle daha yüksek vergi dilimlerine girmeleri ve sonuçta reel vergi yüklerinin kendiliğinden artarak toplam talebi kısıtlaması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Ekonomik daralma (resesyon) dönemlerinde işsizliğin artmasıyla birlikte, yetkili makamların yeni bir karar almasına gerek kalmaksızın işsizlik sigortası ödemelerinin kendiliğinden artması ve bu durumun toplam talepteki düşüşü sınırlandırması, maliye politikasının aşağıdaki araçlarından hangisi ile ifade edilir?

Hızlı büyüme ve yüksek enflasyonun eş anlı yaşandığı bir ekonomide, bireylerin reel gelirleri sabit kalsa dahi artan nominal gelirleri sebebiyle artan oranlı gelir vergisi tarifesinde üst dilimlere geçmeleri, bütçe gelirlerini kendiliğinden artırarak ekonomide istenenden daha sert bir yavaşlamaya (aşırı daralmaya) neden olmuştur. Politika yapıcılar bu sorunu yapısal olarak çözmek için yasalara; 'TÜFE oranının arka arkaya iki çeyrekte %5'in üzerinde artması durumunda, gelir vergisi dilimlerinin yeni bir kanuni düzenlemeye gerek kalmaksızın yürütme organı tarafından ilgili gösterge baz alınarak güncellenmesi' kuralını eklemiştir.

Yukarıdaki senaryoda bahsedilen, ekonomide kendiliğinden ortaya çıkan aşırı daraltıcı etki ve sisteme yeni entegre edilen maliye politikası aracı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Maliye politikasında konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmak için kullanılan araçların devreye girme biçimleri ve bütçe üzerindeki etki kanalları farklılık gösterir. Otomatik istikrar sağlayıcılar herhangi bir yeni idari veya yasal karara ihtiyaç duymadan bütçe gelirlerini veya transfer harcamalarını etkilerken; ekonomik büyüme veya enflasyonist süreçlerde artan oranlı vergi tarifesinin neden olduğu mali sürüklenme de benzer şekilde kendiliğinden daraltıcı bir etki yaratır.

Buna göre, aşağıda verilen maliye politikası uygulamalarından hangisi işleyiş mekanizması itibarıyla bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' niteliğinde olmayıp, 'formül esnekliği' kapsamında değerlendirilir?

Makroekonomik istikrarın sağlanmasında kullanılan mali araçların işleyiş mekanizmaları ve bütçe üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak kesinlikle doğrudur?

Milli gelirin hızla artarak tam istihdam seviyesine yaklaştığı bir ekonomide, yasama organının veya hükümetin herhangi bir yeni karar almasına ihtiyaç duyulmaksızın şu iki temel gelişme yaşanmıştır:

I. Mevcut hukuki yapı gereği, işsizlik sigortası ödemeleri ve bazı sosyal yardımlar gibi transfer harcamaları kendiliğinden azalmıştır.
II. Artan oranlı gelir vergisi tarifesi nedeniyle bireyler daha yüksek vergi dilimlerine geçmiş, bunun sonucunda vergi hasılatı milli gelirden daha hızlı artarak harcanabilir geliri daraltmış ve ekonomik büyümeyi frenlemiştir.

Makroekonomik istikrar bağlamında, devreye giren bu mekanizmanın genel adı ve özellikle II. gelişmenin maliye literatüründeki kavramsal karşılığı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Maliye literatüründe, ekonomideki dalgalanmalara karşı kamu kesiminin müdahale biçimleri tasnif edilirken; herhangi bir yeni yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmadan devreye giren mekanizmalar ile karar alıcıların aktif müdahalesini gerektiren araçlar arasında kesin bir ayrım yapılır. Özellikle bütçe gelir ve giderlerinin konjonktüre duyarlılığı bu ayrımda kritik bir rol oynar.

Bu teorik çerçeveye göre, maliye politikası araçlarının işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir ülkenin mali yapısında aşağıdaki üç farklı durum eş anlı olarak gözlemlenmektedir:

I. İşsizlik oranının ardışık iki çeyrek boyunca $\%8$'i aşması durumunda, işsizlik sigortası ödeme sürelerinin herhangi bir yeni yasama kararına ihtiyaç duyulmadan otomatik olarak altı ay uzatılmasını emreden bir kanun yürürlüktedir.
II. Yüksek enflasyonist büyüme sürecinde, ücretlilerin nominal gelirlerindeki artış onları artan oranlı gelir vergisi tarifesinde üst dilimlere taşımış, bu durum kamu gelirlerini reel olarak artırarak ekonomide istenmeyen bir daraltıcı etki yaratmıştır.
III. Tarımsal ürünlerde piyasa fiyatlarının önceden belirlenmiş garanti fiyatlarının altına düşmesiyle, aradaki fark kadar destekleme ödemesi çiftçilerin hesaplarına herhangi bir idari işlem beklenmeksizin aktarılmaktadır.

Buna göre, bu ekonomideki mali araçların işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir ekonomide konjonktürel daralma yaşanırken, karar alıcıların (yasama veya yürütme) herhangi bir yeni düzenleme yapmasına gerek kalmaksızın, kamu bütçesi gelir ve gider kalemlerindeki esneklik sayesinde kendiliğinden açık vermeye başlar. Bu durum, otomatik istikrar sağlayıcıların devrede olduğunu gösterir.

Buna göre, otomatik istikrar sağlayıcıların makroekonomik işleyişi ve sınırları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ülke ekonomisinde enflasyonist eğilimlerin belirdiği bir canlanma döneminde, artan nominal gelirler nedeniyle mükelleflerin daha yüksek oranlı vergi dilimlerine geçmesi sonucu bütçe fazlası otonom olarak büyümüş ve bu durum ekonomik büyümeyi hedeflenenin ötesinde yavaşlatmıştır. Diğer taraftan karar alıcılar, daha önce yasalaşan bir düzenleme gereğince, enflasyon oranı önceden belirlenmiş bir eşik değeri aştığında dar gelirlilere yapılacak sosyal transferlerin herhangi bir yeni meclis kararına gerek kalmadan artırılmasını uygulamaya koymuştur.

Bu senaryodaki maliye politikası mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ekonomik şokların makroekonomik dengeler üzerindeki yıkıcı etkilerini sınırlandırmak amacıyla, yasama organının zaman alan onay süreçlerine ihtiyaç duymadan devreye giren mali araçlar geliştirilmiştir. Bu bağlamda 'otomatik istikrar sağlayıcılar' ve 'formül esnekliği' uygulamaları, gecikme sorununu aşmayı hedefleyen iki farklı mekanizma olarak öne çıkmaktadır.

Aşağıdakilerin hangisinde, otomatik istikrar sağlayıcıları formül esnekliğinden ayıran temel fark doğru bir şekilde ifade edilmiştir?

Maliye politikasında makroekonomik istikrarı sağlamaya yönelik araçlar; idari bir karar gerektirip gerektirmemesine, etki mekanizmasına (gelir veya harcama yönlü) ve tetiklenme biçimine göre farklı kavramlarla ifade edilmektedir.

Bu kapsamda, aşağıdaki mali araç ve mekanizma eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Maliye literatüründe, kamu kesimi gelir ve giderlerinin konjonktürel dalgalanmalara karşı gösterdiği tepki mekanizmaları çeşitli kavramlarla ifade edilmektedir. Bu bağlamda bir ülke ekonomisinde gözlemlenen aşağıdaki üç durum şöyledir:

I. Ekonomik daralma evresinde, yasama organının herhangi bir yeni kararına ihtiyaç duyulmaksızın işsizlik sigortası ödemelerinin hacimce artarak hanehalkı harcanabilir gelirindeki düşüşü yavaşlatması
II. Ülkenin mali mevzuatında yer alan bir kural gereği, işsizlik oranının art arda üç ay $\%10$'un üzerinde seyretmesi hâlinde, önceden belirlenmiş olan ilave istihdam teşviklerinin yürütme organı kararına gerek kalmadan devreye girmesi
III. Enflasyonist bir canlanma döneminde, artan oranlı gelir vergisi sistemine bağlı olarak nominal gelirleri yükselen mükelleflerin daha üst vergi dilimlerine tabi olmasıyla ekonomideki toplam talebin kendiliğinden frenlenmesi

Yukarıdaki mekanizmaların maliye politikasındaki kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?