Examkin

Question

Difficulty: Very hardFayda ve Maliyetlerin Sınıflandırılması

Bir büyükşehir belediyesi, kent merkezindeki trafik sıkışıklığını gidermek ve lojistik verimliliği artırmak amacıyla geniş çaplı bir 'Yeraltı Lojistik Tünel Ağı' projesini planlamaktadır. Projenin sosyal fayda-maliyet analizi (FMA) hazırlık sürecinde tespit edilen bazı olası etkiler şunlardır:

I. Tünel güzergâhı üzerindeki ticari gayrimenkullerin kira ve satış değerlerinde beklenen artışlar
II. Yerüstü trafiğinin hafiflemesiyle birlikte şehirdeki karbon salınımının düşmesi ve hava kalitesinin iyileşmesi
III. Lojistik firmalarının taşıma sürelerinin kısalmasına bağlı olarak elde edecekleri yakıt ve amortisman tasarrufları
IV. Eski karayolu güzergâhında faaliyet gösteren dinlenme tesisi ve akaryakıt istasyonlarının yaşayacağı ciro kayıpları

Sosyal fayda-maliyet analizinin temel kuralları çerçevesinde, tespit edilen bu etkilerin sınıflandırılması ve analize dâhil edilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    IV numaralı etki, projenin topluma yüklediği doğrudan reel bir maliyet unsuru olduğundan, yatırımın ekonomik verimliliğini yansıtan net bugünkü değer hesabında mutlak surette gider kalemlerine eklenmelidir.
  2. B
    Kamu yatırımlarında finansal rantın maksimizasyonu hedeflendiğinden, I numaralı gayrimenkul değer artışları projenin en önemli maddi (tanjibl) faydası kabul edilir ve gölge fiyat kullanılarak analize dâhil edilir.
  3. C
    III numaralı etki piyasa fiyatlarıyla kesin olarak ifade edilemediğinden maddi olmayan (soyut) fayda statüsünde değerlendirilirken, I numaralı etki doğrudan (birincil) reel fayda olarak kabul edilip toplumsal refaha eklenmelidir.
  4. I ve IV numaralı etkiler ekonomideki toplam kaynak kapasitesini değiştirmeyen parasal (pekünyer) yansımalar olduğu için çifte sayımı önlemek adına analize dâhil edilmezken; II numaralı etki maddi olmayan (soyut) reel fayda olarak değerlendirilir.Answer
  5. E
    II numaralı etki piyasa mekanizması içinde doğrudan fiyatlandırılamadığı için fayda-maliyet analizlerinde bütünüyle göz ardı edilirken, analiz yalnızca III numaralı etki gibi ölçülebilen maddi (tanjibl) unsurlar üzerinden yürütülür.

Answer

Rant artışları (I) ve ciro kayıpları (IV) ekonomideki kaynak kapasitesini değiştirmeyen ve yalnızca el değiştirme niteliğinde olan parasal (pekünyer) etkiler olduğundan çifte sayımı önlemek için analizden dışlanırken; hava kalitesinin iyileşmesi (II) gölge fiyatlama ile analize dâhil edilmesi gereken maddi olmayan (soyut) reel faydadır.
Sosyal fayda-maliyet analizinde, fiyat mekanizmasındaki değişiklikler aracılığıyla bir grubun refahını artırırken diğerini azaltan ve net üretim kapasitesini değiştirmeyen etkilere 'parasal (pekünyer) etkiler' denir. Gayrimenkul değer artışları (I) ve ciro kayıpları (IV) pekünyerdir. Bu etkiler, projenin asıl reel faydası olan zaman ve yakıt tasarrufunun fiyatlara yansımış (kapitalize olmuş) hâli olduğundan, analizde hem yakıt tasarrufunu hem de değer artışını saymak 'çifte sayım' (double counting) hatasına yol açar. Bu yüzden pekünyer etkiler dışlanır. Karbon salınımının azalması (II) ise piyasada alınıp satılmasa da toplum sağlığını artıran maddi olmayan (soyut) reel bir faydadır ve mutlaka analize dâhil edilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı etkinin (kira ve değer artışı) sınıflandırılması
Bu etki Parasal (Pekünyer) Faydadır.
Yolun getirdiği zaman tasarrufunun gayrimenkul fiyatlarına yansımasıdır. Toplumda net kaynak artışı yaratmaz, gelir transferidir. Analize dâhil edilmesi çifte sayıma (double counting) neden olur.
2
II numaralı etkinin (karbon salınımı düşüşü) sınıflandırılması
Bu etki Maddi Olmayan (Soyut/İntanjibl) Reel Faydadır.
Toplumun refahını doğrudan artırır ancak piyasa mekanizmasında hazır bir fiyatı yoktur. FMA'nın temel kuralı gereği gölge fiyatlarla değerlendirmeye alınmalıdır.
3
III numaralı etkinin (yakıt tasarrufu) sınıflandırılması
Bu etki Maddi (Ölçülebilir/Tanjibl) Reel Faydadır.
Projenin doğrudan amacına hizmet eden ve piyasadaki akaryakıt fiyatları ile kolayca ölçülebilen net kaynak tasarrufudur.
4
IV numaralı etkinin (ciro kaybı) sınıflandırılması
Bu etki Parasal (Pekünyer) Maliyettir.
Tüketicilerin harcamalarını eski güzergâhtan yeni bölgelere kaydırmasıdır. Tesislerin kaybı başka yerlerde kazanca dönüşeceğinden reel bir toplumsal kaynak kaybı değildir, analize katılmaz.
5
Seçeneklerin analiz edilen kurallarla eşleştirilmesi
Doğru ifade, I ve IV'ün parasal etki olarak dışlanması, II'nin ise maddi olmayan reel fayda olarak dâhil edilmesi gerektiğini belirten seçenektir.
Diğer seçenekler parasal etkileri reel sanmakta veya soyut faydaları hesaplama dışı bırakmaktadır.

Key Concept

Sosyal Fayda-Maliyet Analizinde Parasal (Pekünyer) ve Reel Etki Ayrımı ile Çifte Sayım (Double Counting) Sorunu
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Fayda ve Maliyetlerin Sınıflandırılması

More questions from this topic