Question

Difficulty: MediumMülk ve Teşebbüs Gelirleri (Dometik Gelirler)

Kamu maliyesi literatüründe 'dometik gelirler' olarak da adlandırılan mülk ve teşebbüs gelirleri; devletin orman, arazi gibi taşınmazlarından veya iktisadi işletmelerinden elde ettiği kazançları ifade eder.

Bu gelirlerin, vergi ve benzeri kamu gücüne dayanan (egemenlik hakkı çerçevesindeki) gelirlerden temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Gelirin elde edilme sürecinde devletin 'fiskus' sıfatıyla hareket ederek özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme ilişkisi kurmasıAnswer
  2. B
    Gelirin karşılıksız olma özelliğine sahip olması ve doğrudan kamu hizmetlerinin finansmanına tahsis edilmesi
  3. C
    Sadece savaş veya doğal afet gibi durumlarda başvurulan olağanüstü bir kamu geliri türü olması
  4. D
    Belirli bir kamu hizmetinden yararlananların, bu hizmetin maliyetine katılmaları amacıyla ödedikleri bir bedel olması
  5. E
    Kamu yatırımları nedeniyle taşınmazların değerinde meydana gelen artış karşılığında bir defaya mahsus alınması

Answer

Gelirin elde edilme sürecinde devletin 'fiskus' sıfatıyla hareket ederek özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme ilişkisi kurması
Mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler), devletin 'fiskus' sıfatıyla, yani özel bir hukuk kişisi gibi hareket ederek elde ettiği gelirlerdir. Bu gelirler, vergi gibi kamu gücüne dayalı ve tek taraflı bir iradeyle değil, taraflar arasında özel hukuk hükümlerine göre kurulan iradi bir sözleşme (kira, ortaklık, satış vb.) ilişkisi çerçevesinde tahsil edilir.

Step-by-Step Solution

1
Dometik gelirlerin (mülk ve teşebbüs gelirleri) tanımını analiz et.
Bu gelirlerin devletin mülkiyetindeki varlıkları (orman, arazi, bina) kiralaması veya iktisadi teşebbüslerin (KİT) kârları olduğu saptandı.
Gelirin kaynağını ve niteliğini belirlemek, onu diğer gelir türlerinden ayırmak için gereklidir.
2
Devletin bu gelirleri elde ederken kullandığı yetkiyi sorgula.
Devletin burada egemenlik gücünü (cebri yetkiyi) değil, özel bir mülk sahibi gibi (fiskus sıfatıyla) hareket ettiği görüldü.
Maliye teorisinde devletin iki farklı hukuki kişiliği (kamu gücü vs. fiskus) arasındaki ayrım, gelirlerin hukuki rejimini belirler.
3
Gelirin hukuki dayanağını vergi ile karşılaştır.
Vergi kanunla ve tek taraflı belirlenirken, dometik gelirlerin taraflar arası iradi bir sözleşmeye (kira sözleşmesi, satış vb.) dayandığı sonucuna ulaşıldı.
İradilik ve sözleşme ilişkisi, dometik gelirleri cebri gelirlerden ayıran en temel farktır.

Key Concept

Fiskus Sıfatı ve Özel Hukuk Gelirleri
Estimated Time:1m 30s
Rate this question