Question

Difficulty: MediumCebri ve İradi Gelirler Ayrımı

Kamu maliyesi literatüründe gelirlerin cebri (zorunlu) veya iradi (rızai) olarak tasnif edilmesinde, devletin geliri elde ederken sahip olduğu hukuki statü ve tarafların irade beyanı belirleyici rol oynar. Devletin egemenlik gücünü kullanmadığı, tarafların eşitliği esasına dayanan ve bir akit (sözleşme) ilişkisinden doğan kamu geliri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Altyapı yatırımları nedeniyle taşınmaz değerinde meydana gelen artış karşılığında alınan paylar
  2. Devletin piyasa koşullarında sunduğu mal ve hizmetlerin satışından elde edilen bedellerAnswer
  3. C
    Kamu kurumları tarafından sunulan belirli bir hizmetten yararlananların ödediği tutarlar
  4. D
    Mesleki kuruluşların, üyelerinin çıkarlarını korumak amacıyla topladığı aidatlar
  5. E
    Kamusal düzeni sağlamak amacıyla mevzuata aykırı fiillere uygulanan mali yükümlülükler

Answer

Devletin piyasa koşullarında sunduğu mal ve hizmetlerin satışından elde edilen bedeller
İradi gelirler, devletin kamu gücü ayrıcalıklarını kullanmaksızın, bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek (fiscus) elde ettiği gelirlerdir. Piyasa koşullarında sunulan mal ve hizmet satışlarından elde edilen bedeller, mülk ve teşebbüs gelirleri kapsamında olup tarafların eşitliği ve rızai bir sözleşme ilişkisine dayanır.

Step-by-Step Solution

1
Gelirin hukuki dayanağını belirleme
Devletin egemenlik gücü (imperium) yerine mülkiyet hakkı veya ticari faaliyetleri (fiscus) üzerinden gelir elde edip etmediği kontrol edilir.
Cebri ve iradi ayrımındaki temel kriter devletin kullandığı yetkinin niteliğidir.
2
Tarafların irade serbestisini değerlendirme
Ödemenin tarafların karşılıklı rızasına ve bir sözleşmeye (akit) dayanması durumunda gelirin iradi olduğu tespit edilir.
İradi gelirlerde özel hukuk sözleşme serbestisi ilkesi geçerlidir.
3
Seçenekleri bu kriterlere göre süzme
Mal ve hizmet satış gelirleri (mülk ve teşebbüs gelirleri) piyasa mekanizması içinde rızai olarak gerçekleştiği için iradi kategorisine girer.
Diğer seçeneklerdeki gelirler devletin tek taraflı iradesiyle ve kamu hukuku gücüyle toplanmaktadır.

Key Concept

Cebri ve İradi Gelirlerin Ayrım Kriterleri
Estimated Time:1m 0s
Rate this question