Question

Difficulty: HardMülk ve Teşebbüs Gelirleri (Dometik Gelirler)

Kamu maliyesi literatüründe 'dometik gelirler' olarak da tanımlanan mülk ve teşebbüs gelirleri; devletin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması, işletilmesi veya Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) faaliyetleri sonucunda elde edilmektedir. Bu gelirler, devletin egemenlik gücüne (jus imperii) dayanarak elde ettiği cebri gelirlerden (vergi, resim, harç vb.) temel nitelikleri itibarıyla ayrılmaktadır.

Buna göre, mülk ve teşebbüs gelirlerinin hukuki rejim ve iktisadi mahiyeti dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bu gelirlerin temelinde, devlet ile birey arasında belirli bir kamu hizmetinin maliyetini paylaşmaya dayanan 'hizmet karşılığı' ilişkisi yer alır.
  2. Bu gelirlerin elde edilme sürecinde devlet, egemenlik gücünü kullanmak yerine bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek 'yönetim/işletme hakkı'na (jus gestionis) dayanır.Answer
  3. C
    Bu gelirler, 'kanunilik ilkesi' gereği sadece dikey adaleti sağlamak amacıyla mükelleflerin mali gücü oranında ve karşılıksız olarak tahsil edilir.
  4. D
    Bu gelirler, bütçe dengesinin bozulduğu durumlarda devletin geçici bir kaynak olarak başvurduğu, anapara ve faiz ödeme yükümlülüğü doğuran olağanüstü gelirlerdir.
  5. E
    Bu gelirlerin dayanağını oluşturan devletin özel malları; kamu malları gibi devredilemez, haczedilemez ve zaman aşımıyla iktisap edilemez niteliktedir.

Answer

Mülk ve teşebbüs gelirleri, devletin egemenlik gücünü kullanmaksızın bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek elde ettiği gelirlerdir ve bu süreçte 'yönetim/işletme hakkı' (jus gestionis) esastır.
Doğru ifade, mülk ve teşebbüs gelirlerinin devletin egemenlik gücünü (jus imperii) kullanmadan, bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek 'yönetim/işletme hakkı'na (jus gestionis) dayalı olarak elde edildiğini belirtmektedir. Bu durum, mülk ve teşebbüs gelirlerini vergi, resim ve harç gibi kamu hukuku gelirlerinden ayıran en temel farktır.

Step-by-Step Solution

1
Dometik gelirlerin kaynağını belirleyin.
Bu gelirler devletin özel mülkiyetindeki mallardan ve ticari/sınai teşebbüslerinden gelir.
Mülk ve teşebbüs gelirlerinin 'cebri' olmayan doğasını anlamak için kaynağının 'özel domain' olduğunu kavramak gerekir.
2
Devletin bu gelirleri elde ederken kullandığı hukuki sıfatı analiz edin.
Devlet bu alanda 'Sovereign' (Egemen) değil, 'Fiscus' (Hazine/Özel Hukuk Kişisi) sıfatıyla hareket eder.
Bu ayrım, gelirin kamu hukukuna mı yoksa özel hukuka mı tabi olduğunu belirleyen temel kriterdir.
3
Fiyatlandırma mekanizmasını karşılaştırın.
Vergide ödeme gücü varken, burada 'fiyat' (akdi bedel) söz konusudur.
Mülk ve teşebbüs gelirleri bir mal veya hizmetin değiş-tokuşuna (karşılıklılık) dayanır.

Key Concept

Fiscus ve Jus Gestionis Kavramları

Practice More

Devletin 'Özel Malları' ile 'Kamu Malları' arasındaki farkları İdare Hukuku ve Maliye açısından karşılaştırarak bu konudaki bilgini derinleştirebilirsin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question