Examkin

Question

Difficulty: Very hardGölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

Merkezi yönetim kapsamındaki bir kamu idaresi, stratejik bir maden işleme tesisinin kurulumu için maliyet-fayda analizi (MFA) yürütmektedir. Analizi gerçekleştiren uzman heyet, piyasada tam rekabet koşullarının geçerli olmaması ve fiyat mekanizmasının toplumsal fırsat maliyetlerini tam olarak yansıtmaması nedeniyle, girdilerin değerlemesinde piyasa fiyatları yerine 'gölge fiyat' (shadow price) yöntemini kullanmaya karar vermiştir.

Projenin uygulanacağı ekonomik çevreye ilişkin tespit edilen durumlar şunlardır:
I. Tesiste istihdam edilecek vasıfsız işçiler, yapısal işsizlik oranının %25 gibi oldukça yüksek bir seviyede olduğu yerel piyasadan temin edilecektir.
II. Tesisin inşasında kullanılacak ithal makine ve teçhizatlar, yerli sanayiyi korumak amacıyla uygulanan %40 oranındaki gümrük vergisine tabidir.
III. Tesisin faaliyete geçmesiyle birlikte, bölgedeki yeraltı su kaynaklarının kalitesinde uzun vadeli bozulmalar yaşanabileceği öngörülmektedir.

Bu tespitler dikkate alındığında, yatırım projesinin ekonomik analizi kapsamında uygulanacak gölge fiyat ayarlamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yapısal işsizlik nedeniyle işgücünün piyasadaki marjinal verimliliği yüksek kabul edilerek gölge ücret cari ücretten fazla hesaplanmalı; yeraltı sularındaki bozulma ise piyasada alınıp satılan bir mal olmadığı için maliyet analizinin tamamen dışında bırakılmalıdır.
  2. B
    İthal makine ve teçhizat için ödenen gümrük vergisi, projeyi yürüten idare açısından net bir nakit çıkışı yarattığından gölge fiyata aynen yansıtılmalı; vasıfsız işgücü ise asgari ücret düzeyi üzerinden piyasa fiyatıyla analize dâhil edilmelidir.
  3. Vasıfsız işgücünün toplumsal fırsat maliyeti piyasa ücretinin altında olacağından gölge ücret piyasa ücretinden düşük belirlenmeli; ithal makineler için ödenen gümrük vergisi ise ulusal düzeyde bir transfer ödemesi niteliği taşıdığından ekonomik maliyet hesaplamasında piyasa fiyatından düşülmelidir.Answer
  4. D
    Devletin elde edeceği gümrük vergisi gelirleri projenin yaratacağı pozitif bir dışsallık olarak değerlendirilmeli ve maliyetleri telafi etmek amacıyla toplam proje maliyetinden oransal olarak indirilerek gölge fiyat piyasa fiyatına eşitlenmelidir.
  5. E
    Kamu yatırımları kâr maksimizasyonu amacı gütmediğinden, işgücü ve sermaye maliyetleri tam istihdam varsayımı altında doğrudan piyasa fiyatlarıyla değerlenmeli; gölge fiyat uygulamasına yalnızca çevresel dışsallıkların parasallaştırılması aşamasında başvurulmalıdır.

Answer

Vasıfsız işgücünün gölge ücretinin piyasa ücretinden düşük belirlenmesi ve ödenen gümrük vergisinin bir transfer ödemesi sayılarak ekonomik maliyet hesaplamasında piyasa fiyatından düşülmesi gerektiğini belirten ifadedir.
Gölge fiyat, piyasa mekanizmasındaki aksaklıklar sebebiyle piyasa fiyatlarının gerçek toplumsal fırsat maliyetini yansıtmadığı durumlarda, yatırım projelerinin değerlendirilmesi için kullanılan düzeltilmiş fiyatlardır. Yapısal işsizliğin yaygın olduğu bir ekonomide, projede çalışacak vasıfsız bir işçiyi istihdam etmenin alternatif maliyeti (başka bir faaliyette üretebileceği potansiyel değer) oldukça düşüktür. Bu nedenle işgücünün toplumsal fırsat maliyeti piyasa cari ücretinin altında kalır ve gölge ücret düşük hesaplanır. Öte yandan, ithal makineler için devlete ödenen gümrük vergisi, kurumdan devlete geçen bir fon aktarımı (transfer ödemesi) niteliğindedir. Ülkenin sahip olduğu reel ekonomik kaynaklarda bir erime yaratmadığı için, bu vergi gerçek bir toplumsal maliyet unsuru değildir ve gölge fiyat bulunurken piyasa fiyatından düşülmesi gerekir. Bu sebeple, doğru yanıt işgücü fırsat maliyetinin düşük olduğunu ve gümrük vergisinin transfer ödemesi sayılarak maliyetlerden indirilmesini öngören ifadedir.

Step-by-Step Solution

1
Gölge fiyatın tanımını ve işsizlik durumunda işgücüne nasıl uygulanacağını değerlendirmek.
Yapısal işsizliğin yüksek olduğu durumda, istihdam edilecek işgücünün alternatif kullanım yerlerindeki (başka bir işte üreteceği) verimliliği sıfıra yakın olacağından, toplumsal fırsat maliyeti piyasa ücretinin altındadır. Bu yüzden gölge ücret düşük belirlenir.
Maliyet-fayda analizinde kaynakların gerçek toplumsal değerinin ölçülmesi gerekir.
2
Gümrük vergisi gibi yasal kesintilerin ekonomik maliyetler içindeki yerini belirlemek.
Gümrük vergisi, idarenin bütçesinden çıkıp merkezi yönetim bütçesine (devlete) giren bir fon aktarımıdır. Ülkenin reel kaynaklarında bir azalma yaratmadığı için transfer ödemesidir ve piyasa maliyetinden düşülmelidir.
Finansal nakit çıkışları ile toplumsal kaynak tüketimi (ekonomik maliyet) arasındaki farkın tespit edilmesi elzemdir.
3
Çevresel dışsallıkların gölge fiyat yaklaşımındaki yerini analiz etmek.
Yeraltı sularının bozulması gibi negatif dışsallıklar, piyasa fiyatlarına yansımayan gerçek toplumsal maliyetlerdir ve analize parasallaştırılarak eklenmelidir.
Özel maliyetler ile sosyal maliyetler arasındaki farkın giderilmesi hedeflenmektedir.
4
Bulguları seçeneklerle karşılaştırmak.
Doğru ifade, işgücü maliyetinin düşürülmesi ve gümrük vergisinin maliyetten çıkarılması gerektiğini savunan seçenektir.
Ekonomik etkinliği ve gölge fiyatın teorik çerçevesini en doğru yansıtan analiz budur.

Key Concept

Gölge Fiyat (Shadow Price) ve Toplumsal Fırsat Maliyeti
Rate this question

Topics

Gölge Fiyat (Shadow Price) Yaklaşımı

More questions from this topic