Kamu maliyesi literatüründe, sektörel verimlilik farklarının bütçe büyüklükleri üzerindeki etkilerini araştıran makroekonomik bir modelde şu üç ana varsayım seti kurgulanmıştır:
I. Teknoloji ve sermaye yoğun birinci sektörde emeğin marjinal fiziki ürünü () sürekli artarken; emek-yoğun karakterini koruyan ikinci sektörde (geleneksel kamu hizmetleri) verimlilik artışı asimptotik olarak sıfıra yaklaşmaktadır ().
II. İşgücü piyasasındaki rekabet ve kurumsal faktörler nedeniyle, her iki sektördeki nominal ücret artış oranı (), birinci sektördeki yüksek verimlilik artışlarına eşitlenmektedir.
III. Tüketicilerin devlet tarafından sunulan ikinci sektör hizmetlerine (adalet, güvenlik vb.) yönelik talebi, fiyat değişimlerine karşı son derece katıdır (fiyat esnekliği ).
Söz konusu analitik çerçevenin işleyişine göre, sistemin uzun dönem dengesinde kamu kesimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi kaçınılmaz bir teorik sonuçtur?
- Devletin sunduğu hizmet miktarında fiziksel veya kalite bazlı hiçbir reel artış yaşanmasa dahi, artan nispi birim maliyetler yüzünden kamu harcamalarının milli gelir içindeki payı düzenli olarak genişleme eğilimi gösterecektir.Answer
- BArtan nispi maliyetlerin yaratacağı bütçe açıkları, olağanüstü sosyal çalkantı dönemlerinde vergi toleransını sıçratarak harcamaları yeni ve daha yüksek bir platoda sabitleyecektir.
- CSanayileşme sürecinin yarattığı asimetrik dışsallıklar devletin hukuki fonksiyonlarını genişletecek, bu durum ölçek ekonomileri sayesinde birim maliyetleri düşürerek kamu kesimini büyütecektir.
- DKamu bürokrasisi, sahip olduğu asimetrik bilgi avantajını kullanarak bütçesini verimlilik sınırının ötesine taşıyacak ve seçmenler üzerinde derin bir mali illüzyon yaratacaktır.
- Eİki sektör arasındaki sürekli ücret makası genel fiyat düzeyini yukarı yönde baskılayacağından, harcamalardaki artış devletin ekonomideki reel hacmini değiştirmeyen salt görünüşte bir artış olacaktır.