Question

Difficulty: MediumFon Gelirleri

Kamu maliyesinde fon uygulamaları; belirli bir sosyal veya ekonomik amacı gerçekleştirmek üzere, genel bütçe disiplini ve denetimi dışında veya içinde tutulan, ancak elde edilen gelirlerin doğrudan belirlenen o amaca özgülenmesi esasına dayanan bir yöntemdir. Bu niteliği göz önüne alındığında, fon gelirlerinin bütçenin 'adem-i tahsis' (gelirlerin giderlere tahsis edilmemesi) ilkesiyle çelişme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Gelirlerin, devletin egemenlik gücüne dayanılarak cebri bir yöntemle toplanıyor olması
  2. B
    Söz konusu gelirlerin yalnızca kamu mülklerinin kira veya satışından elde edilen iratları kapsaması
  3. C
    Elde edilen tüm hasılatın, ayrım gözetilmeksizin genel bütçe havuzunda birleştirilmesi
  4. Toplanan gelirlerin, önceden belirlenmiş özel bir hizmet veya yatırım kalemine tahsis edilmiş olmasıAnswer
  5. E
    Bu gelirlerin yalnızca bütçe açığının oluştuğu olağanüstü dönemlerde bir kaynak olarak kullanılması

Answer

Toplanan gelirlerin önceden belirli bir amaca veya hizmete ayrılmış (tahsis edilmiş) olması, fon gelirlerinin bütçenin adem-i tahsis ilkesiyle çelişmesinin temel nedenidir.
Bütçe hukukunda geçerli olan adem-i tahsis ilkesi, hiçbir kamu gelirinin belirli bir kamu harcamasına önceden ayrılmamasını (tahsis edilmemesini) öngörür. Ancak fon gelirleri, doğası gereği belirli bir amaca (örneğin Savunma Sanayii veya Sosyal Dayanışma gibi) özgülenmiştir. Bu durum, gelirlerin doğrudan belirli bir gidere bağlanması anlamına geldiği için adem-i tahsis ilkesinin en temel istisnasını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Bütçenin adem-i tahsis (gayrisafi usul) ilkesini tanımlama
İlke, kamu gelirlerinin belirli bir kamu giderine tahsis edilmemesini ve tüm gelirlerin tek bir havuzda (hazine birliği) toplanmasını gerektirir.
Fonların hangi kuralı bozduğunu anlamak için temel bütçe ilkesini bilmek gerekir.
2
Fon gelirlerinin işleyiş mekanizmasını inceleme
Fonlar, belirli bir amaca (konut, savunma, eğitim vb.) hizmet etmek üzere kurulur ve gelirleri doğrudan bu amaç için harcanır.
Fonun kurumsal amacının bütçe bütünselliği üzerindeki etkisini tespit etmek gerekir.
3
İlke ile uygulama arasındaki ilişkiyi kurma
Fon gelirlerinin 'belirli bir amaca özgülenmesi', adem-i tahsis ilkesinin 'tahsis yasağı' kuralıyla taban tabana zıttır.
Fonların teorik olarak neden adem-i tahsis istisnası kabul edildiğini açıklamak gerekir.

Key Concept

Tahsis ve Adem-i Tahsis İlişkisi

Practice More

Fonların 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile neden sınırlandırıldığını ve bütçe bütünselliği üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question