Examkin

Question

Difficulty: HardVergi Politikası

Bir ülkenin makroekonomik verileri incelendiğinde, hanehalkının harcanabilir gelirindeki her 100100 birimlik artışın 8080 birimini tüketime ayırdığı (c=0,80c = 0,80) ve devletin elde edilen gelirden %25\%25 oranında (t=0,25t = 0,25) oransal vergi kestiği görülmektedir.

Dışa kapalı bir yapıda olan bu ülkede, mevcut durumda 600600 milyar TL büyüklüğünde bir deflasyonist açık tespit edilmiştir. Karar alıcılar, bu açığı kapatarak tam istihdamı sağlamak amacıyla iki alternatif maliye politikası paketi üzerinde çalışmaktadır:

Paket A: Haavelmo Teoremi (denk bütçe) yaklaşımıyla, kamu harcamaları ile otonom vergilerin aynı anda ve eşit miktarda artırılması.
Paket B: Sistemdeki oransal vergilerin otomatik istikrar sağlayıcı gücü dikkate alınarak, sadece maktu (otonom) vergilerin iradi bir kararla düşürülmesi.

Buna göre, tam istihdamın sağlanması için Paket A kapsamında bütçe büyüklüğünün ne kadar artırılması ve Paket B kapsamında maktu (otonom) vergilerin ne kadar düşürülmesi gerekir?

  1. Paket A: 12001200 milyar TL, Paket B: 300300 milyar TLAnswer
  2. B
    Paket A: 600600 milyar TL, Paket B: 300300 milyar TL
  3. C
    Paket A: 12001200 milyar TL, Paket B: 150150 milyar TL
  4. D
    Paket A: 600600 milyar TL, Paket B: 150150 milyar TL
  5. E
    Paket A: 12001200 milyar TL, Paket B: 240240 milyar TL

Answer

Paket A için bütçe büyüklüğünün 1200 milyar TL artırılması ve Paket B için maktu vergilerin 300 milyar TL düşürülmesi gerekir.
Oransal gelir vergisi olan bir ekonomide Haavelmo Teoremi'nin öngördüğü denk bütçe çarpanı 11'e eşit değildir. c=0,80c = 0,80 ve t=0,25t = 0,25 iken denk bütçe çarpanı 1−c1−c(1−t)\frac{1-c}{1-c(1-t)} formülü ile hesaplandığında 0,50,5 olarak bulunur. 600600 birimlik deflasyonist açığı kapatmak için 600=0,5×ΔB600 = 0,5 \times \Delta B eşitliğinden bütçe büyüklüğünün (hem kamu harcamalarının hem maktu vergilerin) 12001200 birim artırılması gerekir. İkinci senaryoda sadece iradi maktu vergilerle politika yapıldığında, otomatik istikrar sağlayıcı oransal vergi etkisini sürdürür ve vergi çarpanı −c1−c(1−t)\frac{-c}{1-c(1-t)} formülünden −2,0-2,0 olur. Bu durumda 600=−2×ΔT0600 = -2 \times \Delta T_0 eşitliğinden vergilerin 300300 birim düşürülmesi gerektiği bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Ekonomik verilerin matematiksel olarak tanımlanması
c=0,80c = 0,80 ve t=0,25t = 0,25
Her 100 birimlik gelirin 80 biriminin tüketilmesi marjinal tüketim eğilimini, %25 kesinti ise oransal vergi oranını ifade eder.
2
Ekonomideki çarpan katsayılarının hesaplanması
Harcama çarpanı kG=11−c(1−t)=2,5k_G = \frac{1}{1-c(1-t)} = 2,5; Vergi çarpanı kT=−c1−c(1−t)=−2,0k_T = \frac{-c}{1-c(1-t)} = -2,0; Denk bütçe çarpanı kBB=kG+kT=0,5k_{BB} = k_G + k_T = 0,5
Oransal vergi sisteminin varlığı nedeniyle çarpan katsayıları otomatik olarak küçülür ve denk bütçe çarpanı 1'den küçük değer alır.
3
Paket A için gerekli bütçe artışının bulunması
Bütçe artışı (ΔB\Delta B) = 12001200 milyar TL
Denk bütçe çarpanı (0,50,5) ile bütçe artışının çarpımı 600600 milyarlık açığa eşit olmalıdır (ΔY=kBB×ΔB⇒600=0,5×1200\Delta Y = k_{BB} \times \Delta B \Rightarrow 600 = 0,5 \times 1200).
4
Paket B için gerekli vergi indiriminin bulunması
Otonom vergi değişimi (ΔT0\Delta T_0) = −300-300 milyar TL
Vergi çarpanı (−2,0-2,0) ile otonom vergi değişiminin çarpımı 600600 milyarlık açığa eşit olmalıdır (ΔY=kT×ΔT0⇒600=−2×(−300)\Delta Y = k_T \times \Delta T_0 \Rightarrow 600 = -2 \times (-300)).

Key Concept

Vergi Çarpanı ve Denk Bütçe Çarpanı (Haavelmo Teoremi)
Rate this question

Topics

Vergi Politikası

More questions from this topic