Kamu maliyesinde, sürdürülebilirliği tehlikeye giren yüksek miktarlı kamu borçlarını tasfiye etmek amacıyla zaman zaman olağanüstü itfa yöntemlerine başvurulmaktadır. Bu kapsamda öne çıkan iki temel araç, mükelleflerin varlıkları üzerinden bir defaya mahsus alınan 'sermaye vergileri' ve devletin sahip olduğu iktisadi kıymetlerin satışı anlamına gelen 'özelleştirme' uygulamalarıdır.
Sermaye vergisi ve özelleştirme gelirleri kullanılarak gerçekleştirilen borç itfası yöntemlerinin ekonomik etkileri ile devletin bilançosuna (net mali pozisyonuna) yansımaları karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AÖzelleştirme gelirlerinin borç ödemesinde kullanılması borcun vadesini uzatan bir tahkim (konsolidasyon) işlemi olarak nitelendirilirken; sermaye vergisi uygulamasında devlet, alacaklılara karşı borcun varlığını tek taraflı olarak reddetmektedir.
- BHer iki yöntem de devletin sürekli ve normal gelirleri kapsamında değerlendirildiğinden, bu uygulamalar kamu borçlarının yıllık bütçe kanunlarında öngörülen 'olağan itfa' mekanizmaları içinde sınıflandırılır.
- Sermaye vergisi uygulamasında borç yükü karşılıksız olarak özel kesime aktarılıp kamunun net mali pozisyonu güçlendirilirken; özelleştirme ile yapılan itfada devlet bir aktifini elden çıkarıp pasifini azalttığı için kamu net servetinde doğrudan bir artış meydana gelmez.Answer
- DSermaye vergisi, enflasyonist dönemlerde borcun reel değerini düşürerek zımni (gizli) itfa sağlarken; özelleştirme gelirleriyle itfa, borcun merkez bankası emisyonu ile paraya çevrilmesi (monetizasyon) işlemidir.
- ESermaye vergisi tahsilatları, borçların kademeli olarak ödenmesi için kurulan amortisman sandıklarının yasal finansman kaynağı olup; özelleştirme gelirleri ise sadece vadesi bir yıldan kısa olan dalgalı borçların itfasında kullanılabilir.
Answer
Sermaye vergisi borç yükünü özel kesime aktararak devletin net servetini artırırken, özelleştirme bilançoda aktif-pasif değişimi yarattığı için net serveti doğrudan artırmaz ifadesini içeren seçenek doğrudur.
Sermaye vergisi ve özelleştirme, olağanüstü itfa yöntemleridir. Muhasebe ve maliye teorisi açısından etkileri farklıdır. Sermaye vergisinde devlet, özel kesimden karşılıksız olarak servet transferi gerçekleştirir; varlıkları azalmadan yükümlülükleri (borçları) kapandığı için kamunun net serveti artar. Özelleştirmede ise devlet, mülkiyetindeki bir varlığı satıp yerine geçen nakit ile borcunu öder. Hem aktif (varlıklar) hem pasif (borçlar) aynı anda azaldığından, devletin net malvarlığında (özkaynaklarında) sırf bu işlemden kaynaklanan bir büyüme gerçekleşmez.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Olağanüstü İtfa Yöntemleri ve Bilanço Etkileri