Kamu Gelirlerinin Sınıflandırılması

Kamu maliyesinde gelirlerin bütçeye girişindeki süreklilik (periyodiklik) ve bu gelirlerin devletin net mal varlığı üzerindeki etkileri esas alınarak yapılan sınıflandırma kapsamında; kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) bütçeye aktardığı yıllık kâr payları ile bu teşebbüslerin özelleştirilmesi sonucu elde edilen nakdi bedeller sırasıyla aşağıdaki kamu geliri türlerinden hangisi içerisinde yer almaktadır?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırmasında Adolph Wagner, devletin gelir elde ederken büründüğü iktisadi ve hukuki kimliği esas almaktadır. Bu yaklaşıma göre devlet, ya bir 'iktisadi işletmeci' gibi hareket ederek özel hukuk kurallarına tabi gelirler elde eder ya da 'egemenlik gücünü' kullanarak kamu hukuku çerçevesinde gelir sağlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Wagner'in sınıflandırmasında devletin özel hukuk kişisi kimliğiyle elde ettiği 'özel ekonomik gelirler' arasında yer almaktadır?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırılmasında devleti iki farklı kimlikle ele alarak; gelirleri devletin "iktisadi bünyesinden" ve "hukuki bünyesinden" kaynaklananlar şeklinde bir ayrıma tabi tutan Bastable'a göre, aşağıdakilerden hangisi devletin hukuki bünyesine dayanan bir gelirdir?

Kamu gelirleri, bütçeye giriş sürekliliklerine göre "olağan" ve "olağanüstü" gelirler olarak iki gruba ayrılmaktadır. Olağan gelirler devletin normal kamu hizmetlerini finanse etmek amacıyla her yıl düzenli ve sürekli olarak topladığı kaynakları ifade ederken; olağanüstü gelirler ise savaş, doğal afet veya büyük yatırımlar gibi istisnai durumlarda başvurulan ve süreklilik arz etmeyen kaynaklardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu ekonomisinde "olağanüstü gelir" kategorisinde değerlendirilen bir unsurdur?

Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirlerinin teorik sınıflandırılmasına ilişkin farklı yaklaşımlar mevcuttur. Özellikle C.F. Bastable ve Hugh Dalton’un geliştirdiği tasnifler, devletin gelir elde ederken kullandığı yetkiler ve bu gelirlerin iktisadi özü üzerine odaklanmaktadır. Bu iki düşünürün sınıflandırma kriterleri ve elde edilen kategoriler arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında, devletin özel hukuk hükümlerine tabi olarak ve egemenlik gücünü (cebri yetkisini) kullanmadan, tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek elde ettiği gelirlere "özel ekonomi gelirleri" ($jus$ $gestionis$) denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir özel ekonomi geliri örneğidir?

Kamu gelirlerinin tasnifinde, devletin bir egemen güç olarak kamu hukuku kurallarına göre elde ettiği gelirler ile özel hukuk kişisi gibi hareket ederek elde ettiği gelirler arasında temel bir ayrım yapılır. Devletin piyasa fiyat mekanizması içerisinde, mülkiyet haklarına dayanarak ve cebri bir yetki kullanmaksızın elde ettiği gelirler 'özel ekonomi gelirleri' ($Jus$ $Gestionis$) olarak nitelendirilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin özel ekonomi gelirleri kapsamında yer alan bir gelir türüdür?

C.F. Bastable, kamu gelirlerini tasnif ederken devletin piyasadaki 'özel hukuk kişisi' niteliği ile kamusal alandaki 'egemenlik yetkisi' arasındaki ayrımı temel almıştır. Bastable’ın bu perspektifine dayanan gelir sınıflandırmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin bir "özel hukuk kişisi" gibi hareket ederek ($jus$ $gestionis$), piyasa mekanizması içerisinde elde ettiği gelirler özel ekonomi gelirleri olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin egemenlik gücüne ($jus$ $imperii$) dayanmadan elde ettiği bu tür "özel ekonomi gelirleri" arasında gösterilemez?

Kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında; devletin egemenlik gücüne dayanarak, kişilerin rızasına bakılmaksızın ve tek taraflı olarak topladığı gelirler "cebri gelirler" olarak tanımlanırken; devletin özel hukuk kişileri gibi hareket ederek piyasa koşullarında ve bir sözleşmeye dayalı olarak elde ettiği gelirler "iradi (gönüllü) gelirler" olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin iradi gelirleri kapsamında yer almaktadır?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırılmasında Hugh Dalton ve C.F. Bastable tarafından geliştirilen yaklaşımlar, gelirin kaynağı ve devletin hukuki niteliği üzerine odaklanmaktadır. Buna göre; devletin mülkiyetinde bulunan bir orman işletmesinden elde ettiği kereste satış geliri, Dalton ve Bastable'ın sınıflandırmalarına göre sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Seligman'ın kamu gelirleri sınıflandırmasında, kamu hizmetinden yararlananların sağladığı "özel fayda" ile topluma sağlanan "genel fayda" arasındaki ilişki temel ölçüt olarak kullanılmaktadır. Bu sınıflandırmaya göre, bireylere sağlanan özel faydanın yok denecek kadar az olduğu, buna karşılık toplumsal faydanın en yüksek seviyede bulunduğu kamu geliri aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu gelirleri, bütçeye girişlerindeki devamlılık ve elde edilme sıklığına göre yapılan ayrımda; devletin normal şartlarda sunduğu hizmetlerin finansmanı için her yıl düzenli olarak topladığı gelirler 'olağan gelir', savaş, doğal afet veya bütçe açıklarını kapatma gibi özel durumlarda başvurulan süreklilik arz etmeyen gelirler ise 'olağanüstü gelir' olarak kabul edilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin olağanüstü gelirleri kapsamında değerlendirilebilir?

Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirlerinin tasnifine yönelik farklı teorik yaklaşımlar geliştirilmiştir. C.F. Bastable devletin "iktisadi" ve "hukuki" niteliklerini esas alan bir ayrım yaparken; Hugh Dalton gelirleri cebir unsuru ve sağlanan özel fayda düzeyine göre dörtlü bir sınıflandırmaya tabi tutmuştur. Buna göre, Bastable'ın devletin piyasadaki özel bir işletme gibi hareket ederek elde ettiğini belirttiği "iktisadi bünye" gelirleri, Dalton'un sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılmaktadır?

Kamu gelirlerinin 'kamu hukuku gelirleri' ve 'özel hukuk gelirleri' olarak iki temel kategoriye ayrılmasında, devletin geliri elde ederken büründüğü sıfat ve hukuki ilişkinin niteliği belirleyicidir. Bu çerçevede; devletin mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler) ile vergi, harç ve resim gibi kamu hukuku gelirleri karşılaştırıldığında, özel hukuk gelirleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Devletin mali faaliyetleri neticesinde elde ettiği gelirlerin 'kamu hukuku' veya 'özel hukuk' geliri olarak nitelendirilmesi; taraflar arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetini, gelirin dayandığı otoriteyi ve uyuşmazlıkların çözümünde izlenecek yargı yolunu belirlemektedir. Buna göre, kamu gelirlerinin bu iki temel kategorisi arasındaki ayrım ve bu kapsamdaki örneklendirmelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu gelirlerinin cebri (zorunlu) ve iradi (isteğe bağlı) ayrımında, devletin egemenlik gücüne ($imperium$) dayanıp dayanmaması temel belirleyicidir. Buna göre, aşağıdaki kamu gelirlerinden hangisi niteliği gereği 'iradi gelirler' grubunda yer alır?

Seligman'ın kamu gelirlerini sınıflandırırken kullandığı "özel fayda" ve "kamu yararı" dengesi gözetildiğinde; bireysel faydanın en yüksek olduğu "fiyat" ile kamusal yararın en yüksek olduğu "vergi" arasındaki gelişim sürecinde, hizmetten yararlananlara sağlanan özel faydanın yanında kamu yararı unsurunun da belirmeye başladığı ilk kademe aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu gelirleri, bütçeye girişlerindeki düzenlilik ve elde ediliş sıklığına göre 'olağan' ve 'olağanüstü' gelirler olarak iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu sınıflandırma mantığı çerçevesinde, devletin bütçe açıklarını kapatmak veya beklenmedik finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla başvurduğu, süreklilik arz etmeyen arızi (geçici) kaynaklara ne ad verilir?

Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirlerinin teorik sınıflandırmasına yönelik yaklaşımlardan birinde gelirler; vergiler, fiyatlar, harçlar ve şerefiyeler şeklinde dörtlü bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Söz konusu bu sınıflandırma aşağıdaki maliyecilerden hangisine aittir?