Kamu Gelirlerinin Sınıflandırılması

Kamu ekonomisi içerisinde devletin, egemenlik gücünü ($jus\ imperii$) kullanmadan, tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi piyasa şartlarında gerçekleştirdiği faaliyetler sonucunda elde ettiği 'özel hukuk gelirleri' ($jus\ gestionis$) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adolph Wagner tarafından yapılan kamu gelirleri tasnifinde temel ölçüt, devletin gelir elde ederken kullandığı hukuki yetkinin niteliğidir. Bu yaklaşıma göre devlet, bazı faaliyetlerinde tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi piyasa koşullarında hareket ederek gelir sağlarken; bazı faaliyetlerinde ise sahip olduğu egemenlik gücünü (kamu gücü) kullanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Wagner’in "özel ekonomik gelirler" (privatwirtschaftliche Einnahmen) kategorisinde yer alan bir gelir türüdür?

Kamu maliyesi literatüründe gelirlerin bütçeye girişindeki süreklilik ve periyodiklik esasına dayanan sınıflandırmada; devletin normal faaliyetlerini sürdürmek amacıyla her bütçe döneminde düzenli olarak elde edilen kaynaklar "olağan gelirler" olarak tanımlanırken; savaş, doğal afet veya bütçe açıklarını kapatma gibi arızi durumlarda başvurulan ve süreklilik göstermeyen kaynaklar ise "olağanüstü gelirler" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin olağanüstü gelirleri kapsamında değerlendirilir?

Kamu gelirlerinin tasnifinde kullanılan 'özel ekonomi gelirleri' ($jus$ $gestionis$) ile 'kamu ekonomisi gelirleri' ($jus$ $imperii$) ayrımı, devletin gelir elde ederken kullandığı hukuki yetkiler ve taraflar arasındaki ilişkinin mahiyetine dayanmaktadır. Buna göre, devletin bir mülk sahibi veya teşebbüs işletmecisi sıfatıyla hareket ettiği 'özel ekonomi gelirleri' için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırmasında C.F. Bastable devleti "iktisadi varlık" ve "hukuki varlık" ayrımı üzerinden değerlendirirken; Hugh Dalton, gelirin cebri (zorlayıcı) niteliği ile bireye sağladığı özel fayda arasındaki ilişkiyi esas almıştır.

Buna göre, Hugh Dalton'un tasnifinde yer alan ve bireyin ödemeyi tamamen kendi isteğiyle yaptığı, karşılığında ise doğrudan bir mal veya hizmet faydası elde ettiği "fiyat" (prices) türü gelirler; C.F. Bastable'ın sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Kamu gelirleri; bütçeye girişlerindeki süreklilik (periyodiklik) ve devletin net mal varlığı üzerindeki etkilerine göre 'olağan' ve 'olağanüstü' olarak sınıflandırılmaktadır. Bu ayrım dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 'olağanüstü gelir' kapsamında değerlendirilir?

Devletin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiralanması veya sahip olduğu iktisadi işletmelerin piyasaya sunduğu mal ve hizmetlerin bedeli karşılığında elde edilen gelirlerin, 'cebri' ve 'iradi' gelir ayrımı bakımından niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu maliyesi literatüründe gelirler; devletin geliri elde etme sürecindeki hukuki statüsü, sahip olduğu yetkiler ve işlem tesis etme yöntemine göre 'cebri' ve 'iradi' olarak iki ana gruba ayrılır. Devletin egemenlik gücünü ($imperium$) kullanmadığı ve piyasa mekanizması içerisinde bir özel hukuk kişisi ($fiscus$) gibi hareket ederek elde ettiği 'iradi gelirler' (rızai gelirler) için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Devletin mülkiyetinde bulunan bir taşınmazı özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme ile kiraya vermesi sonucunda elde ettiği kira geliri; kamu gelirlerinin sınıflandırılmasında kullanılan "özel ekonomi gelirleri" ($jus$ $gestionis$) ve "kamu ekonomisi gelirleri" ($jus$ $imperii$) ayrımı kapsamında değerlendirildiğinde, bu gelirin niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

E. R. A. Seligman tarafından geliştirilen ve kamu gelirlerini sunulan hizmetten sağlanan "özel fayda" ile "kamu yararı" arasındaki dengeye göre bir hiyerarşiye tabi tutan sınıflandırmada; hizmetin bireye sağladığı somut fayda varlığını korumakla birlikte, kamusal yararın da finansmana dahil edilmesiyle "fiyat" (price) basamağından uzaklaşılan ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin, mülkiyetindeki taşınmazların satışı veya kiralanması ile sahibi olduğu kamu iktisadi teşebbüslerinin mal ve hizmet satışlarından elde ettiği 'mülk ve teşebbüs gelirleri', kamu gelirlerinin hukuki dayanaklarına göre yapılan sınıflandırmasında özel hukuk gelirleri arasında kabul edilmektedir. Bu gelir türünü vergi, harç ve resim gibi kamu hukuku gelirlerinden ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

E. R. A. Seligman’ın kamu gelirlerini "özel fayda" ve "kamu yararı" dengesine göre sınıflandırdığı modelinde; sunulan hizmetten sağlanan özel faydanın oldukça belirgin olmasına karşın, ödemenin kişilerin isteğine bırakılmayıp cebri (zorunlu) bir nitelik taşıması ve genellikle bir bayındırlık hizmeti sonucunda gayrimenkul değerinde meydana gelen artışa dayandırılması, bu geliri hiyerarşinin hangi basamağına yerleştirir?

Kamu maliyesi literatüründe gelirleri tasnif eden C.F. Bastable, devletin egemenlik gücünü kullanmadan, adeta özel bir müteşebbis gibi hareket ederek elde ettiği gelirleri 'iktisadi varlık' (economic entity) gelirleri olarak tanımlamaktadır. Hugh Dalton ise bu tür gelirleri, cebri (zorlayıcı) unsurun bulunmadığı ve bireye sağlanan özel faydanın en belirgin olduğu kategori olarak ele almaktadır. Buna göre, her iki teorisyenin de kamu gelirleri içinde özel ekonomiye en yakın ve gönüllülük esasına dayalı olarak nitelediği gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırmasında Adolph Wagner; devletin gelir elde ederken bir "iktisadi işletmeci" (özel hukuk kişisi) gibi davranması ile "egemenlik gücünü" (kamu hukuku kişisi) kullanması arasında temel bir ayrım yapmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Wagner’in "özel ekonomik gelirler" (iktisadi gelirler) kategorisinde değerlendirdiği gelir türlerinden biri değildir?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırmasında Adolph Wagner; devletin gelir elde ederken büründüğü hukuki ve iktisadi kimliği esas almaktadır. Bu yaklaşıma göre devlet, bir özel hukuk kişisi gibi piyasa şartlarında gelir elde edebileceği gibi (özel ekonomik gelirler), sahip olduğu egemenlik gücünü kullanarak tek taraflı iradesiyle de gelir (siyasal veya hukuki gelirler) yaratabilir.

Buna göre, aşağıda verilen gelir türlerinden hangisi Wagner'in yaptığı bu ayrımda 'siyasal veya hukuki gelirler' grubuna dahil edilirken, diğerleri 'özel ekonomik gelirler' grubunda yer alır?

Devletin finansal kaynaklarını 'süreklilik' (periyodiklik) ve 'net mal varlığı üzerindeki etkileri' bakımından analiz eden bir uzman, aşağıdaki gelir kalemlerinden hangisini geçici bir finansman yöntemi olması ve gelecekte bir geri ödeme yükümlülüğü doğurması nedeniyle 'olağanüstü gelir' olarak sınıflandıracaktır?

Kamu gelirlerinin hukuki dayanaklarına göre yapılan sınıflandırmada, devletin egemenlik gücüne ($jus\ imperii$) dayanmaksızın, bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek elde ettiği "özel hukuk gelirleri" ($jus\ gestionis$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

E. R. A. Seligman’ın kamu gelirlerini "özel fayda" ve "kamu yararı" dengesi üzerinden bir spektrumda değerlendirdiği hiyerarşik modeline göre; gelir türleri "fiyat" basamağından başlayıp sırasıyla "harç" ve "şerefiye" üzerinden "vergi" basamağına doğru ilerledikçe bu gelirlerin niteliğinde meydana gelen değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devletin iktisadi faaliyetleri sonucunda elde ettiği ve hukuki rejimi itibarıyla özel hukuk hükümlerine (Borçlar Kanunu vb.) tabi olan mülk ve teşebbüs gelirleri, vergi ve harç gibi kamu hukuku gelirlerinden temel bir noktada ayrılmaktadır.

Buna göre, mülk ve teşebbüs gelirlerinin kamu hukuku gelirlerinden ayrıldığı temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu gelirlerinin teorik sınıflandırılmasında Hugh Dalton, gelirlerin cebri niteliği ile bireye sağlanan özel fayda arasındaki ilişkiyi temel alırken; C.F. Bastable devleti 'iktisadi bir varlık' (economic entity) ve 'hukuki bir varlık' (juridical entity) olarak iki farklı kapasitede değerlendirmiştir. Buna göre, Bastable'ın devletin mülk ve teşebbüslerinden elde ettiği 'iktisadi varlık gelirleri' kategorisi, Dalton'un sınıflandırmasında yer alan aşağıdaki gelir türlerinden hangisiyle kavramsal olarak örtüşmektedir?