Dönen Varlıklar

663 questions

Question 461Question

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin stoklarında bulunan bir ticari malın birim maliyet bedeli 500500 TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, bu malın tahmini satış fiyatının 520520 TL olduğu, ancak bu satışı gerçekleştirmek için 4040 TL tutarında ek bir satış giderine katlanılacağı belirlenmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği bu ticari malın dönem sonu bilançosunda gösterilmesi gereken değer ve yapılması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 480480 TL değerleme ve 2020 TL stok değer düşüklüğü karşılığı ayırma

Answer

Ticari malın dönem sonu bilançosunda 480480 TL üzerinden raporlanması ve aradaki 2020 TL'lik fark için stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması gerekir.
Muhasebenin temel kavramlarından 'İhtiyatlılık' gereği, bir varlığın değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde düşük olan bu piyasa değeri esas alınır. Net gerçekleşebilir değer hesaplanırken satış fiyatından satış giderleri düşülür (52040=480520 - 40 = 480 TL). Bu değer maliyetin (500500 TL) altında olduğu için 2020 TL'lik fark için karşılık ayrılmalı ve stok bilançoda net olarak 480480 TL olarak görünmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Net gerçekleşebilir değerin hesaplanması
520 TL40 TL=480 TL520 \text{ TL} - 40 \text{ TL} = 480 \text{ TL}
VUK ve muhasebe standartları gereği, net gerçekleşebilir değer; tahmini satış fiyatından tahmini tamamlanma ve satış giderlerinin düşülmesiyle bulunur.
2
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerin karşılaştırılması
Maliyet (500 TL500 \text{ TL}) > Net Gerçekleşebilir Değer (480 TL480 \text{ TL})
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklar değerlenirken düşük olan bedel esas alınmalıdır.
3
Karşılık tutarının belirlenmesi ve kaydı
500 TL480 TL=20 TL500 \text{ TL} - 480 \text{ TL} = 20 \text{ TL} karşılık ayrılmalıdır.
Varlık değerindeki düşüşün finansal tablolara yansıtılması için '654 Karşılık Giderleri' borçlu, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklı kaydedilir.

Key Concept

Stok Değerleme (Maliyet vs. Net Gerçekleşebilir Değer) ve İhtiyatlılık Kavramı

Hints

1
Stokların değerleme kuralını hatırlayın: Maliyet mi, yoksa net gerçekleşebilir değer mi daha düşük?
2
Net gerçekleşebilir değeri bulmak için tahmini satış fiyatından (520520) tahmini satış giderlerini (4040) çıkarmalısınız.
3
Bulduğunuz 480480 TL maliyetten (500500 TL) düşük olduğu için aradaki 2020 TL fark için 'ihtiyatlılık' gereği karşılık ayırmalısınız.

Practice More

Değer düşüklüğü ayrılan bu stoklar gelecek dönemde maliyetinin üzerinde bir fiyata satılırsa, daha önce ayrılan karşılıkların nasıl iptal edileceğini (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

TMS 2 Stoklar standardına göre, stokların maliyet ve net gerçekleşebilir değerinden düşük olanıyla değerlenmesi kuralını 'LCOM' (Lower of Cost or Market) olarak kodlayarak hatırlayabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 462Question

İşletmenin kasa sayımında 12.50012.500 TL nakit olduğu saptanmıştır. Aynı tarihte 100 Kasa hesabının büyük defter borç kalanı ise 13.20013.200 TL'dir. Yapılan inceleme sonucunda, bir müşterinin işletmenin banka hesabına gönderdiği 700700 TL tutarındaki havalenin yanlışlıkla kasa hesabına borç kaydedildiği anlaşılmıştır. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 700 (Borç) / 100 KASA 700 (Alacak)

Answer

Düzeltme kaydı, yanlışlıkla borçlandırılan Kasa hesabının alacaklandırılması ve gerçekte artışın olduğu Bankalar hesabının borçlandırılması şeklinde olmalıdır.
İşletmenin banka hesabına gelen bir havale yanlışlıkla kasa hesabına borç kaydedildiğinde, kasanın defter değeri fiili durumdan 700700 TL fazla görünür. Bu hatayı düzeltmek için kasa hesabı alacaklandırılarak (azaltılarak) fazla olan bakiye silinmeli ve gerçekte artışın yaşandığı bankalar hesabı borçlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kasa farkının tespit edilmesi
13.20013.200 TL (Kayıtlı) - 12.50012.500 TL (Fiili) = 700700 TL noksanlık.
Mizan ve sayım arasındaki farkın miktarını ve yönünü belirlemek için gereklidir.
2
Hatalı kaydın analiz edilmesi
Banka havalesi yanlışlıkla '100 Kasa' hesabının borcuna yazılmıştır.
Hatanın hangi hesapları ve hangi yönleri etkilediğini anlamak için yapılır.
3
Düzeltme kaydının oluşturulması
Kasa hesabını 700700 TL azaltmak için alacak; Banka hesabını 700700 TL artırmak için borç kaydı yapılır.
Kayıtları gerçek duruma (fiili duruma) uygun hale getirmek ve hatayı telafi etmek için gereklidir.

Key Concept

Hazır Değerler Envanteri ve Hata Düzeltme Kayıtları
Estimated Time:1m 30s
Question 463Question

İşletme, 11 Ekim 20252025 tarihinde geçici yatırım amacıyla bir anonim şirket tarafından ihraç edilen 200.000200.000 TL nominal değerli, yıllık %18\%18 faiz getirili tahvilleri nominal değeri üzerinden banka aracılığıyla satın almıştır. Tahvil faiz ödemeleri her yılın 11 Nisan ve 11 Ekim tarihlerinde yapılmaktadır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu envanter kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 181 Gelir Tahakkukları hesabı 9.0009.000 TL

Answer

181 Gelir Tahakkukları hesabı 9.0009.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Dönem sonu itibarıyla hak edilen ancak henüz nakden tahsil edilmemiş olan faiz gelirleri, Dönemsellik ve Tahakkuk Esası ilkeleri gereği '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna, '642 Faiz Gelirleri' hesabının alacağına kaydedilir. İşletme tahvili 11 Ekim'de aldığı için yıl sonuna kadar 33 aylık faiz (9.0009.000 TL) hak etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Faiz hesaplanacak sürenin belirlenmesi
Tahvilin alındığı 11 Ekim ile dönem sonu olan 3131 Aralık arasında 33 ay (Ekim, Kasım, Aralık) geçmiştir.
Dönemsellik kavramı gereği sadece cari döneme ait gelirler kaydedilmelidir.
2
Faiz tutarının hesaplanması
200.000×0,18×312=9.000200.000 \times 0,18 \times \frac{3}{12} = 9.000 TL
Yıllık faiz oranı üzerinden 3 aylık kıst faiz hesaplaması yapılır.
3
Muhasebe kaydının yapılması
181 Gelir Tahakkukları hesabı borçlu (9.0009.000 TL), 642 Faiz Gelirleri hesabı alacaklı (9.0009.000 TL).
Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler 181 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

Hints

1
Tahvilin satın alındığı tarih ile yıl sonu (3131 Aralık) arasındaki gün/ay farkını hesaplayın.
2
Gelir tahakkuku kaydında bir varlık hesabının borçlandırılması, bir gelir hesabının alacaklandırılması gerektiğini hatırlayın.
3
Yıllık faiz oranı %18\%18 ise, 200.000200.000 TL'nin aylık faizi 3.0003.000 TL'dir. Ekim, Kasım ve Aralık ayları için toplamı bulun.

Practice More

Faiz ödemesinin yapıldığı 11 Nisan tarihinde yapılacak tahsilat kaydını ve 181 nolu hesabın nasıl kapatılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 464Question

İşletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihli mizanında "102 Bankalar" hesabının borç kalanı 300.000300.000 TL'dir. Bu tutarın 10.00010.000 USD karşılığı olduğu ve bankadaki hesabın bu döviz cinsinden izlendiği bilinmektedir. Dönem sonu değerleme gününde kur 11 USD = 3131 TL olarak belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR 10.00010.000 (Borçlu) / 646 KAMBİYO KARLARI 10.00010.000 (Alacaklı)

Answer

102 Bankalar hesabının 10.000 TL borçlandırıldığı ve 646 Kambiyo Karları hesabının 10.000 TL alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.
Değerleme gününde 10.00010.000 USD tutarındaki banka mevcudunun yeni kuru (3131 TL) ile hesaplanan değeri 310.000310.000 TL'dir. İşletme kayıtlarında bu tutar 300.000300.000 TL olarak göründüğü için, bankadaki varlığın değerini 10.00010.000 TL artırmak (borçlandırmak) ve bu artışı bir gelir kalemi olan '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydetmek gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Banka hesabının dönem sonundaki güncel TL karşılığını hesapla.
10.00010.000 USD ×31\times 31 TL/USD = 310.000310.000 TL
Dönem sonu envanter ve değerleme işlemlerinde yabancı paralar güncel kur üzerinden değerlenmelidir.
2
Kayıtlı değer ile güncel değer arasındaki farkı bul.
310.000310.000 TL - 300.000300.000 TL = 10.00010.000 TL (Olumlu fark)
Varlığın değerindeki artış işletme için bir kambiyo karı niteliğindedir.
3
Muhasebe kaydını gerçekleştir.
102 Bankalar (Borç) / 646 Kambiyo Karları (Alacak)
Varlık artışı ilgili hesabın borcuna, gelir artışı ise ilgili gelir hesabının alacağına kaydedilir.

Key Concept

Yabancı paralı hazır değerlerin dönem sonu değerlemesi ve Kambiyo Karları/Zararları kullanımı.

Alternative Method

Önce birim başına kur farkı bulunabilir: 3130=131 - 30 = 1 TL/USD. Toplam kazanç: 10.00010.000 USD ×1\times 1 TL/USD = 10.00010.000 TL.
Estimated Time:1m 0s
Question 465Question

İşletmenin kasa hesabında 11 USD = 3030 TL kuru üzerinden kaydedilmiş 2.0002.000 USD bulunmaktadır. 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapılan değerleme işlemlerinde kurun 11 USD = 3333 TL olduğu saptanmış ve ilgili kur farkı kaydı gerçekleştirilmiştir. Değerleme sonrasında yapılan fiili sayımda kasada 1.9001.900 USD olduğu belirlenmiş, farkın nedeni o an saptanamamıştır.

Buna göre, kasa sayım noksanına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları 3.300 (B) / 100 Kasa 3.300 (A)

Answer

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının 3.300 TL borçlandırıldığı ve 100 Kasa hesabının 3.300 TL alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.
İşletme dönem sonunda yabancı parasını güncel kurdan (3333 TL) değerlediği için kasadaki 2.0002.000 USD'nin defter değeri 66.00066.000 TL olmuştur. Yapılan fiili sayımda 100100 USD (2.0001.9002.000 - 1.900) eksik çıkmıştır. Bu eksikliğin TL karşılığı güncel kurla 3.3003.300 TL (100×33100 \times 33) olup, nedeni belirlenene kadar '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına borç, '100 Kasa' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Yabancı paranın değerleme sonrası defter değerini belirle
2.000×33=66.0002.000 \times 33 = 66.000 TL
Dönem sonunda kur farkı kaydı yapıldığı için kasa hesabı güncel kur üzerinden izlenmektedir.
2
Döviz bazındaki noksan tutarı hesapla
2.0001.900=1002.000 - 1.900 = 100 USD
Kayıtlı miktar ile fiili miktar arasındaki fark noksanlığı oluşturur.
3
Noksanlığın TL karşılığını güncel kurla hesapla
100×33=3.300100 \times 33 = 3.300 TL
Noksanlık saptandığında varlıklar güncel değerleri üzerinden kayıttan çıkarılmalıdır.
4
Noksanlık kaydını gerçekleştir
197 (Borç) / 100 (Alacak)
Nedeni bilinmeyen noksanlıklar geçici olarak 197 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Hazır Değerler Envanteri ve Yabancı Para Değerlemesi

Practice More

Kasada noksanlık değil de fazlalık (2.1002.100 USD) saptansaydı değerlemenin ve kaydın nasıl değişeceğini düşününüz.
Estimated Time:1m 30s
Question 466Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL’den satın aldığı 1.0001.000 adet hisse senedi için önceki dönem sonunda tanesi 55 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönemde bu hisse senetlerinin 600600 adedi tanesi 4242 TL’den banka aracılığıyla satılmıştır. Banka işlem için 400400 TL komisyon kesmiştir. Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin satışı sırasında, satılan paylara isabet eden karşılık tutarı (3.0003.000 TL) '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.
Doğru seçenekte belirtilen kayıt, satılan 600600 adet hisse senedi için daha önce ayrılmış olan birim başına 55 TL'lik karşılığın (600×5=3.000600 \times 5 = 3.000 TL) gelir kaydedilerek kapatılmasını ifade eder. Menkul kıymetler elden çıkarıldığında, onlarla ilgili karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılırken karşılığı olan tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet bedelini hesapla.
600 adet×40 TL=24.000 TL600 \text{ adet} \times 40 \text{ TL} = 24.000 \text{ TL}
Varlık hesaplarından çıkışlar her zaman kayıtlı değer (maliyet) üzerinden yapılır.
2
Satıştan elde edilen brüt tutarı hesapla.
600 adet×42 TL=25.200 TL600 \text{ adet} \times 42 \text{ TL} = 25.200 \text{ TL}
Satış kârı veya zararı, bu brüt tutar ile maliyet arasındaki farktan bulunur.
3
Menkul kıymet satış kârını hesapla.
25.200 TL24.000 TL=1.200 TL25.200 \text{ TL} - 24.000 \text{ TL} = 1.200 \text{ TL}
Satış bedeli maliyetin üzerinde olduğu için '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabı kullanılır.
4
İptal edilecek değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
600 adet×5 TL=3.000 TL600 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL}
Satılan varlığa ait daha önceden ayrılan karşılıkların, varlık elden çıkarıldığında iptal edilmesi gerekir.
5
Banka tahsilat tutarını belirle.
25.200 TL400 TL (Komisyon)=24.800 TL25.200 \text{ TL} - 400 \text{ TL (Komisyon)} = 24.800 \text{ TL}
Banka komisyonu kestikten sonra kalan tutarı işletme hesabına aktarır.

Key Concept

Hisse senetlerinin satışında maliyet bedeli esas alınır; satış bedeli ile fark kâr/zarar hesaplarına, önceden ayrılan karşılıklar ise konusu kalmayan karşılıklar hesabına kaydedilir.

Hints

1
Satılan her hissenin maliyetinin 4040 TL, satış fiyatının ise 4242 TL olduğunu unutmayın.
2
Karşılık iptali işleminin satış kârından farklı bir gelir hesabında izlenmesi gerektiğini hatırlayın.
3
Yevmiye kaydında 119 hesabı borçlandırılırken, buna karşılık 644 hesabı alacaklandırılır.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması konusunu tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 467Question

Bir işletme, satmak amacıyla liste fiyatı 100.000100.000 TL olan ticari malları %5\%5 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi için 4.0004.000 TL nakliye ve 1.0001.000 TL hamaliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. İşletme, söz konusu mal borcunu vadesinden önce ödediği için satıcıdan ayrıca 2.0002.000 TL kasa iskontosu (erken ödeme iskontosu) sağlamıştır.

Buna göre, bu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir? (KDV ihmal edilecektir.)

Show answer & explanation

Answer: 100.000100.000

Answer

Ticari malların maliyet bedeli 100.000100.000 TL olarak hesaplanır ve ilgili hesabın borcuna kaydedilir.
Ticari malların maliyet bedeli, alış bedeli üzerinden ticari iskontoların düşülmesi ve malın stoklara dahil edilmesine kadar katlanılan nakliye, hamaliye, gümrük vergileri gibi giderlerin eklenmesiyle oluşur. Bu soruda 100.000100.000 TL liste fiyatından %5\%5 ticari iskonto (5.0005.000 TL) düşüldükten sonra kalan 95.00095.000 TL tutarına 4.0004.000 TL nakliye ve 1.0001.000 TL hamaliye gideri eklenerek 100.000100.000 TL maliyete ulaşılır. Kasa iskontosu (2.0002.000 TL) ise bir finansman geliri (642 veya 649 hesap) olarak takip edildiği için malın maliyet bedelinden indirilmez.

Step-by-Step Solution

1
Net alış fiyatını hesapla
95.00095.000 TL
Liste fiyatı üzerinden yapılan ticari iskonto tutarı (100.000×0,05=5.000100.000 \times 0,05 = 5.000 TL) maliyetten düşülür.
2
Alışla ilgili giderleri ekle
100.000100.000 TL
VUK ve TMS gereği, malın işletme deposuna getirilene kadar katlanılan nakliye (4.0004.000 TL) ve hamaliye (1.0001.000 TL) giderleri malın maliyetine eklenir.
3
Kasa iskontosunu değerlendir
Değişiklik yok (100.000100.000 TL)
Alıştan sonra gerçekleşen kasa (nakit) iskontosu bir finansman geliridir ve malın maliyet bedelini değiştirmez.

Key Concept

Ticari Malların Maliyet Bedeli Oluşumu

Hints

1
Ticari malların maliyet bedeli hesaplanırken 'Alışla ilgili giderlerin' ne yapıldığını hatırlayın.
2
Ticari iskonto faturada düşülürken, kasa iskontosu genellikle finansal bir gelir olarak kaydedilir ve maliyeti etkilemez.
3
Formül: Liste Fiyatı - Ticari İskonto + Alış Giderleri = Stok Maliyeti.

Practice More

Sürekli envanter yönteminde mal iadesi ve satış maliyeti kaydı arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 468Question

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin dönem içi stok hareketlerine ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

* Dönem başı ticari mallar mevcudu: 30.00030.000 TL
* Dönem içi ticari mal alışları (Liste fiyatı): 130.000130.000 TL
* Alış anında yapılan ticari iskonto: %10\%10
* Malların işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye gideri: 8.0008.000 TL
* Alınan mallardan işletmeye uygun olmadığı için iade edilenler: 15.00015.000 TL

Dönem sonunda yapılan fiziki sayımda stokların maliyet bedeli 50.00050.000 TL olarak saptanmış, ancak bu stokların piyasa fiyatlarındaki gerileme nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 42.00042.000 TL olduğu belirlenmiştir. İşletme, dönem sonunda stok değer düşüklüğü için gerekli muhasebe kaydını yapmaktadır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda hesaplayacağı "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" ve ayıracağı "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 90.00090.000 TL ve 8.0008.000 TL

Answer

Satılan Ticari Mallar Maliyeti'nin 90.00090.000 TL ve Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı'nın 8.0008.000 TL olduğu seçenek doğrudur.
Doğru çözümde öncelikle net alışlar hesaplanmıştır: 130.000×0,90=117.000130.000 \times 0,90 = 117.000 TL (fatura bedeli), 117.000+8.00015.000=110.000117.000 + 8.000 - 15.000 = 110.000 TL (net alış). Toplam satılabilir mal maliyeti 30.000+110.000=140.00030.000 + 110.000 = 140.000 TL'dir. Aralıklı envanter yönteminde STMM, satılabilir maldan fiziki sayımla bulunan dönem sonu stok maliyetinin düşülmesiyle bulunur: 140.00050.000=90.000140.000 - 50.000 = 90.000 TL. Değer düşüklüğü ise maliyet bedeli (50.00050.000 TL) ile net gerçekleşebilir değer (42.00042.000 TL) arasındaki 8.0008.000 TL'lik farktır.

Step-by-Step Solution

1
Net alış tutarının hesaplanması
110.000110.000 TL
Alış maliyeti; Liste fiyatı (130.000130.000 TL) - Ticari iskonto (13.00013.000 TL) + Nakliye (8.0008.000 TL) - İadeler (15.00015.000 TL) formülüyle bulunur.
2
Satılabilir mal maliyetinin hesaplanması
140.000140.000 TL
Dönem başı mal mevcudu (30.00030.000 TL) ile net alışların (110.000110.000 TL) toplamı, işletmenin elindeki toplam satılabilir mal tutarını verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) hesaplanması
90.00090.000 TL
Aralıklı envanterde STMM; satılabilir mal maliyetinden (140.000140.000 TL) dönem sonu stok maliyetinin (50.00050.000 TL) çıkarılmasıyla bulunur.
4
Stok değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
8.0008.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği; stokların maliyet bedeli (50.00050.000 TL) ile net gerçekleşebilir değeri (42.00042.000 TL) arasındaki olumsuz fark için karşılık ayrılır.

Key Concept

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme Karşılıkları

Practice More

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın bir sonraki dönem maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 469Question

İşletme, bir satıcıya olan 100.000100.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) borcuna karşılık, portföyünde kayıtlı bulunan 110.000110.000 TL nominal değerli bir alacak senedini ciro etmiştir. Aradaki 10.00010.000 TL'lik farkın vade farkından kaynaklandığı taraflarca kabul edilmiştir.

Buna göre, senedin ciro edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: "320 Satıcılar" hesabı 100.000100.000 TL ve "780 Finansman Giderleri" hesabı 10.00010.000 TL

Answer

Senedin ciro edilmesiyle borç kapandığı için "320 Satıcılar" hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır; oluşan vade farkı için "780 Finansman Giderleri" hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılır.
Senedin ciro edilmesi, mevcut bir ticari borcun eldeki bir alacak senedi ile ödenmesidir. Borç tutarı (100.000100.000 TL) ile devredilen senedin nominal değeri (110.000110.000 TL) arasındaki fark, işletmenin vadesinden önce yaptığı bu ödeme karşılığında katlandığı bir faiz/vade farkı gideridir. Bu nedenle "780 Finansman Giderleri" hesabı borçlandırılırken, senedin çıkışı "121 Alacak Senetleri" hesabının alacaklandırılmasıyla gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Kapatılacak borç tutarını belirle
100.000100.000 TL
İşletmenin satıcıya olan senetsiz borcu bu tutardadır.
2
Elden çıkarılan varlık değerini belirle
110.000110.000 TL
Ciro edilen alacak senedinin nominal değeri varlık çıkışı olarak kaydedilmelidir.
3
Vade farkını hesapla ve niteliğini belirle
10.00010.000 TL Gider
Daha düşük bir borcu kapatmak için daha yüksek değerli bir varlık devredilmesi işletme için finansman gideridir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 320 (100.000100.000), 780 (10.00010.000); Alacak: 121 (110.000110.000)
Borç azalışı ve gider artışı borçlandırılır; varlık azalışı alacaklandırılır.

Key Concept

Alacak Senetlerinin Ciro Edilmesi ve Vade Farkı Muhasebeleştirmesi
Estimated Time:1m 30s
Question 470Question

İşletmenin gün sonu kasa sayımında kasada 25.40025.400 TL nakit olduğu saptanmıştır. Aynı tarihte "100 Kasa" hesabının borç kalanı 24.20024.200 TL'dir. Yapılan incelemede, bir müşteriden nakit olarak tahsil edilen 1.2001.200 TL'nin yanlışlıkla "101 Alınan Çekler" hesabının borcuna kaydedildiği anlaşılmıştır. Buna göre, söz konusu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (Borç) 100 Kasa 1.200 / (Alacak) 101 Alınan Çekler 1.200

Answer

Düzeltme kaydı olarak 100 Kasa hesabı 1.2001.200 TL borçlandırılmalı, 101 Alınan Çekler hesabı ise 1.2001.200 TL alacaklandırılmalıdır.
İşletmenin kasasında fiilen bulunan nakit (25.40025.400 TL), kayıtlı nakit miktarından (24.20024.200 TL) daha fazladır. Bu fazlalığın nedeni, nakit olarak yapılan bir tahsilatın yanlışlıkla çek hesabına kaydedilmesidir. Doğru kayıt için kasa hesabının 1.2001.200 TL artırılması (borçlandırılması) ve çek hesabının 1.2001.200 TL azaltılması (alacaklandırılması) gerekir. Nedeni saptanan farklarda doğrudan düzeltme kaydı yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Kasa sayım farkının hesaplanması
25.40025.400 TL (Fiili) - 24.20024.200 TL (Kaydi) = 1.2001.200 TL (Kasa Fazlası)
İşletmenin elindeki nakit miktarı ile kayıtlarındaki miktar arasındaki farkın yönünü ve tutarını belirlemek için gereklidir.
2
Hatanın niteliğinin belirlenmesi
Nakit tahsilatın yanlışlıkla "101 Alınan Çekler" hesabına kaydedilmesi
Hatanın hangi hesapları etkilediğini anlamak için işlemin asıl niteliği analiz edilir.
3
Düzeltme kaydının oluşturulması
100 Kasa (Borç) / 101 Alınan Çekler (Alacak)
Kaydi olarak eksik görünen kasa mevcudunu artırmak ve hatalı olarak artırılan çek mevcudunu azaltmak için ters kayıt mantığı uygulanır.

Key Concept

Kasa Sayım ve Tesellüm İşlemleri ve Hata Düzeltme Kayıtları
Estimated Time:1m 30s
Question 471Question

İşletme, bir satıcıya olan 50.00050.000 TL tutarındaki ticari borcunu ödemek amacıyla çek düzenleyip teslim etmiştir. Yapılan muhasebe kaydında bu tutar yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabının alacağına kaydedilmiştir. Buna göre, söz konusu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (Borç) 102 Bankalar 50.00050.000 / (Alacak) 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) 50.00050.000

Answer

Hatalı alacaklandırılan 102 Bankalar hesabını düzeltmek için bu hesabı borçlandıran, asıl kaydedilmesi gereken 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabını ise alacaklandıran kayıt yapılmalıdır.
Düzeltme kayıtlarında temel mantık, hatalı yapılan işlemin tersiyle iptal edilmesi ve doğru işlemin kaydedilmesidir. Olayda 320 Satıcılar hesabı her iki durumda da borçlandırılacağı için borç tarafında bir hata yoktur. Hata, 103 yerine 102 hesabının alacaklandırılmasıdır. Bu nedenle 102 hesabı borçlandırılarak düzeltilmeli (iptal), 103 hesabı ise alacaklandırılarak doğru kayıt tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yapılan hatalı kaydı analiz et
Borç: 320 Satıcılar 50.00050.000 / Alacak: 102 Bankalar 50.00050.000
Soruda işlemin yanlışlıkla Bankalar hesabının alacağına kaydedildiği belirtilmiştir.
2
Olması gereken doğru kaydı belirle
Borç: 320 Satıcılar 50.00050.000 / Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) 50.00050.000
Çek düzenlenip verildiğinde '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri' hesabı alacaklandırılmalıdır.
3
Hatalı kayıttan doğru kayda geçiş için düzeltme kaydını oluştur
102 Bankalar (Borç) 50.00050.000 ve 103 Verilen Çekler (Alacak) 50.00050.000
102 hesabındaki hatalı azalışı iptal etmek için borç kaydı yapılırken, 103 hesabındaki eksik artışı (düzenleyici pasif karakter) sağlamak için alacak kaydı yapılır.

Key Concept

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabının kullanımı ve hatalı banka kayıtlarının düzeltilmesi

Hints

1
Düzeltme kaydı yaparken yanlış hesabı ters tarafa yazarak etkisini sıfırlamanız gerektiğini unutmayın.
2
Bankalar hesabındaki hatalı alacak kaydını (azalışı) nasıl yok edersiniz ve 103 hesabındaki eksik artışı nasıl sağlarsınız?
3
Hatalı kayıt: 320 (B) / 102 (A). Olması gereken: 320 (B) / 103 (A). Aradaki farkı kapatacak birleşmiş bir kayıt düşünün.

Practice More

Verilen çeklerin dönem sonunda bankadan tahsil edilmemiş olması durumunda bilançoda nasıl gösterilmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Önce yapılan yanlış kaydı tamamen ters çevirerek iptal edip (102 B / 320 A), ardından doğru kaydı (320 B / 103 A) yaparak iki adımda çözebilirsiniz. Bu iki kaydı birleştirdiğinizde net düzeltme kaydına ulaşırsınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 472Question

Bir işletme, birim liste fiyatı 200200 TL olan 500500 adet ticari malı kredili olarak satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında satıcı tarafından fatura üzerinden %5\%5 ticari iskonto uygulanmış, ayrıca malların işletmeye getirilmesi için 2.5002.500 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. Aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmede dönem sonunda yapılan fiziki sayımda depoda 100100 adet malın bulunduğu ve bu malların birim piyasa değerinin 180180 TL'ye düştüğü saptanmıştır. İşletme, değer düşüklüğü için karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" ve "Karşılık Ayrılması" kayıtlarındaki tutarlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 78.00078.000 TL ve 1.5001.500 TL

Answer

Satılan Ticari Mallar Maliyeti 78.00078.000 TL, ayrılacak karşılık tutarı ise 1.5001.500 TL'dir.
Ticari malların maliyet bedeli hesaplanırken alış fiyatından ticari iskontolar düşülür (200%5=190200 - \%5 = 190 TL) ve birim başına düşen nakliye gideri (2.500/500=52.500 / 500 = 5 TL) eklenerek birim maliyet 195195 TL olarak bulunur. Satılan 400400 adet malın maliyeti 78.00078.000 TL olarak hesaplanır. Dönem sonu stokta kalan 100100 adet malın piyasa değeri (180180 TL), maliyet bedelinin (195195 TL) altında olduğu için aradaki 1515 TL'lik fark ihtiyatlılık gereği karşılık gideri olarak kaydedilir (15×100=1.50015 \times 100 = 1.500 TL).

Step-by-Step Solution

1
Birim maliyetin hesaplanması
Birim Maliyet = 195195 TL
Ticari malların maliyeti; alış bedelinden ticari iskontoların düşülmesi ve alışla ilgili nakliye giderlerinin eklenmesiyle bulunur. [(200×0,95)+(2.500/500)]=190+5=195[(200 \times 0,95) + (2.500 / 500)] = 190 + 5 = 195 TL.
2
Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması
STMM = 78.00078.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde STMM, satılan miktar ile birim maliyetin çarpımıyla bulunur. Satılan miktar: 500100=400500 - 100 = 400 adet. STMM: 400×195=78.000400 \times 195 = 78.000 TL.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Karşılık Tutarı = 1.5001.500 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır. Birim başına düşüş: 195180=15195 - 180 = 15 TL. Toplam karşılık: 100 adet×15 TL=1.500100 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 1.500 TL.

Key Concept

Ticari malların maliyet bedelinin tespiti ve değer düşüklüğü karşılığı uygulaması.

Practice More

Sürekli envanter yöntemi kullanılsaydı satış anında yapılması gereken maliyet kaydını ve nakliye giderlerinin envanter hesapları üzerindeki etkisini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 473Question

İşletme, 31.12.202631.12.2026 tarihinde bankadan aldığı hesap özetini incelediğinde; bir müşterisi tarafından borcuna karşılık 8.5008.500 TL tutarında havale gönderildiğini, ayrıca bankanın bu işlem için 350350 TL tutarında bir hesap işletim ücreti kestiğini tespit etmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (Borç) 102102 BANKALAR 8.1508.150 / (Borç) 770770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 350350 / (Alacak) 120120 ALICILAR 8.5008.500

Answer

Banka hesabına net girişin (8.1508.150 TL) ve giderin (350350 TL) borç tarafa, tahsil edilen alacağın (8.5008.500 TL) ise alacak tarafa kaydedildiği yevmiye maddesi doğrudur.
Banka hesabına gelen havale bir varlık artışı olduğu için 102102 Bankalar hesabı borçlandırılır; ancak banka masrafı bu artışı azalttığı için net tutar (8.1508.150 TL) üzerinden kayıt yapılır. Kesilen 350350 TL, işletmenin faaliyetleri için katlandığı bir maliyet olduğundan 770770 Genel Yönetim Giderleri hesabında borç tarafa kaydedilir. Müşterinin borcunu ödemesi sonucu işletmenin alacağı azaldığı için 120120 Alıcılar hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Havale ve masraf tutarlarının net etkisinin belirlenmesi
Banka hesabına net giriş: 8.500350=8.1508.500 - 350 = 8.150 TL; Oluşan gider: 350350 TL.
Bankaya gelen tutar varlıkları artırırken, bankanın kestiği ücret işletme için bir maliyettir.
2
Alacak tutarının azalışının belirlenmesi
Alıcılar (120) hesabı 8.5008.500 TL alacaklandırılır.
Müşterinin borcuna karşılık gönderdiği tutar, işletmenin o müşteriden olan toplam alacağını azaltır.
3
Yevmiye kaydının birleştirilmesi
102 Bankalar (Borç) 8.1508.150, 770 Genel Yönetim Giderleri (Borç) 350350, 120 Alıcılar (Alacak) 8.5008.500.
Bilanço ve gider hesaplarının işleyiş kuralları gereği artışlar borçta, varlık azalışları alacakta izlenir.

Key Concept

Banka Ekstre Kayıtları ve Brüt Kayıt Esası

Hints

1
Bankaya gelen havale banka mevcudunu artırırken, kesilen masraf bu mevcudu azaltır.
2
Muhasebe kayıtlarında masraflar netleştirilmeden ayrı bir gider hesabında izlenmelidir.

Practice More

Bankadaki dövizli hesapların dönem sonu değerlemesinden doğan kur farkı kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 474Question

Aralıksız envanter yöntemini uygulayan bir işletme, birim liste fiyatı 100100 TL olan 2.0002.000 adet ticari malı %10\%10 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna taşınması için 10.00010.000 TL nakliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların 200200 adedi, istenilen nitelikte olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir. Dönem içerisinde bu malların 1.0001.000 adedi satılmıştır. Dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme işlemlerinde, stokta kalan malların birim net gerçekleşebilir değerinin 9090 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken 'Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 4.0004.000

Answer

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı 4.0004.000 TL'dir.
Doğru cevap olan tutar, işletmenin gerçek maliyet bedeli ile piyasadaki net gerçekleşebilir değeri arasındaki olumsuz farkı temsil eder. İşletme malları net 9595 TL'ye mal etmiştir (180.000180.000 TL mal bedeli + 10.00010.000 TL nakliye = 190.000190.000 TL / 2.0002.000 adet). Elinde kalan 800800 adet malın tanesi 9595 TL'den 76.00076.000 TL maliyete sahiptir. Piyasa değeri 72.00072.000 TL'ye (800×90800 \times 90) düştüğü için 4.0004.000 TL tutarında karşılık ayrılması ihtiyatlılık kavramının bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Net alış maliyetinin ve birim maliyetin hesaplanması
Birim Maliyet: 9595 TL
Liste fiyatından ticari iskonto düşülür (100×0,90=90100 \times 0,90 = 90 TL) ve üzerine birim nakliye gideri eklenir (10.000/2.000=510.000 / 2.000 = 5 TL). Toplam: 90+5=9590 + 5 = 95 TL.
2
İade ve satış sonrası kalan stok miktarının bulunması
800800 adet
Başlangıçtaki 2.0002.000 adetten 200200 adet iade ve 1.0001.000 adet satış düşüldüğünde depoda 800800 adet mal kalır.
3
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerin karşılaştırılması
Birim fark: 55 TL
Birim maliyet 9595 TL iken net gerçekleşebilir değer 9090 TL'dir. Değer düşüklüğü 9590=595 - 90 = 5 TL'dir.
4
Toplam karşılık tutarının hesaplanması
4.0004.000 TL
Kalan stok miktarı ile birim değer düşüklüğü çarpılır: 800 adet×5 TL=4.000 TL800 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 4.000 \text{ TL}.

Key Concept

Stokların Maliyet Bedeli ve Değerlemesi
Estimated Time:2m 30s
Question 475Question

X İşletmesi, fazla nakit mevcudunu değerlendirmek amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet (A) Anonim Şirketi hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Banka, bu satın alma işlemi sırasında %1\%1 oranında komisyon kesintisi yapmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmaları neticesinde, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin tanesi 4242 TL olduğu saptanmıştır. Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı ve ihtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 16.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken karşılık tutarı 16.000 TL'dir.
Hisse senetleri işletme kayıtlarına alış değeri olan 5050 TL üzerinden girer. Ödenen 1.0001.000 TL komisyon ise maliyete eklenmeyip gider olarak kaydedilir. Dönem sonunda borsa değeri 4242 TL'ye düştüğünde, hisse başına 88 TL (504250 - 42) değer kaybı oluşmuştur. Toplam 2.0002.000 adet hisse senedi için ayrılacak karşılık tutarı 2.000×8=16.0002.000 \times 8 = 16.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayın.
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Hisse senetlerinin işletmeye giriş değerini (maliyetini) belirlemek için gereklidir.
2
Komisyon giderini belirleyin ve muhasebeleşme şeklini teyit edin.
100.000×100.000 \times %1 = 1.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
3
Birim başına gerçekleşen değer düşüklüğünü saptayın.
5042=850 - 42 = 8 TL
Karşılık ayrılabilmesi için maliyet bedelinin borsa rayicinin üzerinde olması gerekir.
4
Toplam karşılık tutarını hesaplayın.
2.000×8=16.0002.000 \times 8 = 16.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, mevcut stoktaki tüm hisseler için toplam değer kaybı karşılık olarak ayrılmalıdır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde satın alma komisyonları doğrudan gider yazılır (653); değer düşüklüğü karşılığı ise maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Practice More

Karşılık ayrılan hisse senetleri daha sonra maliyetin üzerinde bir bedelle satılırsa, ayrılan karşılığın iptal kaydını (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 476Question

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yabancı paralı kasa işlemlerine ilişkin envanter verileri şu şekildedir:

Veri TürüDeğer
100100 Kasa Hesabı Borç Kalanı93.00093.000 TL (3.0003.000 USD, kayıt kuru 11 USD = 3131 TL)
Kasa Sayım Sonucu2.9002.900 USD
Dönem Sonu Değerleme Kuru11 USD = 3434 TL

Noksanlığın nedeni dönem sonu itibarıyla belirlenememiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı envanter ve değerleme kayıtları sonucunda "646646 Kambiyo Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 8.7008.700 TL

Answer

İşletmenin kambiyo kârı olarak kaydetmesi gereken tutar 8.7008.700 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, kasada fiilen bulunan 2.9002.900 USD'nin dönem sonu değerlemesinden kaynaklanmaktadır. İşletme önce 100100 USD'lik noksanlığı kayıt kuru üzerinden (3.1003.100 TL) hesaplardan çıkarır. Kalan 2.9002.900 USD tutarındaki bakiyeyi ise dönem sonu kuru olan 3434 TL'ye yükseltmek için her bir dolar başına 33 TL, toplamda 8.7008.700 TL kur kârı kaydeder.

Step-by-Step Solution

1
Kasa noksanlığı tutarının belirlenmesi ve kaydı
100100 USD (3.1003.100 TL) noksanlık
Sayım sonucunda tespit edilen 2.9002.900 USD ile defterdeki 3.0003.000 USD arasındaki fark, kayıt kuru (3131 TL) üzerinden "197197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına aktarılır.
2
Fiilen mevcut olan dövizlerin değerlemesi
8.7008.700 TL Kur Kârı
Kasada fiilen bulunan 2.9002.900 USD'nin değerleme tarihindeki kuru (3434 TL) ile kayıt kuru (3131 TL) arasındaki fark hesaplanır: 2.900×(3431)=8.7002.900 \times (34 - 31) = 8.700 TL.

Key Concept

Yabancı paralı hazır değerlerde değerleme, fiili sayım sonucunda elde bulunan miktar üzerinden yapılır.

Alternative Method

Toplam değerden (2.900×34=98.6002.900 \times 34 = 98.600 TL) noksanlık sonrası bakiye (2.900×31=89.9002.900 \times 31 = 89.900 TL) çıkarılarak da sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 477Question

İşletme, vadesi gelen 50.00050.000 TL nominal değerli bir alacak senedinin ödenmemesi üzerine noter kanalıyla protesto çekmiş ve 500500 TL protesto masrafını nakit olarak ödemiştir. Söz konusu alacak, protesto masrafı ile birlikte şüpheli hale geldiği için ilgili hesaba aktarılmıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı 50.50050.500 TL borçlandırılır.

Answer

"128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabının 50.50050.500 TL borçlandırıldığı seçenek doğrudur.
Şüpheli ticari alacaklar, işletmenin ticari faaliyetleri sonucu doğan ve vadesinde tahsil edilemeyip ödeme süresi geçmiş, protesto edilmiş veya hukuki sürece girmiş alacaklardır. Noter aracılığıyla yapılan protesto masrafları da bu alacağın tahsili için katlanılan ek bir maliyet olduğundan, ana para ile birleştirilerek toplam tutar üzerinden şüpheli alacak takibi yapılır. Bu nedenle 50.00050.000 TL senet tutarı ve 500500 TL nakit ödenen masraf toplamı olan 50.50050.500 TL, "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam şüpheli alacak tutarının belirlenmesi
50.00050.000 TL (Nominal) + 500500 TL (Protesto Gideri) = 50.50050.500 TL
VUK uyarınca alacağın tahsili için yapılan icra ve protesto masrafları alacağın aslına eklenir.
2
Alacak senedinin portföyden çıkarılması
"121 Alacak Senetleri" hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır.
Vadesi dolan ve şüpheli hale gelen senet, nominal değeri üzerinden aktiften çıkarılmalıdır.
3
Nakit ödemenin kaydedilmesi
"100 Kasa" hesabı 500500 TL alacaklandırılır.
Noter masrafı nakit ödendiği için varlık azalışı kaydedilir.
4
Şüpheli alacak kaydının tamamlanması
"128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı 50.50050.500 TL borçlandırılır.
Senedin aslı ve masrafı birleştirilerek şüpheli alacak takibine alınır.

Key Concept

Şüpheli hale gelen senetli alacaklarda protesto masraflarının alacak maliyetine eklenmesi.

Practice More

Şüpheli hale gelen bu alacak için dönem sonunda karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 478Question

İşletme, vadesi gelen 200.000200.000 TL nominal değerli ve 80.00080.000 TL'lik kısmı banka teminat mektubu ile güvence altına alınmış olan bir alacak senedini vadesinde tahsil edilemediği için banka aracılığıyla protesto ettirmiştir. Banka, 2.0002.000 TL tutarındaki protesto giderini işletmenin mevduat hesabından düşmüş; işletme de bu tutarı borçlu müşterinin hesabına borç kaydetmiştir. Söz konusu alacağın takibi sırasında borçludan 50.00050.000 TL nakden tahsil edilmiş, kalan bakiyenin tahsili için ise yasal yollara başvurulmuştur. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın karşılık ayrılabilecek kısmının tamamı için karşılık ayırmıştır.

Buna göre, işletmenin ayırması gereken karşılık tutarı ve bu işleme ait günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 72.00072.000 TL tutarında; "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlu, "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı alacaklı

Answer

72.00072.000 TL tutarında bir karşılık ayrılmalı ve "654 Karşılık Giderleri" borçlandırılırken "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" alacaklandırılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte hesaplama şu şekilde yapılmıştır: Öncelikle ana para olan 200.000200.000 TL'ye borçluya yansıtılan 2.0002.000 TL protesto masrafı eklenmiş ve toplam alacak 202.000202.000 TL'ye ulaşmıştır. Ardından tahsil edilen 50.00050.000 TL düşülerek dava konusu olan net bakiye 152.000152.000 TL olarak bulunmuştur. Bu bakiyenin 80.00080.000 TL'lik kısmı teminatlı olduğu için, karşılık ayrılabilecek riskli (teminatsız) kısım 72.00072.000 TL'dir (152.00080.000152.000 - 80.000). Muhasebe kaydında ise karşılık ayrılması bir gider olduğundan "654 Karşılık Giderleri" borçlanır, pasif karakterli düzenleyici hesap olan "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" ise alacaklanır.

Step-by-Step Solution

1
Protesto sonrası toplam alacak tutarının belirlenmesi
200.000+2.000=202.000200.000 + 2.000 = 202.000 TL
VUK ve muhasebe standartlarına göre, alacak için yapılan protesto ve icra masrafları borçluya yansıtılarak alacak bakiyesine eklenir.
2
Tahsilat sonrası kalan bakiyenin hesaplanması
202.00050.000=152.000202.000 - 50.000 = 152.000 TL
Dava açılmadan veya şüpheli duruma düşmeden önce yapılan tahsilatlar toplam alacak bakiyesini doğrudan azaltır.
3
Karşılık ayrılacak (teminatsız) tutarın tespiti
152.00080.000=72.000152.000 - 80.000 = 72.000 TL
İhtiyatlılık kavramı ve ilgili mevzuat uyarınca, sadece alacağın güvence (teminat) altına alınmamış kısmı için karşılık ayrılabilir.
4
Muhasebe kaydının oluşturulması
654 Karşılık Giderleri (B) 72.00072.000 / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (A) 72.00072.000
Karşılık ayırma işlemi bir gider kalemidir (654) ve aktifteki bir eksi hesapla (129) izlenir.

Key Concept

Teminatlı alacaklarda şüpheli alacak karşılığı hesaplama mantığı

Hints

1
Karşılık ayrılacak tutarı bulurken sadece 'riskli' (teminatsız) bakiyeyi baz almalısınız.
2
Protesto masrafı işletmenin bir gideri değil, borçludan olan alacağının bir parçasıdır. Önce toplam alacağı güncelleyip sonra tahsilatı düşmelisiniz.
3
Sırasıyla: (Ana Para + Protesto Masrafı) - Tahsilat = Toplam Bakiye. Ardından: Toplam Bakiye - Teminat Tutarı = Karşılık Tutarı.

Practice More

Şüpheli hale gelen bu alacağın ilerleyen dönemde tamamen tahsil edilmesi veya tamamen değersiz hale gelmesi durumunda yapılacak kayıtları çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 30s
Question 479Question

İşletme, geçici nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla 11 Aralık 20252025 tarihinde bir banka aracılığıyla 300.000300.000 TL tutarında, 6060 gün vadeli ve yıllık %24\%24 faiz oranlı repo (geri alım vaadiyle satış) işlemi yapmıştır. Vade sonu 3030 Ocak 20262026 tarihidir. İşletme, dönemsellik kavramı gereğince 3131 Aralık 20252025 tarihinde faiz tahakkuk kaydı yapacaktır.

Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir? (İşlemlerde 11 ay 3030 gün, 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Show answer & explanation

Answer: 181 Gelir Tahakkukları hesabı 6.0006.000 TL

Answer

Dönemsellik kavramı uyarınca Aralık ayına isabet eden 3030 günlük faiz tutarı olan 6.0006.000 TL, '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Repo işlemlerinde, vade sonu bir sonraki yıla sarkan durumlarda cari yıla ait faiz getirisi hesaplanmalı ve '181 Gelir Tahakkukları' hesabı borçlandırılarak '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilmelidir. 11 Aralık - 3131 Aralık arası 3030 gün olduğu için 6.0006.000 TL faiz tahakkuk ettirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam faiz tutarını hesapla
300.000×0,24×(60/360)=12.000300.000 \times 0,24 \times (60/360) = 12.000 TL
Repo işleminin vade sonundaki toplam getirisini belirlemek için.
2
Cari döneme (2025 yılına) ait gün sayısını belirle
11 Aralık - 3131 Aralık arası = 3030 gün
Dönemsellik kavramı gereği sadece bu döneme ait gelirin kaydedilmesi gerektiği için.
3
Cari dönem faiz tutarını hesapla
300.000×0,24×(30/360)=6.000300.000 \times 0,24 \times (30/360) = 6.000 TL
2025 yılı gelir tablosuna aktarılacak faiz gelirini bulmak için.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 181 Gelir Tahakkukları 6.0006.000 TL / Alacak: 642 Faiz Gelirleri 6.0006.000 TL
Tahsil edilmemiş ancak kazanılmış geliri kaydetmek için.

Key Concept

Dönemsellik ve Menkul Kıymet Gelir Tahakkuku

Hints

1
Repo işlemlerinde faiz, vadeye göre gün bazlı hesaplanır ve dönemsellik ilkesi gereği her yıla kendi payı düşer.
2
11 Aralık'tan 3131 Aralık'a kadar geçen sürenin (3030 gün) toplam vadedeki (6060 gün) oranına dikkat edin.
3
300.000×0,24300.000 \times 0,24 yıllık faizdir; bunu aylık veya günlük bazda 3030 güne indirgeyin ve tahsilat yapılmadığı için kullanılacak geçici hesabı hatırlayın.

Practice More

Vade sonu olan 3030 Ocak 20262026 tarihinde yapılacak tahsilat kaydını ve o yıla düşen faiz gelirini hesaplamayı deneyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 480Question

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin dönem sonu stok hareketlerine ve envanter bilgilerine ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem / BilgiTutar (TL)
Dönem başı ticari mallar mevcudu150.000150.000
Dönem içi alışlar600.000600.000
Alış giderleri (nakliye ve sigorta)20.00020.000
Dönem sonu fiziki stok sayımı180.000180.000

İşletme, satın aldığı mallardan 25.00025.000 TL'lik kısmını satıcıya iade etmiş; ancak bu işlemi yanlışlıkla "Satış İadeleri" hesabının borcuna kaydetmiştir. Ayrıca sayılan malların 30.00030.000 TL'lik kısmının piyasa değerinin 20.00020.000 TL'ye düştüğü belirlenmiş ve bu tutar için karşılık ayrılmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu itibarıyla hesaplayacağı "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 565.000565.000

Answer

İşletmenin Satılan Ticari Mallar Maliyeti 565.000565.000 TL'dir.
Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesaplanırken öncelikle net alışlar bulunmalıdır. Brüt alışlara (600.000600.000) alış giderleri (20.00020.000) eklenir ve hatalı şekilde başka hesaba kaydedilen alış iadeleri (25.00025.000) düşülür; böylece net alışlar 595.000595.000 TL olur. Dönem başı stok (150.000150.000) ile bu tutar toplandığında satışa hazır mal maliyeti 745.000745.000 TL olarak bulunur. Bu toplamdan dönem sonu fiziki stok mevcudu (180.000180.000) çıkarıldığında STMM 565.000565.000 TL olarak hesaplanır. Stok değer düşüklüğü için ayrılan karşılık maliyet hesabına dahil edilmez.

Step-by-Step Solution

1
Net alış tutarının belirlenmesi
Net Alışlar = 600.000+20.00025.000=595.000600.000 + 20.000 - 25.000 = 595.000 TL
Alış giderleri maliyete eklenmeli, alış iadeleri ise maliyetten düşülmelidir. Hatalı hesap kaydı (satış iadesi olarak kaydedilmesi) maliyet hesaplaması sırasında düzeltilmelidir.
2
Satışa hazır mal maliyetinin (SHMM) hesaplanması
SHMM = 150.000+595.000=745.000150.000 + 595.000 = 745.000 TL
Dönem başı stok ile dönem içi net alışların toplamı, işletmenin satabileceği maksimum mal tutarını verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması
STMM = 745.000180.000=565.000745.000 - 180.000 = 565.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde STMM; satışa hazır mal maliyetinden dönem sonu fiziki stok tutarının çıkarılmasıyla bulunur.
4
Değer düşüklüğü karşılığının değerlendirilmesi
STMM etkilenmez.
İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan stok değer düşüklüğü karşılığı (654 Karşılık Giderleri), bir faaliyet gideri niteliğindedir ve STMM (621) hesabını doğrudan etkilemez.

Key Concept

Aralıklı envanter yönteminde maliyet hesaplama ve stok maliyet unsurları

Hints

1
Aralıklı envanterde maliyeti bulmak için 'Dönem Başı Stok + Dönem İçi Net Alışlar - Dönem Sonu Stok' formülünü hatırlayınız.
2
Net alışları hesaplarken, yanlışlıkla başka hesaba kaydedilen iadeleri de maliyetten düşmeyi unutmayınız.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığı (654), STMM hesabının (621) bir parçası mıdır yoksa ayrı bir gider kalemi midir?

Practice More

Stok değer düşüklüğü karşılığının dönem sonunda ayrılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydını ve bu kaydın bilanço üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternative Method

Ticari Mallar (153) hesabının borç kalanını (150.000+600.000+20.000=770.000150.000 + 600.000 + 20.000 = 770.000) bulup, ardından gerçekleşen iadeleri düşerek net borç toplamına (745.000745.000) ulaşabilir ve buradan dönem sonu stoğu çıkararak sonuca gidebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 24 / 34Next
Dönen Varlıklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 24 | Examkin