Dönen Varlıklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 30

Question 581Question →

İşletme, $1$ Aralık $2025$ tarihinde özel bir firma ile $3$ ay süreli bir teknik destek ve bakım hizmeti sözleşmesi imzalamıştır. Toplam $60.000$ TL (KDV hariç) tutarındaki hizmet bedeli, hizmet süresinin tamamlanacağı $28$ Şubat $2026$ tarihinde tek seferde tahsil edilecektir. Dönemsellik ilkesi ve tahakkuk esası gereğince, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

181 GELİR TAHAKKUKLARI: 20.000 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 20.000 (Alacaklı)

181 GELİR TAHAKKUKLARI: 60.000 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 60.000 (Alacaklı)

180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER: 20.000 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 20.000 (Alacaklı)

600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 20.000 (Borçlu) / 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER: 20.000 (Alacaklı)

181 GELİR TAHAKKUKLARI: 40.000 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 40.000 (Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 181 GELİR TAHAKKUKLARI: 20.000 (Borçlu) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR: 20.000 (Alacaklı)

Answer

İşletme, 2025 yılının Aralık ayında verdiği 1 aylık hizmetin bedeli olan

20.000

TL'yi '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna ve '600 Yurtiçi Satışlar' hesabının alacağına kaydetmelidir.

Dönemsellik ilkesine göre gelir ve giderler tahakkuk ettikleri dönemde muhasebeleştirilir. İşletme Aralık ayında hizmeti sunarak geliri hak etmiştir (tahakkuk). Ancak bedel Şubat 2026'da tahsil edileceğinden, 2025 yılı sonundaki envanter işlemlerinde bu 1 aylık tutar (

20.000

TL) '181 Gelir Tahakkukları' hesabına borç, ilgili gelir hesabına alacak kaydedilerek döneme ait gelir tablosuna yansıtılır.

Step-by-Step Solution

1

Aylık hizmet bedelini hesaplayın.

60.000 / 3 = 20.000

TL/ay

Sözleşme bedeli 3 aylık süreyi kapsadığı için her aya düşen pay belirlenmelidir.

2

2025 yılına ait olan (cari dönem) payı belirleyin.

1 ay (Aralık) =

20.000

TL

Dönemsellik ilkesi uyarınca sadece 2025 yılında sunulan hizmetin geliri bu döneme kaydedilebilir.

3

Uygun muhasebe hesaplarını seçin ve kaydı yapın.

181 Gelir Tahakkukları (B) / 600 Yurtiçi Satışlar (A)

Gelir gerçekleşmiş (hizmet sunulmuş) ancak tahsilat henüz yapılmadığı için '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılır.

Key Concept

Dönemsellik ilkesi gereği, gelirin gerçekleştiği ancak henüz tahsil edilebilir hale gelmediği durumlarda ilgili döneme ait kısmın '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılarak kayda alınması gerekir.

Practice More

Gider tahakkukları (381) ile gelir tahakkukları (181) arasındaki farkı pekiştirmek için benzer bir senaryoyu bir gider kalemi (örneğin elektrik veya kira gideri) üzerinden inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Hizmet bedeli 3 aylık bir süreyi kapsadığı için, doğrusal bir dağılım varsayımıyla her aya düşen pay eşit kabul edilir. 2025 yılına sadece takvim yılı içindeki günler/aylar yansıtılmalıdır.

Estimated Time:1m 30s

Question 582Question →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sonucunda ticari mallar hesabında $8.000$ TL tutarında bir noksanlık tespit edilmiş ve bu tutar "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına kaydedilmiştir. $20.01.2026$ tarihinde yapılan incelemeler sonucunda, bu noksanlığın $3.000$ TL'lik kısmının depo sorumlusunun hatasından kaynaklandığı ve personelden tahsil edileceği, kalan $5.000$ TL'lik kısmın ise nedeninin belirlenemediği ve zarar yazılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Buna göre, $20.01.2026$ tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

135 PERSONELDEN ALACAKLAR:

3.000

/ 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR:

5.000

(BORÇ) - 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI:

8.000

(ALACAK)

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR:

8.000

(BORÇ) - 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI:

8.000

(ALACAK)

335 PERSONELE BORÇLAR:

3.000

/ 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR:

5.000

(BORÇ) - 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI:

8.000

(ALACAK)

135 PERSONELDEN ALACAKLAR:

3.000

/ 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR:

5.000

(BORÇ) - 153 TİCARİ MALLAR:

8.000

(ALACAK)

196 PERSONEL AVANSLARI:

3.000

/ 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR:

5.000

(BORÇ) - 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI:

8.000

(ALACAK)

Show answer & explanation

Answer: 135 PERSONELDEN ALACAKLAR: $3.000$ / 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR: $5.000$ (BORÇ) - 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI: $8.000$ (ALACAK)

Answer

Noksanlığın personel sorumluluğundaki

3.000

TL'lik kısmı için '135 Personelden Alacaklar' hesabı, nedeni bulunamayan

5.000

TL'lik kısmı için ise '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabı borçlandırılırken; noksanlığın geçici olarak izlendiği '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı

8.000

TL alacaklandırılarak kapatılmalıdır.

Doğru yevmiye kaydı, noksanlığın kaynağına göre varlık ve gider hesaplarını borçlandırırken geçici hesabı kapatmalıdır. Personelin kusuru nedeniyle doğan alacak '135 Personelden Alacaklar' hesabında, nedeni belirlenemeyen kayıp ise '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabında izlenir. Alacak tarafında ise noksanlığın kaydedildiği '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı kapatılarak işlem tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1

Kapatılacak geçici hesabın belirlenmesi

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı alacaklandırılır.

Envanterde tespit edilen noksanlıklar geçici olarak 197 hesabında izlenir, neden belirlendiğinde bu hesap kapatılır.

2

Personel sorumluluğunun kaydedilmesi

135 Personelden Alacaklar hesabına

3.000

TL borç kaydedilir.

Depo sorumlusunun hatası sonucu oluşan noksanlık işletme için bir alacak niteliğindedir.

3

Belirlenemeyen noksanlık tutarının giderleştirilmesi

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına

5.000

TL borç kaydedilir.

Nedeni belirlenemeyen sayım noksanları dönem sonunda veya inceleme bitiminde zarar olarak kaydedilir.

Key Concept

Sayım ve Tesellüm Noksanlarının Çözümlenmesi

Alternative Method

Önce noksanlığın tamamının personele yüklendiği varsayılıp sonra bir kısmının kabul edilmediği bir senaryo gibi düşünülebilir, ancak MSUGT uyarınca en doğru yaklaşım nedenlerin belirlendiği anda doğrudan ilgili hesaplara aktarılmasıdır.

Estimated Time:1m 30s

Question 583Question →

İşletme, $\%20$ KDV hariç $150.000$ TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malın işletmeye getirilmesi sürecinde ortaya çıkan $3.000$ TL nakliye ve $2.000$ TL sigorta gideri işletme tarafından peşin olarak ödenmiştir. Teslim alınan malların $\%10$ 'u istenilen özelliklere sahip olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiş; kalan mal bedeli üzerinden ise satıcı işletmeye $\%5$ oranında alış iskontosu uygulamıştır.

Bu işlemlerin ardından "153 Ticari Mallar" hesabında meydana gelen net artış (net alış maliyeti) kaç TL'dir?

133.250

128.250

132.500

140.000

148.250

Show answer & explanation

Answer: $133.250$

Answer

Yapılan hesaplamalar sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabındaki net artış

133.250

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, alış bedeline (

150.000

) nakliye (

3.000

) ve sigorta (

2.000

) giderlerinin eklenmesi, ardından iade edilen kısmın (

15.000

) ve kalan tutar üzerinden hesaplanan iskontonun (

6.750

) çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Bu yaklaşım, maliyet esası kavramına tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1

Başlangıç alış bedelini ve maliyete eklenecek giderleri belirle

150.000 + 3.000 + 2.000 = 155.000

TL

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre malın alış bedeli ile malı stoklara alana kadar yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine eklenir.

2

Alış iadesini hesapla ve toplamdan düş

150.000 \times \%10 = 15.000

TL; Yeni bakiye:

155.000 - 15.000 = 140.000

TL

İade edilen mallar işletmeden çıktığı için stok maliyetini azaltır.

3

Kalan mal bedeli üzerinden alış iskontosunu hesapla

150.000 - 15.000 = 135.000

TL (Kalan mal);

135.000 \times \%5 = 6.750

TL

İskonto, iadeden sonra kalan gerçek mal bedeli üzerinden hesaplanmalıdır.

4

Net artışı (Net maliyeti) hesapla

140.000 - 6.750 = 133.250

TL

Tüm artırıcı ve azaltıcı unsurlar netleştirilerek hesabın borç kalanındaki net değişim bulunur.

Key Concept

Stok Maliyet Unsurları (Alış Maliyeti)

Hints

1

Malın depoya ulaşana kadar yapılan tüm masrafları ana bedele ekleyerek işe başlayın.

2

İskontoyu hesaplarken, iade edilen mallar için artık borcunuzun kalmadığını unutmayın.

3

Net artış = (Alış Bedeli + Ek Giderler) - (İadeler + İskontolar) formülünü uygulayın.

Practice More

Benzer bir soruda KDV tutarlarının mal bedeline dahil edilip edilmeyeceğini (191 hesabı) test eden bir senaryo çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 584Question →

Bir ticari işletmenin stok hareketlerine ilişkin dönem sonu mizan ve envanter bilgileri aşağıda sunulmuştur:

İşlem	Tutar (TL)
Dönem Başı Mal Stoku	$50.000$
Dönem İçi Alışlar	$120.000$
Alış Nakliye Giderleri	$4.000$
Alıştan İadeler	$8.000$
Alış iskontoları	$6.000$
Dönem Sonu Mal Stoku	$45.000$

İşletme aralıklı envanter yöntemini uyguladığına göre, dönem sonu itibarıyla Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) kaç TL olarak hesaplanmalıdır?

115.000

111.000

129.000

123.000

143.000

Show answer & explanation

Answer: $115.000$

Answer

İşletmenin Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM)

115.000

TL'dir.

Net alışlar hesaplanırken Brüt Alışlara (

120.000

TL) nakliye giderleri (

4.000

TL) eklenmiş, iadeler (

8.000

TL) ve iskontolar (

6.000

TL) düşülerek

110.000

TL sonucuna ulaşılmıştır. Bu tutara Dönem Başı Stok (

50.000

TL) eklendiğinde Satışa Hazır Mal Maliyeti

160.000

TL olur. Dönem Sonu Stok (

45.000

TL) bu toplamdan çıkarıldığında ise maliyet

115.000

TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1

Net Alışların hesaplanması

120.000 + 4.000 - 8.000 - 6.000 = 110.000

TL

Alış maliyetine alış giderleri eklenir; alıştan iadeler ve iskontolar ise maliyetten düşülür.

2

Satışa Hazır Mal Maliyetinin hesaplanması

50.000 + 110.000 = 160.000

TL

Dönem başı stok ile dönem içi net alışların toplamı, işletmenin dönem boyunca satabileceği toplam mal mevcudunu verir.

3

Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) bulunması

160.000 - 45.000 = 115.000

TL

Aralıklı envanter yönteminde, satışa hazır mal maliyetinden dönem sonu fiili stok mevcudu çıkarılarak satılan malların maliyetine ulaşılır.

Key Concept

Aralıklı envanter yönteminde STMM; Dönem Başı Stok + Net Alışlar - Dönem Sonu Stok formülüyle hesaplanır.

Hints

1

Öncelikle '153 Ticari Mallar' hesabının dönem sonu mizan bakiyesini (Satışa Hazır Mal Maliyeti) bulmalısınız.

2

Net alış tutarını hesaplarken nakliye giderlerini eklemeyi, iade ve iskontoları çıkarmayı unutmayın.

3

STMM = (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Alışlar + Alış Giderleri - Alış İadeleri - Alış İskontoları) - Dönem Sonu Stok

Practice More

Aynı verilerle aralıksız envanter yöntemi kullanılsaydı ve dönem içinde satış yapılsaydı, her satış anında maliyet kaydı yapılması gerekeceğini unutmayın.

Estimated Time:1m 30s

Question 585Question →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin stok hareketlerine ilişkin veriler şöyledir:

İşlem	Miktar (Adet)	Birim Maliyet (TL)
Dönem Başı Stok	$2.000$	$10$
1. Alış	$3.000$	$12$
Alış İadesi (1. Alıştan)	$500$	$12$
2. Alış	$2.500$	$14$

Dönem sonunda yapılan fiziki sayımda depoda $2.000$ adet mal bulunduğu tespit edilmiştir.

İşletme stok değerlemesinde FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) yöntemini kullandığına göre, Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

57.000

63.000

65.000

28.000

53.000

Show answer & explanation

Answer: $57.000$

Answer

57.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

FIFO yöntemi uygulandığında, dönem sonu stokta kalan

2.000

adet malın en son alınan

2.500

adetlik kafileden (birim maliyeti

14

TL olan) kaldığı kabul edilir. Bu durumda dönem sonu stok değeri

2.000 \times 14 = 28.000

TL olur. İşletmenin elindeki toplam mal maliyeti ise dönem başı stok (

20.000

TL), net 1. alış (

30.000

TL) ve 2. alış (

35.000

TL) toplamı olan

85.000

TL'dir. Aradaki fark olan

57.000

TL satılan malların maliyetini gösterir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam satılabilir mal miktarını ve net maliyetini hesaplayınız.

Miktar:

2.000 + (3.000 - 500) + 2.500 = 7.000

adet. Maliyet:

(2.000 \times 10) + (2.500 \times 12) + (2.500 \times 14) = 20.000 + 30.000 + 35.000 = 85.000

TL.

STMM hesaplaması için öncelikle eldeki tüm malların toplam maliyeti bulunmalıdır.

2

FIFO yöntemine göre dönem sonu stok değerini hesaplayınız.

2.000

adet

\times 14

TL =

28.000

TL.

FIFO yönteminde depoda kalan malların en son satın alınan mallardan (2. alış kafilesi) olduğu varsayılır.

3

Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) formülünü uygulayınız.

85.000

TL (Toplam) -

28.000

TL (Kalan) =

57.000

TL.

Aralıklı envanter sisteminde STMM, satılabilir mal maliyetinden dönem sonu stok değerinin çıkarılmasıyla bulunur.

Key Concept

Aralıklı Envanter ve FIFO Yöntemi

Hints

1

Önce işletmenin elindeki toplam 'Satılabilir Mal Maliyeti'ni, iadeleri dikkate alarak hesaplayın.

2

FIFO yönteminde kalan stok, en son alınan mallardan oluşur.

2.000

adetlik stoğu en güncel maliyetle değerleyin.

3

STMM = (Dönem Başı Stok + Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok formülünü kullanın.

Practice More

Aynı verilerle 'Ağırlıklı Ortalama Maliyet' yöntemini kullanarak STMM hesaplaması yapmayı deneyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 586Question →

İşletme, $1$ Aralık $2025$ tarihinde bir başka firma ile $3$ ay süreli bir aracılık (komisyon) sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmeye göre işletme, toplam $45.000$ TL tutarındaki komisyon bedelini hizmetin tamamlanacağı $1$ Mart $2026$ tarihinde nakden tahsil edecektir. Dönemsellik esası gereği işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilecektir.)

Borçlu: 181 GELİR TAHAKKUKLARI

15.000

/ Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ

15.000

Borçlu: 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER

15.000

/ Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ

15.000

Tahsilat henüz gerçekleşmediği için

31.12.2025

tarihinde herhangi bir kayıt yapılmaz.

Borçlu: 181 GELİR TAHAKKUKLARI

45.000

/ Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ

45.000

Borçlu: 100 KASA

15.000

/ Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ

15.000

Show answer & explanation

Answer: Borçlu: 181 GELİR TAHAKKUKLARI $15.000$ / Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ $15.000$

Answer

Borçlu: 181 GELİR TAHAKKUKLARI

15.000

/ Alacaklı: 643 KOMİSYON GELİRLERİ

15.000

İşletme Aralık ayında hizmeti sunmuş ve aylık

15.000

TL geliri hak etmiştir. Ancak bu tutar henüz tahsil edilmediği ve faturası düzenlenmediği için aktif karakterli bir hesap olan '181 Gelir Tahakkukları' hesabında izlenmeli ve aynı tutar '643 Komisyon Gelirleri' hesabına alacak kaydedilerek dönemin geliri haline getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam komisyon tutarının aylık bedelini hesapla

45.000 \text{ TL} / 3 \text{ ay} = 15.000 \text{ TL/ay}

Dönemsellik esası gereği gelirin aylara dağıtılması gerekir.

2

Cari döneme (2025) ait olan süreyi belirle

1 \text{ Aralık} - 31 \text{ Aralık} = 1 \text{ ay}

Gelir tablosu ilkeleri uyarınca sadece bu döneme ait gelirler kaydedilmelidir.

3

Tahakkuk eden ancak henüz belgesi düzenlenmemiş geliri kaydet

15.000 \text{ TL}

tutarında gelir kaydı

Hizmet sunulmuş ve gelir hak edilmiş ancak tahsilat ileri bir tarihte yapılacaktır.

Key Concept

Dönemsellik Kavramı ve Gelir Tahakkuku Mantığı

Hints

1

Sözleşme 3 aylık olsa da, 2025 yılı sonuna kadar sadece Aralık ayı geçmiştir.

2

Tahsilatın Mart 2026'da yapılacak olması, Aralık ayında hak edilen gelirin kaydedilmesine engel değildir.

3

Gelirin hak edildiği ancak tahsil edilmediği durumlarda kullanılan dönen varlık hesabını hatırlayın (181).

Practice More

Aynı işlemin 1 Mart 2026 tarihindeki tahsilat kaydını ve 2026 yılına sarkan gelirlerin nasıl kapatılacağını inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 587Question →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sonucunda "Hazır Değerler" grubu ile ilişkilendirilebilecek aşağıdaki unsurlar tespit edilmiştir:

Unsur	Tutar ( $TL$ )
Kasa Mevcudu (Nakit)	$30.000$
Vadesi Gelmiş Devlet Tahvili Faiz Kuponları	$5.000$
Henüz Tahsil Edilmemiş Kredi Kartı Slipleri	$15.000$
İşletme Adına Düzenlenmiş Posta Pulları	$2.500$
Portföydeki İleri Vadeli Müşteri Çekleri	$10.000$

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı (THP) ve muhasebenin temel kavramları çerçevesinde yapılacak sınıflamada "108 Diğer Hazır Değerler" hesabının borç kalanı kaç $TL$ olmalıdır?

15.000

20.000

22.500

32.500

52.500

Show answer & explanation

Answer: $22.500$

Answer

İşletmenin 108 Diğer Hazır Değerler hesabında raporlaması gereken tutar

22.500

TL

’dir.

Doğru cevap olan

22.500

TL

, Tekdüzen Hesap Planı'na göre 108 Diğer Hazır Değerler hesabının içeriğini tam olarak yansıtmaktadır. Bu hesap; vadesi gelmiş kuponları, henüz tahsil edilmemiş kredi kartı sliplerini ve posta pulları gibi nakit benzeri değerleri kapsar. İşlemde verilen

5.000

TL

kupon,

15.000

TL

slip ve

2.500

TL

posta pulu toplandığında bu rakama ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

"108 Diğer Hazır Değerler" hesabına dahil edilecek unsurların belirlenmesi

Vadesi gelmiş kuponlar (

5.000

TL

), Kredi kartı slipleri (

15.000

TL

) ve Posta pulları (

2.500

TL

)

Bu unsurlar nakit benzeri nitelikte olup doğrudan 100, 101 veya 102 hesaplarına girmediği için 108 hesabında izlenir.

2

Belirlenen unsurların toplamının hesaplanması

5.000 + 15.000 + 2.500 = 22.500

TL

Hesabın toplam borç kalanını bulmak için alt unsurlar toplanır.

3

Kapsam dışı kalemlerin ayrıştırılması

Kasa mevcudu (

30.000

TL

) ve İleri vadeli çekler (

10.000

TL

)

Kasa mevcudu '100 Kasa' hesabında izlenir; ileri vadeli çekler ise özün önceliği kavramı gereği dönem sonunda '121 Alacak Senetleri' hesabına aktarılır.

Key Concept

108 Diğer Hazır Değerler Hesabının Kapsamı

Hints

1

Her hazır değer unsuru aynı hesapta izlenmez. 100, 101, 102 ve 108 hesaplarının farklarını hatırlayın.

2

İleri vadeli çeklerin muhasebenin 'Özün Önceliği' kavramı gereği bilanço tarihinde nerede raporlandığını düşünün.

3

Posta pulları, tahsil edilecek slipler ve vadesi gelmiş kuponlar 'Diğer Hazır Değerler' hesabının tipik alt kalemleridir.

Practice More

İleri vadeli çeklerin dönem sonundaki reeskont ve sınıflandırma işlemlerini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 588Question →

İşletme, önceki dönemde $20.000$ TL maliyet bedeli ile satın aldığı ve dönem sonunda $3.000$ TL değer düşüklüğü karşılığı ayırdığı hisse senetlerinin tamamını, $2026$ yılı Mart ayında $18.500$ TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satış işlemi sırasında ayrıca $200$ TL komisyon bankadan ödenmiştir.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

1.500

TL alacaklandırılır.

"655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı

1.500

TL borçlandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

17.000

TL alacaklandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

20.200

TL alacaklandırılır.

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

1.300

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı $1.500$ TL alacaklandırılır.

Answer

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının

1.500

TL alacaklandırılması doğrudur.

Satış işlemi sonucunda elde edilen tutar (

18.500

TL), hisse senetlerinin net defter değerinden (

17.000

TL) fazla olduğu için

1.500

TL'lik bir kâr oluşmuştur. Menkul kıymetler için önceden karşılık ayrılmışsa, oluşan kâr bu karşılık tutarını aşmadığı sürece '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir. Bu nedenle doğru ifade, söz konusu hesabın

1.500

TL alacaklandırılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1

Net defter değerini hesapla

20.000

TL (Maliyet) -

3.000

TL (Karşılık) =

17.000

TL

Satış kârı veya zararını belirlemek için varlığın bilançodaki net değeri esas alınır.

2

Satış sonucunu belirle

18.500

TL (Satış Fiyatı) -

17.000

TL (Net Değer) =

1.500

TL Kâr

Varlık, kayıtlı net değerinden daha yüksek bir bedelle satılmıştır.

3

Karşılık iptali ve komisyon kaydını yap

119 hesabı

3.000

TL borçlandırılır;

1.500

TL'si kâr (644),

1.500

TL'si ise maliyeti dengelemek için kullanılır. Komisyon (

200

TL) ise 653 hesabına borç yazılır.

Tekdüzen hesap planına göre menkul kıymet satışındaki komisyonlar doğrudan gider, ayrılan karşılığın fazlası ise gelir kaydedilir.

Key Concept

Menkul kıymet satışında, satış bedeli ile net defter değeri (Maliyet - Karşılık) arasındaki fark; eğer kâr ise öncelikle ayrılan karşılık tutarı kadar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına, aşan kısım varsa '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına alacak kaydedilir. Satış sırasında ödenen komisyonlar ise maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabında borç olarak izlenir.

Hints

1

Önce hisse senetlerinin net defter değerini (Maliyet - Karşılık) bulun.

2

Satış fiyatı net değerden yüksekse kâr, düşükse zarar vardır; karşılık varsa kâr öncelikle karşılık iptali olarak kaydedilir.

3

Ödenen komisyon tutarı 110 hesabına değil, 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilmelidir.

Practice More

Karşılık tutarının satış kârından daha küçük olduğu (örneğin kârın 5.000 TL olduğu) bir senaryoda 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 589Question →

İşletme, vadesi dolan $25.000$ TL nominal değerli bir alacak senedinin borçlu tarafından ödenememesi üzerine senet için $250$ TL protesto gideri ödemiş ve senedi protesto ettirmiştir. Daha sonra borçlu ile varılan mutabakat neticesinde; protesto gideri ve $1.250$ TL tutarındaki gecikme faizi de anaparaya eklenerek yeni bir senet alınmış, eski senet ise iptal edilmiştir.

Buna göre, yeni senedin alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

121 Alacak Senetleri hesabı

26.500

TL borçlandırılır.

642 Faiz Gelirleri hesabı

1.500

TL alacaklandırılır.

120 Alıcılar hesabı

26.500

TL borçlandırılır.

121 Alacak Senetleri hesabı

25.000

TL alacaklandırılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

250

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 121 Alacak Senetleri hesabı $26.500$ TL borçlandırılır.

Answer

Yeni senedin toplam değeri olan

26.500

TL tutarında 121 Alacak Senetleri hesabının borçlandırılması gerekir.

İşletme, protesto masrafını ödediğinde bu tutarı borçlunun hesabına borç kaydederek alacağına ekler. Yeni senet alınırken; eski senedin bedeli, ödenen masraf ve eklenen gecikme faizi toplanarak yeni senedin değerini oluşturur. Bu durumda

25.000 + 250 + 1.250 = 26.500

TL tutarında yeni bir Alacak Senedi varlığı doğar ve hesap borçlandırılır.

Step-by-Step Solution

1

Eski senedin ve protesto giderinin toplam değerini hesapla.

25.000

(Nominal) +

250

(Gider) =

25.250

TL.

Protesto edilen senet masraflarıyla birlikte borçlunun hesabına (veya protestolu senetler hesabına) yüklenir.

2

Yeni senedin toplam nominal değerini hesapla.

25.250

+

1.250

(Faiz) =

26.500

TL.

Yeni senet, tüm alacak unsurlarının toplamı üzerinden düzenlenmiştir.

3

Yevmiye kaydını oluştur.

Borç: 121 Alacak Senetleri (

26.500

); Alacak: 121 Alacak Senetleri/Protestolu (

25.250

) ve 642 Faiz Gelirleri (

1.250

).

Varlık artışı borca, varlık azalışı ve gelir artışı alacağa kaydedilir.

Key Concept

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi ve Protesto Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi

Alternative Method

Öncelikle 'Protestolu Senetler' hesabının bakiyesini belirleyip (

25.250

), üzerine vade farkını ekleyerek yeni senet tutarına (

26.500

) ulaşmak hesaplama hatalarını önleyecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 590Question →

Aralıksız envanter yöntemini benimseyen bir ticari işletmenin dönem başı stok bilgileri ve dönem içindeki stok hareketleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem	Miktar (Adet)	Birim Fiyat / Tutar (TL)
Dönem Başı Stok	$1.000$	$40$
Ticari Mal Alışı	$2.000$	$60$
Alışla İlgili Nakliye Gideri	-	$10.000$
Alış İadesi (Son Alıştan)	$500$	-

İşletme stok değerleme yöntemi olarak Hareketli Ortalama Maliyet yöntemini kullandığına göre, dönem içinde yapılan $1.500$ adetlik satışın maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

78.000

82.500

84.000

85.000

90.000

Show answer & explanation

Answer: $84.000$

Answer

Satılan ticari malların maliyeti (STMM)

84.000

TL olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan

84.000

TL, işletmenin sahip olduğu tüm stokların toplam maliyetinin (

140.000

TL) mevcut stok miktarına (

2.500

adet) bölünmesiyle elde edilen

56

TL'lik birim maliyetin, satılan

1.500

adet ile çarpılması sonucu elde edilmiştir. Bu hesaplamada nakliye gideri maliyete eklenmiş, iade edilen malların sadece alış bedeli (

30.000

TL) toplam maliyetten düşülmüştür.

Step-by-Step Solution

1

Dönem başı stok ve alış tutarlarının belirlenmesi

Dönem Başı Stok:

1.000 \times 40 = 40.000

TL; Mal Alışı:

2.000 \times 60 = 120.000

TL

Stokların toplam maliyetini bulmak için başlangıç değerleri ve alış bedelleri netleştirilmelidir.

2

Alış giderinin maliyete eklenmesi ve iadenin düşülmesi

Net Maliyet:

40.000 + 120.000 + 10.000 (Nakliye) - 30.000 (İade: 500 \times 60) = 140.000

TL

Ticari malların maliyet bedeline alışla ilgili giderler eklenirken, alış iadeleri maliyetten düşülür.

3

Hareketli ortalama birim maliyetin hesaplanması

Kalan Miktar:

1.000 + 2.000 - 500 = 2.500

adet; Birim Maliyet:

140.000 / 2.500 = 56

TL

Aralıksız envanter sisteminde her hareket sonrası veya satış anında birim maliyet güncellenir.

4

Satış maliyetinin (STMM) bulunması

1.500 \times 56 = 84.000

TL

Satılan miktarın en güncel ortalama maliyetle çarpılmasıyla satışın maliyet kaydı yapılır.

Key Concept

Aralıksız envanter sisteminde hareketli ortalama maliyet yöntemi kullanıldığında, nakliye giderleri stok maliyetine dahil edilir ve iadeler birim maliyeti etkiler.

Practice More

Aynı verilerle FIFO yöntemi kullanıldığında STMM'nin nasıl değişeceğini hesaplayarak yöntemler arası farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 591Question →

İşletmenin müşterisinden olan $50.000$ TL tutarındaki senetsiz (veresiye) ticari alacağı, vadesinde tahsil edilemediği için şüpheli hale gelmiş ve ilgili tutar "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına aktarılmıştır. Bu alacağın $20.000$ TL'lik kısmı için müşteriden daha önce alınmış bir banka teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı için dönem sonunda $\%100$ oranında karşılık ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken karşılık ayırma kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ

30.000

(Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

30.000

(Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

50.000

(Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

50.000

(Alacaklı)

689 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

30.000

(Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

30.000

(Alacaklı)

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

30.000

(Borçlu) / 654 KARŞILIK GİDERLERİ

30.000

(Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

30.000

(Borçlu) / 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR

30.000

(Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 654 KARŞILIK GİDERLERİ $30.000$ (Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI $30.000$ (Alacaklı)

Answer

İşletme, alacağın teminatsız kalan kısmı olan

30.000

TL için 654 Karşılık Giderleri borçlu, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı alacaklı şeklinde kayıt yapmalıdır.

Doğru kayıt, alacağın sadece teminatsız kalan

30.000

TL'lik kısmı için 654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır. Bu işlem, ihtiyatlılık kavramı ve ilgili vergi mevzuatına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1

Toplam şüpheli alacak tutarını belirle.

50.000

TL

İşlemin matrahını bulmak için başlangıç noktasıdır.

2

Teminatlı kısmı toplam tutardan düş.

50.000 - 20.000 = 30.000

TL

VUK ve muhasebe ilkeleri gereği teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

3

Karşılık tutarını hesapla.

30.000 \times \%100 = 30.000

TL

Teminatsız kalan tutarın tamamı için karşılık ayrılması istenmiştir.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştir.

654 (B) / 129 (A)

Dönem sonu karşılık gideri kaydı bu hesaplar aracılığıyla yapılır.

Key Concept

Teminatlı Alacaklarda Karşılık Ayırma

Hints

1

Karşılık ayırırken alacağın 'güvence' altında olup olmadığına bakın.

2

Banka teminat mektubu olan kısım için karşılık ayrılamayacağını unutmayın.

3

50.000

TL'den

20.000

TL'yi çıkararak sadece kalan tutar için 654 ve 129 hesaplarını kullanın.

Practice More

Eğer bu alacak ileride tahsil edilirse, ayrılan karşılığın '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına nasıl aktarılacağını inceleyin.

Estimated Time:1m 30s

Question 592Question →

İşletme, $1$ Kasım $2025$ tarihinde, $5$ ay sürecek olan bir reklam ve tanıtım kampanyası için toplam $150.000$ TL ödeme yapmış ve bu tutarın tamamını ödeme tarihinde '760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri' hesabına borç kaydetmiştir. Dönemsellik kavramı gereği, $31.12.2025$ tarihinde yapılması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borçlu: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler 90.000 / Alacaklı: 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 90.000

Borçlu: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler 60.000 / Alacaklı: 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 60.000

Borçlu: 181 Gelir Tahakkukları 90.000 / Alacaklı: 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 90.000

Borçlu: 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler 90.000 / Alacaklı: 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 90.000

Borçlu: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler 150.000 / Alacaklı: 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 150.000

Show answer & explanation

Answer: Borçlu: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler 90.000 / Alacaklı: 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 90.000

Answer

Dönem sonunda yapılacak ayarlama kaydında, 2026 yılına ait olan 90.000 TL tutarındaki pay '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına borç, '760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Toplam

150.000

TL'lik reklam gideri

5

aya yayılmaktadır (

30.000

TL/ay).

1

Kasım'da başlayan kampanyanın

2

ayı (

60.000

TL)

2025

yılına, kalan

3

ayı (

90.000

TL) ise

2026

yılına aittir. Ödeme tarihinde tamamı gider yazıldığı için,

31.12.2025

itibarıyla henüz gerçekleşmemiş olan

3

aylık

90.000

TL'lik tutarın gider hesabından düşülerek varlık karakterli 'Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına aktarılması doğru işlemdir.

Step-by-Step Solution

1

Aylık gider tutarını hesapla.

150.000 / 5 = 30.000

TL/ay

Toplam tutarın kampanya süresine bölünmesiyle bir aya düşen maliyet bulunur.

2

Cari döneme ve gelecek döneme ait ayları belirle.

2025 (2 ay: Kasım, Aralık); 2026 (3 ay: Ocak, Şubat, Mart)

Dönemsellik gereği her dönemin gideri kendi yılında izlenmelidir.

3

Gelecek yıla (2026) sarkan tutarı hesapla.

3 \times 30.000 = 90.000

TL

Dönem sonunda aktifleşecek olan tutar 2026 payıdır.

4

Düzeltme kaydını yap.

180 (Borçlu) 90.000, 760 (Alacaklı) 90.000

Başlangıçta tamamı gider yazılan tutarın gelecek yıla ait kısmı giderden çıkarılıp geçici bir varlık hesabına alınır.

Key Concept

Dönemsellik ilkesi uyarınca, peşin ödenen giderlerin cari yıla ait olmayan kısımlarının 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına aktarılması.

Practice More

Benzer bir soruda, ödemenin yapıldığı tarihte kaydın doğrudan '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına yapıldığı varsayımı üzerinden dönem sonu kaydını çözümleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 593Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla (X) A.Ş.'ye ait $2.000$ adet hisse senedini, birim fiyatı $12$ TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında, söz konusu hisse senetleri için daha önce ilan edilmiş ancak henüz ödenmemiş toplam $3.000$ TL tutarındaki kâr payı kuponlarının bedeli de satış fiyatına dâhildir. Ayrıca işletme, bu işlem için bankaya $250$ TL komisyon ödemiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

21.000

21.250

24.000

24.250

27.000

Show answer & explanation

Answer: $21.000$

Answer

İşletme "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna

21.000

TL kaydetmelidir.

Doğru cevap olan seçenekteki tutar, brüt alış bedeli olan

24.000

TL'den (

2.000 \times 12

), fiyata dâhil olan

3.000

TL kâr payı tutarının düşülmesiyle elde edilmiştir. Komisyon gideri olan

250

TL ise menkul kıymet maliyetine dâhil edilmeyip doğrudan gider yazıldığı için bu tutara eklenmemiştir.

Step-by-Step Solution

1

Toplam alış bedelinin hesaplanması

2.000 \times 12 = 24.000

TL

Hisse senetlerinin brüt satın alma bedelini bulmak için adet ile birim fiyat çarpılır.

2

Kâr payı kuponlarının ayrıştırılması

24.000 - 3.000 = 21.000

TL

Fiyata dâhil olan ancak henüz tahsil edilmemiş kâr payları, hisse senedinin asıl maliyetinden düşülerek ilgili hesaba (örneğin 108 Diğer Hazır Değerler) kaydedilir.

3

Komisyonun muhasebeleştirilmesi

250

TL (653 Komisyon Giderleri)

Menkul kıymet alımlarında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider olarak kaydedilir.

Key Concept

Hisse Senedi Alış Maliyeti ve Komisyon Giderleri

Hints

1

Menkul kıymet alımında ödenen komisyonların nereye kaydedildiğini hatırlayın.

2

Hisse senedi fiyatına dâhil olan kâr payları, asıl yatırım bedelinden farklı bir varlık kalemidir.

3

Maliyet = (Toplam Alış Bedeli - Kâr Payı) formülünü kullanın; komisyonu bu işleme dâhil etmeyin.

Practice More

Satın alınan bu hisse senetlerinin dönem sonunda borsa rayiciyle değerlendiği bir envanter sorusu çözebilirsiniz.

Alternative Method

Önce toplam ödemeyi bulun (

24.000 + 250 = 24.250

TL), ardından bu ödemeden hisse senedi dışındaki kalemleri (Kâr payı

3.000

ve Komisyon

250

) çıkararak net maliyete ulaşın.

Estimated Time:1m 30s

Question 594Question →

İşletme, ana faaliyeti dışındaki bir işlem nedeniyle ortağından olan $150.000$ TL tutarındaki vadesi geçmiş alacağı için yapılan tüm girişimlere rağmen tahsilat sağlayamamıştır. Alacağın $\%20$ ’si için ortağın taşınmazı üzerinde ipotek tesis edilmiş durumdadır. İşletme, dönem sonunda söz konusu alacağı "Şüpheli Diğer Alacaklar" hesabına aktarmış ve ardından ihtiyatlılık kavramı gereği bu alacak için karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin karşılık ayırma işlemine ilişkin yapacağı yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri,

120.000

TL

654 Karşılık Giderleri,

150.000

TL

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı,

120.000

TL

139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı,

120.000

TL

138 Şüpheli Diğer Alacaklar,

120.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri, $120.000$ TL

Answer

İşletmenin borçlandıracağı hesap 654 Karşılık Giderleri, tutarı ise

120.000

TL olmalıdır.

Doğru yanıtta, alacağın toplam tutarından (

150.000

TL) ipotekli olan kısım (

30.000

TL) düşülerek kalan

120.000

TL üzerinden ihtiyatlılık gereği 654 Karşılık Giderleri hesabına borç kaydı yapılmıştır. Bu işlem, hem teminatlı alacaklara karşılık ayrılamayacağı kuralına hem de ticari olmayan alacaklar için doğru gider hesabı kullanımına uygundur.

Step-by-Step Solution

1

Alacağın teminatlı ve teminatsız kısımlarını belirleyin.

Teminatlı Kısım (İpotek):

150.000 \times \%20 = 30.000

TL. Teminatsız Kısım:

150.000 - 30.000 = 120.000

TL.

VUK ve muhasebe standartlarına göre, şüpheli alacakların sadece teminatsız kalan kısmı için karşılık ayrılabilir.

2

Alacağın niteliğine göre ilgili karşılık hesabını belirleyin.

Alacak ticari olmayan bir işlemden (ortak borcu) kaynaklandığı için "13 Diğer Alacaklar" grubu kapsamındaki 139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı hesabı kullanılmalıdır.

Ticari alacaklar (12 grubu) ile diğer alacaklar (13 grubu) hesap planında net bir şekilde ayrılmıştır.

3

Karşılık ayırma yevmiye kaydını oluşturun.

Borç: 654 Karşılık Giderleri (

120.000

TL); Alacak: 139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (

120.000

TL).

İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel giderler gerçekleştiği anda gider hesaplarına borç, düzenleyici hesaplara alacak kaydedilir.

Key Concept

Şüpheli Diğer Alacaklarda Karşılık Ayırma Sınırı

Estimated Time:1m 30s

Question 595Question →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmaları sonucunda tespit edilen bazı varlık unsurları şu şekildedir:

Varlık Unsuru	Tutar ( $TL$ )
Kasadaki nakit mevcudu	$50.000$
Bankadaki vadesiz mevduat	$35.000$
Vadesi geçmiş ancak henüz tahsil edilmemiş tahvil kuponları	$5.000$
İşletme tarafından satıcılara verilen ancak henüz bankadan çekilmemiş çekler	$20.000$
Kredi kartı ile yapılan satışlardan doğan ve tahsil edilmeyi bekleyen slipler	$10.000$
Müşteriden alınan ve vadesine 4 ay bulunan çekler	$25.000$

Buna göre, işletmenin bilanço tarihinde "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç $TL$ olarak raporlanmalıdır?

65.000

80.000

100.000

105.000

125.000

Show answer & explanation

Answer: $80.000$

Answer

Hazır Değerler grubu toplamı

80.000

TL

olmalıdır.

Hazır Değerler grubu toplamı hesaplanırken; Kasadaki nakit (

50.000

), Bankadaki vadesiz mevduat (

35.000

) ve Diğer Hazır Değerler kapsamında değerlendirilen vadesi geçmiş kuponlar (

5.000

) ile kredi kartı slipleri (

10.000

) toplanır. Bu toplamdan (

100.000

), aktif düzenleyici bir hesap olan Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (

20.000

) çıkarılarak net grup toplamı

80.000

TL

olarak bulunur. Müşteriden alınan vadeli çekler ise 121 Alacak Senetleri hesabında izlendiği için bu gruba dahil edilmez.

Step-by-Step Solution

1

Hazır Değerler grubuna dahil edilecek aktif hesapları belirle.

100 Kasa (

50.000

TL

) + 102 Bankalar (

35.000

TL

) + 108 Diğer Hazır Değerler (

5.000

TL

kuponlar +

10.000

TL

slipler) =

100.000

TL

Bu unsurlar nakit veya nakit benzeri, her an kullanıma hazır varlıklardır.

2

Aktif düzenleyici (pasif karakterli) hesabı gruptan düş.

100.000

TL - 20.000

TL

(103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri) =

80.000

TL

103 hesabı aktifte eksi (-) işaretiyle yer alan ve grubun net değerini azaltan bir hesaptır.

3

Grup dışı bırakılması gereken unsuru doğrula.

25.000

TL

tutarındaki vadeli çekler hesaplamaya dahil edilmez.

KPSS ve Tekdüzen Hesap Planı uygulamalarında vadeli çekler, likidite niteliği gereği 121 Alacak Senetleri hesabında izlenir.

Key Concept

Hazır Değerler grubu (10); Kasa, Bankalar, Alınan Çekler ve Diğer Hazır Değerler hesaplarını içerirken, Verilen Çekler hesabı grubun eksi değeridir. Vadeli çekler ise bu grupta yer almaz.

Hints

1

Hazır Değerler grubu 10 ile başlayan hesaplardan oluşur. Ancak bu gruptaki her hesap artı karakterli değildir.

2

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı aktifte eksi (-) olarak gösterilen düzenleyici bir hesaptır. Ayrıca vadeli çeklerin hangi hesapta izlendiğini hatırlayın.

Practice More

Benzer bir soruda yabancı para (döviz) cinsinden kasa mevcudu verilirse, dönem sonu değerlemesi (kur farkı) yapmayı unutmayın.

Alternative Method

Önce gruptaki tüm artı (+) karakterli unsurları toplayın (

50.000+35.000+5.000+10.000=100.000

), ardından grubun eksi (-) karakterli unsurunu (

20.000

) bu toplamdan çıkarın. Vadeli çekleri ise doğrudan alacak senedi olarak kodlayıp hesaplama dışı bırakın.

Estimated Time:1m 30s

Question 596Question →

Bir işletme, vadesi dolan $30.000$ TL tutarındaki senetsiz (veresiye) ticari alacağı için müşterisiyle anlaşmış; bu alacağa $1.000$ TL gecikme faizi ekleyerek müşterisinden toplam $31.000$ TL nominal değerli bir alacak senedi almıştır.

Buna göre, söz konusu işlemin yevmiye kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"121 Alacak Senetleri" hesabı

31.000

TL borçlandırılır.

"120 Alıcılar" hesabı

31.000

TL alacaklandırılır.

"642 Faiz Gelirleri" hesabı

1.000

TL borçlandırılır.

"121 Alacak Senetleri" hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

"120 Alıcılar" hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "121 Alacak Senetleri" hesabı $31.000$ TL borçlandırılır.

Answer

Söz konusu muhasebe kaydında "121 Alacak Senetleri" hesabı

31.000

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

İşlem sonucunda işletmenin elinde

31.000

TL değerinde yeni bir alacak senedi oluşmuştur. Aktif karakterli olan "121 Alacak Senetleri" hesabı, bu artış nedeniyle toplam tutar üzerinden borçlandırılır. Aynı zamanda

30.000

TL'lik eski senetsiz alacak kapandığı için "120 Alıcılar" hesabı alacaklandırılır ve aradaki

1.000

TL fark "642 Faiz Gelirleri" hesabına alacak olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Senetsiz alacağın kapatılması

"120 Alıcılar" hesabı

30.000

TL alacaklandırılır.

Vadesi dolan senetsiz alacak bir senede bağlandığı için eski alacak hesabının kapatılması gerekir (aktif azalışı).

2

Gecikme faizinin gelir olarak kaydedilmesi

"642 Faiz Gelirleri" hesabı

1.000

TL alacaklandırılır.

Alacağın vadesinde ödenmemesi nedeniyle elde edilen vade farkı işletme için bir gelir unsurudur (özkaynak artışı).

3

Alacak senedinin kayda alınması

"121 Alacak Senetleri" hesabı

31.000

TL borçlandırılır.

İşletme eline geçen senet, hem ana parayı hem faizi temsil eden toplam nominal değer üzerinden kaydedilir (aktif artışı).

Key Concept

Alacağın Senede Bağlanması ve Faiz Tahakkuku

Hints

1

İşlemde hangi varlığın azaldığını ve hangi varlığın arttığını belirleyin.

2

Eski alacak (senetsiz)

30.000

TL, yeni alacak (senetli)

31.000

TL'dir. Aradaki farkın nedenini ve hesabını düşünün.

3

Muhasebe kaydında borç ve alacak toplamları her zaman eşit olmalıdır. Borç tarafına

31.000

TL'lik senedi yazarken, alacak tarafına neleri yazmanız gerektiğini kontrol edin.

Practice More

Alacak senedinin vadesinde tahsil edilememesi durumunda yapılacak 'protesto' ve 'şüpheli alacak' kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 597Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri $100.000$ TL olan, yıllık $\%12$ faiz ödemeli bir devlet tahvilini, kupon ödeme tarihinden 5 ay sonra satın almıştır. İşletme bu işlem için $1.500$ TL'si banka komisyonu olmak üzere toplam $108.500$ TL ödemeyi banka hesabı aracılığıyla gerçekleştirmiştir.

Buna göre, tahvilin satın alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

100.000

TL

102.000

TL

103.500

TL

107.000

TL

108.500

TL

Show answer & explanation

Answer: $102.000$ TL

Answer

Yapılan hesaplamalar sonucunda tahvilin net alış maliyeti

102.000

TL olarak bulunmuştur.

Tahvilin toplam alış bedeli olan

108.500

TL içerisinden öncelikle

1.500

TL'lik komisyon gideri düşülür. Ardından 5 aylık işlemiş faiz tutarı olan

5.000

TL hesaplanarak (

100.000 \times 0,12 \times 5/12

) bu tutar da tenzil edilir. Kalan

102.000

TL, tahvilin net alış maliyetini oluşturduğu için doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1

Banka komisyonunun toplam ödeme tutarından ayrıştırılması.

108.500 - 1.500 = 107.000

TL

Muhasebe ilkeleri gereği menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar doğrudan gider (653 Komisyon Giderleri) olarak kaydedilir, maliyete eklenmez.

2

Tahvilin satın alma tarihine kadar işlemiş olan faiz tutarının hesaplanması.

100.000 \times \%12 \times (5/12) = 5.000

TL

Dönemsellik kavramı gereği, kupon ödeme tarihinden satın alma tarihine kadar geçen süreye ait faiz geliri, tahvilin ana para değerinden ayrı takip edilmelidir.

3

Alış maliyetinin (temiz fiyat) hesaplanması.

107.000 - 5.000 = 102.000

TL

Komisyon ve işlemiş faiz dışındaki net tutar, menkul kıymetin alış maliyetini oluşturur ve ilgili hesaba (112) borç kaydedilir.

Key Concept

Menkul kıymetlerde alış maliyetinin belirlenmesi ve işlemiş faizlerin ayrıştırılması.

Hints

1

Menkul kıymet alımında ödenen banka komisyonlarının hangi hesapta izlenmesi gerektiğini hatırlayın.

2

Tahvil faizinin hesaplanmasında nominal değer, yıllık faiz oranı ve geçen ay sayısını (5/12) kullanın.

3

Satın alma kaydında borç tarafında '112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları', '118 Diğer Menkul Kıymetler' (İşlemiş Faizler) ve '653 Komisyon Giderleri' hesaplarının bulunması gerektiğini unutmayın.

Practice More

Benzer bir soruyu hisse senetleri için çözerek komisyon giderlerinin orada da aynı şekilde işlenip işlenmediğini test edebilirsiniz.

Alternative Method

Yevmiye kaydının tamamını düşünerek sağlamasını yapabilirsiniz: Alacak tarafında '102 Bankalar'

108.500

TL iken; borç tarafında

1.500

TL komisyon ve

5.000

TL işlemiş faiz yer alacaktır. Aradaki fark 112 hesabının tutarıdır.

Estimated Time:1m 30s

Question 598Question →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde portföyünde bulunan $240.000$ TL nominal değerli alacak senetleri için dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları kapsamında iç iskonto yöntemini kullanarak $8.400$ TL tutarında reeskont hesaplamıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 8.400 (Borçlu) / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 8.400 (Alacaklı)

122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 8.400 (Borçlu) / 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 8.400 (Alacaklı)

657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 8.400 (Borçlu) / 121 ALACAK SENETLERİ 8.400 (Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 8.400 (Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-) 8.400 (Alacaklı)

120 ALICILAR 8.400 (Borçlu) / 642 FAİZ GELİRLERİ 8.400 (Alacaklı)

Show answer & explanation

Answer: 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 8.400 (Borçlu) / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 8.400 (Alacaklı)

Answer

Dönem sonunda hesaplanan reeskont tutarı 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabının borcuna, 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) hesabının ise alacağına kaydedilmelidir.

Dönem sonunda (31.12) hesaplanan reeskont tutarı, işletmenin o yıla ait bir finansman gideri gibi düşünülür ve '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç yazılır. Bu değer düşüklüğünü bilançoda göstermek için aktif karakterli olmasına rağmen alacak bakiyesi veren '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabı alacaklandırılarak kayıt tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirle

Dönem sonu reeskont işlemi

Vadesi gelmemiş alacak senetlerinin bilanço günündeki peşin değerine indirgenmesi gerekir.

2

Gider hesabını seç

657 Reeskont Faiz Giderleri

Reeskont tutarı dönem için bir gider kalemidir ve ilgili sonuç hesabına borç kaydedilir.

3

Düzenleyici hesabı seç

122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)

Senetlerin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki fark, bilançoda ilgili varlığın altında eksi olarak gösterilen düzenleyici hesapta izlenir.

Key Concept

Alacak Senetleri Reeskontu

Practice More

Reeskont iptal kaydının (01.01 tarihindeki kayıt) neden gelir hesabına yapıldığını ve dönemsellik kavramıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 599Question →

Bir işletme, maliyet bedeli $120.000$ TL olan ticari mallarının piyasa değerinin $95.000$ TL'ye düştüğünü tespit etmiştir. İşletme, değer düşüklüğüne uğrayan bu malları ana stoklarından fiziksel olarak ayırmış ve tamamı için karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, değer düşüklüğü tespiti ve karşılık ayrılması aşamasında yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

157 DİĞER STOKLAR

120.000

(B), 153 TİCARİ MALLAR

120.000

(A) ve 654 KARŞILIK GİDERLERİ

25.000

(B), 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

25.000

(A)

157 DİĞER STOKLAR

120.000

(B), 153 TİCARİ MALLAR

120.000

(A) ve 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

25.000

(B), 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

25.000

(A)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

25.000

(B), 153 TİCARİ MALLAR

25.000

(A)

157 DİĞER STOKLAR

120.000

(B), 153 TİCARİ MALLAR

120.000

(A) ve 654 KARŞILIK GİDERLERİ

95.000

(B), 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

95.000

(A)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

25.000

(B), 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

25.000

(A)

Show answer & explanation

Answer: 157 DİĞER STOKLAR $120.000$ (B), 153 TİCARİ MALLAR $120.000$ (A) ve 654 KARŞILIK GİDERLERİ $25.000$ (B), 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI $25.000$ (A)

Answer

Değer düşüklüğüne uğrayan malların 157 Diğer Stoklar hesabına aktarılması ve maliyet ile piyasa değeri arasındaki

25.000

TL fark için 654 Karşılık Giderleri borçlu, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklı olacak şekilde kayıt yapılması gerekir.

Doğru seçenek, değer düşüklüğü tespiti yapıldığında stokların 'Diğer Stoklar' hesabına aktarıldığı ve maliyet ile piyasa değeri arasındaki fark olan

25.000

TL için 'Karşılık Giderleri' borçlandırılıp 'Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' alacaklandırıldığı kayıttır. Bu işlem, hem maliyet esası hem de ihtiyatlılık kavramına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1

Stokların ana depodan ayrılmasını kaydedin.

153 Ticari Mallar hesabı alacaklandırılarak

120.000

TL tutar 157 Diğer Stoklar hesabının borcuna aktarılır.

Değeri düşen ve fiziksel olarak ayrılan stoklar Tekdüzen Hesap Planı gereği Diğer Stoklar hesabında izlenir.

2

Değer düşüklüğü tutarını hesaplayın.

120.000

(Maliyet) -

95.000

(Piyasa Değeri) =

25.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklar maliyet veya piyasa değerinden düşük olanı ile değerlenir.

3

Karşılık kaydını yapın.

654 Karşılık Giderleri hesabına

25.000

TL borç, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabına

25.000

TL alacak kaydedilir.

Muhtemel değer kayıpları için karşılık ayrılarak dönem gideri yazılır.

Key Concept

İhtiyatlılık Kavramı ve Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

Hints

1

Malların piyasa değeri, maliyetinin altına düştüğünde hangi muhasebe temel kavramını hatırlamalısınız?

2

Fiziksel olarak ayrılan mallar için hangi stok alt hesabı kullanılır?

3

Karşılık tutarı her zaman maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki farktır (

120.000 - 95.000

).

Practice More

Stoklardaki değer düşüklüğünün ileride ortadan kalkması durumunda yapılacak iptal kaydı (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) üzerine çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 600Question →

İşletme, $15$ Kasım $2025$ tarihinde geçici yatırım amacıyla (Z) A.Ş.'ye ait nominal değeri $10$ TL olan $1.000$ adet hisse senedini, birim fiyatı $25$ TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından $500$ TL komisyon kesilmiştir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin $22$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri hesabı,

3.000

TL

654 Karşılık Giderleri hesabı,

3.500

TL

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı,

3.000

TL

655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı,

3.000

TL

654 Karşılık Giderleri hesabı,

15.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri hesabı, $3.000$ TL

Answer

Dönem sonu değerleme kaydında borçlandırılacak hesap 654 Karşılık Giderleri hesabı olup tutarı

3.000

TL'dir.

İşletme hisse senetlerini

25.000

TL maliyetle iktisap etmiştir. Dönem sonunda bu senetlerin piyasa değeri

22.000

TL'ye düştüğü için ortaya çıkan

3.000

TL'lik muhtemel zarar için karşılık ayrılmalıdır. Karşılık ayrılırken '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır, '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı ise alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1

Hisse senetlerinin toplam alış maliyetini hesaplayınız.

1.000 \text{ adet} \times 25 \text{ TL} = 25.000 \text{ TL}

Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri alış maliyeti ile kaydedilir.

2

Alım komisyonunun muhasebeleşme şeklini belirleyiniz.

500 \text{ TL}

tutarındaki komisyon doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.

Menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.

3

Dönem sonu borsa rayicini ve değer düşüklüğünü hesaplayınız.

Borsa Değeri:

1.000 \times 22 = 22.000 \text{ TL}

. Değer Düşüşü:

25.000 - 22.000 = 3.000 \text{ TL}

.

Borsa rayici alış maliyetinin altına düştüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmalıdır.

4

Yevmiye kaydını oluşturunuz.

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
654	KARŞILIK GİDERLERİ	3.000
119	MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)	3.000

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken ilgili gider hesabı borçlandırılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde değerleme ve karşılık ayırma işlemleri

Practice More

Bu hisse senetlerinin bir sonraki dönemde

24.000

TL'ye satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Dönen Varlıklar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes