Examkin

Menkul Kıymetler

101 questions

Question 1100% of students answered this correctlyQuestion →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL olan 1.0001.000 adet (B) A.Ş. hisse senedini, hisse başına 11 TL komisyon ödeyerek banka aracılığıyla satın almıştır. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 2222 TL olarak belirlenmiş ve gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. İzleyen yılın başında bu hisse senetlerinin tamamı 2424 TL'den nakit olarak satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 2.0002.000 TL alacaklı

Answer

Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı alacaklı ifadesi satış kaydında yer almaz, çünkü satış fiyatı maliyet bedelinin altındadır.
Satış fiyatı (24.00024.000 TL), hisse senetlerinin maliyet bedelinden (25.00025.000 TL) düşük olduğu için işlem sonucunda bir kâr oluşmamıştır. Önceki yıl ayrılan karşılığın neticesinde ortaya çıkan 2.0002.000 TL'lik olumlu fark, '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydedilir. '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabı ancak satış bedeli maliyet bedelini aştığında kullanılır.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun kaydedilmesi
110 Hisse Senetleri: 25.00025.000 TL (Borç), 653 Komisyon Giderleri: 1.0001.000 TL (Borç)
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar Tekdüzen Hesap Planı gereği maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değerleme işleminin yapılması
654 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı: 3.0003.000 TL (Borç), 119 Karşılık Hesabı: 3.0003.000 TL (Alacak)
Hisse senedi değeri 2525 TL'den 2222 TL'ye düştüğü için hisse başına 33 TL ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
3
Satış işleminin net sonucunun belirlenmesi
Net Defter Değeri: 22.00022.000 TL, Satış Tutarı: 24.00024.000 TL
Satış fiyatı net defter değerinin üzerinde olduğu için bir gelir oluşur ancak bu gelir maliyet bedelini (25.00025.000) aşmadığı için kâr değil, karşılık iptalidir.
4
Satış kaydının oluşturulması
Kasa: 24.00024.000 (B), Karşılık: 3.0003.000 (B) / Hisse Senetleri: 25.00025.000 (A), Konusu Kalmayan Karşılıklar: 2.0002.000 (A)
Varlık ve ilgili karşılık hesabı kapatılırken aradaki fark (24.000+3.000−25.000=2.00024.000 + 3.000 - 25.000 = 2.000) gelire aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde alış komisyonlarının giderleştirilmesi ve karşılık ayrılmış varlıkların maliyet bedelinin altında satışında 644 hesabının kullanımı.

Practice More

Satış bedelinin 2727 TL olduğu bir senaryo kurgulayarak 644 ve 645 hesaplarının aynı anda kullanımını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

İşletme, 20252025 yılı sonunda maliyet bedeli 100.000100.000 TL olan hisse senetleri için 15.00015.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. 20262026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin tamamı 92.00092.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır. Satış işlemi sırasında ayrıca %1\%1 oranında banka komisyonu ödenmiştir.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymetlerin tamamı satıldığı için ayrılan 15.00015.000 TL tutarındaki karşılığın tamamı Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek kapatılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, menkul kıymet satışlarında karşılıkların iptal edilme mantığını tam olarak yansıtmaktadır. Hisse senetleri satıldığında, pasif karakterli düzenleyici hesap olan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılırken, karşılık tutarı olan 15.00015.000 TL '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir. Satış sonucunda oluşan 8.0008.000 TL'lik zarar ise ayrı bir kalemde '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Satış zararının hesaplanması
100.000−92.000=8.000100.000 - 92.000 = 8.000 TL
Hisse senetleri maliyet bedeli üzerinden aktiften çıkarılır, satış bedeli ile arasındaki fark zarardır.
2
Banka komisyonunun hesaplanması
92.000×%1=92092.000 \times \%1 = 920 TL
Satış bedeli üzerinden ödenen komisyon tutarı belirlenir.
3
Karşılığın iptal edilmesi
15.00015.000 TL (644 Hesabı Alacak)
Varlık aktiften çıktığında, ona bağlı düzenleyici hesap (119) borçlandırılarak kapatılır ve tutar gelire aktarılır.
4
Banka hesabına giren net tutarın bulunması
92.000−920=91.08092.000 - 920 = 91.080 TL
Brüt satış bedelinden komisyon düşüldükten sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerin satışında, maliyet bedeli ve satış bedeli arasındaki fark zarar olarak kaydedilirken, varlığa bağlı karşılık hesabı brüt olarak kapatılarak gelire dönüştürülür.

Hints

1
Menkul kıymetlerin satışında kar veya zarar maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
2
Ayrılan bir karşılığın (119), varlık satıldığında mutlaka kapatılması ve gelir tablosu hesaplarına (644) aktarılması gerektiğini unutmayın.
3
Banka komisyonu genellikle brüt satış bedeli üzerinden hesaplanır ve ayrı bir gider hesabı olan 653 nolu hesapta izlenir.

Practice More

Karşılık ayrılmış bir varlığın, ayrılan karşılıktan daha düşük bir bedelle satılması durumundaki kayıtları inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 3Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20.00020.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı hisse senetlerini 23.50023.500 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kârın kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 644 Menkul Kıymet Satış Kârları

Answer

Menkul kıymet satışından elde edilen kârın izlendiği hesap 644 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabıdır.
İşletmenin geçici yatırım amacıyla tuttuğu menkul kıymetleri maliyet bedelinden daha yüksek bir bedelle satması durumunda, aradaki olumlu fark '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının alacağına kaydedilir. Bu işlem bir finansal faaliyet kârıdır.

Step-by-Step Solution

1
Satış kârını hesapla
23.50023.500 TL (Satış Bedeli) - 20.00020.000 TL (Maliyet Bedeli) = 3.5003.500 TL Kâr
Hisse senedi satışında maliyet ve satış bedeli arasındaki fark kâr veya zararı belirler.
2
Tekdüzen Hesap Planı'na göre gelirin niteliğini sınıflandır
Olağan Finansal Gelir (Menkul Kıymet Satış Kârı)
Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan kârlar faaliyet dışı ancak olağan gelir niteliğindedir.
3
İlgili hesabı belirle
644 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı alacaklandırılır
Bu hesap, menkul kıymetlerin maliyet bedellerinden daha yüksek bir bedelle satılması durumunda aradaki olumlu farkın kaydedildiği sonuç hesabıdır.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Kârı Muhasebeleştirme

Hints

1
Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farkın bir kâr mı yoksa zarar mı olduğunu belirleyin.
2
Hisse senedi gibi menkul kıymetlerin satışından doğan kârlar için Tekdüzen Hesap Planı'nda özel bir gelir hesabı tanımlanmıştır.

Practice More

Eğer satış bedeli maliyetin altında kalsaydı, farkın hangi hesaba (654 Menkul Kıymet Satış Zararları) kaydedilmesi gerektiğini düşünün.
Estimated Time:45s
Question 4Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla elinde bulundurduğu hisse senetleri için 5.0005.000 TL tutarındaki temettü (kâr payı) ödemesinin banka hesabına yatırıldığını tespit etmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 643 Temettü Gelirleri

Answer

Hisse senetlerinden elde edilen kâr payı ödemeleri '643 Temettü Gelirleri' hesabının alacağına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, işletmelerin geçici yatırım amacıyla aldıkları hisse senetlerinden elde ettikleri kâr payları (temettüler), finansal faaliyet gelirleri kapsamında '643 Temettü Gelirleri' hesabında izlenir. İşlem sonucunda bir gelir elde edildiği için ilgili hesap alacaklandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletme elindeki hisse senetlerinden dolayı bir gelir (temettü) elde etmiştir.
Yevmiye kaydının hangi hesap gruplarını etkileyeceğini anlamak için.
2
Varlık artışını kaydet
Banka hesabına para girişi olduğu için '102 Bankalar' hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılır.
Aktif karakterli hesaplardaki artışlar borç tarafına yazılır.
3
Gelir kaydını gerçekleştir
Elde edilen kâr payı için '643 Temettü Gelirleri' hesabı 5.0005.000 TL alacaklandırılır.
Gelir hesaplarındaki artışlar daima alacak tarafına kaydedilir ve hisse senedi getirileri için bu hesap tanımlanmıştır.

Key Concept

Hisse senetlerinin getirisinin (temettü) muhasebeleştirilmesi

Hints

1
İşletmenin hisse senetlerinden elde ettiği getiriye ne ad verildiğini hatırlayın.
2
Hisse senetlerinden 'kâr payı' (temettü) kazanıldığında, bu bir gelir hesabına kaydedilmelidir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 64 grubunda yer alan ve ismi doğrudan 'Temettü' ile başlayan hesabı arayın.

Practice More

Tahvil faiz geliri tahsilatında hangi hesabın alacaklandırılacağını inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 5Question →

İşletme, 11 Aralık 20252025 tarihinde geçici yatırım amacıyla yıllık %36\%36 faiz getirisi olan 100.000100.000 TL nominal değerli bir özel kesim tahvilini nominal bedeli üzerinden banka aracılığıyla satın almıştır. 3131 Aralık 20252025 tarihinde dönem sonu envanter işlemleri kapsamında gerekli faiz tahakkuk kaydı usulüne uygun olarak yapılmıştır. Söz konusu tahvil, 11 Mart 20262026 tarihinde 112.000112.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Bu bilgilere göre, tahvilin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının alacağına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 3.0003.000

Answer

Satış kârı tutarı 3.0003.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan 3.0003.000 TL tutarına ulaşmak için tahvilin toplam içsel değeri hesaplanmalıdır. 11 Aralık'ta alınan tahvil için 3131 Aralık'ta 11 aylık faiz tahakkuk ettirilmiş (3.0003.000 TL) ve '181 Gelir Tahakkukları' hesabına alınmıştır. Satışın yapıldığı 11 Mart tarihine kadar geçen 22 aylık süre için ise ayrıca 6.0006.000 TL işlemiş faiz bulunmaktadır. Satış bedeli olan 112.000112.000 TL'den, anapara (100.000100.000 TL), önceki yılın tahakkuku (3.0003.000 TL) ve cari yılın faiz geliri (6.0006.000 TL) düşüldüğünde geriye kalan 3.0003.000 TL net satış kârıdır.

Step-by-Step Solution

1
20252025 yılı sonu faiz tahakkukunu hesapla
100.000×0,36×(1/12)=3.000100.000 \times 0,36 \times (1/12) = 3.000 TL
Tahakkuk esası gereği 20252025 yılına ait 11 aylık faiz geliri dönem sonunda '181 Gelir Tahakkukları' hesabına borç kaydedilmiştir.
2
20262026 yılı satış tarihine kadar geçen sürenin işlemiş faizini hesapla
100.000×0,36×(2/12)=6.000100.000 \times 0,36 \times (2/12) = 6.000 TL
Satışın gerçekleştiği tarihe kadar geçen 22 aylık süre için işletme faiz geliri hak etmiştir; bu tutar satış kaydında '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilir.
3
Tahvilin satış anındaki toplam defter değerini belirle
100.000+3.000+6.000=109.000100.000 + 3.000 + 6.000 = 109.000 TL
Tahvilin maliyet bedeli üzerine, önceki yıldan devreden tahakkuk ve cari yılın işlemiş faizi eklenerek elden çıkarılan toplam varlık değeri bulunur.
4
Satış bedeli ile toplam değer arasındaki farkı hesapla
112.000−109.000=3.000112.000 - 109.000 = 3.000 TL
Satış bedelinin tahvilin toplam defter değerini aşan kısmı '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabında izlenir.

Key Concept

Tahvil satışında işlemiş faiz ve satış kârı ayrımı

Hints

1
Satış bedeli (112.000112.000 TL) içinde hem anapara, hem birikmiş faizler hem de kâr payı bulunmaktadır.
2
20252025 sonunda yapılan faiz tahakkuku, tahvilin defter değerini artıran bir unsurdur.
3
Satış kârını bulmak için: Satış Bedeli - (Maliyet + 20252025 Tahakkuku + 20262026 İşlemiş Faizi) formülünü uygulayın.

Practice More

Tahvilin zararına satılması durumunda '654 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 6Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 400400 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Bu alış işlemi için ayrıca 300300 TL komisyon ödenmiştir. Buna göre, yapılan yevmiye kaydında "653 Komisyon Giderleri" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 300300

Answer

Yapılan yevmiye kaydında 653 Komisyon Giderleri hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar 300300 TL'dir.
Hisse senedi alımlarında ödenen banka veya aracı kurum komisyonları, alış maliyetine dahil edilmeden doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir. Soruda bu tutar 300300 TL olarak verildiği için ilgili hesabın borcuna 300300 TL yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonun muhasebe kuralını belirleyin.
Komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider hesabına (653) yazılır.
Tekdüzen Hesap Planı (THP) ve muhasebe standartları gereği hisse senedi alışlarındaki giderler maliyetten ayrıştırılır.
2
Soruda verilen komisyon tutarını tespit edin.
Komisyon tutarı 300300 TL'dir.
Soruda alış bedeli dışında ayrıca ödenen komisyon tutarı net olarak belirtilmiştir.
3
Gider hesabına kaydedilecek tutarı eşleştirin.
653 Komisyon Giderleri Borç: 300300 TL
Hesap planındaki işleyiş gereği gider artışları hesabın borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Alım Komisyonları
Question 7Question →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sonucunda geçici yatırım amacıyla portföyünde bulunan hisse senetlerine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

KalemTutar
Hisse Senetleri Maliyet Bedeli50.00050.000 TL
Borsa Rayici (Piyasa Değeri)42.00042.000 TL

İhtiyatlılık kavramı gereği bu hisse senetleri için değer düşüklüğü karşılığı ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 654654 Karşılık Giderleri 8.0008.000 TL / Alacak: 119119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 8.0008.000 TL

Answer

Karşılık giderleri hesabı borçlandırılmalı ve menkul kıymetler değer düşüklüğü karşılığı hesabı alacaklandırılmalıdır.
İhtiyatlılık kavramı uyarınca, işletmeler karşı karşıya kalabilecekleri riskler ve muhtemel zararlar için karşılık ayırmak zorundadır. Hisse senetlerinin piyasa değerinin maliyet bedelinin altına düşmesi durumunda, aradaki fark tutarı (8.0008.000 TL) için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılırken, aktifteki varlığın değerini azaltan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
50.00050.000 TL (Maliyet) - 42.00042.000 TL (Piyasa) = 8.0008.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlığın piyasa değeri maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
Gider hesabının belirlenmesi
654654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılır.
Dönem içinde ayrılan karşılıklar için kullanılan standart gider hesabıdır.
3
İlgili karşılık hesabının belirlenmesi
119119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı alacaklandırılır.
Varlığın değerini bilançoda netleştiren aktif düzenleyici bir hesap kullanılması gerekir.

Key Concept

İhtiyatlılık Kavramı ve Menkul Kıymet Değerlemesi

Hints

1
İhtiyatlılık kavramını ve piyasa değeri ile maliyet bedeli arasındaki farkı düşünün.
2
Değer düşüklüğü olduğunda doğrudan varlık hesabını azaltmak yerine bir karşılık hesabı kullanmalısınız.

Practice More

Karşılık ayrılan bu hisse senetlerinin daha sonra maliyet bedelinin üzerinde bir fiyata satılması durumunda yapılacak kaydı inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 8Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla 60.00060.000 TL'ye satın aldığı ve dönem sonunda borsa değerinin 54.00054.000 TL'ye düşmesi nedeniyle 6.0006.000 TL karşılık ayırdığı hisse senetlerinin tamamını, izleyen dönemde 58.00058.000 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işleminin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış işlemi sonucunda ortaya çıkan 4.0004.000 TL'lik olumlu fark, daha önce ayrılmış olan karşılığın iptali niteliğinde olduğundan 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilir.
Satış bedeli olan 58.00058.000 TL, hisse senetlerinin net defter değeri olan 54.00054.000 TL'nin üzerindedir. Ancak bu bedel, hisse senetlerinin orijinal maliyeti olan 60.00060.000 TL'nin altındadır. Bu durumda, elde edilen 4.0004.000 TL'lik kazanç, daha önce gider yazılan 6.0006.000 TL'lik karşılığın 4.0004.000 TL'lik kısmının artık 'konusu kalmadığını' gösterir. Dolayısıyla bu tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Varlığın net defter değerini hesaplayınız.
60.00060.000 (Maliyet) - 6.0006.000 (Karşılık) = 54.00054.000 TL
Satışın kâr mı yoksa zarar mı getirdiğini anlamak için varlığın karşılık sonrası güncel değerini belirlemek gerekir.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştırınız.
58.00058.000 (Satış) - 54.00054.000 (Net Defter Değeri) = 4.0004.000 TL Olumlu Fark
İşletme varlığı beklediği değerden (54.00054.000) daha yükseğe sattığı için bu tutar kadar bir kazanç elde etmiştir.
3
Kazancın niteliğini belirleyiniz.
Kazanç tutarı (4.0004.000 TL), ayrılan karşılıktan (6.0006.000 TL) küçüktür.
Kazanç maliyeti aşmadığı, sadece ayrılan karşılığın bir kısmının gereksiz kalmasını sağladığı için '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı kullanılır.
4
Muhasebe kaydını tamamlayınız.
Borç: 102102 Bankalar (58.00058.000), 119119 Karşılık (6.0006.000); Alacak: 110110 Hisse Senetleri (60.00060.000), 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (4.0004.000)
Tüm ilgili hesaplar kapatılarak satış sonucu oluşan fark gelir tablosuna aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymet satışında karşılık iptali ve kâr hesaplaması

Hints

1
Satış bedelini, maliyet bedeli ile değil, karşılık düşülmüş net bedel ile karşılaştırın.
2
Eğer satış bedeli maliyetin altındaysa ancak net değerin üstündeyse, aradaki fark hangi geliri ifade eder?
3
Daha önce gider (654) yazarak ayırdığınız karşılık artık gerekmiyorsa, bu durumu telafi etmek için 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı kullanılır.

Practice More

Satış bedelinin 62.00062.000 TL olduğu bir senaryoda kârın nasıl dağıtılacağını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından 250250 TL komisyon kesilmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu alış işlemine ilişkin yevmiye kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 10.00010.000

Answer

İşletmenin hisse senedi hesabına kaydetmesi gereken tutar, alış bedeli olan 10.00010.000 TL'dir.
Hisse senetleri satın alındığında alış bedeli üzerinden "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna kaydedilir. Hesaplama sonucunda (20×50020 \times 500) ulaşılan 10.00010.000 TL doğru tutardır. Ödenen komisyon ise maliyete eklenmeden doğrudan gider hesabına yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam alış bedelinin hesaplanması
20 TL×500 adet=10.000 TL20 \text{ TL} \times 500 \text{ adet} = 10.000 \text{ TL}
Hisse senetleri satın alındığında, nominal değerleri ile değil alış bedelleri ile muhasebeleştirilir.
2
Komisyon giderinin ayrıştırılması
250 TL250 \text{ TL} tutarındaki komisyon, "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
3
Hesap kaydının belirlenmesi
"110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna 10.000 TL10.000 \text{ TL} kayıt yapılır.
Soru kökünde özellikle 110 nolu hesabın borç tutarı sorulduğu için sadece alış bedeli dikkate alınır.

Key Concept

Hisse senetlerinin alış bedeli ile kaydedilmesi ve komisyonların giderleştirilmesi kuralı.

Hints

1
Hisse senedi alımında katlanılan maliyet unsurlarından hangilerinin varlığın hesabına, hangilerinin gider hesabına yazıldığını hatırlayın.
2
Toplam alış bedelini (birim fiyat ×\times adet) hesaplayın ve komisyonun bu tutara dahil edilip edilmeyeceğine karar verin.

Practice More

Benzer bir soruyu hisse senedi satışı ve satış karı/zararı hesaplaması üzerinden çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 10Question →

Bir işletme, 2025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL’den 2.5002.500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından ayrıca %1\%1 oranında komisyon kesilmiştir. 2025 yıl sonu envanterinde söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin 3636 TL olduğu saptanmış ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 2026 yılı Şubat ayında, portföyde bulunan bu hisse senetlerinin 1.0001.000 adedi tanesi 3838 TL’den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, 2026 yılında yapılan bu satış işlemine ilişkin yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Yapılması gereken yevmiye kaydında 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Satılan 1.0001.000 adet hisse senedinin birim maliyeti 4040 TL, dönem sonunda ayrılan birim karşılığı ise 44 TL'dir (Net değer 3636 TL). Bu senetler tanesi 3838 TL'den satıldığında, net değerin üzerindeki her 11 TL'lik artış (toplamda 2.0002.000 TL), daha önce gider yazılan tutarın geri kazanılması anlamına gelir ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satın alma ve komisyon kaydını analiz etme
Maliyet: 2.500×40=100.0002.500 \times 40 = 100.000 TL. Komisyon: 100.000×100.000 \times %1 = 1.000 TL. (Komisyon maliyete eklenmez, 653 hesaba borç yazılır.)
Tekdüzen Hesap Planı gereği menkul kıymet alım giderleri maliyete dahil edilmez.
2
Dönem sonu karşılık tutarını hesaplama
Borsa Değeri: 2.500×36=90.0002.500 \times 36 = 90.000 TL. Ayrılan Karşılık: 100.000−90.000=10.000100.000 - 90.000 = 10.000 TL (Birim başına 44 TL).
İhtiyatlılık kavramı gereği piyasa değeri maliyetin altına düşen menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
3
Satış işlemini ve karşılık iptalini hesaplama
Satış Bedeli: 1.000×38=38.0001.000 \times 38 = 38.000 TL. Satılan Kısmın Maliyeti: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Kapatılan Karşılık: 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL.
Satılan varlığa ait maliyet ve karşılık tutarları muhasebe kayıtlarından çıkarılmalıdır.
4
Satış sonucunu belirleme
38.00038.000 (Tahsilat) + 4.0004.000 (İptal Edilen Karşılık) - 40.00040.000 (Maliyet) = 2.0002.000 TL (Karşılık İptali Geliri).
Satış bedeli maliyetin altında ancak karşılık ayrılmış değerin üzerinde olduğu için 644 hesabı kullanılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farkın muhasebeleştirilmesi ve satış anında karşılığın iptali.
Question 11Question →

İşletme, 11 Aralık 20252025 tarihinde elindeki nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla 180.000180.000 TL tutarındaki fonunu yıllık %30\%30 faiz oranıyla 6060 gün vadeli ters repo (geri satım vaadiyle alım) işlemine yatırmıştır. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken faiz tahakkuk kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir? (Banka komisyonları ve vergiler ihmal edilecektir; 11 ay 3030 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Show answer & explanation

Answer: 118 Diğer Menkul Kıymetler: 4.5004.500 TL

Answer

Dönemsellik kavramı uyarınca 20252025 yılına ait 3030 günlük faiz tahakkuku hesaplanmalı ve varlık değerini artıran bir kayıt olarak '118 Diğer Menkul Kıymetler' hesabının borcuna 4.5004.500 TL kaydedilmelidir.
Ters repo işlemi bir menkul kıymet yatırımıdır ve bu işlemden doğan faiz getirileri, tahsil edilmemiş olsalar dahi dönemsellik kavramı uyarınca ilgili dönemin sonunda hesaplanmalıdır. 11 Aralık'ta başlayan işlem için 3131 Aralık itibarıyla 3030 günlük bir getiri oluşmuştur. Bu getiri (4.5004.500 TL), menkul kıymetin taşıma değerini artırdığı için '118 Diğer Menkul Kıymetler' hesabına borç kaydedilirken, '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık toplam faiz tutarını hesaplayınız.
180.000×%30=54.000180.000 \times \%30 = 54.000 TL
Faiz getirisinin yıllık bazdaki toplamını bulmak için ana para ile faiz oranı çarpılır.
2
Günlük faiz tutarını hesaplayınız.
54.000/360=15054.000 / 360 = 150 TL
Ticari matematikte bir yıl 360360 gün kabul edilerek günlük getiriye ulaşılır.
3
20252025 yılına (cari döneme) ait gün sayısını ve faiz tutarını belirleyiniz.
11 Aralık - 3131 Aralık = 3030 gün; 30×150=4.50030 \times 150 = 4.500 TL
Dönemsellik kavramı gereği sadece içinde bulunulan yıla ait olan getiri tahakkuk ettirilmelidir.
4
Muhasebe kaydındaki hesapları ve yönlerini belirleyiniz.
Borç: 118 Diğer Menkul Kıymetler (4.5004.500 TL), Alacak: 642 Faiz Gelirleri (4.5004.500 TL)
Ters repo işleminde biriken faiz, yatırımın değerini artırdığı için varlık hesabına (118) borç, gelir doğduğu için gelir hesabına (642) alacak yazılır.

Key Concept

Ters Repo ve Dönemsellik Esası

Hints

1
Dönemsellik kavramı uyarınca sadece 20252025 yılına ait olan gün sayısını dikkate almalısınız.
2
Repo faizini hesaplarken 180.000×0,30×(30/360)180.000 \times 0,30 \times (30 / 360) formülünü kullanabilirsiniz.
3
Ters repo işlemlerinde biriken faiz alacağı, yatırım yapılan menkul kıymet hesabının (118) borç tarafına kaydedilerek varlığın değerine eklenir.

Practice More

Vade sonu olan 3030 Ocak tarihinde yapılacak olan tahsilat kaydını ve 20262026 yılına düşen faiz tutarının nasıl kaydedileceğini gözden geçirin.

Alternative Method

Önce bir günlük faizi bulup (150150 TL), ardından bu tutarı işlemin başladığı tarihten yıl sonuna kadar geçen gün sayısıyla (3030 gün) çarparak sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 12Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından %1\%1 oranında komisyon kesilmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici tanesi 4848 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli karşılık ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin yarısı tanesi 5252 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, söz konusu satış işlemi sonucunda "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 2.000

Answer

Satılan 1.000 adet hisse senedine isabet eden değer düşüklüğü karşılığı olan 2.000 TL, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilir.
İşletme hisse senetlerini 50 TL birim maliyetle kaydetmiş ve dönem sonunda değeri 48 TL'ye düştüğü için hisse başına 2 TL karşılık ayırmıştır. Satış anında hisse senetlerinin yarısı (1.000 adet) satıldığından, bu paya isabet eden karşılık tutarı (1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL) '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılarak kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun hesaplanması
Hisse maliyeti: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL; Komisyon: 100.000×100.000 \times %1 = 1.000 TL (653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Hisse başına düşüş: 50−48=250 - 48 = 2 TL; Toplam karşılık: 2.000×2=4.0002.000 \times 2 = 4.000 TL (119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabına alacak kaydedilir).
Borsa rayici maliyet bedelinin altına düştüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
3
Satılan kısma isabet eden karşılık payının belirlenmesi
Satılan miktar: 1.0001.000 adet (yarısı); İptal edilecek karşılık: 1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL.
Menkul kıymetlerin bir kısmı satıldığında, sadece o kısma ait olan karşılık tutarı iptal edilerek gelir kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Satışında Karşılık İptali

Hints

1
Menkul kıymet alım komisyonlarının hangi hesapta izlendiğini hatırlayın.
2
Dönem sonunda birim hisse başına ne kadar karşılık ayrıldığını bulun (50−4850 - 48).
3
Karşılığın tamamının mı yoksa sadece satılan kısma ait olanın mı iptal edileceğine dikkat edin.

Practice More

Eğer hisse senetleri maliyetinin altında bir bedelle (örneğin 45 TL) satılsaydı 'Menkul Kıymet Satış Zararı' nasıl hesaplanırdı?
Estimated Time:1m 30s
Question 13Question →

Bir işletme, 2024 yılında geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL’den 4.0004.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya ayrıca 1.2001.200 TL komisyon ödemiştir (Komisyon tutarı satın alma tarihinde 653653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilmiştir). 2024 yıl sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 2020 TL olarak saptanmış ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme kaydı yapılmıştır. İşletme, 2025 yılında bu hisse senetlerinin yarısını tanesi 2222 TL’den banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, 2025 yılındaki satış işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102 BANKALAR: 44.000 (B), 119 MK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI: 10.000 (B) / 110 HİSSE SENETLERİ: 50.000 (A), 645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI: 4.000 (A)

Answer

Hisse senetlerinin satışı sırasında 102 Bankalar hesabı 44.000 TL, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 10.000 TL borçlandırılırken; 110 Hisse Senetleri hesabı 50.000 TL ve 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 4.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, satılan hisse senetlerinin orijinal maliyeti olan 50.00050.000 TL '110 Hisse Senetleri' hesabından çıkarılır (alacaklandırılır). Bu hisseler için daha önce ayrılan 10.00010.000 TL tutarındaki karşılık, düzenleyici bir hesap olduğu için borçlandırılarak kapatılır. Bankaya giren 44.00044.000 TL borç kaydedilirken, net defter değeri ile satış bedeli arasındaki 4.0004.000 TL'lik olumlu fark '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına alacak kaydedilir. Bu kayıt hem hesap mantığına hem de tutarlara tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Satılan kısmın maliyet bedelini hesapla
2.000 adet×25 TL=50.000 TL2.000 \text{ adet} \times 25 \text{ TL} = 50.000 \text{ TL}
Alış komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan 653653 hesabına gider yazılır. Bu nedenle birim maliyet 2525 TL'dir.
2
Satılan kısma isabet eden karşılık tutarını hesapla
(25 TL−20 TL)×2.000 adet=10.000 TL(25 \text{ TL} - 20 \text{ TL}) \times 2.000 \text{ adet} = 10.000 \text{ TL}
2024 yıl sonunda her bir hisse için 55 TL (25−2025-20) karşılık ayrılmıştır. Satılan 2.0002.000 adet için bu tutar 10.00010.000 TL'dir.
3
Net defter değerini ve satış sonucunu belirle
Net Defter Değeri: 50.000−10.000=40.000 TL50.000 - 10.000 = 40.000 \text{ TL}. Satış Karı: 44.000−40.000=4.000 TL44.000 - 40.000 = 4.000 \text{ TL}
Satış bedeli (44.00044.000 TL), hisse senetlerinin net defter değerinden (40.00040.000 TL) yüksek olduğu için aradaki fark satış karıdır.
4
Yevmiye kaydını oluştur
B: 102 (44.00044.000), B: 119 (10.00010.000) / A: 110 (50.00050.000), A: 645 (4.0004.000)
Varlık hesabı (110) ve düzenleyici hesap (119) kapatılmalı, tahsilat bankaya kaydedilmeli ve oluşan kar gelir tablosu hesabına (645) aktarılmalıdır.

Key Concept

Menkul kıymet satışında maliyet bedeli, ayrılan karşılık ve satış karının muhasebeleştirilmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 14Question →

Bir işletme, önceki dönemde 60.00060.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı ve dönem sonunda borsa değerinin 52.00052.000 TL'ye düşmesi nedeniyle usulüne uygun olarak değer düşüklüğü karşılığı ayırdığı hisse senetlerinin tamamını, cari dönemde 55.00055.000 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının 3.000 TL alacaklandırılması
Satış işlemi gerçekleştiğinde, ilgili menkul kıymetin maliyet bedeli (60.00060.000 TL) ve daha önce ayrılmış olan karşılığın tamamı (8.0008.000 TL) kapatılmalıdır. Bankaya giren tutar 55.00055.000 TL'dir. Kayıtta borç toplamı (55.000+8.000=63.00055.000 + 8.000 = 63.000 TL) ile alacak toplamı (60.00060.000 TL) arasındaki 3.0003.000 TL'lik fark, satış fiyatının net defter değerinden yüksek olması nedeniyle iptal edilen karşılığı temsil eder ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Önceki dönemde ayrılan karşılık tutarını hesaplayınız.
Maliyet (60.00060.000 TL) - Borsa Değeri (52.00052.000 TL) = 8.0008.000 TL Değer Düşüklüğü Karşılığı.
Dönem sonunda borsa değeri maliyetin altına düştüğünde ihtiyatlılık kavramı gereği aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
Satış işlemi sonucunda oluşan net durumu belirleyiniz.
Satış Bedeli (55.00055.000 TL) - Net Defter Değeri (52.00052.000 TL) = 3.0003.000 TL 'fazla' tutar.
İşletme hisseleri 52.00052.000 TL net değerle izlerken 55.00055.000 TL'ye satmıştır; bu durum ayrılan karşılığın 3.0003.000 TL'lik kısmına artık ihtiyaç kalmadığını gösterir.
3
Yevmiye kaydını kurgulayınız.
102 Bankalar (B) 55.00055.000, 119 Karşılık (B) 8.0008.000 / 110 Hisse Senetleri (A) 60.00060.000, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (A) 3.0003.000.
Varlık ve ilgili düzenleyici hesap kapatılmalı, tahsil edilen tutar kaydedilmeli ve gerçekleşen olumlu fark gelir yazılmalıdır.

Key Concept

Menkul kıymet satışında karşılık iptali ve net defter değeri üzerinden kazanç hesaplama mantığı.

Hints

1
Satış anında eldeki varlığın maliyetini ve o varlık için ayrılmış olan karşılığı aynı anda kapatmanız gerektiğini unutmayın.
2
Hisse senetlerinin net defter değeri 52.00052.000 TL'dir. Bu değeri 55.00055.000 TL ile kıyaslayarak kâr veya karşılık iptali durumunu değerlendirin.

Practice More

Eğer satış fiyatı 50.00050.000 TL olsaydı hangi hesapların etkileneceğini düşünerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 15Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 6060 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Bu işlem sırasında banka tarafından işletmeden 600600 TL komisyon kesilmiştir. Yıl sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 55.00055.000 TL olarak tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen faaliyet döneminde söz konusu hisse senetlerinin tamamı tanesi 6262 TL'den peşin olarak satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışı için yapılacak yevmiye kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 5.0005.000

Answer

Satış kaydında iptal edilecek karşılık tutarı 5.0005.000 TL'dir.
Hisse senetleri işletmeden çıkarken, daha önce ihtiyatlılık kavramı gereği ayrılan tüm karşılıkların iptal edilmesi gerekir. Soruda alış maliyeti 60.00060.000 TL olan senetlerin yıl sonu değeri 55.00055.000 TL'ye düştüğü için 5.0005.000 TL karşılık ayrılmıştır. Satış gerçekleştiğinde, bu 5.0005.000 TL'lik karşılık tutarı "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına aktarılarak muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin hesaplanması
1.000×60=60.0001.000 \times 60 = 60.000 TL
Hisse senetleri alış maliyeti ile kaydedilir; ödenen 600600 TL komisyon ise maliyete eklenmez, 653 Komisyon Giderleri hesabına borç kaydedilir.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
60.000−55.000=5.00060.000 - 55.000 = 5.000 TL
Borsa değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark kadar 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı ayrılır.
3
Satış anında karşılık iptal tutarının belirlenmesi
5.0005.000 TL
Hisse senetleri satıldığında, daha önce ayrılmış olan karşılığın tamamı 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek iptal edilir.

Key Concept

Hisse senetlerinde alış komisyonları gider yazılır ve satış anında ayrılan karşılıkların tamamı 644 nolu hesaba aktarılır.
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Bu işlem için bankaya %2\%2 oranında komisyon ödenmiştir. Dönem sonunda yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin tanesinin 3636 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, dönem sonunda yapılması gereken değer düşüklüğü kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri Hesabı: 8.0008.000 TL

Answer

Dönem sonunda yapılması gereken değer düşüklüğü kaydında 654 Karşılık Giderleri Hesabı 8.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletmenin elindeki hisse senetlerinin maliyet bedeli 80.00080.000 TL'dir. Alış sırasında ödenen %2\%2 komisyon (1.6001.600 TL) maliyete eklenmeyip 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedildiği için maliyet bedeli değişmez. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 72.00072.000 TL'ye düştüğü için 8.0008.000 TL tutarında değer düşüklüğü oluşmuştur. Bu düşüş için 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayın.
2.000×40=80.0002.000 \times 40 = 80.000 TL
Hisse senetleri muhasebe kayıtlarına alış bedeli üzerinden 110 Hisse Senetleri hesabına borç yazılarak kaydedilir.
2
Alış komisyonunu hesaplayın ve muhasebe mantığını belirleyin.
80.000×%2=1.60080.000 \times \%2 = 1.600 TL
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenir.
3
Hisse senetlerinin dönem sonu toplam borsa değerini hesaplayın.
2.000×36=72.0002.000 \times 36 = 72.000 TL
Değerleme günündeki borsa rayici, karşılık ayrılacak tutarın tespitinde esas alınır.
4
Gerekli karşılık tutarını hesaplayın.
80.000−72.000=8.00080.000 - 72.000 = 8.000 TL
Alış bedeli ile borsa değeri arasındaki olumsuz fark, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmasını gerektirir.
5
Yevmiye kaydını oluşturun.
654 Karşılık Giderleri (Borç): 8.0008.000, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak): 8.0008.000
Karşılık giderleri gelir tablosu hesabı olarak borçlandırılırken, düzenleyici hesap olan karşılık hesabı alacaklandırılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde değerleme ve komisyonların muhasebeleştirilmesi
Question 17Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Alış işlemi sırasında bankaya 400400 TL komisyon ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satın alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borç tarafına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

20.00020.000 TL tutarı doğrudur, çünkü hisse senetleri alış bedeli üzerinden kaydedilir ve komisyonlar bu maliyete dahil edilmez.
Doğru yanıt olan 20.00020.000 TL, hisse senetlerinin adet bazında alış bedelini temsil eder (500×40500 \times 40). Muhasebe standartlarına göre menkul kıymet satın alınırken ödenen komisyonlar varlığın maliyetine dahil edilmeyerek doğrudan gider hesabına (653 Komisyon Giderleri) kaydedildiğinden, aktif hesaba sadece alış bedeli yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senedi alış tutarının hesaplanması
40 TL×500 adet=20.000 TL40 \text{ TL} \times 500 \text{ adet} = 20.000 \text{ TL}
Varlık hesabına kaydedilecek ana bedeli belirlemek için birim fiyat ile adet çarpılır.
2
Alış komisyonunun muhasebe ilkeleri açısından değerlendirilmesi
400 TL400 \text{ TL} komisyonun "653 Komisyon Giderleri" hesabına kaydedilmesi
Tekdüzen Hesap Planı ve Maliyet Bedeli esasına göre menkul kıymet alım komisyonları varlığın maliyetine eklenmez, doğrudan gider kaydedilir.
3
Yevmiye kaydında ilgili hesabın borçlandırılması
"110 Hisse Senetleri" hesabına 20.000 TL20.000 \text{ TL} borç kaydı
Varlık hesabına sadece hisse senetlerinin kendi alış bedeli yansıtılmalıdır.

Key Concept

Menkul kıymet alışlarında komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider kaydedilir.

Hints

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayarak işe başlayın.
2
Ödenen komisyonun maliyete eklenip eklenmeyeceğini hatırlayın; menkul kıymetlerde kural ticari mallardan farklıdır.
3
Komisyonlar 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenir, bu yüzden 110 hesabına sadece alış bedeli yazılır.

Practice More

Eğer bu işlem bir duran varlık (demirbaş) alımı olsaydı, komisyon veya nakliye maliyete eklenir miydi? (Cevap: Evet, duran varlıklarda eklenir.)

Alternative Method

Yevmiye kaydını zihninizde oluşturun: Borç tarafında 110 (20.00020.000) ve 653 (400400), alacak tarafında ise 102 (20.40020.400) yer almalıdır.
Estimated Time:45s
Question 18Question →

İşletme, önceki dönemde 50.00050.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 40.00040.000 TL'ye düşmesi üzerine ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayırma işlemlerini tamamlamıştır. Cari dönem sonunda yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin 55.00055.000 TL'ye yükseldiği tespit edilmiştir.

Buna göre, cari dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 10.00010.000 TL tutarında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılır.

Answer

Cari dönem sonunda, önceki dönemde ayrılmış olan karşılık tutarı kadar (10.00010.000 TL) "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kaydı yapılır.
Doğru yanıt, daha önce ayrılmış olan karşılığın (10.00010.000 TL) tamamının iptal edilmesini ifade eden seçenektir. İşletme, maliyeti 50.00050.000 TL olan hisse senedi için 10.00010.000 TL karşılık ayırmıştır. Değer 55.00055.000 TL'ye çıksa da, işletme sadece ayırdığı karşılık kadar (10.00010.000 TL) iptal işlemi yapabilir. Aradaki 5.0005.000 TL'lik maliyet üstü fazlalık, satış yapılmadığı sürece finansal tablolara yansıtılmaz.

Step-by-Step Solution

1
Önceki dönemden devreden karşılık tutarını hesapla.
50.00050.000 (Maliyet) - 40.00040.000 (Dönem Sonu Değer) = 10.00010.000 TL karşılık ayrılmıştır.
Değerleme kaydında ne kadar payın iptal edilebileceğini belirlemek için mevcut karşılık bakiyesi bilinmelidir.
2
Cari dönemdeki değer artışını ve ihtiyatlılık sınırını analiz et.
Değer 40.00040.000 TL'den 55.00055.000 TL'ye çıkmıştır (15.00015.000 TL artış), ancak maliyet 50.00050.000 TL'dir.
İhtiyatlılık kavramı gereği, gerçekleşmemiş değer artışları maliyet bedelinin üzerinde kar olarak kaydedilemez.
3
İptal edilecek (gelir yazılacak) tutarı belirle.
Maksimum iptal tutarı = Ayrılan karşılık = 10.00010.000 TL.
Ayrılan karşılık kadar tutar "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabından çıkarılır ve "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına gelir kaydedilir.

Key Concept

İhtiyatlılık kavramı gereği menkul kıymet değer düşüklüğü karşılıklarının iptal sınırı.

Hints

1
Menkul kıymetlerde karşılık iptali yapılırken her zaman 'maliyet bedeli' bir tavan olarak düşünülmelidir.
2
Önceki dönemde ne kadar karşılık ayrıldığını bulun (50.000−40.00050.000 - 40.000). Cari dönemdeki yükseliş bu tutarı karşılıyor mu?
3
Değer 55.00055.000 TL olsa bile, muhasebede gerçekleşmemiş karların kaydedilmemesi (İhtiyatlılık) kuralını hatırlayın.

Practice More

Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin maliyetinin altında bir bedelle satılması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 19Question →

İşletme, 2025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 8080 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış, bu işlemle ilgili olarak bankaya 2.0002.000 TL komisyon ödemiştir. 2025 yıl sonu envanter işlemlerinde hisse senetlerinin borsa değerinin 75.00075.000 TL olduğu tespit edilmiş ve usulüne uygun olarak karşılık ayrılmıştır. 2026 yılı Şubat ayında söz konusu hisse senetlerinin tamamı 78.00078.000 TL bedelle banka aracılığıyla satılmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışı ile ilgili yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin satışı sonucunda, satış bedeli ile borsa değeri arasındaki fark olan 3.0003.000 TL, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilmelidir.
Doğru cevap, satış bedelinin (78.00078.000 TL) net defter değerinden (75.00075.000 TL) yüksek olması nedeniyle aradaki 3.0003.000 TL'lik farkın konusu kalmayan karşılık olarak kaydedilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin satışında, satış fiyatı borsa değerinin (değerlenmiş tutar) üzerindeyse ancak maliyetin altındaysa, aradaki fark gelir (644) olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senedi maliyetini ve ayrılan karşılığı belirleyin.
Maliyet: 80.00080.000 TL; Karşılık: 80.000−75.000=5.00080.000 - 75.000 = 5.000 TL.
Menkul kıymetler maliyet bedeliyle kaydedilir ve değer düşüklüğü maliyet üzerinden hesaplanır.
2
Satış işleminin net sonucunu hesaplayın.
Satış Bedeli: 78.00078.000 TL; Net Defter Değeri: 75.00075.000 TL (80.000−5.00080.000 - 5.000). Kar: 3.0003.000 TL.
Karşılık ayrılmış bir varlığın satışında kar/zarar, satış bedeli ile net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki farktır.
3
Yevmiye kaydı bileşenlerini oluşturun.
102 Bankalar (B): 78.00078.000, 119 M.K. Değer Düş. Karş. (B): 5.0005.000, 110 Hisse Senetleri (A): 80.00080.000, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (A): 3.0003.000.
Varlık çıkışı maliyetten yapılır, karşılık hesabı kapatılır ve aradaki olumlu fark gelir kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılan Varlıkların Satışı
Estimated Time:1m 30s
Question 20Question →

İşletme, 20252025 yılı Ekim ayında geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Alış işlemi sırasında 200200 TL komisyon ödenmiştir. 20252025 yıl sonu değerlemesinde hisse senetlerinin borsa değerinin 18.00018.000 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. 20262026 yılı Şubat ayında bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 2121 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 1.000 TL alacaklandırılır.
Satış işleminde, hisse senetlerinin maliyet bedeli olan 20.00020.000 TL ile satış bedeli olan 21.00021.000 TL arasındaki 1.0001.000 TL'lik olumlu fark, doğrudan 'Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir. Daha önce ayrılan 2.0002.000 TL'lik karşılık ise 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı aracılığıyla ayrıca iptal edilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu hesapla.
Maliyet: 1.000×20=20.0001.000 \times 20 = 20.000 TL. Komisyon: 200200 TL (Gider).
Tekdüzen hesap planına göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, 653 Komisyon Giderleri hesabına borç yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüklüğü: 20.000−18.000=2.00020.000 - 18.000 = 2.000 TL.
Borsa değeri maliyetin altına düştüğünde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır (654 borçlu, 119 alacaklı).
3
Satış tutarını ve karını belirle.
Satış: 1.000×21=21.0001.000 \times 21 = 21.000 TL. Kar: 21.000−20.000=1.00021.000 - 20.000 = 1.000 TL.
Satış karı, satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu farktır.
4
Satış kaydında karşılığın iptalini gerçekleştir.
119 M.K. Değer Düşüklüğü Karşılığı (2.0002.000 TL) borçlandırılarak 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (2.0002.000 TL) alacaklandırılır.
Satılan menkul kıymet için daha önce ayrılmış olan karşılık, satış anında iptal edilerek gelir kaydedilmelidir.

Key Concept

Hisse senetlerinin maliyet bedeli ile izlenmesi, komisyonların gider yazılması ve satış anında karşılığın iptali ile karın ayrı ayrı muhasebeleştirilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Page 1 / 6Next