Menkul Kıymetler

101 questions

Question 21Question

İşletme, önceki dönemde 80.00080.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı hisse senetlerinin dönem sonundaki borsa değerinin 72.00072.000 TL'ye düşmesi nedeniyle usulüne uygun olarak karşılık ayırmıştır. İzleyen dönem sonunda yapılan değerlemede, bu hisse senetlerinin borsa değerinin 77.00077.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, dönem sonunda yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılır.

Answer

Menkul kıymetlerin borsa değerindeki iyileşme nedeniyle 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletme daha önce 8.0008.000 TL (80.00072.00080.000 - 72.000) tutarında karşılık ayırmıştır. Cari dönem sonunda borsa değeri 77.00077.000 TL'ye çıktığında, değerdeki 5.0005.000 TL'lik (77.00072.00077.000 - 72.000) artış, ayrılan karşılığın o kadarlık kısmının artık gereksiz (konusu kalmayan) hale geldiğini gösterir. Bu durumda pasif karakterli düzenleyici bir hesap olan 119 nolu hesap borçlandırılarak azaltılır ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklandırılarak gelir kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Önceki dönem ayrılan karşılık tutarını hesapla.
80.00072.000=8.00080.000 - 72.000 = 8.000 TL.
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark kadar karşılık ayrılmıştır.
2
Cari dönem sonundaki değer artışını (iyileşmeyi) tespit et.
77.00072.000=5.00077.000 - 72.000 = 5.000 TL.
Değer 72.00072.000 TL'den 77.00077.000 TL'ye yükseldiği için 5.0005.000 TL'lik bir iyileşme söz konusudur.
3
İptal edilecek karşılık tutarı için muhasebe kaydını belirle.
119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borç) 5.0005.000 / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacak) 5.0005.000.
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlık değerindeki artış sadece ayrılan karşılık tutarı kadar iptal edilerek gelir yazılır.

Key Concept

Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığının İptali (Konusu Kalmayan Karşılıklar)

Hints

1
Önceki dönemde ayrılan karşılığın miktarını maliyet ve borsa değeri farkından bulun.
2
Değer artışı olduğunda, aktifteki bir varlığın maliyetini mi artırırsınız yoksa onun için ayırdığınız negatif düzenleyici hesabı mı azaltırsınız?
3
Artış miktarı olan 5.0005.000 TL, ihtiyatlılık gereği gelir olarak kaydedilirken hangi hesap alacaklandırılır?

Practice More

Eğer borsa değeri 82.00082.000 TL olsaydı iptal edilecek karşılık tutarı ne kadar olurdu?
Estimated Time:1m 30s
Question 22Question

İşletme, önceki dönemde 80.00080.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı hisse senetleri için dönem sonunda 12.00012.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönem sonunda yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin 75.00075.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, cari dönem sonunda yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı 7.0007.000 TL borçlandırılır; "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 7.0007.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin değerinde meydana gelen 7.0007.000 TL'lik toparlanma için "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı borçlandırılırken, "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru cevap, mevcut karşılığın piyasadaki toparlanma miktarı kadar (7.0007.000 TL) azaltılmasını ve bunun gelir olarak kaydedilmesini ifade eden seçenektir. Hisse senetlerinin maliyeti 80.00080.000 TL, piyasa değeri 75.00075.000 TL olduğu için hesapta bulunması gereken net karşılık 5.0005.000 TL olmalıdır. Hesapta halihazırda 12.00012.000 TL karşılık bulunduğundan, 12.0005.000=7.00012.000 - 5.000 = 7.000 TL'lik kısmın iptal edilmesi (borç kaydıyla kapatılması) gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Önceki dönem sonu itibarıyla hisse senetlerinin net defter değerini hesaplayın.
80.00080.000 TL (Maliyet) - 12.00012.000 TL (Karşılık) = 68.00068.000 TL.
Değerleme yapılırken mevcut kayıtlı net değer üzerinden hareket edilir.
2
Cari dönem sonundaki yeni borsa değeri ile önceki net defter değerini karşılaştırın.
75.00075.000 TL (Yeni Değer) > 68.00068.000 TL (Eski Net Değer).
Varlığın değerinde bir artış (toparlanma) olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
3
İptal edilmesi gereken (gelir yazılacak) karşılık tutarını belirleyin.
75.00068.000=7.00075.000 - 68.000 = 7.000 TL.
Borsa değeri hala maliyet bedelinin (80.00080.000 TL) altında olduğu için sadece toparlanan kısım kadar karşılık iptal edilir.
4
Muhasebe kaydını gerçekleştirin.
119 Hesabı (Borç) 7.0007.000 TL, 644 Hesabı (Alacak) 7.0007.000 TL.
Aktifi düzenleyici bir hesap olan 119 hesabındaki azalış borç taraflı, elde edilen gelir ise 644 hesabına alacak olarak kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymetlerde Değerleme ve Karşılık İptali (Konusu Kalmayan Karşılıklar)

Hints

1
Önce mevcut karşılık ayrıldıktan sonraki net değeri bulun.
2
Borsa değerinin bu net değerden ne kadar yüksek olduğuna bakın; bu fark iptal edilecek tutardır.
3
Unutmayın: Borsa değeri maliyeti aşamaz; eğer aşsaydı en fazla eski karşılığın tamamını (12.00012.000 TL) iptal edebilirdiniz.

Practice More

Değerleme günü hisse senedi borsa değeri 82.00082.000 TL olsaydı kayıt nasıl değişirdi? (Cevap: Sadece 12.00012.000 TL'lik karşılığın tamamı iptal edilirdi, üstündeki 2.0002.000 TL dikkate alınmazdı).
Estimated Time:1m 30s
Question 23Question

İşletme, 11 Kasım 20252025 tarihinde geçici yatırım amacıyla nominal değeri 100.000100.000 TL olan, yıllık %36\%36 faiz getirisine sahip özel kesim tahvillerini nominal değeri üzerinden banka aracılığıyla satın almıştır. Tahvillerin faiz ödemeleri her yılın Mayıs ve Kasım aylarının başında yapılmaktadır. Buna göre, dönemsellik kavramı gereği işletmenin 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borçlu: 181 Gelir Tahakkukları 6.0006.000 TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri 6.0006.000 TL

Answer

İşletme, 2025 yılına ait olan 2 aylık faiz tutarını (6.000 TL) Gelir Tahakkukları hesabını borçlandırarak ve Faiz Gelirleri hesabını alacaklandırarak kaydetmelidir.
Doğru seçenek, 1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasındaki 2 aylık sürenin faiz getirisini (6.000 TL) doğru hesaplayan ve tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler için kullanılan 181 Gelir Tahakkukları hesabını kullanarak gelir tablosuna aktaran kayıttır.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık faiz tutarını ve aylık faiz tutarını hesapla.
100.000×0,36=36.000100.000 \times 0,36 = 36.000 TL (yıllık), 36.000/12=3.00036.000 / 12 = 3.000 TL (aylık).
Faiz tutarının dönemsel olarak dağıtılabilmesi için birim zaman faizinin bilinmesi gerekir.
2
Tahvilin alındığı tarihten dönem sonuna kadar geçen süreyi belirle.
11 Kasım - 3131 Aralık arası 22 aydır.
Dönemsellik kavramı uyarınca sadece 2025 yılına isabet eden süre için gelir kaydı yapılmalıdır.
3
Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden toplam faiz tutarını hesapla.
3.000×2=6.0003.000 \times 2 = 6.000 TL.
2 aylık sürenin toplam getirisini bulmak için aylık faiz ile süre çarpılır.
4
Tahakkuk kaydını gerçekleştir.
181 Gelir Tahakkukları (B) 6.0006.000 TL, 642 Faiz Gelirleri (A) 6.0006.000 TL.
Gelir gerçekleşmiş ancak tahsilat sonraki döneme sarkmıştır, bu durum 181 hesabı ile aktife yansıtılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde faiz tahakkuku ve dönemsellik ilkesi uygulaması.

Hints

1
Dönemsellik kavramını hatırlayın: Gelir hangi yıla aitse o yılın kâr/zararında görünmelidir.
2
11 Kasım'dan 3131 Aralık'a kadar kaç ay geçtiğini ve bu sürede ne kadar faiz biriktiğini hesaplayın.
3
Henüz tahsil edilmemiş ama hak edilmiş gelirler için '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılır.

Practice More

Mayıs ayında yapılacak faiz tahsilat kaydını ve 181 hesabının nasıl kapatılacağını inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 24Question

İşletmenin geçici yatırım amacıyla aktifinde kayıtlı bulunan bir anonim şirkete ait hisse senetleri için, ilgili şirket iç kaynaklarını (yedeklerini veya geçmiş yıl kârlarını) sermaye artırımında kullanmış ve bu kapsamda işletmeye payı oranında 25.00025.000 TL nominal değerli bedelsiz (bonus) hisse senedi teslim etmiştir. Bu işlemle ilgili olarak yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece hisse senedi sayısı yardımcı defterlerde güncellenir.

Answer

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımı sonucu alınan bedelsiz hisse senetleri için herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz, yalnızca hisse sayısı takibi yapılır.
İşletmelerin yatırım yaptığı anonim şirketlerin, yedek akçeler veya geçmiş yıl kârları gibi iç kaynaklarını sermayeye ekleyerek dağıttıkları bedelsiz hisse senetleri, yatırımcı işletme için bir gelir veya varlık artışı teşkil etmez. Bu işlem sonucunda işletmenin elindeki toplam hisse senedi maliyeti sabit kalırken, hisse senedi sayısı artar ve dolayısıyla hisse başına düşen birim maliyet azalır. Bu nedenle, yevmiye defterinde herhangi bir borç-alacak kaydı yapılmaz; işlem sadece yardımcı defterlerde (nazım hesaplarda veya stok kartlarında) hisse adedinin güncellenmesi şeklinde izlenir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Sermaye artırımının iç kaynaklardan (yedekler, kârlar) yapıldığı tespit edildi.
Artırımın kaynağı, muhasebe işleminin yapılıp yapılmayacağını belirleyen temel unsurdur.
2
Muhasebe ilkelerini uygulama
İç kaynaklardan artırımda işletmenin toplam yatırım değeri değişmez, sadece birim maliyet düşer.
Tekdüzen Hesap Planı ve genel muhasebe ilkelerine göre, bedelsiz alınan bu hisseler bir gelir unsuru olarak kabul edilmez.
3
Kayıt gerekliliğine karar verme
Yevmiye kaydı gerekmediği, sadece miktar bazlı izleme yapılacağı sonucuna varıldı.
Aktifte değer artışı veya gelir tahakkuku oluşmadığı için yevmiye defterine kayıt düşülmez.

Key Concept

Bedelsiz Hisse Senedi Edinimi

Hints

1
Sermaye artırımının kaynağının 'iç kaynaklar' mı yoksa 'nakit (dış kaynak)' mı olduğuna dikkat edin.
2
İç kaynaklardan yapılan artışta işletmenin cebinden para çıkmadığı gibi, ortaklık payının toplam değeri de değişmez; sadece pasta daha fazla dilime bölünür.
3
Maliyet esası gereği, bedelsiz alınan bu varlıkların maliyeti sıfır kabul edilir ve toplam tutar değişmediği için yevmiye kaydına gerek duyulmaz.

Practice More

Eğer sermaye artırımı 'nakit' karşılığı (bedelli) yapılsaydı, rüçhan haklarının kullanımı nedeniyle yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sayısal bir örnekle kontrol: 100 adet hisseyi 10 TL'den aldınız (Toplam 1.000 TL). Şirket %100 bedelsiz verdi. Artık 200 hisseniz var ama cebinizden para çıkmadı. Toplam maliyet hala 1.000 TL, sadece birim maliyet 5 TL'ye düştü. Kayıt yapacak bir değer değişimi yoktur.
Estimated Time:45s
Question 25Question

İşletme, önceki dönemde yatırım amacıyla satın aldığı özel kesim tahvillerini cari dönemde banka aracılığıyla satmıştır. İşleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem DetayıTutarı
Tahvillerin Alış Maliyeti100.000100.000 TL
Önceki Dönem Sonu Tahakkuk Ettirilen Faiz (181 No.lu Hesap)6.0006.000 TL
Satış Tarihi İtibarıyla Cari Döneme Ait Faiz Geliri4.0004.000 TL
Tahvillerin Toplam Satış Bedeli (Banka Hesabına Gelen)112.000112.000 TL

Bu bilgilere göre, tahvillerin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli (112.000112.000) ile kıymetin defter değeri olan anapara ve birikmiş faizlerin toplamı (100.000+6.000+4.000=110.000100.000 + 6.000 + 4.000 = 110.000) arasındaki fark olan 2.0002.000 TL'dir.
Tahvillerin satışından elde edilen toplam tahsilatın (112.000112.000 TL) içinde; tahvillerin ana parası (100.000100.000 TL), önceki yıldan gelen faiz alacağı (6.0006.000 TL) ve cari döneme ait faiz geliri (4.0004.000 TL) bulunmaktadır. Bu unsurların toplamı 110.000110.000 TL olup, kalan 2.0002.000 TL doğrudan menkul kıymetin piyasa değerindeki artıştan kaynaklanan 'Menkul Kıymet Satış Kârı'dır.

Step-by-Step Solution

1
Tahvillerin toplam defter değerini hesapla.
100.000100.000 (Maliyet) + 6.0006.000 (Eski Faiz) + 4.0004.000 (Yeni Faiz) = 110.000110.000 TL
Satış anında elden çıkarılan toplam varlık değerini belirlemek için.
2
Satış kârı veya zararını belirle.
112.000112.000 (Satış) - 110.000110.000 (Defter Değeri) = 2.0002.000 TL Kâr
Satış bedeli maliyet ve faizlerin toplamından yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
Yevmiye kaydındaki hesapları belirle.
102 Borç (112.000112.000); 111 Alacak (100.000100.000), 181 Alacak (6.0006.000), 642 Alacak (4.0004.000), 645 Alacak (2.0002.000)
Varlık çıkışları ve gelirlerin kaydı için muhasebe kurallarını uygula.

Key Concept

Menkul kıymetlerin birikmiş faizleri ile birlikte elden çıkarılması durumunda faiz gelirleri ve satış kârı ayrımı.

Hints

1
Satış bedelinden önce tahakkuk etmiş ve cari dönemde hak kazanılmış faizleri ayıklayın.
2
Tahvillerin toplam maliyet ve faiz yükünü (100.000+6.000+4.000100.000 + 6.000 + 4.000) hesaplayıp satış bedeliyle kıyaslayın.
3
181 No.lu hesapta bekleyen 6.0006.000 TL'lik tutarın satışla birlikte kapatılması gerektiğini (alacaklandırılacağını) unutmayın.

Practice More

Menkul kıymetlerin değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonra satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 26Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 100100 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında bankaya ayrıca %1\%1 oranında komisyon ödenmiştir. Dönem sonunda bu hisse senetlerinin borsa değerinin 46.00046.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Answer

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabının 4.0004.000 TL alacaklandırılması doğru işlemdir.
Hisse senetleri işletme aktifine alış bedeli olan 50.00050.000 TL üzerinden kaydedilir; satın alma sırasında ödenen %1\%1 komisyon tutarı (500500 TL) doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına borç yazılır ve maliyete eklenmez. Dönem sonunda borsa değeri 46.00046.000 TL'ye düştüğünde, aradaki 4.0004.000 TL'lik fark (50.00046.00050.000 - 46.000) için karşılık ayrılması gerekir. Bu işlemde 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayın.
500×100=50.000500 \times 100 = 50.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri alış bedeli ile kaydedilir.
2
Alım komisyonunun muhasebeleşme şeklini belirleyin.
50.000×50.000 \times %1 = 500 TL (653 Komisyon Giderleri)
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına borç kaydedilir.
3
Maliyet değeri ile dönem sonu borsa değerini karşılaştırın.
50.00046.000=4.00050.000 - 46.000 = 4.000 TL düşüş
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların değerinde meydana gelen muhtemel azalışlar için karşılık ayrılmalıdır.
4
Değerleme kaydını yapın.
654 Karşılık Giderleri (B) 4.0004.000 TL / 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (A) 4.0004.000 TL
Varlık hesabının değerini doğrudan azaltmak yerine, düzenleyici bir pasif hesap kullanılarak maliyet bedeli korunur.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Maliyeti ve Değerleme Karşılığı
Estimated Time:1m 30s
Question 27Question

İşletme, 20242024 yılında geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya binde 55 oranında komisyon ödemiştir.

20242024 yıl sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 35.00035.000 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 20252025 yılında ise bu hisse senetlerinin tamamı 42.00042.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, 20252025 yılında yapılacak satış kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Answer

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabının 2.0002.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
İşletme hisse senetlerini 40.00040.000 TL'ye satın almıştır. Satış sırasında tahsil edilen 42.00042.000 TL ile maliyet bedeli olan 40.00040.000 TL arasındaki 2.0002.000 TL tutarındaki olumlu fark, doğrudan "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, önceki dönemden devreden 5.0005.000 TL'lik karşılık da satışla birlikte "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı kullanılarak kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu hesapla
Alış Bedeli: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Komisyon: 40.000×0,005=20040.000 \times 0,005 = 200 TL (653 nolu hesaba gider yazılır).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senedi alım komisyonları maliyete eklenmez.
2
Dönem sonu karşılık tutarını belirle
Maliyet (40.00040.000) - Borsa Değeri (35.00035.000) = 5.0005.000 TL karşılık ayrılmıştır (119 nolu hesap).
İhtiyatlılık kavramı gereği değer düşüşleri için karşılık ayrılır.
3
Satış kârını ve karşılık iptalini hesapla
Satış Kârı: 42.00040.000=2.00042.000 - 40.000 = 2.000 TL (645 nolu hesap). Karşılık İptali: 5.0005.000 TL (644 nolu hesap).
Menkul kıymet satıldığında, maliyet bedeli üzerinden kâr/zarar hesaplanır ve önceki dönem ayrılan karşılık tamamen iptal edilir.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında kâr, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farktır; ayrılan karşılık ise ayrıca iptal edilir.
Question 28Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla bir anonim şirkete ait 2.0002.000 adet hisse senedini tanesi 5050 TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Alım işlemi sırasında ayrıca 800800 TL komisyon ödenmiştir. Envanter tarihinde hisse senetlerinin borsa değerinin tanesi 4545 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği yapılacak değerleme kaydına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılır.

Answer

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılır.
İşletme hisse senetlerini 100.000100.000 TL maliyetle edinmiştir (800800 TL komisyon maliyete eklenmez, 653 nolu hesapta giderleştirilir). Dönem sonunda borsa değeri 90.00090.000 TL'ye düştüğü için 10.00010.000 TL tutarında değer düşüklüğü meydana gelmiştir. Bu durum ihtiyatlılık kavramı gereği '654 Karşılık Giderleri' hesabının borçlandırılması ve '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacaklandırılmasıyla muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam maliyet bedelini hesaplayın.
2.000 adet×50 TL=100.000 TL2.000 \text{ adet} \times 50 \text{ TL} = 100.000 \text{ TL}
Menkul kıymetler, alım sırasında ödenen komisyonlar maliyete dahil edilmeden (maliyet bedeliyle) kaydedilir.
2
Hisse senetlerinin dönem sonu toplam borsa değerini hesaplayın.
2.000 adet×45 TL=90.000 TL2.000 \text{ adet} \times 45 \text{ TL} = 90.000 \text{ TL}
Değerleme, envanter tarihindeki piyasa fiyatı üzerinden yapılır.
3
Ayrılması gereken karşılık tutarını belirleyin.
100.00090.000=10.000 TL100.000 - 90.000 = 10.000 \text{ TL}
İhtiyatlılık kavramı gereği, maliyet bedeli borsa değerinden yüksekse aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
4
Yevmiye kaydını oluşturun.
Borç: 654 Karşılık Giderleri 10.00010.000 TL; Alacak: 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 10.00010.000 TL
Aktif düzenleyici hesaplardaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymetlerde Değerleme ve Komisyon Kaydı

Practice More

Bu hisse senetlerinin bir sonraki dönemde borsa değerinin maliyetin üzerine çıkması veya daha düşük bir bedelle satılması durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 29Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Banka, bu işlem için %1\%1 oranında komisyon kesmiş ve toplam tutarı işletmenin mevduat hesabından tahsil etmiştir. İşletme, muhasebe kaydı sırasında ödenen komisyon tutarını "110 Hisse Senetleri" hesabının maliyetine ekleyerek borç kaydetmiştir.

Buna göre, yapılan bu hatalı kayıt sonucunda dönem sonu mali tablolarında meydana gelen etki ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Dönen varlıklar ve dönem net kârı 1.0001.000 TL fazla görünmektedir.

Answer

Yapılan hatalı kayıt sonucunda işletmenin dönen varlıkları ve dönem net kârı 1.0001.000 TL fazla görünmektedir.
Hisse senedi satın alınırken ödenen komisyonlar, menkul kıymetin maliyetine eklenmez, doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına borç kaydedilir. İşletme bu tutarı '110 Hisse Senetleri' hesabına borç kaydettiği için aktifteki dönen varlıklar 1.0001.000 TL fazla görünür. Aynı zamanda, yapılması gereken gider kaydı yapılmadığı için giderler toplamı eksik, buna bağlı olarak dönem net kârı da 1.0001.000 TL fazla çıkmış olur.

Step-by-Step Solution

1
İşlem tutarlarını hesaplayınız.
Hisse alış bedeli: 50×2.000=100.00050 \times 2.000 = 100.000 TL; Komisyon: 100.000×0,01=1.000100.000 \times 0,01 = 1.000 TL.
Muhasebe kaydına esas teşkil edecek nominal ve gider unsurlarını belirlemek için.
2
Doğru ve hatalı muhasebe kayıtlarını karşılaştırınız.
Doğru: 110 Borç 100.000100.000, 653 Borç 1.0001.000; Hatalı: 110 Borç 101.000101.000.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonlarının maliyete eklenmeyip doğrudan gider yazılması gerektiğini teyit etmek için.
3
Hatanın mali tablolar üzerindeki etkisini analiz ediniz.
Varlık (110) 1.0001.000 TL fazla; Gider (653) kaydedilmediği için Giderler 1.0001.000 TL eksik \rightarrow Kâr 1.0001.000 TL fazladır.
Bilanço ve Gelir Tablosu kalemleri arasındaki ilişkiyi kurarak sonucun doğruluğunu saptamak için.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Komisyonlarının Muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Menkul kıymet alım komisyonlarının hangi hesapta izlendiğini hatırlayın.
2
Gider yazılması gereken bir tutarın varlık hesabına yazılmasının kâr üzerindeki etkisini düşünün.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu borsa rayici ile değerlenmesi durumunda oluşacak farkların (119 hesap) etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 30Question

ABC İşletmesi, 20252025 yılında geçici yatırım amacıyla tanesi 100100 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında ayrıca 500500 TL banka komisyonu ödenmiş ve ilgili gider hesabına kaydedilmiştir. 20252025 yılı sonu envanter işlemlerinde söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin 42.00042.000 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin tamamını 46.00046.000 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, işletmenin 20262026 yılındaki satış işlemine ilişkin yapacağı yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Answer

644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.
İşletme hisse senetlerini sattığında, aktifte kayıtlı olan maliyet bedeli (50.00050.000 TL) üzerinden '110 Hisse Senetleri' hesabını alacaklandırarak kapatır. Aynı zamanda, bu hisse senetleri için daha önce pasif düzenleyici hesapta ayrılmış olan 8.0008.000 TL tutarındaki '119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılır. Satış bedeli olan 46.00046.000 TL ile net defter değeri olan 42.00042.000 TL (50.0008.00050.000 - 8.000) arasındaki 4.0004.000 TL fark, işletmenin gerçek kârıdır ve '644 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve karşılık tutarını belirleyin.
Alış Maliyeti = 500×100=50.000500 \times 100 = 50.000 TL. Ayrılan Karşılık (119) = 50.00042.000=8.00050.000 - 42.000 = 8.000 TL.
Menkul kıymetler maliyet bedeliyle kaydedilir, komisyonlar ise doğrudan gider (653) yazılır. Değer düşüklüğü karşılığı alış maliyeti ile dönem sonu borsa rayici arasındaki farktır.
2
Hisse senetlerinin net defter değerini hesaplayın.
Net Defter Değeri = 50.0008.000=42.00050.000 - 8.000 = 42.000 TL.
Satış kârı veya zararı hesaplanırken satış bedeli, varlığın net defter değeri (maliyet eksi karşılık) ile karşılaştırılır.
3
Satış kârını veya zararını hesaplayın.
Satış Kârı = 46.00042.000=4.00046.000 - 42.000 = 4.000 TL.
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark 644 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında, daha önce ayrılmış karşılıkların kapatılması ve net değer üzerinden kâr/zarar tespiti.
Question 31Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20242024 yılı içerisinde maliyeti 80.00080.000 TL olan hisse senetlerini satın almıştır. 20242024 yılı dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu hisse senetlerinin borsa rayicinin 72.00072.000 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. Söz konusu hisse senetlerinin tamamı 20252025 yılı içerisinde 77.00077.000 TL bedelle banka aracılığıyla satılmıştır.

Bu bilgilere göre, 20252025 yılında yapılan satış işlemi sonucunda oluşacak kar veya zarar tutarı ve ilgili hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 5.0005.000 TL Menkul Kıymet Satış Karı

Answer

5.0005.000 TL tutarındaki Menkul Kıymet Satış Karı seçeneği doğrudur.
20242024 yılında 80.00080.000 TL'ye alınan hisse senedi için değer 72.00072.000 TL'ye düştüğünde 8.0008.000 TL karşılık ayrılmıştır. Bu durumda hisse senedinin net defter değeri 72.00072.000 TL olmuştur. 20252025 yılında bu varlık 77.00077.000 TL'ye satıldığında, net değerden daha yüksek bir fiyata satıldığı için (77.00072.00077.000 - 72.000) 5.0005.000 TL kar elde edilmiştir. Bu kar '644644 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
20242024 yılı dönem sonundaki net defter değerini hesaplayın.
80.00080.000 TL (Maliyet) - 8.0008.000 TL (Karşılık) = 72.00072.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği borsa rayici maliyetin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır ve varlığın net değeri bu tutar üzerinden izlenir.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştırarak satış sonucunu bulun.
77.00077.000 TL (Satış) - 72.00072.000 TL (Net Defter Değeri) = 5.0005.000 TL
Varlık elden çıkarıldığında, tahsil edilen tutarın varlığın o anki kayıtlı net değerinden fazla olması kar oluştuğunu gösterir.
3
Bulunan tutarı ilgili gelir tablosu hesabına kaydedin.
5.0005.000 TL tutarında "644644 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı alacaklandırılır.
Geçici yatırım amaçlı menkul kıymet satışından doğan karlar bu hesapta izlenir.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Karı/Zararı hesaplanırken, daha önce ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılıkları dikkate alınarak varlığın net defter değeri üzerinden işlem yapılır.

Hints

1
Önce hisse senedinin 20242024 yılı sonunda bilançoda görünen net değerini hesaplayın.
2
Net değer, maliyet bedelinden ayrılan karşılık tutarının çıkarılmasıyla bulunur.
3
Satış kaydında 110110 hesabı alacaklı, 119119 hesabı borçlu kaydedilir. Aradaki dengeyi kuran tutar kâr ya da zararı verir.

Practice More

Karşılık ayrılmamış olsaydı sonucun nasıl değişeceğini düşünerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Satış yevmiye kaydını düşünerek de çözüme ulaşabilirsiniz: 102102 Bankalar Borç (77.00077.000), 119119 M.K. Değer Düşüklüğü Karşılığı Borç (8.0008.000) / 110110 Hisse Senetleri Alacak (80.00080.000). Kaydın eşitlenmesi için alacak tarafına 5.0005.000 TL (644644 Menkul Kıymet Satış Karları) yazılması gerekir.
Estimated Time:1m 30s
Question 32Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 150150 TL olan hisse senetlerinden 400400 adet satın almıştır. Bu işlem için banka tarafından alış bedeli üzerinden %2\%2 oranında komisyon kesintisi yapılmıştır. Buna göre, bu satın alma işlemi sonucunda "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 1.2001.200

Answer

1.2001.200 TL tutarındaki komisyon, "653 Komisyon Giderleri" hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Menkul kıymet satın alınırken ödenen komisyonlar, Tekdüzen Hesap Planı ilkeleri uyarınca "653 Komisyon Giderleri" hesabında muhasebeleştirilir. Hesaplama sonucunda toplam alış bedeli olan 60.00060.000 TL'nin %2\%2'si 1.2001.200 TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Toplam alış bedelini hesapla
400 adet×150 TL=60.000 TL400 \text{ adet} \times 150 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Komisyon oranının uygulanacağı matrahı belirlemek için.
2
Komisyon tutarını hesapla
60.000 TL×0,02=1.200 TL60.000 \text{ TL} \times 0,02 = 1.200 \text{ TL}
İşlem maliyeti içinde yer alan gider unsurunu bulmak için.
3
Muhasebe kaydını belirle
653 Komisyon Giderleri Hesabı (Borç): 1.2001.200 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.

Key Concept

Menkul kıymet alım giderlerinin (komisyonların) muhasebeleştirilmesi

Practice More

Menkul kıymet satışında oluşan kar veya zararın hesaplanmasına yönelik sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 33Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış, banka bu işlem için %1\%1 komisyon tahsil etmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa değerinin 18.00018.000 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı 19.50019.500 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak günlük defter kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin borçlandırılması doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 2.0002.000 TL

Answer

Menkul kıymet satışında, ilgili kıymet için daha önce ayrılmış olan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Menkul kıymetler elden çıkarıldığında, bu kıymetler için daha önce pasifi düzenleyici bir hesap olan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabında ayrılmış olan tutarlar, hesabın borcuna kaydedilerek kapatılır. Sorudaki verilerde maliyet 20.00020.000 TL, borsa değeri 18.00018.000 TL olduğu için 2.0002.000 TL karşılık ayrılmıştır ve bu tutarın satış kaydında borçlandırılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu belirle
Maliyet: 20.00020.000 TL, Komisyon: 200200 TL
Hisse senetleri alış bedeli ile kaydedilir (20×1.000=20.00020 \times 1.000 = 20.000 TL). Komisyon ise gider yazılır.
2
Dönem sonu karşılık tutarını hesapla
Karşılık: 2.0002.000 TL
Maliyet (20.00020.000 TL) ile borsa değeri (18.00018.000 TL) arasındaki fark kadar (2.0002.000 TL) karşılık ayrılmıştır.
3
Satış sonucunu hesapla
1.5001.500 TL Kar
Net Değer (20.0002.000=18.00020.000 - 2.000 = 18.000 TL) ile Satış Bedeli (19.50019.500 TL) farkı kardır.
4
Yevmiye kaydını kurgula
102 Bankalar (B) 19.50019.500, 119 Karşılık (B) 2.0002.000, 110 Hisse Senetleri (A) 20.00020.000, 644 Satış Karı (A) 1.5001.500
Varlık hesapları çıkış yapılarak, pasifi düzenleyici hesap (119) borçlandırılarak kapatılır.

Key Concept

Menkul Kıymet Satışı ve Karşılık İptali

Practice More

Menkul kıymetlerin maliyetinin altında bir bedelle satılması durumunda karşılık hesabının nasıl kapatıldığını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 34Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den satın aldığı 2.0002.000 adet hisse senedi için ilgili anonim şirketin iç kaynaklarından gerçekleştirdiği sermaye artırımı sonucunda %25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi almıştır. İşletme, daha sonra elindeki bu hisse senetlerinin 1.0001.000 adedini tanesi 2222 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, hisse senedi satış işlemine ilişkin yapılacak günlük defter kaydında "644 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 6.0006.000

Answer

Hisse senedi satış karı 6.0006.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan tutar, bedelsiz hisse senetlerinin birim maliyeti düşürücü etkisinin doğru hesaplanmasıyla bulunur. İşletme bedelsiz hisseler için ödeme yapmadığından toplam maliyeti (40.00040.000 TL) değişmez ancak elindeki hisse sayısı 2.0002.000'den 2.5002.500'e çıkar. Bu durum birim maliyeti 1616 TL'ye (40.000/2.50040.000 / 2.500) düşürür. 2222 TL'den satılan 1.0001.000 adet hissenin her birinden 66 TL kar elde edilir (2216=622 - 16 = 6), bu da toplamda 6.0006.000 TL kar demektir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıçtaki toplam maliyetin hesaplanması
2.000 adet×20 TL=40.000 TL2.000 \text{ adet} \times 20 \text{ TL} = 40.000 \text{ TL}
İşletmenin elindeki hisselerin toplam defter değerini bulmak için gereklidir.
2
Bedelsiz artış sonrası yeni adet ve birim maliyetin hesaplanması
Yeni Adet: 2.000×1,25=2.500 adet2.000 \times 1,25 = 2.500 \text{ adet}; Yeni Birim Maliyet: 40.000/2.500=16 TL40.000 / 2.500 = 16 \text{ TL}
Bedelsiz hisse alımı için muhasebe kaydı yapılmaz; ancak adet arttığı için toplam maliyet yeni adede bölünerek yeni birim maliyet bulunur.
3
Satılan kısmın maliyeti ve satış karının tespiti
Satış Bedeli: 1.000×22=22.000 TL1.000 \times 22 = 22.000 \text{ TL}; Satılanın Maliyeti: 1.000×16=16.000 TL1.000 \times 16 = 16.000 \text{ TL}; Kar: 22.00016.000=6.000 TL22.000 - 16.000 = 6.000 \text{ TL}
Satış bedeli ile satılan hisselerin güncel birim maliyeti arasındaki olumlu fark karı oluşturur.

Key Concept

Bedelsiz Hisse Senetlerinde Birim Maliyet Revizyonu

Hints

1
Bedelsiz hisse senedi alımı için bir yevmiye kaydı yapılır mı, hatırlayınız.
2
Toplam maliyet değişmezken adet arttığında birim maliyete ne olur? Yeniden hesaplayın.
3
2.0002.000 hisse %25\%25 artınca 2.5002.500 adet olur. 40.00040.000 TL toplam maliyeti bu sayıya bölerseniz yeni birim maliyeti bulursunuz.

Practice More

Birim maliyetin düşmesi, gelecekteki olası bir satışta karın daha yüksek veya zararın daha düşük çıkmasına neden olur.
Estimated Time:1m 30s
Question 35Question

İşletme, 15.12.202515.12.2025 tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi 100100 TL'den 500500 adet hisse senedini %2\%2 komisyon ödeyerek banka aracılığıyla satın almıştır. 31.12.202531.12 .2025 tarihinde söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin 9595 TL olduğu tespit edilmiş ve gerekli envanter işlemleri yapılmıştır. 20.01.202620.01 .2026 tarihinde bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 108108 TL'den satılmış; satış işlemi sırasında banka 500500 TL komisyon keserek kalan tutarı işletmenin hesabına aktarmıştır. Buna göre, 20.01.202620.01 .2026 tarihindeki satış kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı 2.5002.500 TL borçlandırılır.

Answer

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabının 2.5002.500 TL borçlandırılması doğru ifadedir.
Doğru cevap, "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabının 2.5002.500 TL borçlandırılacağını belirtir. İşletme hisse senetlerini 50.00050.000 TL'ye almış, yıl sonunda rayiç değer 47.50047.500 TL'ye düştüğü için 2.5002.500 TL karşılık ayırmıştır. Hisse senetleri satıldığında, ilgili varlık hesabı (110) alacaklandırılarak kapatılırken, ona bağlı olan karşılık hesabı (119) da borçlandırılarak kapatılmak zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu belirle
Maliyet: 500×100=50.000500 \times 100 = 50.000 TL; Komisyon: 50.000×0,02=1.00050.000 \times 0,02 = 1.000 TL (653 nolu hesaba)
Menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla
Değer Düşüklüğü: 50.000(500×95)=2.50050.000 - (500 \times 95) = 2.500 TL
Maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki olumsuz fark için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
3
Satış kaydını ve kar tutarını analiz et
Net Tahsilat: 53.50053.500 TL; Kapatılan Maliyet: 50.00050.000 TL; Kapatılan Karşılık: 2.5002.500 TL; Satış Karı: 6.0006.000 TL
Satış kaydında aktif karakterli olan 110 hesabı alacaklandırılarak, pasif karakterli düzenleyici olan 119 hesabı ise borçlandırılarak kapatılır.

Key Concept

Menkul kıymet alım giderlerinin muhasebeleştirilmesi ve değer düşüklüğü karşılığının satış anındaki tasfiyesi.

Practice More

Menkul kıymetlerin değer kazanması durumunda (borsa rayicinin maliyetin üzerine çıkması) karşılık ayrılmayacağını ve maliyet bedeli ile değerleme yapılacağını hatırlayınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 36Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri 2020 TL olan hisse senetlerinden 4.0004.000 adedini, tanesi 3535 TL’den banka aracılığıyla satın almıştır. Banka, bu işlem için alış bedeli üzerinden %1,5\%1,5 oranında komisyon ve ayrıca 300300 TL banka masrafı tahsil etmiştir. Bu alış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 653 Komisyon Giderleri hesabı 2.4002.400 TL borçlandırılır.

Answer

653 Komisyon Giderleri hesabı 2.4002.400 TL borçlandırılır.
İşletmenin hisse senedi alımı için ödediği toplam bedel 140.000140.000 TL'dir ve bu tutar 110 Hisse Senetleri hesabına borç kaydedilir. Bu işleme aracılık eden bankaya ödenen %1,5\%1,5 komisyon (2.1002.100 TL) ile 300300 TL banka masrafı ise işletme için bir giderdir. Muhasebe kuralları çerçevesinde menkul kıymet alım giderleri varlığın maliyetine eklenmeyip, 653 Komisyon Giderleri hesabına borç kaydedildiği için doğru cevap toplam 2.4002.400 TL'lik gider kaydını gösteren ifadedir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayınız.
4.000 adet×35 TL/adet=140.000 TL4.000 \text{ adet} \times 35 \text{ TL/adet} = 140.000 \text{ TL}
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri alış bedeli ile 110 Hisse Senetleri hesabına borç kaydedilir.
2
Ödenen oransal komisyon tutarını hesaplayınız.
140.000 TL×%1,5=2.100 TL140.000 \text{ TL} \times \%1,5 = 2.100 \text{ TL}
Banka tarafından tahsil edilen %1,5\%1,5 oranındaki komisyon, işlem bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Toplam işlem giderini (653) belirleyiniz.
2.100 TL(Komisyon)+300 TL(BankaMasrafı)=2.400 TL2.100 \text{ TL} (Komisyon) + 300 \text{ TL} (Banka Masrafı) = 2.400 \text{ TL}
Menkul kıymet alımında katlanılan tüm komisyon ve masraflar 653 Komisyon Giderleri hesabında toplanır.
4
Bankadan çıkan toplam nakit tutarını hesaplayınız.
140.000 TL+2.400 TL=142.400 TL140.000 \text{ TL} + 2.400 \text{ TL} = 142.400 \text{ TL}
Hem varlık bedeli hem de masraflar banka hesabından ödendiği için toplam tutar 102 Bankalar hesabından alacaklandırılır.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde 'Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı' ayrılması durumunda maliyetin değişip değişmediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 37Question

İşletme, 05.03.202605.03.2026 tarihinde geçici yatırım amacıyla nominal değeri 55 TL olan 4.0004.000 adet hisse senedini tanesi 7,57,5 TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Bu işlem sırasında banka, alış bedeli üzerinden %2\%2 oranında komisyon kesintisi gerçekleştirmiştir. Buna göre, söz konusu hisse senedi alımına ilişkin yapılacak günlük defter kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 110110 Hisse Senetleri hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Answer

Hisse senetleri alış bedeli olan 30.00030.000 TL üzerinden borçlandırılmalıdır.
Menkul kıymetler, işletmeye girişlerinde alış bedeli (maliyet) üzerinden değerlenir ve kaydedilir. Bu soruda toplam alış bedeli 30.00030.000 TL olduğu için hisse senetleri hesabı bu tutar üzerinden borçlandırılır. Ödenen %2\%2 komisyon ise maliyete eklenmeyip '653 Komisyon Giderleri' hesabında takip edilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayınız.
4.000 adet×7,5 TL=30.000 TL4.000 \text{ adet} \times 7,5 \text{ TL} = 30.000 \text{ TL}
Menkul kıymetler işletmeye girişlerinde alış bedeli ile temsil edilirler.
2
Ödenen komisyon tutarını hesaplayınız.
30.000 TL×%2=600 TL30.000 \text{ TL} \times \%2 = 600 \text{ TL}
Banka tarafından tahsil edilen işlem maliyeti hesaplanmalıdır.
3
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
110110 Hisse Senetleri (30.00030.000 TL Borç), 653653 Komisyon Giderleri (600600 TL Borç), 102102 Bankalar (30.60030.600 TL Alacak)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete dahil edilmez, 653 nolu hesapta giderleştirilir.

Key Concept

Hisse senetlerinin alış bedeli ile kaydedilmesi ve komisyonların gider yazılması kuralı.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesi ve karşılık ayrılması işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 38Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den satın aldığı 1.0001.000 adet hisse senedini dönem sonu envanter işlemleri kapsamında değerlemeye tabi tutmuştur. 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan değerleme sonucunda söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin (piyasa değerinin) tanesi 4242 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği yapması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 654654 Karşılık Giderleri hesabı 8.0008.000 TL borçlandırılır.

Answer

Dönem sonu değerleme farkı olan 8.0008.000 TL için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.
Dönem sonu envanter işlemlerinde, menkul kıymetlerin borsa rayici alış maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır. Bu işlemde '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılırken, '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır. Verilen soruda birim başına 88 TL (504250 - 42), toplamda ise 8.0008.000 TL değer düşüklüğü oluşmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Toplam alış maliyetini hesapla
1.000 adet×50 TL=50.000 TL1.000 \text{ adet} \times 50 \text{ TL} = 50.000 \text{ TL}
Varlığın defter değerini belirlemek için gereklidir.
2
Dönem sonu toplam piyasa değerini (borsa rayicini) hesapla
1.000 adet×42 TL=42.000 TL1.000 \text{ adet} \times 42 \text{ TL} = 42.000 \text{ TL}
Varlığın mevcut piyasa değerini belirlemek için gereklidir.
3
Değer düşüklüğü tutarını belirle
50.000 TL42.000 TL=8.000 TL50.000 \text{ TL} - 42.000 \text{ TL} = 8.000 \text{ TL}
İhtiyatlılık kavramı uyarınca ayrılacak karşılık tutarı maliyet ile piyasa değeri arasındaki farktır.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 654 Karşılık Giderleri (8.0008.000 TL) / Alacak: 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (8.0008.000 TL)
Gider hesabı borçta, aktif düzenleyici hesap alacakta artış gösterir.

Key Concept

İhtiyatlılık Kavramı ve Menkul Kıymet Değerlemesi

Hints

1
Dönem sonu piyasa değeri (4242 TL), alış maliyetinin (5050 TL) altında kalmıştır.
2
Hisse senetlerindeki bu azalış için 'İhtiyatlılık' kavramı gereği karşılık ayırmanız gerekir.
3
Ayrılan karşılık tutarı toplam 8.0008.000 TL'dir ve gider olarak kaydedilmelidir.

Practice More

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride piyasa değeri maliyetin üzerine çıktığında veya satıldığında yapılacak kayıtları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 39Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla portföyünde bulunan 60.00060.000 TL maliyet bedelli devlet tahvillerini, satış tarihine kadar işlemiş 4.5004.500 TL faizi ile birlikte toplam 68.00068.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 3.5003.500 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet (tahvil) satışında, maliyet bedeli ile satış bedeli arasındaki farkın işlemiş faize denk gelen kısmı 642 Faiz Gelirleri, kalan kısmı ise 644 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına alacak kaydedilmelidir.
Doğru seçenek, satış bedeli ile maliyet arasındaki 8.0008.000 TL'lik toplam farkın 4.5004.500 TL'lik kısmını faiz geliri olarak ayırdıktan sonra kalan 3.5003.500 TL'yi satış kârı olarak tanımlayan seçenektir. Muhasebe standartları gereği tahvil satışında anapara değer artışı ile işlemiş faiz geliri birbirine karıştırılmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam artış tutarını hesapla
68.00068.000 TL - 60.00060.000 TL = 8.0008.000 TL
Varlığın satışından elde edilen toplam brüt kazancı belirlemek için.
2
İşlemiş faiz tutarını ayrıştır
4.5004.500 TL
Tahvillerde biriken faiz geliri, ana para değer artışından (kârdan) farklı bir hesapta izlenmelidir.
3
Net satış kârını hesapla
8.0008.000 TL - 4.5004.500 TL = 3.5003.500 TL
Toplam farktan faiz geliri düşüldüğünde kalan tutar menkul kıymet satış kârıdır.
4
Yevmiye kaydını oluştur
102 Bankalar (Borç) 68.00068.000 TL; 112 Kamu Kesimi Tahvil... (Alacak) 60.00060.000 TL; 642 Faiz Gelirleri (Alacak) 4.5004.500 TL; 644 Menkul Kıymet Satış Kârları (Alacak) 3.5003.500 TL
Tahakkuk esası ve özün önceliği kavramları gereği kazanç unsurlarını doğru hesaplara dağıtmak için.

Key Concept

Tahvillerde faiz geliri ve satış kârı ayrımı

Hints

1
Satıştan elde edilen toplam tutar ile varlığın maliyeti arasındaki farkı hesaplayarak başlayın.
2
Soruda belirtilen 'işlemiş faiz' tutarı, toplam kazancın içinden cımbızla çekilip ilgili gelir hesabına yazılmalıdır.
3
Varlık hesabı olan 112 nolu hesabı maliyet değeri olan 60.00060.000 TL üzerinden alacaklandırıp kapatmanız gerektiğini unutmayın.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonundaki değerleme işlemlerinde alış bedeli ile borsa rayici arasındaki farkın nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 40Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla portföyünde bulunan 25.00025.000 TL maliyet bedelli hisse senetlerini 28.50028.500 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kâr tutarının kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 644 Menkul Kıymet Satış Kârları Hesabı

Answer

Menkul kıymet satışından doğan kârın kaydedileceği hesap 644 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabıdır.
İşletmenin geçici yatırım amacıyla (kısa vadeli) elinde bulundurduğu hisse senedi, tahvil gibi menkul kıymetleri maliyet değerinin üzerinde bir bedelle satması durumunda oluşan kâr farkı, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satış karını hesaplayınız.
28.50028.500 TL (Satış Bedeli) - 25.00025.000 TL (Maliyet Bedeli) = 3.5003.500 TL Kâr.
Satış işlemi sonucunda ortaya çıkan olumlu farkın tutarını belirlemek gerekir.
2
Tekdüzen Hesap Planı'na göre kârın kaydedileceği hesabı belirleyiniz.
644 Menkul Kıymet Satış Kârları Hesabı.
Geçici yatırım amaçlı alınan menkul kıymetlerin satışından doğan kârlar bu özel hesapta izlenir.

Key Concept

Menkul kıymet satış kârlarının muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Satış bedeli maliyet bedelinden yüksek olduğunda bir 'Gelir Tablosu' hesabı alacaklandırılmalıdır.

Practice More

Eğer satış maliyet bedelinin altında gerçekleşseydi, hangi gider hesabının kullanılacağını düşününüz (Örn: 654 Menkul Kıymet Satış Zararları).
Estimated Time:45s
PreviousPage 2 / 6Next
Menkul Kıymetler Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 2 | Examkin