Examkin

Menkul Kıymetler

101 questions

Question 81Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20252025 yılı Ekim ayında tanesi 5050 TL’den 2.0002.000 adet (A) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka hesabından 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. 20252025 yıl sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 4242 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 2020 Mart 20262026 tarihinde bu hisse senetlerinin yarısı, tanesi 4848 TL’den banka aracılığıyla satılmış ve satış işlemi için 500500 TL komisyon ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senedi satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 5.5005.500 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 5.500 TL alacaklandırılır.
Doğru cevap olan kâr tutarına ulaşmak için önce satılan kısmın maliyeti (50.00050.000 TL) ve bu kısma ait değer düşüklüğü karşılığı (8.0008.000 TL) belirlenmelidir. Bankaya giren net tutar olan 47.50047.500 TL ile kapatılan karşılık tutarının toplamı (55.50055.500 TL), satılan kısmın maliyetinden (50.00050.000 TL) fazla olduğu için 5.5005.500 TL tutarında 'Menkul Kıymet Satış Kârı' oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve satın alma komisyonunu belirle.
Maliyet: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL. Komisyon: 2.0002.000 TL (653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir, maliyete eklenmez).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüklüğü: 100.000−(2.000×42)=16.000100.000 - (2.000 \times 42) = 16.000 TL.
Hisse senetleri borsa rayici ile değerlenir ve maliyetin altına düşerse karşılık ayrılır.
3
Satılan yarım lot (1.0001.000 adet) için maliyet ve karşılık tutarlarını ayır.
Satılan Kısmın Maliyeti: 50.00050.000 TL. Satılan Kısmın Karşılığı: 8.0008.000 TL.
Varlığın bir kısmı satıldığında, ona isabet eden maliyet ve karşılık payı orantılı olarak kapatılır.
4
Net satış tutarını ve kâr/zarar durumunu hesapla.
Net Satış Geliri: (1.000×48)−500=47.500(1.000 \times 48) - 500 = 47.500 TL. Kar/Zarar: (47.500+8.000)−50.000=5.500(47.500 + 8.000) - 50.000 = 5.500 TL Kâr.
Net satış tutarı ve kapatılan karşılık toplamının maliyetten fazla olan kısmı satış kârıdır.

Key Concept

Hisse senedi satışında maliyet, birikmiş karşılık ve satış komisyonunun kâr/zarar üzerindeki etkisi.

Practice More

Menkul kıymetlerin değerleme günündeki borsa rayicinin maliyet değerinin üzerine çıkması durumunda ihtiyatlılık kavramı gereği herhangi bir işlem yapılmayacağını unutmayınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 82Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 500500 adet (X) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve 400400 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 3535 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış işleminde, hisse senetlerinin maliyet bedeli (20.00020.000 TL) ile satış bedeli (21.00021.000 TL) arasındaki fark olan 1.0001.000 TL, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru cevap, satış kârının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiğini belirtir. İşletme hisseleri 4040 TL'den almış (20.00020.000 TL) ve 4242 TL'den satmıştır (21.00021.000 TL). Aradaki 1.0001.000 TL'lik fark doğrudan satış kârıdır. Daha önce ayrılan 2.5002.500 TL'lik karşılık ise maliyetten düşülmez, satış anında 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek iptal edilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.
Maliyet: 500×40=20.000500 \times 40 = 20.000 TL. Komisyon (400400 TL) gider yazılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüklüğü: 20.000−(500×35)=2.50020.000 - (500 \times 35) = 2.500 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, değeri düşen hisse senetleri için karşılık ayrılır (119 hesabı alacaklandırılır).
3
Satış bedelini ve satış kârını hesapla.
Satış Bedeli: 500×42=21.000500 \times 42 = 21.000 TL. Satış Kârı: 21.000−20.00021.000 - 20.000 (Maliyet) = 1.0001.000 TL.
Satış kârı veya zararı, satış bedeli ile net defter değeri değil, satış bedeli ile maliyet bedeli karşılaştırılarak bulunur.
4
Satış kaydında karşılığın iptalini gerçekleştir.
119 hesabı 2.5002.500 TL borçlandırılır, 644 hesabı 2.5002.500 TL alacaklandırılır.
Satılan menkul kıymet için daha önce ayrılan karşılık, satış anında konusu kalmadığı için iptal edilir.

Key Concept

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli esası ve karşılık iptal süreci

Alternative Method

Kâr/zarar hesaplamasında şu pratik kuralı kullanabilirsiniz: Satış Fiyatı > Alış Fiyatı ise aradaki fark kadar 645 hesabı alacaklanır. Satış Fiyatı < Alış Fiyatı ise fark kadar 655 hesabı borçlanır. Ayrılan karşılık tutarı ise her durumda 644 hesabına alacak olarak aktarılır.
Estimated Time:1m 30s
Question 83Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20252025 yılı içerisinde tanesi 3030 TL’den 2.0002.000 adet (Y) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve 600600 TL komisyon ödemiştir. 20252025 yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin tanesi 2626 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin tamamını tanesi 2828 TL’den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Answer

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının 4.0004.000 TL tutarında alacaklandırılması gerekir.
Doğru yanıt olan seçenek, satış fiyatı (56.00056.000 TL) ile değerleme tarihindeki piyasa değeri (52.00052.000 TL) arasındaki 4.0004.000 TL'lik olumlu farkın, daha önce ayrılan 8.0008.000 TL'lik karşılığın geri dönen kısmı olduğunu doğru tanımlar. Bu tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.
Alış Maliyeti = 2.000×30=60.0002.000 \times 30 = 60.000 TL. Komisyon (600600 TL) maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Yıl sonu (2025) değerleme farkını ve karşılık tutarını hesapla.
Borsa Rayici = 2.000×26=52.0002.000 \times 26 = 52.000 TL. Ayrılan Karşılık = 60.000−52.000=8.00060.000 - 52.000 = 8.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, menkul kıymetlerin borsa rayicinin maliyetin altına düşmesi durumunda aradaki fark için karşılık ayrılır (119).
3
Satış işlemini analiz et ve ilgili hesapları belirle.
Satış Bedeli = 2.000×28=56.0002.000 \times 28 = 56.000 TL. Satış Fiyatı (2828 TL) > Borsa Rayici (2626 TL) olduğu için recovery (karşılık iptali) tutarı = 56.000−52.000=4.00056.000 - 52.000 = 4.000 TL.
Karşılık ayrılmış bir menkul kıymet değerinin üzerinde satıldığında, maliyet bedeline kadar olan fark '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak yazılır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında karşılık iptali (644) ve maliyet esasının uygulanması.

Hints

1
Öncelikle 20252025 yılı sonunda ne kadar karşılık ayrıldığını (654/119) hesaplayın.
2
Satış yapıldığında 110 hesabı alış maliyetiyle (60.00060.000 TL), 119 hesabı ise içindeki bakiye (8.0008.000 TL) ile kapatılır.

Practice More

Satış fiyatının 3232 TL olduğu bir senaryoda kâr ve karşılık iptali tutarlarını hesaplayarak pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 84Question →

İşletme, Kasım 20242024 tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL’den 2.0002.000 adet (K) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 1.0001.000 TL komisyon ödemiştir. 20242024 yılı sonu değerleme gününde hisse senetlerinin borsa rayici 2222 TL olarak belirlenmiş ve gerekli karşılık ayrılmıştır. İşletme, Mart 20252025 tarihinde bu hisse senetlerinin 1.0001.000 adedini tanesi 2828 TL’den banka aracılığıyla satmıştır.

**Buna göre, işletmenin Mart 20252025 tarihinde yapması gereken satış kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?**

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış kârı, satış fiyatı ile maliyet arasındaki fark olan 3.000 TL olarak 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına alacak kaydedilir.
Satış işleminde, hisse senetlerinin işletmeye giriş maliyeti olan 2525 TL üzerinden 1.0001.000 adet için 25.00025.000 TL maliyet hesaplanır. 28.00028.000 TL satış bedeli ile bu maliyet arasındaki 3.0003.000 TL fark, hisse senedi satış kârı olarak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi
Birim maliyet = 2525 TL; Komisyon (1.0001.000 TL) doğrudan 653653 hesabına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmeyip gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Birim değer kaybı = 25−22=325 - 22 = 3 TL; Toplam Karşılık = 2.000×3=6.0002.000 \times 3 = 6.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği borsa değeri maliyetin altına düşen hisseler için karşılık ayrılır.
3
Satış işlemi verilerinin hesaplanması
Satış Bedeli = 1.000×28=28.0001.000 \times 28 = 28.000 TL; Çıkış Maliyeti = 1.000×25=25.0001.000 \times 25 = 25.000 TL; Satış Kârı = 3.0003.000 TL.
Satış kârı, net satış bedeli ile hissenin kayıtlı maliyeti arasındaki olumlu farktır.
4
Karşılık iptal tutarının belirlenmesi
Satılan kısımdaki karşılık payı = 1.000×3=3.0001.000 \times 3 = 3.000 TL (644644 hesabı).
Varlık işletmeden çıktığında, ona bağlı düzenleyici hesap (119) da kapatılarak gelire (644) aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında alış maliyeti esas alınır, komisyonlar maliyete eklenmez ve önceden ayrılan karşılıklar 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı ile iptal edilir.

Practice More

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki farkın vergi mevzuatı ve muhasebe standartları açısından sonuçlarını inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 85Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri 100.000100.000 TL, yıllık %30\%30 faiz getirili bir özel kesim tahvilini, faiz ödeme döneminden 44 ay sonra 115.000115.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma bedeline işlemiş faizler dahildir. Buna göre, tahvil alımına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 111111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları hesabı 105.000105.000 TL borçlandırılır.

Answer

Yapılacak yevmiye kaydında 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları hesabı 105.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Tahviller alış maliyeti ile değerlenir ancak satın alma bedeline dahil olan işlemiş faizler maliyete eklenmez. Soruda nominal değer 100.000100.000 TL üzerinden 4 aylık faiz hesaplandığında 10.00010.000 TL sonucuna ulaşılır. Toplam ödenen 115.000115.000 TL'den bu tutar çıkarıldığında tahvilin alış maliyeti 105.000105.000 TL olarak bulunur ve 111 nolu hesaba borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satın alma tarihine kadar olan işlemiş faizi hesapla
100.000×0,30×(4/12)=10.000100.000 \times 0,30 \times (4/12) = 10.000 TL
Tahvil kupon ödeme döneminden 4 ay sonra alındığı için bu süredeki faiz hakları satıcıya aittir ve alış bedeline dahildir.
2
Tahvilin alış maliyetini bul
115.000−10.000=105.000115.000 - 10.000 = 105.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı gereği, işlemiş faizler menkul kıymetin maliyetine dahil edilmez, ayrıca izlenir.
3
Muhasebe hesaplarını belirle
111 Borç: 105.000 TL; 198 Borç: 10.000 TL; 102 Alacak: 115.000 TL
Tahvil ana parası ve prim 111 nolu hesapta, satın alınan faiz hakkı ise 198 (veya 108) nolu hesapta takip edilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Maliyeti ve İşlemiş Faizlerin Ayrıştırılması

Hints

1
Tahvilin yıllık faizini bulup bunu 4 aya oranlayarak işlemiş faizi hesaplayın.
2
Bulduğunuz işlemiş faiz tutarı, tahvilin net alış maliyetinden ayrı gösterilmelidir.
3
Hesaplama: 100.000×0,30×4/12=10.000100.000 \times 0,30 \times 4 / 12 = 10.000 TL (faiz). Kalan 105.000105.000 TL tahvil hesabına yazılır.

Practice More

Tahvilin faiz kuponu tahsil edildiğinde yapılacak yevmiye kaydını inceleyerek işlemiş faiz hesabının nasıl kapatıldığını pekiştirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 86Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL’den 1.0001.000 adet (A) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve 400400 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin 4444 TL olduğu tespit edilerek gerekli değerleme kaydı yapılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin 600600 adedi tanesi 5555 TL’den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 3.0003.000

Answer

Hisse senetlerinin satış karı, satış fiyatı ile orijinal alış maliyeti arasındaki fark üzerinden hesaplanarak 3.0003.000 TL olarak bulunur.
Doğru cevap olan 3.0003.000 TL tutarı, hisse senetlerinin 5050 TL olan birim maliyeti ile 5555 TL olan satış fiyatı arasındaki farkın (55 TL) satılan miktar olan 600600 ile çarpılmasıyla elde edilir. Menkul kıymet alışlarında ödenen komisyonlar maliyete dahil edilmediği için maliyet tutarı değişmez.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun değerlendirilmesi
Birim Maliyet = 5050 TL
Muhasebenin temel kuralları gereği, menkul kıymet alımlarında ödenen komisyonlar (400400 TL) maliyete eklenmez, doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının belirlenmesi
Birim Karşılık = 50−44=650 - 44 = 6 TL/adet
Dönem sonunda borsa rayici (4444 TL) maliyetin altına düştüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği aradaki fark kadar karşılık ayrılmıştır.
3
Satış karının hesaplanması
Birim Kar = 55−50=555 - 50 = 5 TL/adet
Satış karı (645), satış bedeli ile hisse senedinin orijinal alış maliyeti arasındaki olumlu farktır.
4
645 hesabına kaydedilecek toplam tutarın bulunması
600600 adet ×5\times 5 TL = 3.0003.000 TL
Satılan miktar ile birim kar çarpılarak toplam satış karı elde edilir.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında kar, satış bedeli ile alış maliyeti (komisyon hariç) arasındaki farktır ve '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabında izlenir.
Estimated Time:1m 30s
Question 87Question →

İşletme, aktifinde 120.000120.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve önceki dönem sonunda 20.00020.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bulunan (A) A.Ş. hisse senetlerinin yarısını 54.00054.000 TL'ye banka aracılığıyla satmıştır. Satış işlemi sırasında bankaya satış bedeli üzerinden %1\%1 oranında komisyon ödenmiştir.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet satışlarında kâr veya zarar, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farka göre belirlendiğinden ve bu işlemde satış bedeli maliyetin altında kaldığından, '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının kullanılması yanlıştır.
Hisse senetlerinin maliyet bedeli (60.00060.000 TL), satış bedelinden (54.00054.000 TL) yüksek olduğu için bu işlemden 6.0006.000 TL tutarında bir satış zararı doğmuştur. Bu zarar '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabında izlenir. Daha önce ayrılmış olan 10.00010.000 TL'lik karşılık ise '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı aracılığıyla kapatılır. Dolayısıyla, satış fiyatı ile net defter değerini (50.00050.000 TL) karşılaştırıp aradaki farkı '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına yazmak hatalı bir uygulamadır.

Step-by-Step Solution

1
Satılan kısmın maliyetini ve ayrılan karşılığı hesapla.
Maliyet: 120.000120.000 TL / 22 = 60.00060.000 TL; Karşılık: 20.00020.000 TL / 22 = 10.00010.000 TL.
Hisse senetlerinin sadece yarısı satıldığı için ilgili tutarların yarısı dikkate alınmalıdır.
2
Satış bedeli ile maliyet bedelini karşılaştırarak satış sonucunu belirle.
54.00054.000 TL (Satış) - 60.00060.000 TL (Maliyet) = 6.0006.000 TL Zarar.
Satış kârı veya zararı, maliyet bedeli üzerinden hesaplanır. Satış bedeli maliyetten düşük olduğu için '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabı kullanılır.
3
Karşılık iptal işlemini belirle.
119 hesabı borçlandırılır, 644 hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılır.
Varlık işletmeden çıktığı için ona bağlı olan karşılık hesabı da kapatılmalı ve tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılmalıdır.
4
Ödenen komisyonu hesapla.
54.00054.000 TL ×\times %1\%1 = 540540 TL.
Menkul kıymet satışında ödenen komisyonlar doğrudan gider kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Kaydı ve Karşılık İptali

Hints

1
Menkul kıymet satışlarında kâr veya zarar hesaplanırken temel kriter 'maliyet bedeli'dir.
2
Satılan varlığa ait karşılık hesabı (119) kapatılırken, bu tutar doğrudan satış kârı/zararı hesabına değil, 644 nolu hesaba aktarılır.
3
Net defter değeri (maliyet eksi karşılık) ile satış fiyatını karşılaştırıp tek bir net kâr/zarar rakamına ulaşmak günlük defter kaydı mantığına uygun değildir.

Practice More

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin, maliyet bedelinin üzerinde bir fiyatla satılması durumunda oluşacak kâr ve karşılık iptal kaydı farkını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 88Question →

İşletme, aktifinde birim maliyeti 8080 TL olan 1.0001.000 adet (Y) A.Ş. hisse senedini geçici yatırım amacıyla bulundurmaktadır. Söz konusu hisse senetleri için önceki dönem sonunda hisse başına 1010 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İşletme, bu hisse senetlerinin 500500 adedini tanesi 7575 TL'den banka aracılığıyla satmış ve 250250 TL komisyon ödemiştir.

Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken günlük defter kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 2.5002.500 TL alacaklı

Answer

Satış işlemi sonucunda daha önce ayrılan karşılığın 2.5002.500 TL'lik kısmı geri kazanıldığı için '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı alacaklandırılır.
Satılan 500500 adet hisse senedinin maliyeti 40.00040.000 TL iken, bunlar için ayrılan karşılık 5.0005.000 TL'dir. Hisse başına net defter değeri 7070 TL'dir (80−1080 - 10). Hisseler 7575 TL'den satıldığı için, defter değerinin üzerindeki 55 TL'lik artış (500×5=2.500500 \times 5 = 2.500 TL) daha önce gider yazılan karşılığın artık gerekmediğini gösterir ve 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet bedelini ve ayrılan karşılık tutarını hesaplayınız.
Maliyet: 500×80=40.000500 \times 80 = 40.000 TL; Ayrılan Karşılık: 500×10=5.000500 \times 10 = 5.000 TL.
Sadece satılan kısma ait kayıtlar kapatılmalıdır.
2
Net satış tutarını ve gerçekleşen nakit girişini belirleyiniz.
Brüt Satış: 500×75=37.500500 \times 75 = 37.500 TL; Bankaya Giren Net: 37.500−250=37.25037.500 - 250 = 37.250 TL.
Komisyon gideri banka hesabına girecek tutarı azaltır.
3
Satış sonucunu net defter değeri ile karşılaştırarak analiz ediniz.
Net Defter Değeri: 40.000−5.000=35.00040.000 - 5.000 = 35.000 TL. Satış Fiyatı: 37.50037.500 TL. Sonuç: 2.5002.500 TL kâr (Karşılık iptali).
Satış fiyatı (7575 TL), net defter değerinden (7070 TL) yüksek olduğu için aradaki 55 TL'lik fark (500×5=2.500500 \times 5 = 2.500 TL) iptal edilen karşılıktır.

Key Concept

Menkul kıymet satışında karşılık iptali

Practice More

Satış fiyatının maliyetin de üzerine çıktığı (8585 TL gibi) bir senaryoda Menkul Kıymet Satış Karları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 89Question →

İşletme, önceki dönemde 20.00020.000 TL maliyet bedeli ile satın aldığı ve dönem sonunda 3.0003.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırdığı hisse senetlerinin tamamını, 20262026 yılı Mart ayında 18.50018.500 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satış işlemi sırasında ayrıca 200200 TL komisyon bankadan ödenmiştir.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 1.5001.500 TL alacaklandırılır.

Answer

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının 1.5001.500 TL alacaklandırılması doğrudur.
Satış işlemi sonucunda elde edilen tutar (18.50018.500 TL), hisse senetlerinin net defter değerinden (17.00017.000 TL) fazla olduğu için 1.5001.500 TL'lik bir kâr oluşmuştur. Menkul kıymetler için önceden karşılık ayrılmışsa, oluşan kâr bu karşılık tutarını aşmadığı sürece '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir. Bu nedenle doğru ifade, söz konusu hesabın 1.5001.500 TL alacaklandırılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Net defter değerini hesapla
20.00020.000 TL (Maliyet) - 3.0003.000 TL (Karşılık) = 17.00017.000 TL
Satış kârı veya zararını belirlemek için varlığın bilançodaki net değeri esas alınır.
2
Satış sonucunu belirle
18.50018.500 TL (Satış Fiyatı) - 17.00017.000 TL (Net Değer) = 1.5001.500 TL Kâr
Varlık, kayıtlı net değerinden daha yüksek bir bedelle satılmıştır.
3
Karşılık iptali ve komisyon kaydını yap
119 hesabı 3.0003.000 TL borçlandırılır; 1.5001.500 TL'si kâr (644), 1.5001.500 TL'si ise maliyeti dengelemek için kullanılır. Komisyon (200200 TL) ise 653 hesabına borç yazılır.
Tekdüzen hesap planına göre menkul kıymet satışındaki komisyonlar doğrudan gider, ayrılan karşılığın fazlası ise gelir kaydedilir.

Key Concept

Menkul kıymet satışında, satış bedeli ile net defter değeri (Maliyet - Karşılık) arasındaki fark; eğer kâr ise öncelikle ayrılan karşılık tutarı kadar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına, aşan kısım varsa '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına alacak kaydedilir. Satış sırasında ödenen komisyonlar ise maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabında borç olarak izlenir.

Hints

1
Önce hisse senetlerinin net defter değerini (Maliyet - Karşılık) bulun.
2
Satış fiyatı net değerden yüksekse kâr, düşükse zarar vardır; karşılık varsa kâr öncelikle karşılık iptali olarak kaydedilir.
3
Ödenen komisyon tutarı 110 hesabına değil, 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilmelidir.

Practice More

Karşılık tutarının satış kârından daha küçük olduğu (örneğin kârın 5.000 TL olduğu) bir senaryoda 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 90Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla (X) A.Ş.'ye ait 2.0002.000 adet hisse senedini, birim fiyatı 1212 TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında, söz konusu hisse senetleri için daha önce ilan edilmiş ancak henüz ödenmemiş toplam 3.0003.000 TL tutarındaki kâr payı kuponlarının bedeli de satış fiyatına dâhildir. Ayrıca işletme, bu işlem için bankaya 250250 TL komisyon ödemiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 21.00021.000

Answer

İşletme "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna 21.00021.000 TL kaydetmelidir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, brüt alış bedeli olan 24.00024.000 TL'den (2.000×122.000 \times 12), fiyata dâhil olan 3.0003.000 TL kâr payı tutarının düşülmesiyle elde edilmiştir. Komisyon gideri olan 250250 TL ise menkul kıymet maliyetine dâhil edilmeyip doğrudan gider yazıldığı için bu tutara eklenmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam alış bedelinin hesaplanması
2.000×12=24.0002.000 \times 12 = 24.000 TL
Hisse senetlerinin brüt satın alma bedelini bulmak için adet ile birim fiyat çarpılır.
2
Kâr payı kuponlarının ayrıştırılması
24.000−3.000=21.00024.000 - 3.000 = 21.000 TL
Fiyata dâhil olan ancak henüz tahsil edilmemiş kâr payları, hisse senedinin asıl maliyetinden düşülerek ilgili hesaba (örneğin 108 Diğer Hazır Değerler) kaydedilir.
3
Komisyonun muhasebeleştirilmesi
250250 TL (653 Komisyon Giderleri)
Menkul kıymet alımlarında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider olarak kaydedilir.

Key Concept

Hisse Senedi Alış Maliyeti ve Komisyon Giderleri

Hints

1
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonların nereye kaydedildiğini hatırlayın.
2
Hisse senedi fiyatına dâhil olan kâr payları, asıl yatırım bedelinden farklı bir varlık kalemidir.
3
Maliyet = (Toplam Alış Bedeli - Kâr Payı) formülünü kullanın; komisyonu bu işleme dâhil etmeyin.

Practice More

Satın alınan bu hisse senetlerinin dönem sonunda borsa rayiciyle değerlendiği bir envanter sorusu çözebilirsiniz.

Alternative Method

Önce toplam ödemeyi bulun (24.000+250=24.25024.000 + 250 = 24.250 TL), ardından bu ödemeden hisse senedi dışındaki kalemleri (Kâr payı 3.0003.000 ve Komisyon 250250) çıkararak net maliyete ulaşın.
Estimated Time:1m 30s
Question 91Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri 100.000100.000 TL olan, yıllık %12\%12 faiz ödemeli bir devlet tahvilini, kupon ödeme tarihinden 5 ay sonra satın almıştır. İşletme bu işlem için 1.5001.500 TL'si banka komisyonu olmak üzere toplam 108.500108.500 TL ödemeyi banka hesabı aracılığıyla gerçekleştirmiştir.

Buna göre, tahvilin satın alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 102.000102.000 TL

Answer

Yapılan hesaplamalar sonucunda tahvilin net alış maliyeti 102.000102.000 TL olarak bulunmuştur.
Tahvilin toplam alış bedeli olan 108.500108.500 TL içerisinden öncelikle 1.5001.500 TL'lik komisyon gideri düşülür. Ardından 5 aylık işlemiş faiz tutarı olan 5.0005.000 TL hesaplanarak (100.000×0,12×5/12100.000 \times 0,12 \times 5/12) bu tutar da tenzil edilir. Kalan 102.000102.000 TL, tahvilin net alış maliyetini oluşturduğu için doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Banka komisyonunun toplam ödeme tutarından ayrıştırılması.
108.500−1.500=107.000108.500 - 1.500 = 107.000 TL
Muhasebe ilkeleri gereği menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar doğrudan gider (653 Komisyon Giderleri) olarak kaydedilir, maliyete eklenmez.
2
Tahvilin satın alma tarihine kadar işlemiş olan faiz tutarının hesaplanması.
100.000×%12×(5/12)=5.000100.000 \times \%12 \times (5/12) = 5.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği, kupon ödeme tarihinden satın alma tarihine kadar geçen süreye ait faiz geliri, tahvilin ana para değerinden ayrı takip edilmelidir.
3
Alış maliyetinin (temiz fiyat) hesaplanması.
107.000−5.000=102.000107.000 - 5.000 = 102.000 TL
Komisyon ve işlemiş faiz dışındaki net tutar, menkul kıymetin alış maliyetini oluşturur ve ilgili hesaba (112) borç kaydedilir.

Key Concept

Menkul kıymetlerde alış maliyetinin belirlenmesi ve işlemiş faizlerin ayrıştırılması.

Hints

1
Menkul kıymet alımında ödenen banka komisyonlarının hangi hesapta izlenmesi gerektiğini hatırlayın.
2
Tahvil faizinin hesaplanmasında nominal değer, yıllık faiz oranı ve geçen ay sayısını (5/12) kullanın.
3
Satın alma kaydında borç tarafında '112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları', '118 Diğer Menkul Kıymetler' (İşlemiş Faizler) ve '653 Komisyon Giderleri' hesaplarının bulunması gerektiğini unutmayın.

Practice More

Benzer bir soruyu hisse senetleri için çözerek komisyon giderlerinin orada da aynı şekilde işlenip işlenmediğini test edebilirsiniz.

Alternative Method

Yevmiye kaydının tamamını düşünerek sağlamasını yapabilirsiniz: Alacak tarafında '102 Bankalar' 108.500108.500 TL iken; borç tarafında 1.5001.500 TL komisyon ve 5.0005.000 TL işlemiş faiz yer alacaktır. Aradaki fark 112 hesabının tutarıdır.
Estimated Time:1m 30s
Question 92Question →

İşletme, 1515 Kasım 20252025 tarihinde geçici yatırım amacıyla (Z) A.Ş.'ye ait nominal değeri 1010 TL olan 1.0001.000 adet hisse senedini, birim fiyatı 2525 TL'den banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından 500500 TL komisyon kesilmiştir. 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin 2222 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri hesabı, 3.0003.000 TL

Answer

Dönem sonu değerleme kaydında borçlandırılacak hesap 654 Karşılık Giderleri hesabı olup tutarı 3.0003.000 TL'dir.
İşletme hisse senetlerini 25.00025.000 TL maliyetle iktisap etmiştir. Dönem sonunda bu senetlerin piyasa değeri 22.00022.000 TL'ye düştüğü için ortaya çıkan 3.0003.000 TL'lik muhtemel zarar için karşılık ayrılmalıdır. Karşılık ayrılırken '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır, '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı ise alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış maliyetini hesaplayınız.
1.000 adet×25 TL=25.000 TL1.000 \text{ adet} \times 25 \text{ TL} = 25.000 \text{ TL}
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri alış maliyeti ile kaydedilir.
2
Alım komisyonunun muhasebeleşme şeklini belirleyiniz.
500 TL500 \text{ TL} tutarındaki komisyon doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
Menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
3
Dönem sonu borsa rayicini ve değer düşüklüğünü hesaplayınız.
Borsa Değeri: 1.000×22=22.000 TL1.000 \times 22 = 22.000 \text{ TL}. Değer Düşüşü: 25.000−22.000=3.000 TL25.000 - 22.000 = 3.000 \text{ TL}.
Borsa rayici alış maliyetinin altına düştüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmalıdır.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak
654KARŞILIK GİDERLERİ3.000
119MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)3.000
Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken ilgili gider hesabı borçlandırılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde değerleme ve karşılık ayırma işlemleri

Practice More

Bu hisse senetlerinin bir sonraki dönemde 24.00024.000 TL'ye satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 93Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri 200.000200.000 TL, yıllık %30\%30 faiz ödemeli ve kupon ödeme dönemi her yılın 1 Nisan tarihi olan bir özel kesim tahvilini 1 Temmuz 2025 tarihinde 225.000225.000 TL'ye banka aracılığıyla satın almıştır. Ayrıca bu işlem için bankaya 1.5001.500 TL komisyon ödenmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin satın aldığı tahvillerin muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek 'maliyet bedeli' kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 210.000210.000

Answer

Tahvilin maliyet bedeli 210.000210.000 TL'dir.
Tahvillerin maliyet bedeli hesaplanırken, ödenen toplam alış bedelinden satın alma tarihine kadar işlemiş olan faizlerin düşülmesi gerekir. Bu örnekte 225.000225.000 TL olan alış bedelinden 3 aylık süreye tekabül eden 15.00015.000 TL işlemiş faiz çıkarıldığında maliyet bedeli 210.000210.000 TL olarak bulunur. Ayrıca ödenen komisyonlar ihtiyatlılık kavramı ve ilgili tebliğler gereği maliyete eklenmeyip doğrudan gider yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kupon tarihinden alış tarihine kadar geçen sürenin (işlemiş faiz süresi) belirlenmesi
1 Nisan - 1 Temmuz arası toplam 3 aydır (Nisan, Mayıs, Haziran).
Tahvilin içinde biriken ancak satıcıya ait olan faiz payını ayırmak gerekir.
2
İşlemiş faiz tutarının hesaplanması
200.000×0,30×(3/12)=15.000200.000 \times 0,30 \times (3 / 12) = 15.000 TL.
Nominal değer üzerinden yıllık faiz oranı ve geçen süre kullanılarak işlemiş faiz hesaplanır.
3
Tahvilin maliyet bedelinin hesaplanması
225.000−15.000=210.000225.000 - 15.000 = 210.000 TL.
Alış bedeli, tahvilin anaparası ve işlemiş faizini kapsar; maliyet bedeli ise sadece anapara kısmını temsil eder.
4
Komisyon giderinin değerlendirilmesi
1.5001.500 TL doğrudan gider kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı gereği menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Maliyeti

Hints

1
Tahvilin kupon dönemi başlangıcından satın alma tarihine kadar geçen süreyi hesaplayarak başlayın.
2
Ödenen 225.000225.000 TL'nin içinde hem tahvilin anaparası hem de birikmiş faizi olduğunu unutmayın; maliyet sadece anapara kısmıdır.
3
Komisyonlar menkul kıymetlerde her zaman gider yazılır, bu tutarı hesaplamaya dahil etmeyin.

Practice More

Tahvilin dönem sonunda piyasa değeriyle değerlenmesi ve faiz tahakkuku işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Muhasebe kaydını yaparak bakiyeyi görebilirsiniz: Borç tarafta 111 nolu hesap 210.000210.000 TL, 181 nolu hesap 15.00015.000 TL ve 653 nolu hesap 1.5001.500 TL şeklinde yer alacaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 94Question →

İşletme, tanesi 2020 TL'den 2.0002.000 adet (Y) A.Ş. hisse senedini geçici yatırım amacıyla banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında ayrıca 400400 TL komisyon ödenmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 1717 TL/adet olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı 16,5016,50 TL/adet fiyatla banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında "655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 1.0001.000

Answer

Hisse senetlerinin satış zararı 1.0001.000 TL olarak hesaplanır.
Hisse senetlerinin maliyet bedeli 40.00040.000 TL iken, dönem sonunda borsa değerine göre 6.0006.000 TL karşılık ayrılmıştır. Bu durumda varlığın bilançodaki net değeri 34.00034.000 TL'dir. İzleyen dönemde bu varlık 33.00033.000 TL'ye satıldığında, net defter değerinin altında bir tahsilat yapıldığı için aradaki 1.0001.000 TL tutarındaki fark "655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayınız.
2.000 adet×20 TL=40.0002.000 \text{ adet} \times 20 \text{ TL} = 40.000 TL
Menkul kıymetler alış bedeli ile kaydedilir; ödenen komisyonlar (400400 TL) doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç yazılır, maliyete eklenmez.
2
Dönem sonunda ayrılan değer düşüklüğü karşılığını belirleyiniz.
2.000 adet×(20−17) TL=6.0002.000 \text{ adet} \times (20 - 17) \text{ TL} = 6.000 TL
Hisse senetlerinin borsa değeri maliyetin altına düştüğü için aradaki fark kadar "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" ayrılır.
3
Satış tutarını ve net defter değerini karşılaştırarak satış zararını hesaplayınız.
34.000 TL (Net Defter Deg˘eri)−33.000 TL (Satıs¸ Bedeli)=1.00034.000 \text{ TL (Net Defter Değeri)} - 33.000 \text{ TL (Satış Bedeli)} = 1.000 TL Zarar
Hisse senetlerinin net defter değeri (40.000−6.000=34.00040.000 - 6.000 = 34.000 TL) ile satış bedeli (2.000×16,50=33.0002.000 \times 16,50 = 33.000 TL) arasındaki olumsuz fark satış zararını oluşturur.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında zarar, varlığın net defter değeri (maliyet eksi karşılık) ile satış bedeli karşılaştırılarak bulunur.
Estimated Time:1m 30s
Question 95Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Bu alım işlemi sırasında ayrıca 150150 TL komisyon ödenmiştir. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, ödenen bu komisyon tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 653653 Komisyon Giderleri

Answer

Menkul kıymet alımı sırasında ödenen komisyonlar 653653 Komisyon Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe uygulamaları uyarınca, işletmenin geçici yatırım amacıyla satın aldığı hisse senetleri için ödediği komisyonlar, varlığın alış bedeline (maliyetine) eklenmez. Bu tutarlar, '653 Komisyon Giderleri' hesabında gider olarak muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
Hisse senedi (menkul kıymet) alımı ve bu alıma bağlı komisyon ödemesi söz konusudur.
Muhasebe kaydının temelini işlemin türü oluşturur.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki maliyet/gider kuralını hatırlayın.
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete dahil edilmeyip doğrudan gider kaydedilmelidir.
VUK ve THP kuralları gereği hisse senedi maliyeti alış bedeli ile ölçülür, giderler ayrıştırılır.
3
İlgili gider hesabını seçin.
Ödenen 150150 TL tutarındaki komisyon için 653653 Komisyon Giderleri hesabı borçlandırılır.
Finansal varlık alım komisyonları için tanımlanmış spesifik hesap budur.

Key Concept

Menkul kıymet alım komisyonlarının muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Menkul kıymetlerin maliyeti ile stokların maliyet oluşumu arasındaki farkı hatırlayın.
2
Ödenen bu komisyon, varlığı elde etmek için ödenen alış bedelinin bir parçası mıdır yoksa bir işlem gideri midir?

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde 'İhtiyatlılık' kavramı gereği yapılan karşılık ayırma işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Yevmiye kaydını gözünüzde canlandırın: Borçlu tarafta varlığın kendisi (110110) alış fiyatıyla, gider ise (653653) komisyon tutarıyla yer almalıdır.
Estimated Time:45s
Question 96Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL olan 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Bu alış işlemi sırasında banka tarafından %1\%1 oranında komisyon kesintisi yapılmıştır. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, ödenen bu komisyon tutarının kaydedilmesi gereken borçlu hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 653 Komisyon Giderleri

Answer

Menkul kıymet alış komisyonları 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenmelidir.
Menkul kıymetler grubundaki varlıkların (hisse senedi, tahvil vb.) satın alınması sırasında ödenen komisyon, banka masrafı veya benzeri giderler, varlığın alış değeriyle ilişkilendirilmez. Bu tutarlar, işlemin yapıldığı dönemde doğrudan gider olarak kabul edilir ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre '653 Komisyon Giderleri' hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış bedelini ve komisyon tutarını hesaplayın.
Alış bedeli: 1.000×25=25.0001.000 \times 25 = 25.000 TL. Komisyon: 25.000×0,01=25025.000 \times 0,01 = 250 TL.
İşlemin parasal büyüklüğünü belirlemek için gereklidir.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki menkul kıymet alış kuralını uygulayın.
Menkul kıymetlerde alış komisyonları alış maliyetine eklenmez, doğrudan gider yazılır.
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı standartları gereği bu ayrım yapılmalıdır.
3
Uygun gider hesabını belirleyin.
Kullanılacak hesap: 653 Komisyon Giderleri.
Menkul kıymet alım-satım aracılık hizmetleri için ödenen bedeller bu hesapta takip edilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Alış Komisyonlarının Muhasebeleştirilmesi
Estimated Time:45s
Question 97Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla aktifinde kayıtlı olan hisse senetlerine ilişkin aşağıdaki satış işlemini gerçekleştirmiştir:

İşlem DetayıTutar / Oran
Hisse Senetlerinin Maliyet Bedeli120.000120.000 TL
Satış Toplam Tutarı (Borsa Değeri)135.000135.000 TL
Banka Satış Komisyon Oranı%1\%1

Satış tutarından banka komisyonu kesildikten sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına aktarılmıştır. Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet satış işlemi sonucunda 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 15.00015.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Menkul kıymetlerin satışında, elde edilen satış bedeli ile varlığın maliyet bedeli karşılaştırılır. Bu örnekte 135.000135.000 TL satış bedeli ile 120.000120.000 TL maliyet bedeli arasındaki fark olan 15.00015.000 TL, doğrudan 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilir. Satış sırasında katlanılan komisyon gideri ise brütlük esası gereği kardan düşülmez, ayrı bir gider hesabı olan 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Satış karının hesaplanması
135.000−120.000=15.000135.000 - 120.000 = 15.000 TL
Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki olumlu fark menkul kıymet satış karını oluşturur.
2
Banka komisyonunun hesaplanması
135.000×0,01=1.350135.000 \times 0,01 = 1.350 TL
Satış üzerinden kesilen komisyon işletme için bir giderdir.
3
Bankaya yatan net tutarın bulunması
135.000−1.350=133.650135.000 - 1.350 = 133.650 TL
Banka, komisyonu kestikten sonra kalan bakiyeyi hesaba aktarır.
4
Yevmiye kaydının kurgulanması
102 (B) 133.650133.650, 653 (B) 1.3501.350 / 110 (A) 120.000120.000, 645 (A) 15.00015.000
Brütlük esası gereği kar ve giderler netleştirilmeden ayrı hesaplarda gösterilmelidir.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Karları ve Brütlük Esası

Hints

1
Kar hesaplanırken satış bedelinden maliyet bedelini çıkarın.
2
Bankanın kestiği komisyonu gelirden düşmek yerine ayrı bir gider hesabında (653) izlemeyi unutmayın.
3
Satış kaydında 110 Hisse Senetleri hesabını maliyet bedeli olan 120.000120.000 TL üzerinden alacaklandırarak kapatmalısınız.

Practice More

Menkul kıymet alımında ödenen komisyonların doğrudan gider yazılması kuralını hatırlayarak alım-satım farklarını karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 98Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL’den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya 200200 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin 38.00038.000 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı 39.50039.500 TL’ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 1.5001.500 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin satışında elde edilen 39.50039.500 TL ile net defter değeri olan 38.00038.000 TL arasındaki 1.5001.500 TL'lik fark, 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilir.
Satış tarihinde hisse senetlerinin maliyeti 40.00040.000 TL, birikmiş değer düşüklüğü karşılığı ise 2.0002.000 TL'dir. Bu durum varlığın net değerinin 38.00038.000 TL olduğunu gösterir. Varlık 39.50039.500 TL'ye satıldığında, işletme net değerin üzerinde 1.5001.500 TL tahsilat yapmış olur. Muhasebe kaydında 102 Bankalar hesabı 39.50039.500 TL borçlandırılırken, 119 Karşılık hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılarak kapatılır; 110 Hisse Senetleri hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılarak kapatılır ve aradaki 1.5001.500 TL fark 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirleyin.
110 Hisse Senetleri hesabı 40.00040.000 TL (1.000×401.000 \times 40); 653 Komisyon Giderleri hesabı 200200 TL.
Hisse senedi alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesaplayın.
119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı 2.0002.000 TL (40.000−38.00040.000 - 38.000).
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlığın değeri maliyetinin altına düştüğünde karşılık ayrılması zorunludur.
3
Satış anındaki net defter değerini tespit edin.
Net Defter Değeri = 40.000−2.000=38.00040.000 - 2.000 = 38.000 TL.
Varlığın bilançoda görünen net değeri, maliyetinden ayrılan karşılığın düşülmesiyle bulunur.
4
Satış kârını hesaplayın ve muhasebe kaydını yorumlayın.
Kâr = 39.500−38.000=1.50039.500 - 38.000 = 1.500 TL.
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Kârı Hesaplaması ve Karşılık İptali
Estimated Time:1m 30s
Question 99Question →

İşletme, geçici yatırım amacıyla farklı tarihlerde (A) Anonim Şirketi'ne ait hisse senetleri satın almıştır:

* 11. lot: 2.0002.000 adet, birim maliyeti 1515 TL
* 22. lot: 3.0003.000 adet, birim maliyeti 2020 TL

Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 1212 TL olarak tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır. İzleyen dönemde işletme, 22. lotun yarısını (1.5001.500 adet) birim fiyatı 1818 TL’den banka aracılığıyla satmıştır. Satış işlemi sırasında bankaya ayrıca 500500 TL komisyon ödenmiştir.

Bu satış işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 9.0009.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış işlemi sonucunda 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 9.0009.000 TL alacaklandırılır.
Satılan hisse senetlerinin birim maliyeti 2020 TL, dönem sonu değerlemesi sonucu ayrılan birim karşılık ise 88 TL'dir (20−1220-12). Net defter değeri 1212 TL olan bu senetler 1818 TL'den satıldığında, hisse başına 66 TL (18−1218-12) kazanç elde edilmiştir. Bu kazanç, daha önce gider yazılan 88 TL'lik karşılığın içinden karşılandığı için '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir. Toplam tutar 1.500×6=9.0001.500 \times 6 = 9.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet ve karşılık tutarlarını hesaplayın.
Birim maliyet: 2020 TL; Rayiç: 1212 TL; Birim Karşılık: 88 TL. 1.5001.500 adet için; Toplam Maliyet: 30.00030.000 TL; Toplam Karşılık: 12.00012.000 TL.
Satış kaydında ilgili varlık hesabının ve karşılık hesabının sadece satılan kısım kadar kapatılması gerekir.
2
Satış sonucunu net defter değeri ile karşılaştırın.
Net Defter Değeri: 30.000−12.000=18.00030.000 - 12.000 = 18.000 TL. Brüt Satış Tutarı: 1.500×18=27.0001.500 \times 18 = 27.000 TL.
İşletmenin gerçek kâr veya zararını bulmak için satış tutarı ile varlığın karşılık sonrası net değeri kıyaslanır.
3
Muhasebe kaydını oluşturun ve gelir hesabını belirleyin.
Banka: 26.50026.500 (B), Komisyon: 500500 (B), Karşılık: 12.00012.000 (B), Hisse Senedi: 30.00030.000 (A), Konusu Kalmayan Karşılık: 9.0009.000 (A).
Satış fiyatı (1818) maliyetin (2020) altında ancak rayicin (1212) üstünde olduğu için elde edilen 66 TL'lik birim kazanç, daha önce ayrılan karşılığın bir kısmının geri kazanılmasıdır.

Key Concept

Menkul Kıymetlerde Karşılık İptali (644 vs 645 Ayrımı)

Hints

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki farkı (karşılık tutarını) bulun.
2
Satış fiyatını (1818 TL), maliyet bedeli (2020 TL) ve net defter değeri (1212 TL) ile kıyaslayarak kârın niteliğini belirleyin.
3
Satış fiyatı maliyetin altında kaldığı sürece, defter değerinin üzerindeki her türlü kazanç 644 hesabında izlenir.

Practice More

Satış fiyatının 2222 TL olması durumunda yapılacak kaydı ve hangi hesapların (644 ve 645) ne kadar alacaklandırılacağını düşünün.
Estimated Time:2m 30s
Question 100Question →

İşletme, 2025 yılı Kasım ayı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 2.0002.000 adet (A) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 2.0002.000 TL komisyon ödemiştir. 2025 yıl sonu envanter işlemlerinde söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin 3636 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmıştır. İşletme, 2026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin 1.0001.000 adedini tanesi 4343 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının 3.0003.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
Doğru seçenekte belirtilen '645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 3.000 TL alacaklandırılır' ifadesi muhasebe ilkelerine uygundur. Satış bedeli (43.00043.000 TL), hisse senetlerinin maliyet bedelinden (40.00040.000 TL) yüksek olduğu için aradaki 3.0003.000 TL fark satış karı olarak kaydedilmelidir. Ayrıca, daha önce ayrılan 4.0004.000 TL tutarındaki karşılık da 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek iptal edilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin birim alış maliyetini ve toplam maliyeti belirle.
Birim Maliyet = 4040 TL (Komisyon dahil edilmez). Satılan 1.0001.000 adedin maliyeti = 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları doğrudan gider (653) kaydedilir, maliyete eklenmez.
2
Satılan hisse senetlerine isabet eden değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Birim Karşılık = 40−36=440 - 36 = 4 TL. Satılan 1.0001.000 adet için Karşılık = 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL.
Yıl sonunda borsa rayici maliyetin altına düştüğü için ihtiyatlılık gereği ayrılan karşılık, satış anında kapatılmalıdır.
3
Satış karını veya zararını alış maliyeti üzerinden hesapla.
Satış Karı = Satış Bedeli (43.00043.000) - Alış Maliyeti (40.00040.000) = 3.0003.000 TL.
Satış fiyatı maliyetin üzerinde olduğu için aradaki fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına kaydedilir.
4
Muhasebe kaydını oluştur.
Borç: 102 Bankalar (43.00043.000), 119 M.K. Değer Düş. Karşılığı (4.0004.000); Alacak: 110 Hisse Senetleri (40.00040.000), 645 M.K. Satış Karları (3.0003.000), 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (4.0004.000).
Varlık çıkışı maliyetle yapılır, ayrılan karşılık iptal edilir ve kar/gelir hesapları alacaklandırılır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında kar/zararın maliyet bedeli üzerinden tespiti ve ayrılan karşılıkların iptali.

Practice More

Benzer bir soruyu, hisse senetlerinin borsa rayicinin altında (zararına) satılması senaryosuyla çözerek 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabının işleyişini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 5 / 6Next
Menkul Kıymetler Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 5 | Examkin