Menkul Kıymetler

101 questions

Question 61Question

İşletmenin geçici yatırım amacıyla portföyünde bulundurduğu hisse senetlerinin dönem sonu itibarıyla alış maliyetleri ve borsa değerlerine ilişkin veriler şöyledir:

Menkul KıymetAlış MaliyetiBorsa Değeri
A İşletmesi Hisse Senetleri50.00050.000 TL58.00058.000 TL
B İşletmesi Hisse Senetleri80.00080.000 TL75.00075.000 TL
C İşletmesi Hisse Senetleri40.00040.000 TL37.00037.000 TL

Muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, işletmenin bu hisse senetleri için dönem sonunda ayırması gereken toplam "Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 8.0008.000 TL

Answer

8.0008.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan 8.000 TL, borsa değeri alış maliyetinin altına düşen hisse senetlerinin (B ve C) toplam zarar riskini temsil eder. A hisse senedinde meydana gelen 8.000 TL tutarındaki değer artışı ise ihtiyatlılık kavramı gereği realize edilene kadar kaydedilmez ve diğer hisselerdeki zararla netleştirilemez.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerini tek tek analiz et.
A İşletmesi: 58.00050.000=8.00058.000 - 50.000 = 8.000 TL (Artış), B İşletmesi: 80.00075.000=5.00080.000 - 75.000 = 5.000 TL (Azalış), C İşletmesi: 40.00037.000=3.00040.000 - 37.000 = 3.000 TL (Azalış).
Menkul kıymet değerlemesinde 'tek kalem' esasına göre bireysel değerlendirme yapılır.
2
İhtiyatlılık kavramını uygula.
A hissesindeki 8.0008.000 TL artış dikkate alınmaz; B ve C hisselerindeki toplam 8.0008.000 TL (5.000+3.0005.000 + 3.000) azalış için karşılık ayrılır.
Gerçekleşmemiş karlar kaydedilmezken, muhtemel zararlar için karşılık ayrılması ihtiyatlılık gereğidir.

Key Concept

Menkul kıymetlerde bireysel değerlendirme ve ihtiyatlılık ilkesi uyarınca değer düşüklüğü karşılığı ayrılması.

Hints

1
Her bir hisse senedini kendi içinde değerlendirmeyi deneyin.
2
İhtiyatlılık kavramına göre değer artışları için karşılık ayrılıp ayrılmayacağını düşünün.
3
Sadece maliyetinin altına düşen hisse senetlerinin farklarını toplayın.

Practice More

Karşılık ayrılan hisse senetleri ileride maliyet bedelinin üzerinde satılırsa yapılacak iptal kaydını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 62Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla portföyünde bulundurduğu kamu kesimi tahvillerine ilişkin şu bilgilere sahiptir:

İşlem DetayıTutarı
Tahvillerin Maliyet Bedeli30.00030.000 TL
Önceki Dönem Sonunda Kaydedilen Faiz Tahakkuku1.5001.500 TL
Tahvillerin Banka Aracılığıyla Satış Bedeli34.00034.000 TL

Söz konusu tahvillerin tamamı dönem içinde satıldığına göre, yapılacak satış kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "181 Gelir Tahakkukları" hesabı 1.5001.500 TL alacaklandırılır.

Answer

Yapılacak yevmiye kaydında '181 Gelir Tahakkukları' hesabı 1.5001.500 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
İşletme faiz getirili bir menkul kıymeti sattığında, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farkın bir kısmı önceki dönemde '181 Gelir Tahakkukları' hesabına aktarılmış olabilir. Dönemsellik kavramı gereği, satış anında bu geçici aktif hesap alacaklandırılarak kapatılmalı ve sadece cari döneme isabet eden kısım '642 Faiz Gelirleri' hesabına kaydedilmelidir. Bu nedenle 1.5001.500 TL'lik tahakkuk tutarının alacak tarafında yer alması doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Varlık çıkış tutarını belirleme
30.00030.000 TL (Alacak)
Menkul kıymetler portföyden çıkarılırken maliyet bedeli ile kaydedilir (112 nolu hesap).
2
Önceki dönem tahakkukunun kapatılması
1.5001.500 TL (Alacak)
Önceki dönem sonunda '181 Gelir Tahakkukları' hesabına borç kaydedilen tutar, nakit akışı sağlandığında (satışla birlikte) alacaklandırılarak kapatılır.
3
Cari dönem faiz gelirini hesaplama
2.5002.500 TL (Alacak)
Toplam artış olan 4.0004.000 TL'den (34.00030.00034.000 - 30.000), önceki döneme ait olan 1.5001.500 TL düşüldüğünde kalan 2.5002.500 TL cari dönemin faiz geliridir (642 nolu hesap).
4
Tahsilat kaydını yapma
34.00034.000 TL (Borç)
Banka aracılığıyla yapılan tahsilat '102 Bankalar' hesabının borcuna kaydedilir.

Key Concept

Dönemsellik kavramı uyarınca gelir tahakkuklarının kapatılması

Hints

1
Satış işleminde bankaya giren toplam tutar ile menkul kıymetin maliyet bedeli arasındaki farka odaklanın.
2
Daha önce '181 Gelir Tahakkukları' hesabına borç kaydedilen bir tutarın, nakit tahsil edildiğinde nasıl kapatılacağını hatırlayın.
3
Yevmiye kaydını düşünün: Borç tarafında 102 (34.00034.000); alacak tarafında 112 (30.00030.000), 181 (1.5001.500) ve kalan fark için 642 hesabı yer almalıdır.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde borsa rayici ile maliyet bedeli karşılaştırması ve karşılık ayırma işlemlerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 63Question

İşletme, 20252025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. 20262026 yılı Mart ayında, hisse senetlerini ihraç eden şirket, hisse başına 55 TL nakit temettü dağıtacağını duyurmuştur. İşletme, temettü ödemesi henüz gerçekleşmeden önce, Nisan ayında bu hisse senetlerinin 600600 adedini, temettü kuponları üzerinde olacak şekilde tanesi 4848 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

İşletmenin temettü duyurusu yapıldığında gerekli muhasebe kayıtlarını gerçekleştirdiği bilindiğine göre, Nisan ayındaki satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.8001.800 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.8001.800 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Satış işleminde bankaya giren tutar 28.80028.800 TL'dir. Bu tutar karşılığında işletmeden maliyet bedeli 24.00024.000 TL olan hisse senetleri (110) ve tahsil edilmeyi bekleyen 3.0003.000 TL değerindeki temettü kuponları (108) çıkmıştır. Satış bedeli ile bu iki varlığın toplamı (27.00027.000 TL) arasındaki 1.8001.800 TL tutarındaki fark, kâr olarak '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet bedelini hesapla.
600 adet×40 TL=24.000 TL600 \text{ adet} \times 40 \text{ TL} = 24.000 \text{ TL}
Varlıkların çıkış kaydı kayıtlı maliyet bedeli üzerinden yapılır.
2
Duyurusu yapılmış olan temettü alacak hakkını hesapla.
600 adet×5 TL=3.000 TL600 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL}
Hisseler temettü kuponları üzerinde satıldığı için bu alacak hakkı da devredilmiş olur.
3
Toplam satış bedelini hesapla.
600 adet×48 TL=28.800 TL600 \text{ adet} \times 48 \text{ TL} = 28.800 \text{ TL}
Kasaya veya bankaya girecek toplam nakit tutarı belirlenir.
4
Menkul kıymet satış kârını tespit et.
28.800(24.000+3.000)=1.800 TL28.800 - (24.000 + 3.000) = 1.800 \text{ TL}
Satış bedeli ile elden çıkarılan unsurların toplam değeri arasındaki olumlu fark kârdır.

Key Concept

Menkul Kıymetlerde Temettü Kuponu Dahil Satış İşlemleri

Hints

1
Temettü duyurusu yapıldığında bu tutarın hangi hesaplarda izlendiğini hatırlayın.
2
Satış kuponlar üzerinde gerçekleştiği için hem hisse senedinin kendisini hem de temettü alacak hakkını işletmeden çıkarmalısınız.
3
Satış kârı = Satış Bedeli - (Hisse Senedi Maliyeti + Temettü Alacak Hakkı) formülünü uygulayın.

Practice More

Temettü kuponları ayrıldıktan sonra yapılan satış işlemlerini de inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 64Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı hisse senetlerine ilişkin aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlemBirim Fiyat (TL)Miktar (Adet)Diğer Bilgiler
Alış15151.0001.000300300 TL Banka Komisyonu
Dönem Sonu Değerleme12121.0001.000Karşılık ayrılmıştır
İzleyen Dönem Satış1414500500Banka aracılığıyla

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışı için yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.

Answer

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 1.0001.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Satış kaydında işletme kasasına (veya bankaya) 7.0007.000 TL giriş olurken, '110 Hisse Senetleri' hesabı maliyet bedeli olan 7.5007.500 TL üzerinden alacaklandırılarak azaltılır. Aynı zamanda satılan paylara isabet eden 1.5001.500 TL tutarındaki '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' borçlandırılarak kapatılır. Kaydın dengelenmesi için alacak tarafa yazılan 1.0001.000 TL fark, satışın kârla sonuçlandığını gösterir ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayınız.
500 adet×15 TL=7.500 TL500 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 7.500 \text{ TL}.
Varlıklar işletmeden alış maliyetleri ile çıkarlar.
2
Satılan hisse senetlerine isabet eden karşılık tutarını belirleyiniz.
500 adet×(1512) TL=1.500 TL500 \text{ adet} \times (15 - 12) \text{ TL} = 1.500 \text{ TL}.
Karşılık ayrılmış bir varlık satıldığında, sadece o varlığa ait karşılık tutarı kapatılır.
3
Satış sonucunda oluşan kâr veya zararı hesaplayınız.
(\text{Satış Bedeli} + \text{Kapatılan Karşılık}) - \text{Alış Maliyeti} \rightarrow (7.000 + 1.500) - 7.500 = 1.000 \text{ TL Kâr}$.
Net defter değeri 6.0006.000 TL (7.5001.5007.500 - 1.500) olan varlık 7.0007.000 TL'ye satılmıştır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında kâr/zarar, satış bedeli ile net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki farka göre belirlenir.
Estimated Time:1m 30s
Question 65Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı A Şirketi'ne ait hisse senetleri ile ilgili aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

TarihİşlemDetay
Mart 2025Alış1.0001.000 adet, tanesi 2020 TL
Haziran 2025Bedelsiz Artırım%25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi alımı
Eylül 2025Satış250250 adet, tanesi 2222 TL
Aralık 2025DeğerlemeBorsa Değeri: 1414 TL/adet
Şubat 2026Temettü İlanıHisse başına 11 TL nakit temettü
Mart 2026Satış500500 adet, tanesi 1616 TL (Temettü hakkı dahil)

Buna göre, işletmenin Mart 2026 tarihinde yaptığı satış işlemine ilişkin muhasebe kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 500500

Answer

Satış işleminden elde edilen kar 500500 TL'dir.
Satış işleminde kar hesaplanırken, satış bedeli (8.0008.000 TL) ile bu hisseler için daha önce ayrılmış olan karşılık tutarı (1.0001.000 TL) toplanır. Bu toplamdan (9.0009.000 TL), hisselerin kayıtlı maliyeti (8.0008.000 TL) ve alıcıya devredilen temettü alacağı (500500 TL) düşüldüğünde geriye kalan 500500 TL tutarındaki müspet fark satış karını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Bedelsiz hisse senedi sonrası yeni birim maliyetin hesaplanması
Yeni Birim Maliyet: 1616 TL
Bedelsiz artırımda toplam maliyet (20.00020.000 TL) değişmezken hisse sayısı 1.2501.250 adede (1.000+2501.000 + 250) çıktığı için birim maliyet 20.000/1.250=1620.000 / 1.250 = 16 TL'ye düşer.
2
Eylül satışı sonrası kalan hisse senedi miktarının ve toplam maliyetin belirlenmesi
Kalan: 1.0001.000 adet, Toplam Maliyet: 16.00016.000 TL
1.2501.250 adetten 250250 adedi satıldığı için geriye 1.0001.000 adet hisse kalır. Toplam maliyet 1.000×16=16.0001.000 \times 16 = 16.000 TL olur.
3
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Toplam Karşılık: 2.0002.000 TL (Birim başına 22 TL)
Maliyet (1616 TL) borsa değerinden (1414 TL) yüksek olduğu için aradaki 22 TL'lik fark kadar 1.0001.000 adet hisse için karşılık ayrılır (1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL).
4
Temettü ilanı ve satış bedeli içeriğinin analizi
Temettü Alacağı: Hisse başına 11 TL
Temettü ilan edildiğinde "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı borçlandırılır. Satış "temettü dahil" yapıldığından bu alacak hakkı da alıcıya devredilir.
5
Mart 2026 satış kaydı üzerinden karın hesaplanması
Satış Karı: 500500 TL
Satılan 500500 adet için; Tahsilat: 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), İptal Edilen Karşılık (Dr): 1.0001.000 TL (500×2500 \times 2), Çıkışı Yapılan Hisse (Cr): 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), Devredilen Temettü Hakkı (Cr): 500500 TL (500×1500 \times 1). Kar = (8.000+1.0008.000 + 1.000) - (8.000+5008.000 + 500) = 500500 TL.

Key Concept

Menkul kıymetlerde bedelsiz artırımın maliyete etkisi, değer düşüklüğü karşılığı ve temettü hakkı ile birlikte yapılan satışların muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
Bedelsiz hisse senedi alımının birim maliyeti nasıl etkilediğini düşünün.
2
Yıl sonunda ayrılan karşılık, satış anında satılan paya isabet eden tutar kadar iptal edilmelidir.
3
Satış fiyatının içinde hem hisse senedinin kendisi hem de ilan edilmiş temettü hakkı bulunmaktadır; karı bulmak için her ikisinin de maliyetini dikkate almalısınız.

Practice More

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin zararına satılması durumunda yapılacak kaydı ve '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Alternative Method

Birim bazında analiz: Birim satış fiyatı (1616 TL) + İptal edilen birim karşılık (22 TL) - Birim maliyet (1616 TL) - Birim temettü hakkı (11 TL) = Birim kar (11 TL). Toplam Kar = 500500 adet ×1\times 1 TL = 500500 TL.
Estimated Time:3m 0s
Question 66Question

İşletme, 20252025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya ayrıca 1.5001.500 TL komisyon ödemiştir. Yıl içinde, iştirak edilen şirket tarafından gerçekleştirilen sermaye artırımı sonucunda işletmeye %25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi teslim edilmiştir. 20252025 yıl sonu itibarıyla hisse senetlerinin borsa değerinin tanesinin 3636 TL olduğu tespit edilmiş ve gerekli değerleme işlemleri yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Şubat ayı içerisinde portföyündeki bu hisse senetlerinden 1.0001.000 adedini tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile bedelsiz artış sonrası oluşan yeni birim maliyet arasındaki fark üzerinden hesaplanır ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına 2.0002.000 TL alacak kaydı yapılır.
Doğru cevap olan kâr tutarı şu şekilde hesaplanır: İşletmenin başlangıçta 100.000100.000 TL maliyetli 2.0002.000 adet hissesi vardır. %25\%25 bedelsiz artışla hisse sayısı 2.5002.500'e çıkmış, birim maliyet ise 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL'ye düşmüştür. 1.0001.000 adet hisse 4242 TL'den satıldığında, hisse başına 22 TL (424042 - 40) kâr elde edilir ve toplam kâr 1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL olur. Bu tutar '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi
Toplam alış bedeli: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL. Komisyon (1.5001.500 TL) doğrudan gider yazılır.
Menkul kıymet alış komisyonları Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyete eklenmez, dönem gideri olarak izlenir.
2
Bedelsiz hisse senedi artışı sonrası birim maliyetin hesaplanması
Yeni miktar: 2.000+(2.000×%25)=2.5002.000 + (2.000 \times \%25) = 2.500 adet. Birim maliyet: 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL.
Bedelsiz hisse senetleri toplam maliyeti değiştirmez ancak hisse sayısını artırarak birim maliyeti düşürür.
3
Dönem sonu karşılık tutarının belirlenmesi
Hisse başına düşüş: 4036=440 - 36 = 4 TL. Toplam karşılık (119119 hesabı): 2.500×4=10.0002.500 \times 4 = 10.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet değeri borsa değerinden yüksek olan menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
4
Satış sonucunun hesaplanması
Satış tutarı: 1.000×42=42.0001.000 \times 42 = 42.000 TL. Satılanların maliyeti: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Kâr (645645): 42.00040.000=2.00042.000 - 40.000 = 2.000 TL.
Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır.
5
İlgili karşılığın iptali
İptal edilen karşılık: 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL.
Satılan menkul kıymetlere ait karşılıklar, satış anında '119' hesabı borçlandırılarak '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde bedelsiz hisse senedi artışının birim maliyet üzerindeki etkisi ve satış anında kâr/karşılık iptali hesaplamaları.

Hints

1
Hisse senedi alımında ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceğine yoksa gider mi yazılacağına dikkat edin.
2
Bedelsiz hisse senedi teslim alınması, toplam maliyeti değiştirmeden birim maliyeti düşüren bir unsurdur.
3
Satış kârını hesaplarken satış fiyatı ile borsa değeri arasındaki farkı değil, satış fiyatı ile kayıtlı birim maliyet arasındaki farkı kullanın.

Practice More

Menkul kıymet satışında karşılık iptalinin gelir tablosundaki hangi hesapta izlendiğini (644) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Toplam bazda hesaplama yapılabilir: Satılan hisselerin toplam maliyeti (1.000/2.500×100.000=40.0001.000 / 2.500 \times 100.000 = 40.000 TL) ile toplam satış bedeli (42.00042.000 TL) arasındaki fark doğrudan kârı verir.
Estimated Time:2m 30s
Question 67Question

İşletme, 15 Kasım 2025 tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 800800 TL komisyon ödemiştir. 31 Aralık 2025 tarihinde hisse senetlerinin borsa değeri tanesi 3636 TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. 20 Şubat 2026 tarihinde ise söz konusu hisse senetlerinin 1.2001.200 adedi tanesi 4545 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır. Satış işlemi sırasında banka tarafından 500500 TL komisyon kesilmiştir.

Buna göre, işletmenin yapacağı satış kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı kaç TL alacaklandırılmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 10.30010.300

Answer

10.30010.300 TL (Satış karı tutarı)
Satış işlemi sonucunda elde edilen kar, bankaya giren net tutar (53.50053.500 TL) ile satılan hisselerin net defter değeri olan 43.20043.200 TL (48.00048.000 maliyet - 4.8004.800 karşılık) arasındaki farktır. Bu fark olan 10.30010.300 TL, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetinin ve komisyonun muhasebeleştirilmesi.
Hisse senetleri maliyeti 2.000×40=80.0002.000 \times 40 = 80.000 TL (110 hesabı). Komisyon 800800 TL (653 hesabı).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları doğrudan maliyete eklenmez, gider yazılır.
2
31.12.2025 tarihindeki değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması.
Birim düşüş: 4036=440 - 36 = 4 TL. Toplam karşılık: 2.000×4=8.0002.000 \times 4 = 8.000 TL (119 hesabı).
İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda piyasa değeri maliyetin altına düşen menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
3
Satılan kısma ait maliyet ve karşılık paylarının belirlenmesi.
Satılan payın maliyeti: 1.200×40=48.0001.200 \times 40 = 48.000 TL. Satılan payın karşılığı: 1.200×4=4.8001.200 \times 4 = 4.800 TL.
Kısmi satışlarda, satılan adetle orantılı maliyet ve karşılık tutarları hesaplardan çıkarılmalıdır.
4
Net satış bedelinin ve karın hesaplanması.
Net satış bedeli: (1.200×45)500=53.500(1.200 \times 45) - 500 = 53.500 TL. Kar: 53.500(48.0004.800)=10.30053.500 - (48.000 - 4.800) = 10.300 TL.
Menkul kıymet satış karı, net satış hasılatı ile hisselerin net defter değeri (maliyet - karşılık) arasındaki olumlu farktır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında karşılık hesabının (119) kapatılması ve satış karının (645) tespiti.

Practice More

Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin zararına satılması durumunda 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabının nasıl kullanılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 68Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla 20252025 yılı içerisinde tanesi 5050 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 500500 TL komisyon ödemiştir. 20252025 yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 4545 TL olarak belirlenmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. 20262026 yılında bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 5252 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, 20262026 yılındaki satış işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 5.0005.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 5.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Satış kaydı sırasında, 20252025 yılı sonunda ayrılmış olan 5.0005.000 TL tutarındaki değer düşüklüğü karşılığı artık ihtiyaç kalmadığı için kapatılmalıdır. Bu amaçla "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı borçlandırılarak kapatılırken, bu tutarın gelir kaydedilmesi için "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılır. Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki 2.0002.000 TL'lik olumlu fark ise kâr olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyon kaydını belirle.
Hisse Maliyeti: 1.000×50=50.0001.000 \times 50 = 50.000 TL. Komisyon (500500 TL) doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer Düşüşü: (5045)×1.000=5.000(50 - 45) \times 1.000 = 5.000 TL. Kayıt: "654 Karşılık Giderleri" (B), "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" (A).
İhtiyatlılık kavramı gereği dönem sonu borsa rayici maliyetin altındaysa karşılık ayrılır.
3
Satış kârını ve karşılık iptalini hesapla.
Satış Bedeli: 52.00052.000 TL. Satış Kârı: 52.00050.000=2.00052.000 - 50.000 = 2.000 TL (645 nolu hesaba). İptal Edilecek Karşılık: 5.0005.000 TL (644 nolu hesaba).
Menkul kıymet satıldığında maliyet bedeli ile çıkış yapılır, aradaki fark kâr/zarar hesabına alınır ve ilgili karşılık hesabı kapatılır.

Key Concept

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ile muhasebeleştirilmesi ve satış anında karşılıkların iptali.
Estimated Time:1m 30s
Question 69Question

İşletme, tanesi 2020 TL'den satın aldığı 500500 adet hisse senedi için yıl sonunda tanesi 44 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin tamamı tanesi 1818 TL'den banka aracılığıyla satılmış ve bu işlem için banka tarafından 150150 TL komisyon kesilmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışı ile ilgili yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 850850 TL alacaklandırılır.

Answer

Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 850850 TL alacaklandırılır.
Yapılan hesaplamalara göre hisse senetlerinin maliyeti 10.00010.000 TL, birikmiş değer düşüklüğü karşılığı ise 2.0002.000 TL'dir. Bu durumda varlığın defter değeri 8.0008.000 TL'dir. Satıştan elde edilen brüt tutar 9.0009.000 TL olup, 150150 TL komisyon kesildikten sonra banka hesabına 8.8508.850 TL girmiştir. 8.8508.850 TL net nakit girişi ile 8.0008.000 TL defter değeri arasındaki pozitif fark olan 850850 TL, Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına alacak olarak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam maliyetini ve ayrılan toplam karşılığı hesaplayın.
Maliyet: 500×20=10.000500 \times 20 = 10.000 TL; Karşılık: 500×4=2.000500 \times 4 = 2.000 TL.
Varlığın defter değerini bulmak için maliyet ve karşılık tutarlarının bilinmesi gerekir.
2
Hisse senetlerinin net defter değerini belirleyin.
Defter Değeri: 10.0002.000=8.00010.000 - 2.000 = 8.000 TL.
Satış kârı veya zararı, net satış tutarı ile defter değeri arasındaki farktır.
3
Bankaya geçen net nakit tutarını (net satış bedelini) hesaplayın.
Net Nakit: (500×18)150=8.850(500 \times 18) - 150 = 8.850 TL.
Komisyon giderleri satış bedelinden düşülerek işletmenin eline geçen gerçek tutar bulunur.
4
Satış kârını hesaplayarak yevmiye maddesini oluşturun.
Kâr: 8.8508.000=8508.850 - 8.000 = 850 TL.
Net satış tutarı defter değerinden büyük olduğu için aradaki fark 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına alacak yazılır.

Key Concept

Hisse senedi satışlarında, daha önce ayrılmış karşılıkların kapatılması ve satış komisyonlarının kâr/zarar üzerindeki etkisi.

Hints

1
Satış kârını bulmak için işletmenin eline geçen net nakit ile varlığın net defter değerini karşılaştırın.
2
Defter değeri = Maliyet - Birikmiş Değer Düşüklüğü Karşılığı formülünü kullanın.
3
İşletmenin eline geçen tutar, satış bedelinden komisyonun düşülmüş halidir (9.000150=8.8509.000 - 150 = 8.850 TL).

Practice More

Menkul kıymetlerin değerleme günündeki değer düşüklüğü karşılığı ayırma işlemlerini tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Önce satış zararı (1.1501.150 TL) ve komisyon giderini içeren bir kayıt yapıp, ardından karşılığı konusu kalmayan karşılık (2.0002.000 TL) olarak kaydederek net etkiyi yine 850850 TL kâr olarak görebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 70Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla bir anonim şirkete ait hisse senetlerinden tanesi 8080 TL'den 500500 adet satın almıştır. Söz konusu satın alma işlemi sırasında banka tarafından 250250 TL komisyon kesilmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu satın alma işleminde ödenen komisyon tutarının kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 653 Komisyon Giderleri

Answer

Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenmelidir.
Menkul kıymetlerin (hisse senedi, tahvil vb.) satın alınması sırasında katlanılan komisyon giderleri, varlığın maliyet bedeline dahil edilmez. Tekdüzen Hesap Planı (THP) çerçevesinde bu tür giderlerin '653 Komisyon Giderleri' hesabında izlenmesi esastır. Bu uygulama, menkul kıymetlerin piyasa dalgalanmalarından bağımsız olarak alış bedelleriyle takip edilmesini ve giderlerin oluştuğu dönemde sonuç hesaplarına yansıtılmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini belirle
Geçici yatırım amacıyla hisse senedi alımı ve buna bağlı komisyon ödemesi mevcuttur.
Menkul kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde alış bedeli ile komisyonlar arasındaki ayrımı yapmak gerekir.
2
Komisyonlar için uygun hesabı seç
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senedi ve tahvil gibi menkul kıymetlerin alım-satımında ödenen komisyonlar 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir.
Bu giderler varlığın maliyetine dahil edilmeyip doğrudan dönem gideri olarak kabul edilir.
3
Borç kaydını onayla
250250 TL tutarındaki komisyon 653 Komisyon Giderleri hesabının borcuna yazılır.
Gider hesapları her zaman borç taraflı çalışır.

Key Concept

Menkul Kıymet Alım Komisyonlarının Giderleştirilmesi
Estimated Time:45s
Question 71Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 3030 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından 250250 TL komisyon kesilmiştir. Bu bilgilere göre, söz konusu hisse senedi alım kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borcuna kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 15.00015.000

Answer

Satın alınan hisse senetleri alış bedeli olan 15.00015.000 TL üzerinden "110 Hisse Senetleri" hesabına borç kaydedilir.
İşletmenin satın aldığı hisse senetlerinin maliyet bedeli, sadece o senetler için ödenen alış bedelinden oluşur. 500×30=15.000500 \times 30 = 15.000 TL tutarı aktif karaktere sahip olan '110 Hisse Senetleri' hesabının borç tarafına kaydedilir. Ödenen komisyon ise '653 Komisyon Giderleri' hesabında takip edilir.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayın.
500 adet×30 TL=15.000 TL500 \text{ adet} \times 30 \text{ TL} = 15.000 \text{ TL}
Menkul kıymetler işletmeye girişlerinde alış bedelleri ile değerlenirler.
2
Ödenen komisyonun muhasebeleşme kuralını belirleyin.
Komisyon gideri 250250 TL, "653 Komisyon Giderleri" hesabına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar varlığın maliyetine eklenmez, doğrudan gider yazılır.
3
110 Hisse Senetleri hesabına borç kaydedilecek tutarı tespit edin.
15.000 TL15.000 \text{ TL}
Varlık hesabına sadece pay başına ödenen bedelin toplamı yansıtılır.

Key Concept

Hisse senedi alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan gider kaydedilir.
Estimated Time:45s
Question 72Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4545 TL'den 3.0003.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında banka tarafından 750750 TL komisyon kesilmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu alış işlemi sonucunda '110 Hisse Senetleri' hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 135.000

Answer

110 Hisse Senetleri hesabına kaydedilecek tutar, alış bedeli olan 135.000 TL'dir.
Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde menkul kıymetler, alış bedeli ile değerlenerek kayıtlara alınır. Satın alma sırasında ödenen banka komisyonları maliyet bedeline dahil edilmez, doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabının borcuna kaydedilir. Bu nedenle 110 Hisse Senetleri hesabı sadece 135.000 TL (45 TL x 3.000 adet) tutarında borçlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senedi toplam alış bedelini hesaplayın.
45×3.000=135.00045 \times 3.000 = 135.000 TL
Varlığın kayıtlara alınacağı temel değer alış bedelidir.
2
Menkul kıymet alım komisyonunun muhasebeleşme kuralını belirleyin.
Komisyon tutarı (750 TL) doğrudan gider yazılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenir.
3
110 Hisse Senetleri hesabına yapılacak borç kaydını kesinleştirin.
135.000 TL
Maliyet bedeli sadece alış tutarından oluşur.

Key Concept

Menkul kıymet alım komisyonlarının maliyete eklenmeden doğrudan giderleştirilmesi kuralı.
Estimated Time:45s
Question 73Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 8080 TL'den satın aldığı 2.0002.000 adet hisse senedi için dönem sonunda tanesi 1515 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin yarısını (1.0001.000 adet) tanesi 7070 TL'den banka aracılığıyla satmış ve satış işlemi sırasında banka tarafından 400400 TL komisyon kesilmiştir.

Buna göre, söz konusu hisse senedi satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Answer

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.
Hisse senetleri satıldığında, bu senetler için önceden ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığının iptal edilmesi gerekir. Bu iptal işlemi, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının borçlandırılması ve 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının alacaklandırılması yoluyla gerçekleştirilir. Soru verilerine göre satılan 1.000 adet hissenin her biri için 15 TL karşılık ayrıldığından, toplam 15.00015.000 TL tutarında 644 nolu hesaba alacak kaydı yapılması doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Satılan kısmın maliyetini hesapla
1.000 adet×80 TL=80.000 TL1.000 \text{ adet} \times 80 \text{ TL} = 80.000 \text{ TL}
Varlık çıkışları maliyet bedeli üzerinden yapılır.
2
Satılan kısma ait karşılığı hesapla
1.000 adet×15 TL=15.000 TL1.000 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 15.000 \text{ TL}
Satılan varlığa ait değer düşüklüğü karşılığı (119) kapatılmalıdır.
3
Satış kârı veya zararını belirle
70.000 TL (Satıs¸)80.000 TL (Maliyet)=10.000 TL Zarar70.000 \text{ TL (Satış)} - 80.000 \text{ TL (Maliyet)} = 10.000 \text{ TL Zarar}
Menkul kıymet satış kâr/zararı, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farktır.
4
Banka net tahsilatını ve komisyonu belirle
Banka: 69.600 TL69.600 \text{ TL}, Komisyon: 400 TL400 \text{ TL}
Banka kesilen komisyondan sonraki net tutarı hesaba aktarır.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında, daha önce ayrılmış bir karşılık varsa maliyet bedeli ile satış bedeli arasındaki fark kâr/zarar hesaplarına aktarılırken, eski karşılık 644 nolu hesaba devredilerek kapatılır.

Practice More

Karşılık ayrılmamış bir hisse senedinin maliyetinin altında satışını içeren benzer bir soru çözerek komisyonun etkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

İşlemin net sonucunu kontrol ederek sağlamasını yapabilirsiniz: İşletme 80'e aldığı malı 70'e satarak 10 zarar etmiş (655: 10.00010.000), 0,40 komisyon ödemiş (653: 400400) ve önceden gider yazdığı 15'lik karşılığı geri kazanmıştır (644: 15.00015.000). Net finansal etki: 10.000400+15.000=+4.600-10.000 - 400 + 15.000 = +4.600 TL artış.
Estimated Time:1m 30s
Question 74Question

İşletme, 11 Ekim 20252025 tarihinde geçici yatırım amacıyla bir anonim şirket tarafından ihraç edilen 200.000200.000 TL nominal değerli, yıllık %18\%18 faiz getirili tahvilleri nominal değeri üzerinden banka aracılığıyla satın almıştır. Tahvil faiz ödemeleri her yılın 11 Nisan ve 11 Ekim tarihlerinde yapılmaktadır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu envanter kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 181 Gelir Tahakkukları hesabı 9.0009.000 TL

Answer

181 Gelir Tahakkukları hesabı 9.0009.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Dönem sonu itibarıyla hak edilen ancak henüz nakden tahsil edilmemiş olan faiz gelirleri, Dönemsellik ve Tahakkuk Esası ilkeleri gereği '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna, '642 Faiz Gelirleri' hesabının alacağına kaydedilir. İşletme tahvili 11 Ekim'de aldığı için yıl sonuna kadar 33 aylık faiz (9.0009.000 TL) hak etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Faiz hesaplanacak sürenin belirlenmesi
Tahvilin alındığı 11 Ekim ile dönem sonu olan 3131 Aralık arasında 33 ay (Ekim, Kasım, Aralık) geçmiştir.
Dönemsellik kavramı gereği sadece cari döneme ait gelirler kaydedilmelidir.
2
Faiz tutarının hesaplanması
200.000×0,18×312=9.000200.000 \times 0,18 \times \frac{3}{12} = 9.000 TL
Yıllık faiz oranı üzerinden 3 aylık kıst faiz hesaplaması yapılır.
3
Muhasebe kaydının yapılması
181 Gelir Tahakkukları hesabı borçlu (9.0009.000 TL), 642 Faiz Gelirleri hesabı alacaklı (9.0009.000 TL).
Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler 181 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Tahakkuk Esası ve Dönemsellik Kavramı

Hints

1
Tahvilin satın alındığı tarih ile yıl sonu (3131 Aralık) arasındaki gün/ay farkını hesaplayın.
2
Gelir tahakkuku kaydında bir varlık hesabının borçlandırılması, bir gelir hesabının alacaklandırılması gerektiğini hatırlayın.
3
Yıllık faiz oranı %18\%18 ise, 200.000200.000 TL'nin aylık faizi 3.0003.000 TL'dir. Ekim, Kasım ve Aralık ayları için toplamı bulun.

Practice More

Faiz ödemesinin yapıldığı 11 Nisan tarihinde yapılacak tahsilat kaydını ve 181 nolu hesabın nasıl kapatılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 75Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL’den satın aldığı 1.0001.000 adet hisse senedi için önceki dönem sonunda tanesi 55 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönemde bu hisse senetlerinin 600600 adedi tanesi 4242 TL’den banka aracılığıyla satılmıştır. Banka işlem için 400400 TL komisyon kesmiştir. Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin satışı sırasında, satılan paylara isabet eden karşılık tutarı (3.0003.000 TL) '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.
Doğru seçenekte belirtilen kayıt, satılan 600600 adet hisse senedi için daha önce ayrılmış olan birim başına 55 TL'lik karşılığın (600×5=3.000600 \times 5 = 3.000 TL) gelir kaydedilerek kapatılmasını ifade eder. Menkul kıymetler elden çıkarıldığında, onlarla ilgili karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılırken karşılığı olan tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan hisse senetlerinin maliyet bedelini hesapla.
600 adet×40 TL=24.000 TL600 \text{ adet} \times 40 \text{ TL} = 24.000 \text{ TL}
Varlık hesaplarından çıkışlar her zaman kayıtlı değer (maliyet) üzerinden yapılır.
2
Satıştan elde edilen brüt tutarı hesapla.
600 adet×42 TL=25.200 TL600 \text{ adet} \times 42 \text{ TL} = 25.200 \text{ TL}
Satış kârı veya zararı, bu brüt tutar ile maliyet arasındaki farktan bulunur.
3
Menkul kıymet satış kârını hesapla.
25.200 TL24.000 TL=1.200 TL25.200 \text{ TL} - 24.000 \text{ TL} = 1.200 \text{ TL}
Satış bedeli maliyetin üzerinde olduğu için '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabı kullanılır.
4
İptal edilecek değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
600 adet×5 TL=3.000 TL600 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL}
Satılan varlığa ait daha önceden ayrılan karşılıkların, varlık elden çıkarıldığında iptal edilmesi gerekir.
5
Banka tahsilat tutarını belirle.
25.200 TL400 TL (Komisyon)=24.800 TL25.200 \text{ TL} - 400 \text{ TL (Komisyon)} = 24.800 \text{ TL}
Banka komisyonu kestikten sonra kalan tutarı işletme hesabına aktarır.

Key Concept

Hisse senetlerinin satışında maliyet bedeli esas alınır; satış bedeli ile fark kâr/zarar hesaplarına, önceden ayrılan karşılıklar ise konusu kalmayan karşılıklar hesabına kaydedilir.

Hints

1
Satılan her hissenin maliyetinin 4040 TL, satış fiyatının ise 4242 TL olduğunu unutmayın.
2
Karşılık iptali işleminin satış kârından farklı bir gelir hesabında izlenmesi gerektiğini hatırlayın.
3
Yevmiye kaydında 119 hesabı borçlandırılırken, buna karşılık 644 hesabı alacaklandırılır.

Practice More

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması konusunu tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 76Question

X İşletmesi, fazla nakit mevcudunu değerlendirmek amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet (A) Anonim Şirketi hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Banka, bu satın alma işlemi sırasında %1\%1 oranında komisyon kesintisi yapmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmaları neticesinde, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin tanesi 4242 TL olduğu saptanmıştır. Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı ve ihtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 16.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken karşılık tutarı 16.000 TL'dir.
Hisse senetleri işletme kayıtlarına alış değeri olan 5050 TL üzerinden girer. Ödenen 1.0001.000 TL komisyon ise maliyete eklenmeyip gider olarak kaydedilir. Dönem sonunda borsa değeri 4242 TL'ye düştüğünde, hisse başına 88 TL (504250 - 42) değer kaybı oluşmuştur. Toplam 2.0002.000 adet hisse senedi için ayrılacak karşılık tutarı 2.000×8=16.0002.000 \times 8 = 16.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Hisse senetlerinin toplam alış bedelini hesaplayın.
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Hisse senetlerinin işletmeye giriş değerini (maliyetini) belirlemek için gereklidir.
2
Komisyon giderini belirleyin ve muhasebeleşme şeklini teyit edin.
100.000×100.000 \times %1 = 1.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
3
Birim başına gerçekleşen değer düşüklüğünü saptayın.
5042=850 - 42 = 8 TL
Karşılık ayrılabilmesi için maliyet bedelinin borsa rayicinin üzerinde olması gerekir.
4
Toplam karşılık tutarını hesaplayın.
2.000×8=16.0002.000 \times 8 = 16.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, mevcut stoktaki tüm hisseler için toplam değer kaybı karşılık olarak ayrılmalıdır.

Key Concept

Menkul kıymetlerde satın alma komisyonları doğrudan gider yazılır (653); değer düşüklüğü karşılığı ise maliyet bedeli ile borsa rayici arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Practice More

Karşılık ayrılan hisse senetleri daha sonra maliyetin üzerinde bir bedelle satılırsa, ayrılan karşılığın iptal kaydını (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 77Question

İşletme, geçici nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla 11 Aralık 20252025 tarihinde bir banka aracılığıyla 300.000300.000 TL tutarında, 6060 gün vadeli ve yıllık %24\%24 faiz oranlı repo (geri alım vaadiyle satış) işlemi yapmıştır. Vade sonu 3030 Ocak 20262026 tarihidir. İşletme, dönemsellik kavramı gereğince 3131 Aralık 20252025 tarihinde faiz tahakkuk kaydı yapacaktır.

Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir? (İşlemlerde 11 ay 3030 gün, 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Show answer & explanation

Answer: 181 Gelir Tahakkukları hesabı 6.0006.000 TL

Answer

Dönemsellik kavramı uyarınca Aralık ayına isabet eden 3030 günlük faiz tutarı olan 6.0006.000 TL, '181 Gelir Tahakkukları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Repo işlemlerinde, vade sonu bir sonraki yıla sarkan durumlarda cari yıla ait faiz getirisi hesaplanmalı ve '181 Gelir Tahakkukları' hesabı borçlandırılarak '642 Faiz Gelirleri' hesabına alacak kaydedilmelidir. 11 Aralık - 3131 Aralık arası 3030 gün olduğu için 6.0006.000 TL faiz tahakkuk ettirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam faiz tutarını hesapla
300.000×0,24×(60/360)=12.000300.000 \times 0,24 \times (60/360) = 12.000 TL
Repo işleminin vade sonundaki toplam getirisini belirlemek için.
2
Cari döneme (2025 yılına) ait gün sayısını belirle
11 Aralık - 3131 Aralık arası = 3030 gün
Dönemsellik kavramı gereği sadece bu döneme ait gelirin kaydedilmesi gerektiği için.
3
Cari dönem faiz tutarını hesapla
300.000×0,24×(30/360)=6.000300.000 \times 0,24 \times (30/360) = 6.000 TL
2025 yılı gelir tablosuna aktarılacak faiz gelirini bulmak için.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 181 Gelir Tahakkukları 6.0006.000 TL / Alacak: 642 Faiz Gelirleri 6.0006.000 TL
Tahsil edilmemiş ancak kazanılmış geliri kaydetmek için.

Key Concept

Dönemsellik ve Menkul Kıymet Gelir Tahakkuku

Hints

1
Repo işlemlerinde faiz, vadeye göre gün bazlı hesaplanır ve dönemsellik ilkesi gereği her yıla kendi payı düşer.
2
11 Aralık'tan 3131 Aralık'a kadar geçen sürenin (3030 gün) toplam vadedeki (6060 gün) oranına dikkat edin.
3
300.000×0,24300.000 \times 0,24 yıllık faizdir; bunu aylık veya günlük bazda 3030 güne indirgeyin ve tahsilat yapılmadığı için kullanılacak geçici hesabı hatırlayın.

Practice More

Vade sonu olan 3030 Ocak 20262026 tarihinde yapılacak tahsilat kaydını ve o yıla düşen faiz gelirini hesaplamayı deneyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 78Question

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 1.5001.500 adet (X) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Alış işlemi sırasında 750750 TL komisyon banka hesabından ödenmiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa değerinin tanesi 3636 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu hisse senetlerinin 1.0001.000 adedi tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satılmış ve bu işlem için 300300 TL satış komisyonu ödenmiştir.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 5.7005.700

Answer

Hisse senetlerinin satış kârı 5.7005.700 TL'dir.
Satılan 1.0001.000 adet hisse senedinin toplam maliyeti 40.00040.000 TL'dir. Bu hisseler için daha önce ayrılan karşılık tutarı 4.0004.000 TL olduğundan, hisselerin net defter değeri 36.00036.000 TL (40.0004.00040.000 - 4.000) seviyesindedir. Satıştan elde edilen brüt tutar olan 42.00042.000 TL'den 300300 TL satış komisyonu düşüldüğünde işletmenin kasasına/bankasına giren net tutar 41.70041.700 TL olur. Net tahsilat (41.70041.700) ile net defter değeri (36.00036.000) arasındaki 5.7005.700 TL'lik olumlu fark, '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu belirle.
Hisse başı maliyet 4040 TL. Alış komisyonu (750750 TL) doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir, varlık maliyetine eklenmez.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değerlemesini yap ve karşılık tutarını hesapla.
Borsa değeri (3636 TL) maliyetin (4040 TL) altındadır. Hisse başı 44 TL karşılık ayrılmalıdır. Toplam karşılık: 1.500×4=6.0001.500 \times 4 = 6.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, menkul kıymetlerdeki değer düşüşleri için karşılık ayrılması zorunludur.
3
Satılan hisselerin net defter değerini ve net satış hasılatını hesapla.
Satılan 1.0001.000 adedin maliyeti: 40.00040.000 TL. Karşılık payı: 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL. Net Defter Değeri: 36.00036.000 TL. Net Satış Hasılatı: (1.000×42)300=41.700(1.000 \times 42) - 300 = 41.700 TL.
Satış sonucunu belirlemek için brüt satış bedelinden satış komisyonu düşülmeli ve ilgili paylara ait karşılık hesabı kapatılmalıdır.
4
Satış kârını hesapla.
Satış Kârı = Net Satış Hasılatı - Net Defter Değeri = 41.70036.000=5.70041.700 - 36.000 = 5.700 TL.
Karşılık ayrılmış bir menkul kıymet satıldığında, karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılır ve aradaki olumlu fark satış kârı olarak kaydedilir.

Key Concept

Menkul Kıymetlerde Karşılık Ayrılması ve Satış İşlemleri
Estimated Time:2m 30s
Question 79Question

İşletme, 11 Mart tarihinde geçici yatırım amacıyla tanesi 100100 TL’den 500500 adet kamu kesimi tahvilini nominal bedeli üzerinden satın almıştır. Tahvillerin yıllık faiz oranı %24\%24 olup faiz ödemeleri her yılın sonunda yapılmaktadır. İşletme, söz konusu tahvillerin tamamını 11 Haziran tarihinde 54.50054.500 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır. Bu bilgilere göre, tahvillerin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "642 Faiz Gelirleri" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL’dir?

Show answer & explanation

Answer: 3.0003.000

Answer

İşletmenin tahvilleri elinde tuttuğu 3 aylık süre için tahakkuk eden faiz geliri 3.0003.000 TL'dir.
İşletme tahvili 11 Mart'ta almış ve 11 Haziran'da satmıştır. Bu durumda tahvil işletmede tam 33 ay (Mart, Nisan, Mayıs) kalmıştır. Yıllık %24\%24 faiz oranı üzerinden 50.00050.000 TL nominal değerli tahvilin 33 aylık faizi (50.000×0,24×3/1250.000 \times 0,24 \times 3/12) uyarınca 3.0003.000 TL olarak hesaplanır. Bu tutar tahvillerin satış kaydında faiz geliri olarak alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Tahvillerin toplam nominal (alış) bedelini hesaplayınız.
500×100=50.000500 \times 100 = 50.000 TL
Faiz hesaplamasına esas olacak anapara tutarını belirlemek için.
2
Tahvillerin işletmede kaldığı (elde tutulduğu) süreyi belirleyiniz.
Mart, Nisan, Mayıs (Toplam 33 ay)
Satış tarihi 11 Haziran olduğu için Haziran ayı hesaplamaya dahil edilmez.
3
İç iskonto/basit faiz formülü ile tahakkuk eden faiz gelirini hesaplayınız.
50.000×0,24×(3/12)=3.00050.000 \times 0,24 \times (3/12) = 3.000 TL
Elde tutulan süreye isabet eden faiz tutarını "642 Faiz Gelirleri" hesabına kaydetmek için.
4
Toplam kazançtan faiz gelirini düşerek satış kârını bulunuz.
Toplam Kazanç: 54.50050.000=4.50054.500 - 50.000 = 4.500 TL; Satış Kârı (645): 4.5003.000=1.5004.500 - 3.000 = 1.500 TL
Yevmiye kaydında hesapların doğru ayrıştırılması için.

Key Concept

Menkul kıymet satışlarında, satış tarihine kadar işlemiş olan faizlerin faiz geliri olarak, maliyet ile net satış bedeli arasındaki farkın ise satış kârı veya zararı olarak ayrıştırılması esastır.

Hints

1
Tahvilin işletmede kaç ay kaldığını (Mart başından Haziran başına kadar) doğru hesaplayın.
2
Faiz hesaplamasında nominal bedeli (50.00050.000 TL), yıllık oranı (%24\%24) ve süreyi (3/123/12) kullanın.

Practice More

Benzer bir soruda satışın zararla sonuçlanması durumunda faiz geliri ve satış zararının nasıl ayrıştırılacağını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 80Question

İşletme, 20252025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 2020 TL'den 1.0001.000 adet (Z) A.Ş. hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve 500500 TL komisyon ödemiştir. 20252025 yıl sonu değerlemesinde hisse senetlerinin borsa rayicinin 1818 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır. 20262026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin 600600 adedi tanesi 2222 TL'den banka aracılığıyla satılmış, satış işlemi sırasında 200200 TL komisyon ödemesi yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak günlük defter kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 1.2001.200 TL alacaklandırılır.

Answer

Satılan 600 adet hisse senedine ait olan 1.200 TL tutarındaki karşılık tutarı, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek iptal edilmelidir.
Satılan 600 adet hisse senedi için daha önce (2025 yılı sonunda) her biri için 2 TL olmak üzere toplam 1.200 TL karşılık ayrılmıştır. Bu hisse senetleri satıldığında, artık risk ortadan kalktığı için bu karşılığın 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydı yapılarak iptal edilmesi gerekir. Aynı zamanda satış fiyatı (22 TL) maliyetin (20 TL) üzerinde olduğu için aradaki fark 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Alış maliyetini ve komisyonu belirle.
Birim maliyet = 2020 TL. Toplam Maliyet = 20.00020.000 TL. Komisyon = 500500 TL (653653 borç).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alış komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Yıl sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla.
Değer düşüşü = 2018=220 - 18 = 2 TL/adet. Toplam Karşılık (1.000×21.000 \times 2) = 2.0002.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği borsa rayici maliyetin altına düştüğünde karşılık ayrılır.
3
Satılan kısma ait verileri analiz et.
Satılan miktar = 600600 adet. Çıkış yapılacak maliyet = 12.00012.000 TL. İptal edilecek karşılık = 1.2001.200 TL.
Karşılık iptali sadece elden çıkarılan varlık miktarı kadardır.
4
Satış kârını ve komisyonu hesapla.
Satış Tutarı = 13.20013.200 TL. Satış Kârı (13.20012.00013.200 - 12.000) = 1.2001.200 TL. Satış Komisyonu = 200200 TL (653653 borç).
Satış kârı, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farktır.

Key Concept

Menkul Kıymet Satış Kaydı ve Karşılık İptali

Practice More

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin maliyetin altında bir bedelle satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 4 / 6Next