Examkin

Duran Varlıklar

457 questions

Question 101Question →

Bir maden işletmesi, işletme ruhsatına sahip olduğu bir sahada gerçekleştirdiği harcamalara ve üretim miktarlarına ilişkin şu verileri kaydetmiştir:

BilgiTutar / Miktar
Arama Giderleri900.000900.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri600.000600.000 TL
Tahmini Toplam Rezerv300.000300.000 Ton
1. Yıl Üretim Miktarı30.00030.000 Ton
2. Yıl Üretim Miktarı45.00045.000 Ton

Buna göre, ikinci yılın sonunda işletmenin bilançosunda yer alacak "278 Birikmiş Tükenme Payları" hesabının bakiyesi kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 375.000375.000

Answer

İkinci yılın sonunda birikmiş tükenme payı bakiyesi 375.000375.000 TL'dir.
İşletmenin toplam maliyeti olan 1.500.0001.500.000 TL, 300.000300.000 tonluk rezerve bölündüğünde ton başına 55 TL tükenme payı düşmektedir. İki yıl içinde toplam 75.00075.000 ton üretim yapıldığı için, bilançoda bu varlık için ayrılan toplam pay olan 375.000375.000 TL, birikmiş tükenme payları hesabının alacak bakiyesini oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Toplam aktifleştirilecek maliyeti hesapla.
900.000+600.000=1.500.000900.000 + 600.000 = 1.500.000 TL
Arama ve hazırlık-geliştirme giderleri özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini oluşturur.
2
Birim tükenme payı katsayısını hesapla.
1.500.000/300.000=51.500.000 / 300.000 = 5 TL/ton
Tükenme payı, toplam maliyetin tahmini rezerv miktarına bölünmesiyle bulunur.
3
İki yıl sonundaki toplam üretim miktarını belirle.
30.000+45.000=75.00030.000 + 45.000 = 75.000 Ton
Birikmiş tükenme payları hesabı, varlığın kullanılmaya başlandığı andan itibaren ayrılan tüm payların toplamını gösterir.
4
Toplam birikmiş tükenme payını hesapla.
75.000×5=375.00075.000 \times 5 = 375.000 TL
Toplam üretim miktarı ile birim katsayının çarpımı, bilançoda görülecek birikmiş tutarı verir.

Key Concept

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı (depletion), üretim miktarı esasına göre hesaplanır ve birikmiş paylar düzenleyici bir hesap olan 278 numaralı hesapta izlenir.

Hints

1
Önce arama ve hazırlık giderlerinin toplamını bularak varlığın maliyetine ulaşmalısınız.
2
Birikmiş tükenme payı, üretim miktarı yöntemiyle hesaplanır. Ton başına ne kadar maliyet düştüğünü bulun.
3
Hesabın bakiyesi sorulduğu için hem birinci hem de ikinci yılın üretim miktarlarının toplamını dikkate almalısınız.

Practice More

Eğer işletme üçüncü yılda rezervin bittiğini anlar ve sahayı terk ederse, kalan maliyetin hangi hesaba kaydedileceğini düşününüz.
Estimated Time:1m 30s
Question 102Question →

İşletme, (T) Anonim Şirketi'nin sermayesini temsil eden 2.000.0002.000.000 TL nominal değerli payların %6\%6’sını, uzun vadeli bir ortaklık ilişkisi kurmak amacıyla 150.000150.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. İşlem sırasında ayrıca banka tarafından 3.0003.000 TL komisyon kesilmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabının 150.000150.000 TL borçlandırılması

Answer

"240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabının 150.000150.000 TL borçlandırılması doğrudur.
İşletmenin satın aldığı pay oranı %6\%6 olup bu oran %10\%10 sınırının altındadır. Ayrıca işlemin uzun vadeli bir ortaklık kurma amacıyla yapıldığı belirtilmiştir. Bu iki kriter birleştiğinde ilgili varlık "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlenmelidir. Alım bedeli olan 150.000150.000 TL bu hesabın borcuna kaydedilirken, ödenen 3.0003.000 TL komisyon maliyete eklenmeden "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık yüzdesini ve kullanım amacını belirle
Ortaklık payı %6\%6 (< %10\%10) ve amaç uzun vadeli olduğu için "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabı seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10'un altındaki uzun vadeli paylar bu hesapta izlenir.
2
Varlık ve gider tutarlarını ayrıştır
Varlık maliyeti 150.000150.000 TL, komisyon gideri 3.0003.000 TL olarak belirlenir.
Mali duran varlıklarda komisyonlar maliyete dahil edilmeyip doğrudan gider hesabına (653) kaydedilir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
240 Borç: 150.000150.000, 653 Borç: 3.0003.000, 102 Alacak: 153.000153.000
Aktif hesaplardaki ve giderlerdeki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Mali duran varlıkların sınıflandırılması ve ilk kayıtta komisyon giderlerinin muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Ortaklık payının yüzdesine dikkat edin; %10 sınırı sınıflandırmayı değiştirir.
2
İşletmenin niyetinin uzun vadeli olması, dönen varlıklar yerine duran varlıklar grubunun seçilmesini gerektirir.
3
Finansal varlık alımlarında bankaya ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceği yoksa gider mi yazılacağı kuralını hatırlayın.

Practice More

Bağlı menkul kıymetlerin iştirake dönüşmesi (pay oranının %10 üzerine çıkması) durumundaki devir kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 103Question →

İşletme, sermayesinin %30\%30’una sahip olduğu ve "242 İştirakler" hesabında izlediği (Z) Anonim Şirketi'nin dönem kârından payına düşen 60.00060.000 TL tutarındaki temettü alacağını "132 İştiraklerden Alacaklar" hesabına kaydetmiştir. Bir süre sonra (Z) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımına katılan işletme, 100.000100.000 TL tutarında yeni sermaye taahhüdünde bulunmuştur. İşletme, bu taahhüdünün tamamını mevcut temettü alacağını mahsup ederek ve kalan kısmı banka hesabından havale ederek yerine getirmiştir.

Buna göre, sermaye taahhüdünün yerine getirilmesine (ödenmesine) ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Answer

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında, taahhüdün miktarını gösteren negatif karakterli düzenleyici hesap olan 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılarak kapatılır.
İşletme bir iştirakine sermaye taahhüdünde bulunduğunda "242 İştirakler (B)" ve "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (A)" kaydı yapılır. Bu taahhüt yerine getirildiğinde (ödendiğinde), alacak taraflı çalışan 243 nolu hesap borçlandırılarak kapatılır. Soru senaryosunda 100.000100.000 TL'lik taahhüt yerine getirildiği için bu hesabın tamamı borçlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Taahhüdün toplam tutarını belirle
100.000100.000 TL
İşletmenin yerine getirmesi gereken toplam yükümlülük budur.
2
Mahsup edilecek (indirilecek) alacak tutarını belirle
60.00060.000 TL
Mevcut temettü alacağı ödemede nakit yerine kullanılacaktır.
3
Bankadan ödenecek fark tutarını hesapla
100.000−60.000=40.000100.000 - 60.000 = 40.000 TL
Taahhüdün alacakla karşılanamayan kısmı nakden ödenecektir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
243 Borç (100.000100.000); 132 Alacak (60.00060.000), 102 Alacak (40.00040.000)
Taahhüt hesabı kapatılırken aktif hesaplardaki azalışlar alacaklandırılır.

Key Concept

İştiraklerde Sermaye Taahhüdü ve Mahsup İşlemi

Hints

1
İştiraklere olan sermaye borcu hangi hesapta izlenir ve bu hesap nasıl kapanır?
2
Taahhüdün yerine getirilmesi, aktifte kayıtlı olan 'Sermaye Taahhütleri (-)' hesabının ters kayıtla kapatılması demektir.

Practice More

İştiraklerden elde edilen bedelsiz hisse senetlerinin (iç kaynaklardan sermaye artırımı) muhasebe kaydı ile bu sorudaki nakdi artırım arasındaki farkı inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 104Question →

İşletme, aktifinde 320.000320.000 TL maliyet bedeli ve 200.000200.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir üretim makinesini 140.000140.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemiyle ilgili yapılacak yevmiye kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satıştan elde edilen 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabının alacağına kaydedilir.
Satış kârı, satış bedeli (140.000140.000 TL) ile net defter değeri (120.000120.000 TL) arasındaki fark olan 20.00020.000 TL'dir. Muhasebe standartları gereği bu tür arızi kârlar "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Net defter değerini hesapla
320.000−200.000=120.000320.000 - 200.000 = 120.000 TL
Varlığın elden çıkarılma tarihindeki kalan değerini bulmak gerekir.
2
Satış kârı veya zararını belirle
140.000−120.000=20.000140.000 - 120.000 = 20.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
KDV tutarını ve toplam tahsilatı hesapla
KDV: 28.00028.000 TL, Toplam: 168.000168.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, alıcıdan tahsil edilmelidir.

Key Concept

Maddi duran varlık satış kârı hesaplaması ve muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Önce makinenin net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) bulun.
2
Satış fiyatı ile net defter değerini karşılaştırarak kâr mı yoksa zarar mı oluştuğuna karar verin.

Practice More

Satışın zararla sonuçlanması durumunda hangi hesabın (örneğin 689) kullanılacağını inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 105Question →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde genel yönetim birimlerinde kullanılmak üzere 3030 ay süreli bir teknik destek ve yazılım güncelleme sözleşmesi imzalamış; toplam 90.00090.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki bedeli banka aracılığıyla peşin ödemiştir. Buna göre, 01.09.202501.09 .2025 tarihinde yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ: 12.00012.000
180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER: 36.00036.000
280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER: 42.00042.000
191 İNDİRİLECEK KDV: 18.00018.000
102 BANKALAR: 108.000108.000

Answer

770 nolu hesaba 4 aylık (12.00012.000 TL), 180 nolu hesaba 12 aylık (36.00036.000 TL) ve 280 nolu hesaba 14 aylık (42.00042.000 TL) payın kaydedildiği seçenek doğrudur.
Dönemsellik kavramı uyarınca, 01.09.202501.09.2025 tarihinde yapılan peşin ödemenin 2025 yılına isabet eden 4 aylık kısmı (12.00012.000 TL) doğrudan giderleşir. 2026 yılının tamamını kapsayan 12 aylık kısım (36.00036.000 TL) kısa vadeli bir ön ödemeli gider olarak 180 hesabına, geri kalan 14 aylık kısım (42.00042.000 TL) ise uzun vadeli olması sebebiyle 280 hesabına kaydedilmelidir. KDV tutarı ise (18.00018.000 TL) indirilecek KDV hesabına borç yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Aylık hizmet bedelinin hesaplanması
90.000/30=3.00090.000 / 30 = 3.000 TL/ay
Sözleşme süresi boyunca her aya düşen eşit maliyetin bulunması gerekir.
2
2025 yılı (cari dönem) gider payının belirlenmesi
Eylül, Ekim, Kasım, Aralık = 4 ay. 4×3.000=12.0004 \times 3.000 = 12.000 TL
Dönemsellik gereği, içinde bulunulan yılın sonuna kadar olan kısım doğrudan gider (770) yazılır.
3
2026 yılı (kısa vadeli gelecek dönem) payının belirlenmesi
12 ay. 12×3.000=36.00012 \times 3.000 = 36.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde sona erecek giderler 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabında izlenir.
4
2027 ve sonrası (uzun vadeli gelecek dönem) payının belirlenmesi
30−(4+12)=1430 - (4 + 12) = 14 ay. 14×3.000=42.00014 \times 3.000 = 42.000 TL
Vadesi bir yılı aşan giderler 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında takip edilir.
5
KDV ve toplam ödeme tutarının belirlenerek kayda geçirilmesi
KDV: 18.00018.000 TL, Banka: 108.000108.000 TL
Hizmet alımında ödenen KDV indirilecek KDV olarak borçlandırılır, toplam bedel bankadan çıkış yapılır.

Key Concept

Dönemsellik kavramı uyarınca giderlerin vadelerine göre (cari, kısa vade, uzun vade) ayrıştırılması.

Practice More

İzleyen yılın sonunda (31.12.202631.12.2026) 280 nolu hesaptan 180 nolu hesaba yapılması gereken aktarım kaydını inceleyiniz.

Alternative Method

Önce tüm tutarı 280 hesabına alıp, ardından dönem sonlarında 180 hesabına aktarma yöntemi de teorik olarak tartışılsa da; sınav pratiğinde ödeme anında ilgili vade gruplarına dağıtım yapılması esastır.
Estimated Time:2m 0s
Question 106Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesine %8\%8 oranında katıldığı bir anonim şirkete ait hisse senetlerini aktifinde "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. 2025 yılı dönem sonu değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin sürekli bir düşüş göstererek 345.000345.000 TL'ye indiği ve bu durumun süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işleminin yapılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri: 55.00055.000 (Borç) / 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-): 55.00055.000 (Alacak)

Answer

Karşılık giderleri hesabının borçlandırıldığı ve bağlı menkul kıymetler değer düşüklüğü karşılığı hesabının alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.
Doğru yevmiye kaydında, ihtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan 55.00055.000 TL tutarındaki muhtemel zarar '654 Karşılık Giderleri' hesabında giderleştirilir. Bu giderin karşılığında ise '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabının değerini bilançoda netleştirecek olan aktifi düzenleyici pasif karakterli '241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabına alacak kaydı yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
400.000−345.000=55.000400.000 - 345.000 = 55.000 TL
Varlığın kayıtlı değeri ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Kullanılacak hesapların belirlenmesi
654 Karşılık Giderleri ve 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Mali duran varlıklarda değer kaybı yaşandığında ihtiyatlılık kavramı gereği gider yazılır ve aktifi düzenleyici karşılık hesabı kullanılır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
654 (Borç), 241 (Alacak)
Gider hesapları artışta borçlanır, aktifi düzenleyici pasif karakterli hesaplar artışta alacaklanır.

Key Concept

İhtiyatlılık Kavramı ve Aktifi Düzenleyici Hesap Kullanımı

Hints

1
Mali duran varlıklarda bir değer kaybı olduğunda ihtiyatlılık kavramını hatırlayınız.
2
Duran varlıklar grubundaki bağlı menkul kıymetler (240) için hangi düzenleyici hesabın kullanıldığını kontrol ediniz.
3
Yevmiye kaydında gider hesabı borçlanırken, aktifi düzenleyici (-) karakterli hesap alacaklanır.

Practice More

İlerleyen dönemde bu karşılığın iptal edilmesi (varlık değerinin tekrar artması) durumunda hangi gelirin (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) kaydedileceğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 107Question →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla maliyet bedeli 400.000400.000 TL, birikmiş amortismanı 250.000250.000 TL olan bir makineyi 220.000220.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye satmıştır. Satıştan elde edilen kâr, yönetim kurulu kararı doğrultusunda yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20242024 yılında 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makineyi peşin satın almıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemi ve 55 yıllık faydalı ömür süresi uygulanacaktır. Buna göre, 20242024 yılı sonunda yeni makine için hesaplanan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesi işleminde "549 Özel Fonlar" hesabının borcuna kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 70.00070.000

Answer

Yeni makinenin amortismanı mahsup edilirken fon hesabına en fazla fonun mevcut bakiyesi olan 70.00070.000 TL kadar borç kaydı yapılabilir.
Satış kârı olan 70.00070.000 TL "549 Özel Fonlar" hesabına alınmıştır. Yeni makinenin amortismanı hesaplandığında (100.000100.000 TL), bu giderin fondaki bakiye kadar olan kısmı (70.00070.000 TL) fon hesabından karşılanır, kalan kısım ise gider yazılır. Dolayısıyla fonun borcuna en fazla mevcut bakiye olan tutar yazılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Eski makinenin net defter değerini ve satış kârını hesapla
Net Defter Değeri: 400.000−250.000=150.000400.000 - 250.000 = 150.000 TL; Satış Kârı: 220.000−150.000=70.000220.000 - 150.000 = 70.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının hesaplanması gerekir.
2
Yeni makinenin ilk yıl için hesaplanan amortisman tutarını bul
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
Fondan mahsup edilecek toplam ihtiyacı belirlemek için yıllık amortisman hesaplanmalıdır.
3
Amortisman tutarı ile fon bakiyesini karşılaştırarak mahsup tutarını belirle
Mahsup Tutarı: min⁡(100.000,70.000)=70.000\min(100.000, 70.000) = 70.000 TL.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, fondan mahsup edilecek tutar, fona alınan kâr tutarını aşamaz.

Key Concept

Yenileme fonunda biriken tutar, yeni alınan varlığın amortismanı ile mahsup edilir ancak mahsup tutarı fon bakiyesi ile sınırlıdır.

Hints

1
Önce satıştan elde edilen ve fona aktarılan kâr rakamını bulun.
2
Yeni makinenin amortismanı, fon bakiyesinden büyükse sadece bakiye kadar mahsup yapılabilir.

Practice More

Yenileme fonunun 33 yıl içinde kullanılmaması durumunda yapılacak dönem sonu kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 108Question →

İşletme, sermayesinin %15\%15'ine sahip olduğu ve aktifinde 400.000400.000 TL maliyetle izlediği bir iştirakine ait hisse senetleri için önceki dönem sonunda 30.00030.000 TL karşılık ayırmıştır. Cari dönem sonunda yapılan envanter işlemlerinde söz konusu iştirak hisse senetlerinin borsa değerinin 320.000320.000 TL olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin cari dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (Borçlu) / 246 MALİ DURAN VARLIKLAR DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 50.000 (Alacaklı)

Answer

İşletme, toplamda oluşması gereken 80.00080.000 TL'lik değer düşüklüğü için mevcut 30.00030.000 TL'yi mahsup ederek 50.00050.000 TL tutarında ek karşılık gideri ve mali duran varlık değer düşüklüğü karşılığı kaydetmelidir.
İşletmenin iştirak hisse senetlerinin maliyeti 400.000400.000 TL, dönem sonu borsa değeri ise 320.000320.000 TL'dir. Bu durumda toplamda 80.00080.000 TL karşılık ayrılmış olması gerekir. Hesapta önceki dönemden kalan 30.00030.000 TL bakiye bulunduğu için, bu tutarı 80.00080.000 TL'ye tamamlayacak olan 50.00050.000 TL'lik ek kayıt yapılmalıdır. Bu amaçla 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam değer düşüklüğü ihtiyacını hesapla
400.000−320.000=80.000400.000 - 320.000 = 80.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği varlığın borsa değerindeki düşüşün tamamı karşılık olarak izlenmelidir.
2
Mevcut karşılık bakiyesi ile karşılaştır
80.000−30.000=50.00080.000 - 30.000 = 50.000 TL
Karşılık hesapları kümülatif çalışır; önceki dönemden devreden bakiye yeni ihtiyaca göre tamamlanır.
3
Yevmiye kaydını oluştur
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak)
Değer düşüklüğü bir giderdir ve ilgili aktif düzenleyici pasif hesapta izlenmelidir.

Key Concept

Mali duran varlıklarda karşılık ayırma işlemlerinde 'netleştirme' prensibi uygulanır; dönem sonu borsa değeri ile maliyet bedeli arasındaki farkın, varsa mevcut karşılık bakiyesiyle ayarlanması gerekir.

Hints

1
İştiraklerin borsa değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark için 'ihtiyatlılık' gereği karşılık ayrılır.
2
Karşılık hesabının dönem sonundaki toplam bakiyesi, toplam değer kaybı olan 80.00080.000 TL'ye eşit olmalıdır.
3
Hesapta zaten 30.00030.000 TL olduğu için sadece eksik kalan 50.00050.000 TL için kayıt yapmalısınız.

Practice More

Eğer sonraki yıl borsa değeri 350.000350.000 TL'ye yükselirse yapılacak 'karşılık iptal' kaydını inceleyiniz.

Alternative Method

Net Defter Değeri Yöntemi: Kayıtlarda Varlık (400.000400.000) - Karşılık (30.00030.000) = 370.000370.000 TL olarak görünmektedir. Değerin 320.000320.000 TL'ye düşmesi demek, defter değerinin 50.00050.000 TL daha azaltılması gerektiğini gösterir.
Estimated Time:1m 30s
Question 109Question →

Bir işletme, Ar-Ge faaliyetlerinde kullanmak üzere 200.000200.000 TL + %20 KDV bedelle gelişmiş bir laboratuvar analiz cihazı satın almıştır. Cihazın edinim sürecinde gerçekleşen diğer harcamalar şöyledir:

* Nakliye ve nakliye sigortası: 15.00015.000 TL
* Montaj ve teknik kurulum giderleri: 10.00010.000 TL
* Cihazı kullanacak teknik personele verilen kullanım eğitimi: 8.0008.000 TL

Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri uyarınca, söz konusu analiz cihazının aktife giriş (maliyet) değeri kaç TL olarak kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 225.000225.000 TL

Answer

Laboratuvar analiz cihazının maliyet bedeli 225.000225.000 TL olarak kaydedilmelidir.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat vergileri, genel giderler hariç olmak üzere varlığın yerleştirileceği yerin hazırlanması, taşıma, montaj ve kurulum giderlerinden oluşur. Bu soruda cihazın edinim değeri 200.000200.000 TL olup, buna nakliye (15.00015.000 TL) ve montaj (10.00010.000 TL) bedelleri eklenerek 225.000225.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Satın alma bedelini temel maliyet olarak belirle
200.000200.000 TL
Maliyet bedelinin başlangıç noktası fatura üzerindeki çıplak alış bedelidir.
2
Doğrudan ilgili harcamaları (Nakliye ve Montaj) ekle
200.000+15.000+10.000=225.000200.000 + 15.000 + 10.000 = 225.000 TL
Varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve kurulum gibi harcamalar maliyete dahil edilir.
3
Maliyet unsuru olmayan kalemleri (KDV ve Eğitim) ayıkla
KDV (40.00040.000) ve Eğitim (8.0008.000) hariç tutuldu.
KDV '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir. Personel eğitimi ise varlığı çalışır hale getirmek için değil, personelin yetkinliğini artırmak için yapılan bir faaliyet gideridir.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esasları

Hints

1
Maliyet bedelini hesaplarken varlığın 'kullanıma hazır hale gelene kadar' yapılan harcamalara odaklanın.
2
KDV bir vergi indirim kalemi olarak 191 nolu hesapta izlenir, MDV maliyetine eklenmez.
3
Personel eğitim giderleri genel yönetim veya faaliyet gideri (770) niteliğindedir, varlığın fiziksel kurulumu ile karıştırılmamalıdır.

Practice More

MDV edinimi sonrasında yapılan finansman giderlerinin (kredi faizleri) ilk yıl maliyete eklenmesi kuralını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 110Question →

İşletme, (L) Anonim Şirketi'nin 1.000.0001.000.000 TL tutarındaki sermayesinin %15\%15’ini temsil eden hisse senetlerini uzun vadeli ortaklık kurmak amacıyla satın alma kararı almış ve bu amaçla sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Bu bilgilere göre, işletmenin sermaye taahhüdünde bulunduğu anda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler Hesabı 150.000150.000 TL borçlu, 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı 150.000150.000 TL alacaklı

Answer

Doğru kayıt, sermaye payı %15 olduğu için 242 İştirakler hesabının borçlandırılması ve 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabının alacaklandırılmasıdır.
İşletmenin bir başka şirketteki ortaklık payı %10 ile %50 arasında olduğunda ve bu ortaklık uzun vadeli bir amaç taşıdığında, bu yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir. Henüz ödenmemiş sermaye taahhütleri ise bu hesabın düzenleyicisi olan '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Taahhüt edilen tutarın nominal değerini hesapla
1.000.000×0,15=150.0001.000.000 \times 0,15 = 150.000 TL
Sermaye payı üzerinden işletmenin üstlendiği borç miktarını belirlemek gerekir.
2
Ortaklık payına göre ilgili mali duran varlık hesabını belirle
%15 oranı %10 ile %50 arasında olduğu için "242 İştirakler" seçilir
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-50 arası iştirak olarak tanımlanır.
3
Taahhüt kaydı için kullanılacak düzenleyici hesabı belirle
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)
Henüz ödenmemiş olan iştirak borçları bu düzenleyici hesapta izlenir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
242 İştirakler (Borç), 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacak)
Varlık artışı borca, düzenleyici hesap artışı alacağa kaydedilir.

Key Concept

Mali Duran Varlık Sınıflandırması ve Taahhüt Kaydı

Practice More

İştiraklerde sermaye taahhüdünün banka yoluyla yerine getirilmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 111Question →

İşletme, 01.01.202301.01.2023 tarihinde bir üretim sürecine ilişkin patent hakkını 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle satın alarak "260 Haklar" hesabına kaydetmiştir. Söz konusu hakkın faydalı ömrü 5 yıl olarak belirlenmiş olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. 20232023 ve 20242024 yılları sonunda gerekli amortisman kayıtlarını yapan işletme, 20252025 yılı başında bu patent hakkını 110.000110.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır.

Buna göre, patent hakkının satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Patent hakkı satışından elde edilen 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar" hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Yapılan hesaplamalar sonucunda patentin net bilanço değeri 90.00090.000 TL olarak bulunmuştur. 110.000110.000 TL tutarındaki satış bedeli bu değerden 20.00020.000 TL fazla olduğu için bu tutar duran varlık satış kârıdır. Muhasebe standartları ve TDHP uyarınca bu kâr, diğer olağandışı gelir ve kârlar hesabında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık itfa payını (amortisman) hesaplayın.
150.000/5=30.000150.000 / 5 = 30.000 TL
Normal amortisman yönteminde maliyet bedeli faydalı ömre bölünür.
2
Satış tarihine kadar birikmiş amortisman tutarını hesaplayın.
30.000×2=60.00030.000 \times 2 = 60.000 TL
Varlık 20232023 ve 20242024 yıllarında işletmede kalmış ve itfa edilmiştir.
3
Varlığın satış tarihindeki net bilanço değerini bulun.
150.000−60.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Net bilanço değeri, maliyet bedelinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.
4
Satış kârını veya zararını tespit edin.
110.000−90.000=20.000110.000 - 90.000 = 20.000 TL (Kâr)
Satış bedeli (110.000110.000 TL), net bilanço değerinden (90.00090.000 TL) yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.

Key Concept

Maddi olmayan duran varlıkların elden çıkarılmasında, birikmiş amortismanlar borçlandırılarak kapatılırken elde edilen kâr olağandışı gelir olarak kaydedilir.

Hints

1
Öncelikle patentin satış tarihindeki net değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Amortismanın kaç yıl boyunca ayrıldığını (2023 ve 2024) ve yöntemini (Normal) dikkate alın.

Practice More

Azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı satış kârı/zararı nasıl değişirdi sorusunu çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 112Question →

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 200.000200.000 TL ve birikmiş amortismanı 140.000140.000 TL olarak kayıtlı olan bir demirbaşı, 40.00040.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka aracılığıyla peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kâr veya zarar tutarı ile bu tutarın kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000 TL zarar, 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

Answer

İşletmenin bu satıştan elde ettiği zarar 20.00020.000 TL'dir ve bu tutar 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına kaydedilmelidir.
Satış işlemi sonucunda varlığın net defter değeri olan 60.00060.000 TL ile satış bedeli olan 40.00040.000 TL arasındaki fark 20.00020.000 TL'lik bir zararı ifade eder. Bu zarar, işletmenin süreklilik arz eden faaliyetlerinden doğmadığı için 'olağandışı' kabul edilerek 689 numaralı hesaba borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Net Defter Değerini (NDD) hesaplayınız.
NDD = Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman = 200.000−140.000=60.000200.000 - 140.000 = 60.000 TL
Varlığın işletme kayıtlarındaki net değerini bulmak için amortismanın düşülmesi gerekir.
2
Satış sonucunu (Kâr/Zarar) belirleyiniz.
Sonuç = Satış Bedeli (KDV hariç) - NDD = 40.000−60.000=−20.00040.000 - 60.000 = -20.000 TL (Zarar)
Varlığın satış fiyatı kayıtlı değerinden düşük olduğu için zarar oluşmuştur.
3
Muhasebe hesabını belirleyiniz.
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı borçlandırılır.
Duran varlık satış zararları Tekdüzen Hesap Planı'na göre olağandışı gider olarak sınıflandırılır.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Satışında Kâr veya Zarar Tespiti

Hints

1
Zararı hesaplamak için önce varlığın birikmiş amortisman düşülmüş değerini bulmalısınız.
2
Satış bedelinden KDV'yi hariç tutarak net defter değeriyle karşılaştırın.
3
Varlıkların satışından doğan sonuçlar, işletmenin ana faaliyeti olmadığı için 679 veya 689 hesaplarda izlenir.

Practice More

Eğer bu varlık kârla satılsaydı ve yenileme amacıyla satılsaydı hangi fon hesabı kullanılırdı?

Alternative Method

Yevmiye kaydı yaparak sağlama yapabilirsiniz: Borç tarafına (Banka + Birikmiş Amortisman + Zarar), Alacak tarafına (Demirbaş Maliyeti + Hesaplanan KDV) yazıldığında eşitlik sağlanmalıdır.
Estimated Time:1m 30s
Question 113Question →

İşletme, 10.05.2024 tarihinde fabrika enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla 600.000600.000 TL (KDV hariç) bedelle bir jeneratör satın almıştır. Jeneratörün faydalı ömrü 5 yıl olarak takdir edilmiş ve işletme bu varlık için 'azalan bakiyeler' yöntemini kullanmaya karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, işletmenin 2025 yılı dönem sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 144.000

Answer

İşletmenin 2025 yılı dönem sonunda ayırması gereken amortisman tutarı 144.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu'na göre azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır (maksimum %50). 5 yıl faydalı ömrü olan bir varlık için normal oran %20 iken, bu yöntemde %40 kullanılır. İlk yıl olan 2024'te 600.000 TL üzerinden 240.000 TL amortisman ayrılır. İkinci yıl olan 2025'te ise varlığın net defter değeri olan 360.000 TL (600.000 - 240.000) üzerinden %40 oranında hesaplama yapıldığında 144.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Oran = %40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (1/5=1 / 5 = %20) iki katıdır (%20 \times 2 = %40).
2
2024 yılı (ilk yıl) amortisman tutarının hesaplanması
240.000 TL
600.000×0,40=240.000600.000 \times 0,40 = 240.000 TL. Varlık binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulanmaz, tam yıl hesaplanır.
3
2025 yılı başına devreden net defter değerinin bulunması
360.000 TL
Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman (600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL).
4
2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
144.000 TL
Net Defter Değeri \times Amortisman Oranı (360.000×0,40=144.000360.000 \times 0,40 = 144.000 TL).

Key Concept

Azalan Bakiyeler Yöntemiyle Amortisman Hesaplama

Hints

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortismanın her yıl 'azalan' bir tutar üzerinden hesaplandığını unutmayın.
2
Önce amortisman oranını belirleyin (normal oranın iki katı), ardından 2024 yılı sonunda varlığın net defter değerini hesaplayarak 2025 yılına geçin.
3
Amortisman oranı %40'tır. 2024 amortismanı 240.000 TL olduğuna göre, 2025 yılı amortismanı (600.000 - 240.000) * 0,40 formülü ile bulunur.

Practice More

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulamasının azalan bakiyeler yöntemiyle nasıl birleştiğini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternative Method

Varlığın 5 yıllık ömrü olduğu için her yıl net değer %60'ına iner (%100 - %40 amortisman). 2. yıl amortismanı doğrudan şu formülle de bulunabilir: Maliyet * (1 - Oran)^(n-1) * Oran. Burada 600.000×(1−0,40)1×0,40=600.000×0,60×0,40=144.000600.000 \times (1 - 0,40)^1 \times 0,40 = 600.000 \times 0,60 \times 0,40 = 144.000 TL.
Estimated Time:1m 30s
Question 114Question →

İşletme, aktifinde 300.000300.000 TL maliyet bedeli ve 220.000220.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir tesisatını, 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka üzerinden satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Satış sonucunda oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki kârın 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilmesi gerekir.
İşletmenin aktifindeki varlığın net defter değeri 80.00080.000 TL'dir (300.000−220.000300.000 - 220.000). Bu varlık 100.000100.000 TL bedelle satıldığına göre, işletme 20.00020.000 TL tutarında bir satış kârı elde etmiştir. Bu kâr, Tekdüzen Hesap Planı gereği 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
300.000−220.000=80.000300.000 - 220.000 = 80.000 TL
Varlığın kayıtlardaki net değerini bulmak için maliyetten birikmiş amortisman düşülür.
2
Satış Kâr veya Zararını hesapla
100.000−80.000=20.000100.000 - 80.000 = 20.000 TL Kâr
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kârdır.
3
KDV ve Toplam Tahsilat tutarlarını belirle
KDV: 20.00020.000 TL, Toplam: 120.000120.000 TL
Satış bedeli üzerinden %20\%20 KDV hesaplanır ve banka hesabına girecek toplam tutar bulunur.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Satış Kârı

Hints

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) bulun.
2
KDV tutarını satış bedeli üzerinden hesaplayıp tahsil edilecek toplam tutarı belirleyin.

Practice More

Satıştan zarar edilmesi durumunda kullanılacak gider hesabını ve borç/alacak yönünü tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 115Question →

Özel tükenmeye tabi varlıklar kapsamında bir bakır madeni sahası işleten işletme, ilgili sahaya ilişkin aşağıdaki harcamaları yapmış ve üretim verilerini kaydetmiştir:

KalemTutar / Miktar
Arama Giderleri850.000850.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri1.150.0001.150.000 TL
Toplam Tahmini Rezerv400.000400.000 Ton

İşletme, 2024 yılında 45.00045.000 ton, 2025 yılında ise 55.00055.000 ton bakır cevheri üretimi gerçekleştirmiştir.

Buna göre, 2025 yılı sonu mizanında '278 Birikmiş Tükenme Payları (-)' hesabının alacak kalanı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 500.000500.000 TL

Answer

İşletmenin 2025 yılı sonu itibarıyla '278 Birikmiş Tükenme Payları (-)' hesabının alacak kalanı 500.000500.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, işletmenin yapmış olduğu toplam 2.000.0002.000.000 TL tutarındaki harcamanın, toplam 400.000400.000 tonluk rezerve bölünmesiyle bulunan 55 TL/ton birim maliyetin, iki yıl boyunca üretilen toplam 100.000100.000 ton ile çarpılması (5×100.000=500.0005 \times 100.000 = 500.000) sonucu elde edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Özel tükenmeye tabi varlığın toplam maliyetini belirleyiniz.
850.000+1.150.000=2.000.000850.000 + 1.150.000 = 2.000.000 TL
Hem arama hem de hazırlık/geliştirme giderleri aktifleştirilerek tükenme payı matrahını oluşturur.
2
Birim tükenme payı oranını hesaplayınız.
2.000.000 TL/400.000 Ton=52.000.000 \text{ TL} / 400.000 \text{ Ton} = 5 TL/Ton
Toplam maliyetin toplam rezerv miktarına bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
2025 yılı sonuna kadar olan toplam üretim miktarını belirleyiniz.
45.000+55.000=100.00045.000 + 55.000 = 100.000 Ton
Birikmiş tükenme payı, varlığın işletmeye alındığı tarihten itibaren yapılan toplam üretimi esas alır.
4
Toplam birikmiş tükenme payını hesaplayınız.
100.000 Ton×5 TL/Ton=500.000100.000 \text{ Ton} \times 5 \text{ TL/Ton} = 500.000 TL
Toplam üretim miktarı ile birim tükenme payı çarpılarak birikmiş amortisman mantığındaki toplam tükenme tutarına ulaşılır.

Key Concept

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı yöntemiyle (maliyet / rezerv * üretim) hesaplanır ve birikmiş tutarlar bilançoda eksi karakterli bir hesapta izlenir.

Hints

1
Birikmiş tükenme payını bulmak için önce birim başına düşen maliyeti hesaplamalısınız.
2
271 ve 272 numaralı hesaplardaki tutarların toplamını, tahmini toplam rezerv miktarına bölerek ton başına maliyeti bulun.
3
Bulduğunuz ton başına maliyeti (55 TL), 2024 ve 2025 yıllarının toplam üretim miktarı ile çarparak birikmiş bakiyeye ulaşın.

Practice More

Eğer 2026 yılında rezerv miktarının yeniden tahmin edildiği bir senaryo olsaydı, tükenme payı hesaplamasının 'Kalan Net Değer / Kalan Yeni Rezerv' şeklinde değişeceğini unutmayınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 116Question →

İşletme, 01.04.202501.04.2025 tarihinde nakit ihtiyacı bulunan bir iştirakine 300.000300.000 TL tutarında, 1818 ay vadeli ve faizsiz borç vermiştir. Söz konusu alacak işlemi ilk gerçekleştiğinde ilgili hesaba kaydedilmiştir. İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde hazırlayacağı dönem sonu bilançosunda, bu alacak tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinde raporlanmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 132 İştiraklerden Alacaklar

Answer

Alacak tutarı vadesi bir yılın altına düştüğü için 132 İştiraklerden Alacaklar hesabında raporlanmalıdır.
İşletmenin 01.04.202501.04.2025 tarihinde verdiği 1818 ay vadeli borç, bilanço tarihi olan 31.12.202531.12 .2025 itibarıyla incelendiğinde, vadesinin dolmasına sadece 99 ay kaldığı görülür. Muhasebenin temel kuralları gereği, vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli alacaklar duran varlıklar grubundan dönen varlıklar grubuna aktarılmalıdır. İştirakten olan bu alacak için doğru kısa vadeli hesap '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabıdır.

Step-by-Step Solution

1
Alacağın başlangıç niteliğini ve vadesini belirleme
01.04.202501.04 .2025 tarihinde 1818 ay vadeli olduğu için başlangıçta '232 İştiraklerden Alacaklar' hesabına kaydedilmiştir.
Vadesi bir yılı aşan diğer alacaklar duran varlıklar (23 grubu) içerisinde izlenir.
2
Bilanço tarihi itibarıyla kalan vadeyi hesaplama
01.04.202501.04 .2025 ile 31.12.202531.12 .2025 arasında 99 ay geçmiştir. Kalan vade: 18−9=918 - 9 = 9 aydır.
Bilanço sunumunda hesapların sınıflandırılması için kalan süre (vade) esas alınır.
3
Kısa/Uzun vade ayrımını uygulama
99 aylık süre 1212 aydan (bir yıl) kısa olduğu için alacak 'Dönen Varlıklar' grubuna aktarılmalıdır.
Muhasebe standartları gereği bilançodan sonraki bir yıl içinde tahsil edilecek varlıklar dönen varlık sayılır.

Key Concept

Vadesi bir yılın altına düşen duran varlıkların dönen varlıklara aktarımı

Hints

1
Bilanço tarihi itibarıyla kalan vadenin bir yıldan az olup olmadığını kontrol edin.
2
01.04.202501.04 .2025 ve 31.12.202531.12 .2025 arasındaki süreyi toplam vadeden düşerek kalan ayı bulun.
3
Kalan vade 99 aydır; bu yüzden hesap kodu '1' (Dönen Varlık) ile başlamalı ve 'İştirak' tanımına uygun olmalıdır.

Practice More

Vadesi kısalan alacak senetleri (221'den 121'e aktarım) sorularını da çözerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 117Question →

İşletme, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmıştır. Satışa konu olan makinenin maliyet ve birikmiş amortisman bilgileri aşağıda verilmiştir:

Bilgi TürüTutar
Maliyet Bedeli600.000600.000 TL
Birikmiş Amortismanlar420.000420.000 TL
Satış Bedeli300.000300.000 TL (+ \%20 KDV)

Yönetim kurulu satışın yapıldığı gün makinenin yenilenmesine karar vermiş ve elde edilen kârı ilgili fon hesabına aktarmıştır. 20252025 ve 20262026 yıllarında yeni makine alımı gerçekleşmediğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca 20262026 yılı dönem sonu işlemleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 120.000120.000 TL tutarındaki fon, 549549 Özel Fonlar hesabına borç, 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına alacak kaydedilerek kapatılmalıdır.

Answer

120.000120.000 TL tutarındaki kârın 549549 Özel Fonlar hesabından 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına aktarılarak fonun kapatılması gerekir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, pasifte en fazla üç yıl (satış yılı dahil) bekletilebilir. Senaryoda 20242024 yılında satılan makine için fon süresi 20262026 yılı sonunda dolmaktadır. Bu süre zarfında yeni bir makine alınmadığı için fonda bekletilen 120.000120.000 TL tutarındaki kârın, 20262026 yıl sonunda olağandışı gelir olarak sonuç hesaplarına (679) aktarılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Net defter değerinin hesaplanması
600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL
Satış kârını bulmak için varlığın kayıtlı değeri ile amortismanı arasındaki fark bulunur.
2
Satış kârının (Yenileme Fonu tutarı) hesaplanması
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL
Satış bedelinden net defter değeri düşülerek kâr tutarı tespit edilir.
3
Yenileme fonu bekleme süresinin analizi
20242024 (1. yıl), 20252025 (2. yıl), 20262026 (3. yıl)
VUK'a göre fonun pasifte bekletilebileceği azami süre 3 yıldır ve süre satışın yapıldığı yıl başlar.
4
Dönem sonu kapatma kaydının belirlenmesi
549549 Özel Fonlar (Borçlu) / 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar (Alacaklı)
Kullanılmayan fon süresi dolduğunda ilgili yılın kârına eklenerek kapatılır.

Key Concept

Yenileme Fonu (VUK 328/329)
Estimated Time:1m 30s
Question 118Question →

Bir işletme, depolama ve lojistik faaliyetlerinde kullanmak üzere 180.000180.000 TL + %20 KDV bedelle bir forklift satın almıştır. Forkliftin işletmeye nakliyesi için 12.00012.000 TL, montaj ve teknik test harcamaları için ise 8.0008.000 TL (KDV hariç) ödeme yapılmıştır. Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, söz konusu forkliftin aktife girişine esas teşkil edecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 200.000200.000 TL

Answer

Forkliftin maliyet bedeli 200.000200.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan 200.000200.000 TL seçeneği, maliyet esası kavramına uygun olarak alış bedeli ile varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm direkt harcamaların (nakliye ve montaj) toplamını içermektedir. Muhasebe standartları gereği, binek otomobiller hariç duran varlık alımlarında KDV maliyete eklenmez, doğrudan 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
180.000180.000 TL
Maliyetin temelini faturadaki brüt satış bedeli oluşturur.
2
Varlığın işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye giderini ekle.
180.000+12.000=192.000180.000 + 12.000 = 192.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, varlık kullanılabilir duruma gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Montaj, kurulum ve teknik test giderlerini ekle.
192.000+8.000=200.000192.000 + 8.000 = 200.000 TL
Varlığın fiilen çalışır duruma gelmesi için yapılan montaj harcamaları maliyetin ayrılmaz bir parçasıdır.
4
KDV tutarını değerlendir.
KDV (36.00036.000 TL) maliyete dahil edilmez.
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir ve maliyet bedeline ilave edilmez.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Hesaplaması

Hints

1
Duran varlıkların maliyet bedeli, sadece alış fiyatından oluşmaz.
2
Varlığın işleyebilmesi için gerekli olan nakliye ve montaj giderlerini toplama dahil etmelisiniz.
3
Hesaplamanızda %20 KDV tutarını (36.00036.000 TL) maliyet unsuru olarak almadığınızdan emin olun.

Practice More

Varlık aktife alındıktan sonraki yıllarda yapılan bakım-onarım giderlerinin maliyete mi ekleneceği yoksa gider mi yazılacağı konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Hesaplamayı şu şekilde formüle edebilirsiniz: Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye/Sigorta + Montaj/Test - (Varsa) Alış İskontoları. KDV'yi her zaman ayrı bir kalem olarak düşünün.
Estimated Time:1m 30s
Question 119Question →

İşletme, 01.08.202501.08.2025 tarihinde bir personeline ev alması için 3030 ay vadeli 150.000150.000 TL borç vermiştir. Taksit ödemeleri 01.01.202601.01.2026 tarihinden itibaren her ay eşit tutarlarda personelin maaşından kesilerek tahsil edilecektir. Bu bilgilere göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu işlemleri kapsamında yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 60.00060.000 TL tutarındaki kısım "135 Personelden Alacaklar" hesabının borcuna, "235 Personelden Alacaklar" hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Answer

60.000 TL tutarındaki kısmın 135 Personelden Alacaklar hesabına borç, 235 Personelden Alacaklar hesabına alacak kaydedilmesi doğrudur.
Dönemsellik kavramı ve bilanço ilkeleri gereği, işletmenin sahip olduğu alacaklardan vadesi bir yılın altına düşenler duran varlıklardan (2. grup) dönen varlıklara (1. grup) aktarılır. Bu soruda aylık 5.0005.000 TL taksitten 1212 ay boyunca yapılacak tahsilat toplamı olan 60.00060.000 TL, kısa vadeli alacak niteliği kazandığı için 135 nolu hesaba borç yazılarak aktarılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Aylık taksit tutarının hesaplanması
150.000/30=5.000150.000 / 30 = 5.000 TL
Toplam borcun vadeye bölünerek her ay tahsil edilecek sabit tutarın bulunması gerekir.
2
Kısa vadeli (1 yıl içinde tahsil edilecek) kısmın belirlenmesi
12 ay×5.000 TL=60.00012 \text{ ay} \times 5.000 \text{ TL} = 60.000 TL
Bilanço tarihi olan 31.12.2025'ten itibaren 2026 yılının sonuna kadar tahsil edilecek 12 taksit kısa vadeli nitelik taşır.
3
Uzun vadeli (1 yıldan sonra tahsil edilecek) kısmın kontrolü
150.000−60.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Geriye kalan 18 aylık taksit tutarı 235 nolu hesapta izlenmeye devam eder.
4
Aktarma kaydının yapılması
135 Personelden Alacaklar (Borç), 235 Personelden Alacaklar (Alacak)
Duran varlıklar grubundaki alacakların vadesi bir yılın altına düştüğünde dönen varlıklara aktarılması dönemsellik gereğidir.

Key Concept

Duran Varlıkların Kısa Vadeye Aktarılması (Dönemsellik Kavramı)

Hints

1
Bilanço tarihi itibarıyla önümüzdeki 12 ay içinde tahsil edilecek tutarı hesaplayın.
2
Taksitler ocak ayında başladığına göre 2026 yılının tamamı (12 ay) kısa vadeli sayılacaktır.

Practice More

Benzer bir işlemi '400 Banka Kredileri' hesabından '303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri' hesabına aktarma yaparken de uygulayabilirsiniz.

Alternative Method

Toplam vade olan 30 aydan, 1 yıldan uzun sürecek olan 18 ayı çıkararak (30-18=12 ay) direkt aktarılacak dönem sayısını bulabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 120Question →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir makineyi yenisiyle değiştirmek amacıyla satmaya karar vermiştir. Makineye ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

KalemTutar
Maliyet Bedeli250.000250.000 TL
Birikmiş Amortismanlar150.000150.000 TL

İşletme bu makineyi 130.000130.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmış ve satıştan doğan kârın, Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde yeni bir makine alımında kullanılmak üzere yenileme fonuna aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, satış işleminin kaydedileceği yevmiye maddesinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Show answer & explanation

Answer: 549 Özel Fonlar Hesabı 30.00030.000 TL alacaklı

Answer

Satıştan elde edilen 30.00030.000 TL kârın, yönetim kararı doğrultusunda '549 Özel Fonlar' hesabının alacak tarafına kaydedilmesi gerekir.
İşletme maddi duran varlığını sattığında oluşan kâr normal şartlarda '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına kaydedilir. Ancak, işletme yönetimi bu varlığın yerine yenisini alacağını beyan eder ve kârı yenileme fonuna aktarma kararı alırsa, bu kâr özkaynaklar grubundaki '549 Özel Fonlar' hesabının alacak tarafına kaydedilerek bilançoda izlenir. Soruda verilen verilerle net değer 100.000100.000 TL (250.000−150.000250.000 - 150.000), kâr ise 30.00030.000 TL (130.000−100.000130.000 - 100.000) olarak hesaplandığından, bu tutarın 549 nolu hesaba alacak kaydedilmesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Varlığın net defter değerini hesapla
250.000250.000 (Maliyet) - 150.000150.000 (Birikmiş Amortisman) = 100.000100.000 TL
Satış kârı veya zararını bulmak için varlığın güncel kayıtlı değeri bilinmelidir.
2
Satış kârını veya zararını tespit et
130.000130.000 (Satış Bedeli) - 100.000100.000 (Net Defter Değeri) = 30.00030.000 TL Kâr
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
KDV tutarını hesapla
130.000×0,20=26.000130.000 \times 0,20 = 26.000 TL
Varlık satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV işletmenin borcudur.
4
Kârın aktarılacağı hesabı belirle
549 Özel Fonlar Hesabı
Yenileme kararı verildiği için kâr geçici olarak özkaynaklarda fon hesabına alınır.

Key Concept

Yenileme Fonu Uygulaması
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 6 / 23Next
Duran Varlıklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 6 | Examkin