Examkin

Duran Varlıklar

457 questions

Question 141Question →

İşletme, 1 Ocak 2023 tarihinde 600.000600.000 TL maliyet bedeliyle satın aldığı bir taşıt için 5 yıl ekonomik ömür ve normal amortisman yöntemini belirlemiştir. Söz konusu taşıt, 30 Eylül 2025 tarihinde 320.000320.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye olarak satılmıştır. İşletme, amortisman paylarını aylık esasta hesaplamakta ve ilgili dönemlerde tam zamanında kayıtlara intikal ettirmektedir.

Bu bilgilere göre, taşıtın satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında ortaya çıkan kâr veya zarar tutarı ile ilgili hesap eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 50.00050.000 TL Kâr — 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Answer

İşletmenin kıst dönem amortismanı dahil toplam 330.000330.000 TL birikmiş amortismanı bulunmaktadır; bu durumda 270.000270.000 TL net defter değerli varlığın 320.000320.000 TL'ye satılması 50.00050.000 TL tutarında olağandışı kâr yaratır.
Varlığın satın alındığı 2023 yılından satışın yapıldığı 2025 yılı Eylül ayı sonuna kadar geçen süre için toplam 330.000330.000 TL amortisman ayrılmıştır. Taşıtın net defter değeri 270.000270.000 TL'ye düşmüştür. 320.000320.000 TL olan satış bedeli (KDV hariç) ile bu değer arasındaki 50.00050.000 TL fark, işletme için bir satış kârıdır. Bu kâr, Tekdüzen Hesap Planı gereği 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabında izlenmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık amortisman tutarını hesapla
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL
Normal amortisman yönteminde maliyet bedeli ekonomik ömre bölünür.
2
Satış tarihine kadar olan toplam birikmiş amortismanı hesapla
2023 ve 2024 yılları (120.000×2=240.000120.000 \times 2 = 240.000) + 2025 yılı ilk 9 ay (120.000×9/12=90.000120.000 \times 9/12 = 90.000) = 330.000330.000 TL
Amortismanın aylık hesaplandığı belirtildiğinden, satışın yapıldığı yılın 9 aylık payı da birikmiş amortismana eklenmelidir.
3
Net defter değerini (NDD) bul
600.000−330.000=270.000600.000 - 330.000 = 270.000 TL
Varlığın kayıtlı maliyetinden birikmiş amortismanlar düşülerek net değeri bulunur.
4
Satış kâr/zarar tutarını ve hesabını belirle
320.000−270.000=50.000320.000 - 270.000 = 50.000 TL Kâr (679 No'lu hesap)
Satış bedeli (KDV hariç), net defter değerinden büyük olduğu için kâr oluşmuştur ve bu kâr duran varlık satışından kaynaklandığı için 679 hesabına kaydedilir.

Key Concept

Maddi duran varlık satışlarında satış kârı veya zararı, varlığın net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) ile satış bedeli (KDV hariç) arasındaki farktır.

Hints

1
Satış kârını bulmak için önce taşıtın satış tarihindeki net defter değerini hesaplamalısınız.
2
Birikmiş amortismanı hesaplarken 2023, 2024 yıllarının tamamını ve 2025 yılının ilk 9 ayını dahil etmeyi unutmayın.
3
Net Defter Değeri = Maliyet - Birikmiş Amortisman. Kâr = Satış Bedeli (KDV hariç) - Net Defter Değeri.

Practice More

Aynı varlığın azalan bakiyeler yöntemiyle satılması durumunda oluşacak kâr/zarar farkını hesaplayarak amortisman yöntemlerinin dönem kârı üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Önce varlığın aylık amortisman tutarını (120.000/12=10.000120.000 / 12 = 10.000 TL) bulun. Toplam kullanım süresi olan 33 ayı (12+12+9) bu tutarla çarparak direkt toplam birikmiş amortismana (330.000330.000 TL) ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 142Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla edindiği ve aktifinde 720.000720.000 TL maliyet bedeli ile "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 650.000650.000 TL'ye düştüğünü belirlemiştir. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı uyarınca bu tutar için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 654 Karşılık Giderleri 70.000 (Borçlu) / 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 70.000 (Alacaklı)

Answer

654 Karşılık Giderleri hesabı borçlu, 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklı olmalıdır.
İşletmenin sahip olduğu bağlı ortaklık payları mali duran varlık niteliğindedir. Bu varlıklarda meydana gelen değer kaybı, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda gider yazılmalıdır. Kayıtta borç tarafında '654 Karşılık Giderleri' hesabı kullanılırken, alacak tarafında aktif hesabı düzenleyici pasif karakterli '246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı kullanılır. Tutar ise maliyet (720.000720.000) ile borsa rayici (650.000650.000) arasındaki fark olan 70.00070.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
720.000−650.000=70.000720.000 - 650.000 = 70.000 TL
Karşılık, varlığın kayıtlı değeri ile rayiç değeri arasındaki fark kadar ayrılır.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
654 ve 246 numaralı hesaplar
Mali duran varlıklardaki değer düşüşleri 654 Karşılık Giderleri hesabında izlenir; bağlı ortaklıklar için 246 numaralı düzenleyici hesap kullanılır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
Gider hesabının borçlandırılması, düzenleyici hesabın alacaklandırılması
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar dönem gideri olarak kaydedilir.

Key Concept

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklardaki değer düşüklükleri için aktif düzenleyici hesaplar kullanılarak karşılık ayrılır.

Practice More

İştirakler (242) ve Bağlı Ortaklıklar (245) arasındaki yüzde farklarını ve bunlara ait karşılık hesaplarının (244 ve 246) benzerliklerini karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s
Question 143Question →

Bir maden işletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir sahada üretim faaliyetlerine başlamadan önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama TürüTutar (TL)
Arama Giderleri1.400.0001.400.000
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri1.100.0001.100.000

Söz konusu sahanın toplam rezervi 250.000250.000 ton olarak tahmin edilmiş olup, ilk faaliyet döneminde bu sahadan 30.00030.000 ton maden çıkarılmıştır.

Buna göre, işletmenin bu dönem sonunda ayırması gereken "Tükenme Payı" tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 300.000300.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken tükenme payı tutarı 300.000300.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 300.000300.000 TL tutarına; 1.400.0001.400.000 TL arama gideri ile 1.100.0001.100.000 TL hazırlık giderinin toplanıp (2.500.0002.500.000 TL), toplam rezerv olan 250.000250.000 tona bölünmesiyle elde edilen 1010 TL birim maliyetin, üretilen 30.00030.000 ton ile çarpılması sonucunda ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Özel tükenmeye tabi varlığın toplam maliyetini belirle
1.400.000+1.100.000=2.500.0001.400.000 + 1.100.000 = 2.500.000 TL
Arama giderleri ile hazırlık ve geliştirme giderleri, varlığın maliyet bedelini oluşturur.
2
Birim tükenme payı oranını hesapla
2.500.000/250.000=102.500.000 / 250.000 = 10 TL/ton
Toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle birim başına düşen itfa payı bulunur.
3
Dönem tükenme payı tutarını hesapla
30.000×10=300.00030.000 \times 10 = 300.000 TL
Dönem içinde çıkarılan maden miktarı ile birim tükenme payı çarpılarak dönem gideri hesaplanır.

Key Concept

Özel tükenmeye tabi varlıklarda itfa işlemi (tükenme payı), maddi duran varlıklardaki amortisman mantığına benzer ancak genellikle üretim miktarı esas alınarak hesaplanır.

Practice More

Bu işlemin muhasebe kaydında '770 Genel Yönetim Giderleri' borçlandırılırken hangi düzenleyici hesabın alacaklandırılacağını tekrar ediniz.
Estimated Time:50s
Question 144Question →

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 120.000120.000 TL ve birikmiş amortismanı 80.00080.000 TL olarak kayıtlı olan bir demirbaşını, 50.00050.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır.

Buna göre, bu satış işlemi sonucunda oluşacak kâr veya zarar tutarı ile kullanılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 10.00010.000 TL Kâr — 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Answer

10.00010.000 TL kâr elde edilmiş ve bu tutar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmiştir.
İşletmenin demirbaşının net defter değeri 120.000120.000 TL maliyetten 80.00080.000 TL birikmiş amortisman düşüldüğünde 40.00040.000 TL olarak bulunur. Varlık 50.00050.000 TL'ye satıldığı için 10.00010.000 TL tutarında bir satış kârı oluşur. Maddi duran varlıkların elden çıkarılmasından doğan bu kârlar, Tekdüzen Hesap Planı gereği 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabında takip edilir.

Step-by-Step Solution

1
Net Defter Değerinin (NDD) hesaplanması
120.000−80.000=40.000120.000 - 80.000 = 40.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış kâr/zararının belirlenmesi
50.000(Satıs\cBedeli)−40.000(NDD)=10.00050.000 (Satış Bedeli) - 40.000 (NDD) = 10.000 TL Kâr
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kârdır.
3
Muhasebe hesabının belirlenmesi
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Duran varlık satışlarından elde edilen süreklilik arz etmeyen kârlar bu hesapta izlenir.

Key Concept

Maddi duran varlık satışlarında kâr veya zarar, satış bedeli ile net defter değeri (Maliyet - Birikmiş Amortisman) arasındaki farktır.

Hints

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştırın. Fark pozitifse kâr, negatifse zarardır.

Practice More

Benzer bir soruyu zarar oluşacak şekilde rakamları değiştirerek çözmeyi deneyin.
Estimated Time:45s
Question 145Question →

İşletme, 20232023 yılı Aralık ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir kamyoneti 280.000280.000 TL + %20\%20 KDV bedelle satmıştır. Taşıtın maliyet bedeli 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı ise 420.000420.000 TL'dir. İşletme yönetimi taşıtı yenileme kararı almış ve satıştan doğan kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında 1.200.0001.200.000 TL bedelle yeni bir kamyonet satın almıştır. Yeni kamyonet için azalan bakiyeler yöntemi uygulanacak olup faydalı ömür 44 yıldır.

Buna göre, 20252025 yılı dönem sonunda yeni kamyonet için ayrılan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesinden sonra "760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 500.000

Answer

Yeni kamyonetin 2025 yılı amortisman gideri olan 600.000 TL'den, yenileme fonunda bekletilen 100.000 TL kâr mahsup edildikten sonra kalan 500.000 TL gider olarak kaydedilmelidir.
Satılan taşıttan elde edilen 100.000100.000 TL kâr, yenileme amacıyla özel fonlarda bekletilmektedir. 20252025 yılında yeni taşıt alındığında, bu taşıt için hesaplanan %50\%50 oranındaki 600.000600.000 TL'lik amortismanın ilk 100.000100.000 TL'si özel fon hesabından mahsup edilir. Kalan 500.000500.000 TL ise işletmenin pazarlama faaliyetlerinde kullanılan taşıt olduğu için ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan taşıtın kârını hesapla
100.000 TL
Net Defter Değeri = 600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL; Satış Kârı = 280.000−180.000=100.000280.000 - 180.000 = 100.000 TL (KDV kâr hesabına dahil edilmez).
2
Yeni alınan taşıtın amortisman oranını ve tutarını belirle
600.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal oranın iki katıdır: 1/4=%25×2=%501/4 = \%25 \times 2 = \%50. 2025 Amortismanı = 1.200.000×%50=600.0001.200.000 \times \%50 = 600.000 TL.
3
Amortisman tutarından yenileme fonunu mahsup et
500.000 TL
VUK uyarınca yeni varlığın amortismanı önce fon hesabından karşılanır: 600.000−100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL.

Key Concept

Yenileme fonu, yeni alınan varlığın amortisman giderlerinden mahsup edilerek kullanılır.
Question 146Question →

Bir işletme, 2024 yılı başında yeni bir pazarlama ağı kurmak amacıyla 60.00060.000 TL tutarında kuruluş ve örgütlenme gideri yapmış ve bu tutarı aktifleştirerek ilgili varlık hesabına kaydetmiştir. İşletme, bu harcamaları 5 yıllık süre içinde eşit tutarlarla itfa etmeye karar vermiştir. Buna göre, 2024 yılı dönem sonunda yapılması gereken itfa payı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ: 12.00012.000 (Borç) / 268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR: 12.00012.000 (Alacak)

Answer

Dönem sonu itfa payı kaydı; 770 Genel Yönetim Giderleri hesabının borçlandırılması ve 268 Birikmiş Amortismanlar hesabının alacaklandırılmasıyla 12.00012.000 TL tutarında yapılmalıdır.
Kuruluş ve örgütlenme giderleri gibi maddi olmayan duran varlıkların itfa edilmesi işleminde, dönem payı ilgili gider hesabına (genellikle 770 Genel Yönetim Giderleri) borç kaydedilirken, varlığın maliyet bedelini bilançoda korumak amacıyla birikmiş amortismanlar (268) hesabı alacaklandırılır. 60.00060.000 TL tutarındaki harcamanın 5 yıla bölünmesiyle elde edilen 12.00012.000 TL yıllık doğru itfa tutarıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlgili varlık hesabının belirlenmesi
262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri
Yeni bir pazarlama ağı veya iş kolu açmak için yapılan ve aktifleştirilen harcamalar bu hesapta izlenir.
2
Yıllık itfa payının hesaplanması
60.000/5=12.00060.000 / 5 = 12.000 TL
VUK uyarınca kuruluş ve örgütlenme giderleri 5 yılda eşit tutarlarla (normal amortisman yöntemiyle) itfa edilir.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
770 (B) / 268 (A)
Döneme ait itfa payı giderleşirken ilgili fonksiyon gider hesabına borç yazılırken, varlığın değer azalışı düzenleyici bir hesap olan 268 Birikmiş Amortismanlar hesabında izlenir.

Key Concept

Maddi Olmayan Duran Varlıklar (MODV) Amortisman (İtfa) Kayıt Esasları

Hints

1
Maddi olmayan duran varlıkların itfa payları 268 Birikmiş Amortismanlar hesabında izlenir.
2
Kuruluş ve örgütlenme giderleri (262) VUK uyarınca 5 yılda eşit tutarlarla itfa edilir.

Practice More

Benzer bir soruyu 'Özel Maliyetler' (264) hesabı için kiralama süresi üzerinden çözmeyi deneyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 147Question →

İşletme, 20.10.202520.10.2025 tarihinde pazarlama departmanının faaliyetlerinde kullanmak üzere 1.500.0001.500.000 TL maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. İşletme, söz konusu taşıt için 5 yıl faydalı ömür üzerinden azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini kullanmaktadır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapması gereken amortisman kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri - 360.000360.000 TL

Answer

İşletmenin 2026 yılı sonunda yapması gereken kayıt '760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri' hesabının 360.000360.000 TL borçlandırılmasıdır.
Doğru cevap, binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi uygulanırken 2. yıl matrahının maliyet bedelinden 1. yılın tam yıllık karşılığı olan 600.000600.000 TL'nin düşülmesiyle bulunan 900.000900.000 TL üzerinden %40 oranında hesaplanan 360.000360.000 TL tutarıdır. Ayrıca varlık pazarlama departmanına ait olduğu için doğru gider hesabı kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%40
Normal amortisman oranı 1/5=1/5 = %20'dir. Azalan bakiyeler yönteminde bu oran 2 katı olarak uygulandığından %20 \times 2 = %40 oranı kullanılır.
2
1. Yıl (2025) tam yıllık ve kıst amortisman tutarlarının hesaplanması
Tam Yıl: 600.000600.000 TL, Kıst: 150.000150.000 TL
Tam yıllık tutar 1.500.000×1.500.000 \times %40 = 600.000 TL'dir. Binek otomobillerde kıst amortisman uygulandığı için 2025 yılı (Ekim-Aralık arası 3 ay) için 600.000×(3/12)=150.000600.000 \times (3/12) = 150.000 TL ayrılır.
3
2. Yıl (2026) amortisman matrahının belirlenmesi
900.000900.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde kıst amortisman uygulanan binek otomobillerde, 2. yıl matrahı hesaplanırken maliyet bedelinden 1. yılın kıst tutarı değil, tam yıllık amortisman tutarı indirilir (1.500.000−600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL).
4
2. Yıl (2026) amortisman tutarının hesaplanması
360.000360.000 TL
2. yıl tutarı, yeni matrah üzerinden belirlenen oranla hesaplanır: 900.000×900.000 \times %40 = 360.000 TL.
5
Hesap seçimi ve muhasebe kaydı
760 (Borç), 257 (Alacak)
Varlık pazarlama departmanında kullanıldığı için gider '760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri' hesabına kaydedilir.

Key Concept

Azalan Bakiyeler ve Kıst Amortisman Birleşimi

Hints

1
Binek otomobillerde yılın hangi ayında alınırsa alınsın ilk yıl kıst amortisman uygulanır, ancak sonraki yılların matrah hesabı bu durumdan nasıl etkilenir?
2
Azalan bakiyeler yönteminde oranı bulmak için normal amortisman oranını 2 ile çarpın. İlk yılın tam yıllık tutarını hesaplamadan 2. yıla geçmeyin.
3
2. yıl matrahı = Maliyet Bedeli - 1. Yılın Tam Yıllık Amortisman Tutarı formülünü kullanın. Ardından bu matrahı %40 ile çarpın.

Practice More

Aynı varlığın 5. yıl (son yıl) amortisman tutarını hesaplamayı deneyin. Unutmayın, kıst amortisman nedeniyle ilk yıl ayrılmayan pay son yıla eklenecektir.
Estimated Time:2m 0s
Question 148Question →

GÜÇLÜ Madencilik A.Ş., mülkiyetinde bulunan bir linyit sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiş ve üretim verilerini kaydetmiştir:

Kalem / Veri TürüTutar veya Miktar
Arama Giderleri600.000600.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri900.000900.000 TL
Başlangıç Tahmini Toplam Rezerv500.000500.000 ton
1. Yıl Üretim Miktarı50.00050.000 ton

İşletme, ikinci yılın başında sahada gerçekleştirdiği ek teknik incelemeler sonucunda, o tarihte sahada kalan toplam rezervin (ikinci yıl üretimi dahil) 300.000300.000 ton olduğunu tespit etmiştir. İkinci yıl içerisinde ise 60.00060.000 ton linyit üretimi gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, işletmenin ikinci yıl ayırması gereken tükenme payı tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 270.000270.000

Answer

İşletmenin ikinci yıl ayırması gereken tükenme payı tutarı 270.000270.000 TL'dir.
İşletme, muhasebe tahminlerinde bir değişikliğe gittiği için bu değişikliği ileriye dönük olarak uygulamalıdır. Bu kapsamda, birinci yıl ayrılan 150.000150.000 TL'lik tükenme payı düşüldükten sonra kalan 1.350.0001.350.000 TL'lik net maliyet, yeni tespit edilen 300.000300.000 tonluk kalan rezerve oranlanır. Bulunan yeni birim maliyet (4,54,5 TL/ton), ikinci yılın üretim miktarı olan 60.00060.000 ton ile çarpıldığında 270.000270.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Aktifleştirilen toplam maliyetin belirlenmesi
600.000+900.000=1.500.000600.000 + 900.000 = 1.500.000 TL
Arama ve hazırlık giderleri 'Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar' grubunda maliyet olarak izlenir.
2
Birinci yılın tükenme payının hesaplanması
1.500.000/500.000=31.500.000 / 500.000 = 3 TL/ton; 50.000×3=150.00050.000 \times 3 = 150.000 TL
İlk yıl ayrılan pay, başlangıçtaki toplam rezerv tahminine göre hesaplanır.
3
İkinci yıl başındaki net defter değerinin bulunması
1.500.000−150.000=1.350.0001.500.000 - 150.000 = 1.350.000 TL
Muhasebe tahminlerindeki değişikliklerde (rezerv revizyonu), kalan maliyet kalan rezerve dağıtılır.
4
Yeni birim tükenme payı oranının belirlenmesi
1.350.000/300.000=4,51.350.000 / 300.000 = 4,5 TL/ton
Net defter değeri, revize edilen yeni kalan rezerv miktarına bölünür.
5
İkinci yıl tükenme payının hesaplanması
60.000×4,5=270.00060.000 \times 4,5 = 270.000 TL
Yeni oran, dönem içinde gerçekleştirilen üretim miktarı ile çarpılır.

Key Concept

Muhasebe tahminlerindeki değişikliklerin (rezerv revizyonu) özel tükenmeye tabi varlıklarda ileriye dönük (prospective) uygulanması.

Hints

1
Önce birinci yıl sonunda varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Tükenme Payı) hesaplayın.
2
Rezerv tahmini değiştiğinde, kalan net maliyet yeni kalan rezerv miktarına bölünerek yeni bir oran bulunur.
3
1.350.0001.350.000 TL net defter değerini, yeni kalan rezerv olan 300.000300.000 tona böldüğünüzde ton başına düşen yeni maliyeti bulacaksınız.

Practice More

Rezerv artışı durumunda tükenme payının nasıl değişeceğini ve bu durumun ihtiyatlılık kavramıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 149Question →

Sermayesi 4.000.0004.000.000 TL olan (B) Anonim Şirketi'nin paylarının %15\%15'ine sahip olan ve bu payları "242 İştirakler" hesabında izleyen işletme, (B) Anonim Şirketi üzerindeki ortaklık payını %55\%55’e çıkarmak amacıyla nominal değeri 1.600.0001.600.000 TL olan yeni payları satın almayı taahhüt etmiştir. Aynı gün taahhüt edilen tutarın yarısı banka aracılığıyla ödenmiş, ayrıca 12.00012.000 TL komisyon nakden ödenmiştir.

Buna göre, alış ve sınıflandırma işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı 2.200.0002.200.000 TL borçlandırılır.

Answer

Ortaklık payının %55'e yükselmesi nedeniyle toplam pay tutarı olan 2.200.000 TL, 245 Bağlı Ortaklıklar hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin sahip olduğu toplam pay 600.000+1.600.000=2.200.000600.000 + 1.600.000 = 2.200.000 TL olup bu tutar sermayenin %55\%55’ine tekabül etmektedir. Ortaklık payı %50\%50’yi aştığı için bu varlıklar '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabında izlenmelidir. Yapılacak yevmiye kaydında, eski paylar 242 hesabından çıkarılırken yeni paylarla birlikte toplam 2.200.0002.200.000 TL tutarındaki değer 245 hesabının borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Mevcut ve yeni ortaklık oranlarının hesaplanması
Mevcut pay: 600.000 TL (%15). Yeni pay oranı: 1.600.000 / 4.000.000 = %40. Toplam pay oranı: %15 + %40 = %55.
Ortaklık oranına göre hangi muhasebe hesabının (240, 242, 245) kullanılacağını belirlemek gerekir.
2
Muhasebe hesabının belirlenmesi
Toplam pay %55 (> %50) olduğu için '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı kullanılacaktır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-50 arası ortaklıklar 'İştirak', %50 üzeri ortaklıklar ise 'Bağlı Ortaklık' olarak sınıflandırılır.
3
Sermaye taahhüdü ve ödeme tutarının hesaplanması
Yeni taahhüt: 1.600.000 TL. Ödenen: 800.000 TL (%50). Kalan ödenmemiş taahhüt: 800.000 TL.
Ödenmemiş sermaye taahhüdü ilgili düzenleyici hesapta (246) izlenmelidir.
4
Komisyon giderinin kaydedilmesi
12.000 TL komisyon '653 Komisyon Giderleri' hesabına borç yazılır.
Mali duran varlıklarda alım giderleri (komisyon vb.) maliyete eklenmez, doğrudan giderleştirilir.

Key Concept

Mali duran varlıklarda ortaklık payı eşikleri ve sınıflandırma kuralları.

Practice More

Bağlı ortaklık paylarının bir kısmının satılarak ortaklık oranının %50'nin altına düşmesi durumunda yapılacak ters sınıflandırma kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 150Question →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 05.01.202505.01.2025 tarihinde 800.000800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi tipi kesme makinesi satın almıştır. Makinenin faydalı ömrü 5 yıl olarak belirlenmiş olup işletme, amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin 20262026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 192.000

Answer

İşletmenin 2026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı 192.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 192.000 TL, makinenin 2025 yılı sonunda ayrılan 320.000 TL'lik amortismanı düşüldükten sonra kalan 480.000 TL'lik net defter değerine %40 oranının uygulanmasıyla elde edilmiştir. Azalan bakiyeler yönteminde amortisman her yıl azalan net değer üzerinden hesaplandığı için ikinci yılın tutarı ilk yıla göre daha düşüktür.

Step-by-Step Solution

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal Amortisman Oranı: 1/5=%201 / 5 = \%20. Azalan Bakiyeler Oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı (maksimum %50) uygulanır.
2
2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
800.000×%40=320.000800.000 \times \%40 = 320.000 TL.
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
2026 yılı başındaki net defter değerinin bulunması
800.000−320.000=480.000800.000 - 320.000 = 480.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın amortismanı, varlığın net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) üzerinden hesaplanır.
4
2026 yılı amortisman tutarının hesaplanması
480.000×%40=192.000480.000 \times \%40 = 192.000 TL.
İkinci yılın amortisman matrahı olan net defter değerine belirlenen oran uygulanır.

Key Concept

Azalan Bakiyeler Yöntemi
Question 151Question →

İşletme, sermayesi 4.000.0004.000.000 TL olan (V) Anonim Şirketi'nin %45\%45 payına sahiptir ve bu yatırımı "242 İştirakler" hesabında 1.800.0001.800.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. (V) Anonim Şirketi sermayesini 2.000.0002.000.000 TL nakit artırarak 6.000.0006.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. İşletme rüçhan hakkını kullanarak payına düşen sermaye artışına katılmış; bu kapsamdaki taahhüdünün 600.000600.000 TL'lik kısmını nakit ödemiş, kalan kısmı için ise birikmiş amortismanı 200.000200.000 TL olan 400.000400.000 TL maliyet bedelli bir taşıtı 300.000300.000 TL takdir edilen değer üzerinden devrederek taahhüdünü yerine getirmiştir. İşletme aynı tarihte borsadan (V) Anonim Şirketi'ne ait %10\%10 oranında ilave payı 700.000700.000 TL bedelle satın almıştır.

Buna göre, tüm bu işlemlerin sonucunda "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 3.400.0003.400.000

Answer

İşlemler sonucunda oluşan toplam maliyet bedeli olan 3.400.0003.400.000 TL, ortaklık payı %50\%50'yi aştığı için bağlı ortaklıklar hesabında izlenir.
İşletmenin başlangıçtaki iştirak payı olan 1.800.0001.800.000 TL, sermaye artırımı sonucu taahhüt edilen ve nakit ile taşıt devri (takdir edilen değer üzerinden) yoluyla karşılanan 900.000900.000 TL ve borsadan nakden alınan 700.000700.000 TL'lik ek payın toplamı 3.400.0003.400.000 TL'ye ulaşmaktadır. Ortaklık oranının %55\%55 olması sebebiyle bu toplam tutar Bağlı Ortaklıklar hesabında izlenmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye artırımından paya düşen taahhüt tutarının hesaplanması
2.000.000 TL×%45=900.000 TL2.000.000 \text{ TL} \times \%45 = 900.000 \text{ TL}
İşletme rüçhan hakkını kullanarak mevcut ortaklık payı oranında sermaye artışına iştirak etmektedir.
2
Sermaye taahhüdünün yerine getirilme maliyetinin analizi
600.000 TL (Nakit)+300.000 TL (Tas¸ıt Takdir Deg˘eri)=900.000 TL600.000 \text{ TL (Nakit)} + 300.000 \text{ TL (Taşıt Takdir Değeri)} = 900.000 \text{ TL}
Ayni sermaye konulmasında, varlığın işletme kayıtlarındaki net değeri değil, takdir edilen (gerçeğe uygun) değeri esas alınır.
3
Borsadan alınan ilave payın ve toplam ortaklık oranının belirlenmesi
Yeni Pay: 700.000 TL700.000 \text{ TL}. Toplam Oran: %45+%10=%55\%45 + \%10 = \%55
Ortaklık payı %50\%50 sınırını geçtiği için yatırım artık bir iştirak değil, bağlı ortaklıktır.
4
Toplam maliyet bedelinin hesaplanması ve sınıflandırma
1.800.000 (Mevcut)+900.000 (Artırım)+700.000 (Ek Alım)=3.400.000 TL1.800.000 \text{ (Mevcut)} + 900.000 \text{ (Artırım)} + 700.000 \text{ (Ek Alım)} = 3.400.000 \text{ TL}
İlgili yatırımın tüm maliyet unsurları toplanarak "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabına aktarılır.

Key Concept

Mali duran varlıklarda ortaklık payı değişiklikleri ve ayni sermaye taahhüdü ifası.

Hints

1
Ortaklık payı %50\%50 üzerine çıktığında tüm bakiyenin hangi hesaba aktarılması gerektiğini düşünün.
2
Sermaye taahhüdü kapatılırken devredilen taşıtın defter değeri ile takdir edilen değeri arasındaki farkın işleme etkisini analiz edin.
3
242 nolu hesaptaki eski bakiye, sermaye artırımından gelen 900.000900.000 TL ve yeni alım olan 700.000700.000 TL'yi toplayın.

Practice More

İştirak payı %10\%10'un altına düşen bir işletmenin mali duran varlıklarındaki değer düşüklüğü karşılığı işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Önce tüm artışları iştirak hesabı (242) üzerinde toplayıp, en son toplam bakiyeyi iştirakten bağlı ortaklığa (242'den 245'e) virmanlamak işlem takibini kolaylaştırabilir.
Estimated Time:2m 30s
Question 152Question →

İşletme, 20242024 yılında kredili olarak sattığı bir taşıt karşılığında vadesi 31.10.202731.10.2027 olan 900.000900.000 TL tutarında bir alacak senedi almıştır. Söz konusu alacak için borçlu tarafından işletme lehine 300.000300.000 TL tutarında bir gayrimenkul ipoteği tesis edilmiştir. 31.12.202531.12 .2025 tarihinde borçlunun iflası nedeniyle alacağın tahsilinin şüpheli hale geldiği kesinleşmiştir. İşletme, ihtiyatlılık kavramı ve ilgili mevzuat çerçevesinde ayırabileceği en yüksek tutarda karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Bu bilgilere göre işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "228 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı 900.000900.000 TL borçlandırılırken, "229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" hesabı 600.000600.000 TL alacaklandırılmalıdır.

Answer

İşletmenin vadesi bir yılı aşan alacağı için uzun vadeli hesapları kullanması ve sadece teminatsız kalan 600.000 TL için karşılık ayırması gerekmektedir.
Doğru yanıt, alacağın vadesinin bir yılı aşması nedeniyle duran varlıklar grubundaki '228 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabının kullanılmasını ve ihtiyatlılık kavramı gereği sadece teminat dışında kalan 600.000 TL'lik riskli kısım için karşılık ayrılmasını öngören seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Alacağın vadesinin kontrol edilmesi
Vade 31.10.202731.10.2027 olduğu için 31.12.202531.12 .2025 tarihinde kalan süre 22 aydır (1 yıldan uzun).
Vadesi bir yılı aşan ticari alacaklar duran varlıklar içerisindeki 22 nolu grupta izlenir.
2
Alacağın şüpheli hesaba aktarılması
"228 Şüpheli Ticari Alacaklar" borçlu, "221 Alacak Senetleri" alacaklı (900.000900.000 TL).
Dava veya icra safhasına gelen alacaklar, niteliğine göre ilgili şüpheli alacak hesabına devredilir.
3
Karşılık tutarının hesaplanması
900.000−300.000=600.000900.000 - 300.000 = 600.000 TL.
VUK ve muhasebe ilkelerine göre, teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
4
Karşılık kaydının yapılması
"654 Karşılık Giderleri" borçlu, "229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" alacaklı (600.000600.000 TL).
Ayrılan karşılık bir gider unsuru olarak kaydedilir ve düzenleyici bir hesapta izlenir.

Key Concept

Uzun Vadeli Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık Ayırma ve Teminat Etkisi

Hints

1
Alacağın vadesine (31.10.2027) dikkat ederek hangi aktif grubunda yer alması gerektiğini belirleyin.
2
Teminat altına alınmış bir alacak için karşılık ayırmanın ihtiyatlılık kavramına uygun olup olmadığını düşünün.
3
900.000 TL'lik senedin 300.000 TL'si ipoteklidir; bu durumda işletmenin gerçek riski ne kadardır?

Practice More

Şüpheli hale gelen bu alacağın vadesi 31.12.2026 tarihinde bir yılın altına düştüğünde yapılacak transfer kaydını çalışınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 153Question →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla sattığı bir taşıttan elde ettiği 100.000100.000 TL kârı, Vergi Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda "549549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme, 20252025 yılı Mart ayında 600.000600.000 TL bedelle (KDV hariç) yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni alınan taşıt için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı belirlenmiştir. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydı neticesinde işletmenin gelir tablosunda (dönem kâr veya zararı üzerinde) oluşacak net gider etkisi kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

İşletmenin gelir tablosuna yansıyacak net gider etkisi 20.00020.000 TL'dir.
İşletme yeni bir varlık aldığında, daha önceki satıştan doğan kârı içeren yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını kapatmak için kullanılır. Hesaplanan yıllık amortisman 120.000120.000 TL olup, bunun 100.000100.000 TL'si fon hesabından düşülür. Kalan 20.00020.000 TL ise işletmenin o yılki gider hesaplarına yansıyarak kârı azaltan net tutar olur.

Step-by-Step Solution

1
Yeni alınan taşıtın yıllık amortisman tutarı hesaplanır.
600.000×%20=120.000600.000 \times \%20 = 120.000 TL
Varlığın maliyeti üzerinden belirlenen oranla o yıla ait yıpranma payı bulunur.
2
Yıllık amortisman tutarı ile mevcut Yenileme Fonu (549 Özel Fonlar) karşılaştırılır.
120.000120.000 TL (Amortisman) > 100.000100.000 TL (Yenileme Fonu)
Yenileme fonu, yeni alınan varlığın amortismanlarının mahsup edilmesi için kullanılır.
3
Yenileme fonunun karşılayamadığı fark tutarı belirlenir.
120.000−100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL
Fon bakiyesi bittikten sonra kalan amortisman tutarı doğrudan ilgili gider hesaplarına aktarılır.

Key Concept

Yenileme fonu (549 Özel Fonlar), yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilerek kullanılır. Fonun yetmediği kısım giderleştirilir.

Hints

1
Yenileme fonu, yeni varlığın amortismanını ödemek için ayrılmış bir rezerv gibidir.
2
Önce 600.000600.000 TL üzerinden yıllık amortismanı hesaplayın, sonra eldeki 100.000100.000 TL'lik fonu bu tutardan düşün.
3
Amortisman kaydında 549 hesabı borçlanırken, fark tutarı olan 20.00020.000 TL genel yönetim gideri veya pazarlama gideri olarak borçlanır.

Practice More

Farklı amortisman yöntemleri (azalan bakiyeler gibi) kullanıldığında mahsup işleminin nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 154Question →

Bir işletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifindeki bir taşıtı satmış ve bu satıştan doğan 120.000120.000 TL tutarındaki kârı "549 Özel Fonlar" hesabına (Yenileme Fonu) aktarmıştır. 20252025 yılı başında işletme, satılan taşıtın yerine 800.000800.000 TL bedelle yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni taşıt için %20\%20 oranında normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Buna göre, 20252025 yılı dönem sonunda yapılacak amortisman kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Amortisman tutarının 120.000120.000 TL'lik kısmı "549 Özel Fonlar" hesabının borcuna, kalan 40.00040.000 TL'lik kısmı ise ilgili gider hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Answer

Hesaplanan amortisman tutarının fon bakiyesi kadar olan kısmı fon hesabından mahsup edilirken, aşan kısım giderleştirilmelidir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yeni alınan duran varlığın amortismanları, daha önce oluşturulan yenileme fonundan (549 Özel Fonlar) mahsup edilir. Sorudaki senaryoda yıllık amortisman tutarı 160.000160.000 TL olarak hesaplanmıştır (800.000×%20800.000 \times \%20). İşletmenin elindeki yenileme fonu 120.000120.000 TL olduğu için bu tutarın tamamı mahsup edilerek fon kapatılır. Aradaki 40.00040.000 TL'lik fark ise işletme için o dönemin gideridir ve ilgili gider hesabına borç kaydedilir. Bu nedenle doğru uygulama, amortisman tutarının fondan karşılanan kısmı için fonu borçlandırmak, kalan için gider yazmaktır.

Step-by-Step Solution

1
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarının hesaplanması
800.000×%20=160.000800.000 \times \%20 = 160.000 TL
Amortisman kaydı yapılmadan önce ilgili döneme ait toplam payın belirlenmesi gerekir.
2
Yenileme fonu bakiyesi ile amortisman tutarının karşılaştırılması
160.000160.000 TL (Amortisman) > 120.000120.000 TL (Fon)
VUK hükümlerine göre amortisman giderleri öncelikle özel fondan mahsup edilir.
3
Mahsup ve gider kaydının belirlenmesi
120.000120.000 TL Fon Borç, 40.00040.000 TL Gider Borç
Fon bakiyesi bittiği için kalan 40.00040.000 TL tutarındaki fark doğrudan sonuç hesaplarına (770/760 vb.) gider olarak aktarılır.

Key Concept

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

Hints

1
Önce yeni kamyonetin bir yıllık amortisman tutarını hesaplayarak işe başlayın.
2
Yeni amortismanın 160.000160.000 TL olduğunu bulduktan sonra, bu tutarı karşılayacak bir 'Yenileme Fonu' olup olmadığını kontrol edin.
3
Fonda 120.000120.000 TL bulunmaktadır; kural gereği amortisman önce bu fondan düşülür, fon yetmezse kalan kısım gider yazılır.

Practice More

Eğer yeni kamyonet alınmasaydı, 20262026 yılı sonunda bu fonun akıbeti ne olurdu sorusunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 155Question →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyeti 500.000500.000 TL, birikmiş amortismanı 200.000200.000 TL olan bir makineyi 600.000600.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi makineyi yenileme kararı almış ve aynı hesap dönemi içerisinde 900.000900.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemiyle %20\%20 oranında amortisman hesaplandığına göre, 20242024 yılı dönem sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının kalanı kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 120.000120.000

Answer

Dönem sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının bakiyesi 120.000120.000 TL olur.
İşletme, makine satışından elde ettiği 300.000300.000 TL (600.000−300.000600.000 - 300.000 net değer) kârı yenileme kararı doğrultusunda "549 Özel Fonlar" hesabına almıştır. Aynı yıl satın alınan yeni makine için hesaplanan 180.000180.000 TL (900.000×%20900.000 \times \%20) tutarındaki amortisman, VUK uyarınca doğrudan gider yazılmak yerine fon hesabından mahsup edilmelidir. Bu işlem sonucunda fon hesabının alacak bakiyesi 120.000120.000 TL'ye düşer.

Step-by-Step Solution

1
Satılan makinenin net değerini ve satış kârını hesaplayınız.
Net Değer: 500.000−200.000=300.000500.000 - 200.000 = 300.000 TL; Satış Kârı: 600.000−300.000=300.000600.000 - 300.000 = 300.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının net değer üzerinden hesaplanması gerekir.
2
Satış kârının yenileme fonuna aktarılması kaydını düşününüz.
Kârın tamamı (300.000300.000 TL) "549 Özel Fonlar" hesabının alacağına kaydedilir.
VUK hükümlerine göre yenileme kararı alındığında kâr, özkaynaklar altındaki bir fon hesabına alınır.
3
Yeni alınan makinenin ilk yıl amortisman tutarını hesaplayınız.
900.000×%20=180.000900.000 \times \%20 = 180.000 TL.
Normal amortisman yöntemine göre yıllık ayrılacak amortisman payı belirlenir.
4
Amortisman tutarını yenileme fonundan mahsup ederek kalan bakiyeyi bulunuz.
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL.
Yeni alınan varlığın amortismanları, fon kapanana kadar fon hesabından mahsup edilir.

Key Concept

Yenileme fonu, satılan duran varlığın kârının, yeni alınan varlığın amortisman giderleri ile mahsup edilmesi için kullanılan geçici bir özkaynak hesabıdır.

Practice More

Eğer işletme yeni makineyi almasaydı veya 3 yıl boyunca kullanmasaydı, fon bakiyesinin hangi gelir hesabına aktarılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 156Question →

İşletme, 02.01.202402.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 2.000.0002.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi tipi robotik kol satın almıştır. Söz konusu varlık için faydalı ömür 5 yıl olarak belirlenmiş ve ilk iki yıl (20242024 ve 20252025) azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman ayrılmıştır. İşletme, 20262026 yılından itibaren amortisman hesaplama yöntemini normal amortisman yöntemine dönüştürmeye karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20262026 yılı dönem sonu envanter işlemlerinde bu varlık için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 240.000240.000 TL

Answer

İşletmenin 2026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 240.000240.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, azalan bakiyeler usulünden normal amortisman usulüne geçilmesi mümkündür. Bu durumda, henüz itfa edilmemiş olan net defter değeri (maliyet bedeli - birikmiş amortismanlar), kalan amortisman süresine bölünmek suretiyle eşit miktarlarda itfa edilir. Varlığın 5 yıllık ömrünün 2 yılı azalan bakiyelerle itfa edildiği için kalan 3 yıl (2026, 2027, 2028) boyunca kalan 720.000720.000 TL her yıl 240.000240.000 TL olarak gider yazılacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Amortisman oranlarının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: 2×2 \times %20 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır (maksimum %50).
2
İlk iki yılın amortisman tutarlarının ve net defter değerinin hesaplanması
2024: 2.000.000×0,40=800.0002.000.000 \times 0,40 = 800.000 TL; 2025: (2.000.000−800.000)×0,40=480.000(2.000.000 - 800.000) \times 0,40 = 480.000 TL. Birikmiş Amortisman: 1.280.0001.280.000 TL. Net Defter Değeri: 720.000720.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman, her yıl varlığın net defter değeri üzerinden hesaplanır.
3
Yöntem değişikliği sonrası 2026 yılı amortismanının hesaplanması
720.000/3720.000 / 3 (Kalan Yıl) = 240.000240.000 TL.
VUK uyarınca azalan bakiyelerden normal yönteme geçildiğinde, kalan değer kalan süreye eşit olarak dağıtılır.

Key Concept

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçiş kuralları (VUK)

Hints

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının üst sınırını ve başlangıçtaki net defter değeri hesaplamalarını hatırlayın.
2
2024 ve 2025 yıllarının sonunda varlığın birikmiş amortisman tutarını bularak maliyet bedelinden düşün.
3
Yöntem değişikliğinde (Azalan -> Normal), kalan değeri kalan faydalı ömür yılına (3 yıl) bölmeniz gerektiğini unutmayın.

Practice More

Fevkalade amortisman ayrılması gereken durumlardaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 157Question →

İşletme, 20232023 yılı Mayıs ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 240.000240.000 TL, birikmiş amortismanı 150.000150.000 TL olan bir taşıtı 210.000210.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi, satıştan elde edilen kârın yeni bir taşıt alımında kullanılmak üzere özel bir fon hesabında tutulmasına karar vermiştir. 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir taşıt alımı gerçekleştirilmediğine göre, 20252025 yılı dönem sonu işlemleri kapsamında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 549 Özel Fonlar 120.000 (B) / 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar 120.000 (A)

Answer

2025 yılı sonunda 549 Özel Fonlar hesabı 120.000120.000 TL tutarında borçlandırılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına alacak kaydıyla devredilmelidir.
Doğru yevmiye kaydı, 120.000120.000 TL tutarındaki kârın 20252025 yılı sonunda 549 Özel Fonlar hesabından çıkarılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına aktarılmasını içerir. Çünkü yasal olarak 3. yılın sonunda fonun kapatılması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Satıştan doğan kâr tutarının hesaplanması
120.000120.000 TL
Net Defter Değeri = 240.000−150.000=90.000240.000 - 150.000 = 90.000 TL. Satış Kârı = 210.000(Satıs\cBedeli)−90.000=120.000210.000 (Satış Bedeli) - 90.000 = 120.000 TL.
2
Yenileme fonunun yasal süresinin belirlenmesi
2025 yılı sonu
VUK Madde 328 uyarınca fon, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere azami 3 yıl (2023, 2024, 2025) pasifte tutulabilir.
3
Fonun gelir hesabına aktarılması kaydı
549 (B) / 679 (A)
Süre sonunda yenileme yapılmadığı için pasif karakterli fon hesabı kapatılarak dönem kârına dahil edilir.

Key Concept

VUK uyarınca yenileme fonunun kullanım süresi satışın yapıldığı yılı takip eden iki yılın sonu (toplam 3 yıl) ile sınırlıdır ve bu süre sonunda kullanılmayan fonlar gelire dönüştürülmelidir.

Practice More

Yenileme fonunun yeni alınan varlığın amortismanından mahsup edilmesi senaryolarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 158Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesinin %7\%7'sine sahip olduğu bir şirketin hisse senetlerini 320.000320.000 TL maliyet bedeli ile aktifinde "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerlemede, bu hisse senetlerinin borsa değerinin 295.000295.000 TL'ye düştüğü ve bu değer kaybının sürekli olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 25.00025.000 TL borçlandırılır.

Answer

"654 Karşılık Giderleri" hesabının 25.00025.000 TL tutarında borçlandırılması doğru işlemdir.
İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sahip olduğu ve payı %10\%10'un altında olan hisse senetleri için değer düşüklüğü tespit ettiğinde, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırmalıdır. Bu işlemde gider hesabı olarak '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan '241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılır. 25.00025.000 TL'lik fark (320.000−295.000320.000 - 295.000) bu hesaplar üzerinden kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
320.000−295.000=25.000320.000 - 295.000 = 25.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Varlık sınıflandırmasının kontrol edilmesi
240 Bağlı Menkul Kıymetler
Sermaye payı %10\%10'un altında (%7\%7) olduğu ve uzun vadeli tutulduğu için doğru hesap seçilmiştir.
3
Muhasebe kaydının oluşturulması
Borç: 654 Karşılık Giderleri, Alacak: 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
İhtiyatlılık kavramı gereği oluşan muhtemel zarar gider yazılırken, varlığın değerini azaltan karşılık hesabı alacaklandırılır.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Karşılık Ayırma Mantığı

Hints

1
İşletmenin sermaye payı %10\%10'un altında olduğu için bu varlık 'Bağlı Menkul Kıymetler' grubundadır.
2
Duran varlıklardaki değer düşüşleri için aktif düzenleyici hesaplar (241, 243, 246) kullanılır.

Practice More

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride piyasa değeri maliyetin üzerine çıktığında yapılacak iptal kaydını inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
Question 159Question →

İşletme, (A) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %30\%30'una karşılık gelen pay senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla satın almıştır. Söz konusu alış işlemi sırasında aracı kuruma ödenen komisyon tutarı, Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 653 Komisyon Giderleri

Answer

Mali duran varlık alımında ödenen komisyonlar 653 Komisyon Giderleri hesabında izlenmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, finansal duran varlıklar ve menkul kıymetlerin alımı sırasında ödenen komisyonlar, '653 Komisyon Giderleri' hesabında muhasebeleştirilmelidir. Bu varlık grubunda maliyet esası kavramı uygulanırken komisyonlar istisna tutularak doğrudan gider yazılır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık pay oranının analiz edilmesi
Pay oranı %30\%30 olduğu belirlenmiştir.
%10\%10 ile %50\%50 arasındaki ortaklık payları '242 İştirakler' hesabında izlenir.
2
Komisyon giderinin muhasebe kuralının belirlenmesi
Komisyon tutarının doğrudan gider yazılması gerektiği tespit edilmiştir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlıkların (24 grubu) ve menkul kıymetlerin (11 grubu) edinimi sırasında ödenen komisyonlar varlığın maliyetine eklenmez.
3
Uygun gider hesabının seçilmesi
653 Komisyon Giderleri hesabı borçlandırılır.
Finansal nitelikli bu giderler için özel olarak tanımlanmış hesap '653 Komisyon Giderleri' hesabıdır.

Key Concept

Mali Duran Varlık Edinimi ve Gider Kaydı

Hints

1
Finansal varlık alımlarında (hisse senedi, tahvil vb.) ödenen komisyonlar genellikle doğrudan giderleştirilir.
2
Maddi duran varlıklarda (taşıt, demirbaş) ek giderler maliyete eklenirken, mali duran varlıklarda kural farklıdır.
3
653 kodlu hesabı düşünün.

Practice More

İştiraklerin nominal bedelin altında veya üstünde alınması durumunda oluşacak farkların (ihraç primi veya menkul kıymet değer düşüklüğü) muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 160Question →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir makineye ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutarı
Kayıtlı Maliyet Bedeli240.000240.000 TL
Birikmiş Amortismanlar160.000160.000 TL

İşletme bu makineyi 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000 TL kâr elde edilmiş olup, bu tutar "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilir.

Answer

20.00020.000 TL kâr elde edilmiştir ve bu tutar "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilir.
Satış işlemi sonucunda varlığın net defter değeri (80.00080.000 TL) ile net satış bedeli (100.000100.000 TL) arasındaki fark pozitif olduğu için 20.00020.000 TL kâr oluşmuştur. Bu kâr, süreklilik arz etmeyen bir işlemden kaynaklandığı için Tekdüzen Hesap Planı ve KPSS uygulamalarında "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Net Defter Değerinin Hesaplanması
Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortismanlar = 240.000−160.000=80.000240.000 - 160.000 = 80.000 TL
Varlığın satış tarihindeki muhasebe değerini bulmak için birikmiş paylar maliyetten düşülmelidir.
2
Satış Kârı veya Zararının Hesaplanması
Satış Sonucu = Satış Bedeli (KDV Hariç) - Net Defter Değeri = 100.000−80.000=20.000100.000 - 80.000 = 20.000 TL Kâr
Satış bedeli defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark işletme için kârdır.
3
KDV ve Muhasebe Hesabı Belirleme
KDV = 100.000×0,20=20.000100.000 \times 0,20 = 20.000 TL. Kâr Hesabı: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Duran varlık satışları işletmenin ana faaliyeti olmadığı için elde edilen kâr olağandışı gelir olarak sınıflandırılır.

Key Concept

Maddi Duran Varlık Satış Kâr/Zarar Analizi

Practice More

Eğer işletme bu varlığı yenilemek amacıyla satmış olsaydı, elde edilen 20.00020.000 TL kâr hangi hesapta izlenirdi?
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 8 / 23Next