Examkin

Mali Duran Varlıklar (Bağlı Menkul Kıymetler, İştirakler, Bağlı Ortaklıklar)

63 questions

Question 1Question →

İşletme, sermayesi 600.000600.000 TL olan (Y) Anonim Şirketi'nin paylarının %15\%15’ini, uzun vadeli bir ortaklık kurmak amacıyla satın almayı taahhüt etmiştir. İşletme, taahhüt ettiği tutarın %40\%40’ını aynı gün banka aracılığıyla ödemiştir.

Buna göre, yapılan ödemenin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılır.

Answer

Yapılan ödeme kaydında 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılır.
Doğru yanıt olan seçenek, muhasebe mantığına göre taahhüt edilen tutarın ödenmesi durumunda, bu taahhüdü izleyen düzenleyici hesabın (243) borç tarafına kayıt yapılarak kapatılması gerektiğini ifade eder. İşletme başka bir şirkete iştirak ettiğinde, ödeme yapıldıkça 243 nolu hesap azalır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık payına göre hesap seçimi yapılır.
Ortaklık payı %15\%15 olduğu için (10%−50%10\% - 50\% aralığı), 242 İştirakler hesabı kullanılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlıklarda sermaye payı sınıflaması bu eşiklere göre yapılır.
2
Taahhüt aşamasındaki kayıt analiz edilir.
Borç: 242 İştirakler (90.00090.000 TL), Alacak: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (90.00090.000 TL).
Sermaye taahhüdü verildiğinde varlık artışı kaydedilirken, henüz ödenmeyen kısım düzenleyici hesapta izlenir.
3
Ödeme işleminin kaydı gerçekleştirilir.
Borç: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (36.00036.000 TL), Alacak: 102 Bankalar (36.00036.000 TL).
Taahhüt yerine getirildiğinde (ödeme yapıldığında), taahhüt borcunu temsil eden düzenleyici hesap borçlandırılarak azaltılır.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhütlerinin Muhasebeleştirilmesi
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

İşletme, (B) AŞ’nin sermayesinin %5\%5’ini temsil eden hisse senetlerini 110.000110.000 TL’ye satın almıştır. Bu işlem için ayrıca 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. Bir süre sonra aynı şirketin %10\%10 hissesini daha 240.000240.000 TL bedelle satın alarak ortaklık payını %15\%15’e yükseltmiştir. (B) AŞ, sermayesini tamamı iç kaynaklardan karşılanmak üzere %40\%40 oranında artırarak bedelsiz hisse senetlerini ortaklarına dağıtmıştır. Daha sonra işletme, elindeki (B) AŞ hisselerinin yarısını 200.000200.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 25.00025.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisselerin maliyet bedeli olan 175.000175.000 TL, 242 İştirakler hesabının alacağına kaydedilirken; satış fiyatı ile maliyet arasındaki 25.00025.000 TL fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak yazılmalıdır.
Doğru uygulamada, toplam maliyet olan 350.000350.000 TL'nin yarısı (175.000175.000 TL) aktif hesaptan (242) çıkarılır ve aradaki 25.00025.000 TL kâr, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İlk alım maliyetini ve hesabını belirleme
%5\%5 pay için 110.000110.000 TL, 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabına borç kaydedilir. 2.0002.000 TL komisyon 653 Komisyon Giderleri hesabına yazılır.
%10\%10’un altındaki paylar Bağlı Menkul Kıymetler'dir ve komisyonlar doğrudan gider kaydedilir.
2
İkinci alım sonrası sınıflandırma yapma
Yeni pay %10\%10 ile toplam pay %15\%15 olur. 242 İştirakler hesabına 110.000+240.000=350.000110.000 + 240.000 = 350.000 TL aktarılır.
Pay oranı %10−%50\%10 - \%50 arasına çıktığında varlık İştirakler hesabına devredilir.
3
Bedelsiz hisse senetlerinin etkisini analiz etme
Toplam maliyet 350.000350.000 TL olarak sabit kalır, muhasebe kaydı yapılmaz.
İç kaynaklardan (yedekler, fonlar vb.) yapılan sermaye artırımları ortaklar için gelir veya maliyet artışı yaratmaz, sadece hisse sayısı artar.
4
Satış karını hesaplama ve kaydetme
Satılan kısmın maliyeti: 350.000/2=175.000350.000 / 2 = 175.000 TL. Kar: 200.000−175.000=25.000200.000 - 175.000 = 25.000 TL.
Satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu fark Menkul Kıymet Satış Karları hesabında izlenir.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma ve Bedelsiz Artırımın Maliyet Etkisi

Hints

1
Ortaklık yüzdesinin %10\%10 eşiğini geçip geçmediğini kontrol ederek doğru hesap ismini belirleyin.
2
İç kaynaklardan (yedekler gibi) gelen bedelsiz hisselerin işletmenin toplam maliyetini değiştirmediğini hatırlayın.

Practice More

Bağlı ortaklıklar (%50+) durumunda temettü muhasebeleştirmesinin farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 3Question →

Bir işletme, başka bir anonim şirketin sermayesinin %25\%25’ini temsil eden hisse senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla satın almıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu hisse senetleri aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler

Answer

İşletmenin sermaye payı %25\%25 olduğu ve yatırım uzun vadeli amaçlandığı için '242 İştirakler' hesabı kullanılmalıdır.
Doğru cevap İştirakler hesabıdır çünkü Tekdüzen Hesap Planı'na göre, başka bir şirketin sermayesinin %10\%10 ile %50\%50 (dahil) arasındaki bir kısmına sahip olunduğunda bu yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Yatırımın süresini ve amacını belirleyin.
Yatırım uzun vadelidir (Mali Duran Varlık).
Soruda yatırımın 'uzun vadeli' olduğu açıkça belirtilmiştir.
2
Sermaye payı oranını kontrol edin.
Pay oranı %25\%25’tir.
Tekdüzen Hesap Planı'nda hesap seçimi bu oranlara göre yapılır.
3
Oran aralığına göre uygun hesabı eşleştirin.
%10\%10 ile %50\%50 arası 'İştirakler' kategorisindedir.
THP standartlarına göre %10−%50\%10 - \%50 aralığı iştirak ilişkisini temsil eder.

Key Concept

Mali duran varlıklarda hesap ayrımı sermaye payı oranına göre yapılır.

Hints

1
Soruda verilen %25\%25 oranı, Tekdüzen Hesap Planı'ndaki temel sınır değerleri (%10\%10 ve %50\%50) açısından değerlendirilmelidir.
2
Eğer pay oranı %10\%10’dan fazla ancak %50\%50’yi geçmiyorsa, bu bir 'iştirak' ilişkisidir.

Practice More

Pay oranının %60\%60 olduğu bir senaryoda hangi hesabın kullanılacağını düşünerek iştirak ve bağlı ortaklık ayrımını pekiştirin.
Estimated Time:45s
Question 4Question →

İşletme, sermayesinin %16\%16’sına sahip olduğu (K) AŞ paylarını 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında takip etmektedir. İşletme, söz konusu payların %75\%75’lik kısmını 350.000350.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Kalan payların elde tutulmaya devam edileceği ve işletmenin (K) AŞ yönetimi üzerindeki etkinliğinin sona erdiği varsayıldığında, satış ve re klasifikasyon (sınıflandırma) işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Answer

İşlem sonucunda kalan payların maliyeti hesaplanmalı ve mülkiyet oranı %10'un altına düştüğü için bu tutar '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına borç kaydedilmelidir.
İşletmenin iştirakindeki pay oranı %16\%16'dan %12\%12 satılarak %4\%4'e düşmüştür. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, bir işletmenin başka bir şirketteki sermaye payı %10\%10'un altına düştüğünde ve yönetimdeki etkinliği sona erdiğinde, bu varlıklar '242 İştirakler' hesabından çıkarılarak '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına devredilmelidir. Kalan payların maliyet bedeli 100.000100.000 TL olduğu için bu tutar ilgili hesabın borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan payların maliyetini ve mülkiyet oranını hesapla
Maliyet: 400.000×%75=300.000400.000 \times \%75 = 300.000 TL; Oran: %16×%75=%12\%16 \times \%75 = \%12.
Satış karını ve hesaplardan çıkacak tutarı belirlemek için satılan kısmın maliyeti bilinmelidir.
2
Satış karını hesapla
Satış Karı: 350.000−300.000=50.000350.000 - 300.000 = 50.000 TL.
Satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu fark gelir tablosunda kar olarak raporlanır.
3
Elde kalan payların maliyetini ve yeni oranını hesapla
Maliyet: 400.000−300.000=100.000400.000 - 300.000 = 100.000 TL; Oran: %16−%12=%4\%16 - \%12 = \%4.
Kalan payların değeri ve yeni sınıflandırması bu verilere dayanır.
4
Sınıflandırma kuralını uygula
%4<%10\%4 < \%10 olduğu için yeni hesap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mülkiyet payı %10'un altına düşen ve uzun vadeli tutulan paylar 'İştirakler'den 'Bağlı Menkul Kıymetler'e aktarılır.
5
Muhasebe kaydını tamamla
102 Bankalar (B) 350.000350.000; 240 B.M.K. (B) 100.000100.000; 242 İştirakler (A) 400.000400.000; 645 M.K. Satış Karları (A) 50.00050.000.
Varlık hesaplarındaki artış borca, azalış alacağa kaydedilir.

Key Concept

Mali duran varlıklarda mülkiyet oranına dayalı sınıflama değişikliği ve satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
Önce işletmenin elinde kalan pay oranını (%\%) ve bu orana denk gelen maliyet bedelini bulun.
2
Mülkiyet oranı %10\%10'un altına düştüğünde hangi mali duran varlık hesabının kullanılması gerektiğini hatırlayın.
3
Satış karını bulmak için satılan kısmın maliyeti (300.000300.000 TL) ile satış bedelini (350.000350.000 TL) karşılaştırın ve kalan tutarı doğru hesaba virmanlayın.

Practice More

İştirak payı satışında ortaya çıkan satış zararının hangi hesapta izlendiğini araştırınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 5Question →

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, 2424 kodlu "Mali Duran Varlıklar" hesap grubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu gruptaki menkul kıymetler, piyasadaki kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla satın alınır.

Answer

Mali duran varlıkların kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanmak amacıyla alındığını belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap, yanlış olan ifadeyi belirten seçenektir. "24 Mali Duran Varlıklar" grubunda yer alan hesaplar (240, 242, 245), işletmenin başka işletmelerde uzun vadeli yatırım yapma, yönetime katılma veya kontrol sağlama amacıyla edindiği varlıkları kapsar. Piyasa dalgalanmalarından kısa vadeli kâr sağlama amacı ise duran varlıklar değil, "11 Menkul Kıymetler" grubundaki (örneğin 110 Hisse Senetleri) varlıkların özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Hesap grubunun amacını belirleme
24 kodlu grup "Duran Varlıklar" ana grubu altındadır ve 1 yıldan uzun vadeli yatırımları temsil eder.
Duran varlıklar grubundaki tüm kalemler işletme faaliyetlerinde uzun süreli kullanım veya yatırım amacı taşır.
2
Hatalı seçeneği analiz etme
Kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından kâr elde etme amacı "11 Menkul Kıymetler" (Dönen Varlıklar) grubuna aittir.
Varlıkların sınıflandırılmasında elde tutulma niyeti ve süresi belirleyicidir.
3
Sınıflandırma eşiklerini kontrol etme
%10 altı Bağlı Menkul Kıymetler, %10\%10 - %50\%50 İştirakler, %50\%50 üzeri Bağlı Ortaklıklar şeklindedir.
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki standart tanımlamalar bu yüzdelere dayanır.

Key Concept

Mali Duran Varlık Sınıflandırması

Hints

1
Duran varlıklar ile dönen varlıklar arasındaki temel fark 'vade' ve 'kullanım amacı'dır.
2
Fiyat hareketlerinden kâr etmek için alınan hisseler dönen varlık mıdır yoksa duran varlık mı?

Practice More

Mali duran varlık alımında ödenen komisyonların doğrudan gider yazılması kuralını tekrar ediniz.
Estimated Time:45s
Question 6Question →

İşletme, sermayesinin %60\%60’ına sahip olduğu (A) AŞ’deki paylarını 1.200.0001.200.000 TL maliyet bedeli ile "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlemektedir. Bu paylara ilişkin henüz ödenmemiş olan 200.000200.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdü ise "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabında kayıtlıdır. İşletme, sahip olduğu bu payların %25\%25’lik kısmını (toplam sermayenin %15\%15’ine denk gelen payları) 450.000450.000 TL’ye nakit olarak satmıştır. Satış sonrasında kalan payların yönetim üzerindeki etkisi devam etmektedir. Buna göre, yapılacak satış ve sınıflama kayıtları sonucunda "242 İştirakler" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 900.000900.000

Answer

Satış sonrasında elde kalan %45\%45 oranındaki payların maliyet bedeli olan 900.000900.000 TL, sınıflama kaydı ile ilgili hesaba borç kaydedilmelidir.
İşletme sahip olduğu %60\%60 oranındaki payın %25\%25'ini satmıştır. Bu durumda elinde kalan paylar orijinal tutarın %75\%75'idir. Maliyet bedeli olan 1.200.0001.200.000 TL'nin %75\%75'i hesaplandığında 900.000900.000 TL sonucuna ulaşılır. Kalan pay oranı (%45\%45) iştirak sınırları içinde olduğundan, bu tutar "242 İştirakler" hesabının borcuna kaydedilerek aktarım tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1
Eldeki payların satılan ve kalan kısımlarının oranını belirleyin.
Sahip olunan payların %25\%25’i satılmış, %75\%75’i elde kalmıştır.
Maliyet bedelinin ne kadarının işletmeden çıktığını, ne kadarının sınıflandırılacağını bulmak için gereklidir.
2
Kalan payların toplam sermaye içindeki yeni oranını hesaplayın.
%60×0,75=%45\%60 \times 0,75 = \%45.
Yeni oran %10\%10 ile %50\%50 arasında kaldığı için varlığın artık 'İştirak' olarak sınıflandırılması gerektiğini doğrular.
3
Kalan payların maliyet bedelini hesaplayın.
1.200.000 TL×0,75=900.000 TL1.200.000 \text{ TL} \times 0,75 = 900.000 \text{ TL}.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre aktarım işlemleri maliyet bedeli üzerinden yapılır.
4
Sınıflama kaydını kurgulayın.
242 İştirakler Borçlu: 900.000900.000 TL; 245 Bağlı Ortaklıklar Alacaklı: 900.000900.000 TL.
Varlık karakteri değiştiği için eski hesabın kapatılıp yeni hesabın açılması gerekir.

Key Concept

Mali duran varlıklarda pay sahipliği oranının değişmesi sonucu hesaplar arası sınıflama (reclassification) kuralları.

Hints

1
Önce işletmenin elinde kalan payların maliyet bedelini hesaplayın.
2
Kalan payların oranı (%45), 'Bağlı Ortaklıklar' kapsamından çıkıp 'İştirakler' kapsamına girmektedir.

Practice More

Aynı soruda '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabına alacak kaydedilecek tutarı hesaplamayı deneyin.

Alternative Method

Orantı kurarak: %60 pay 1.200.0001.200.000 TL ise, kalan %45 pay XX TL'dir. Buradan X=(1.200.000×45)/60=900.000X = (1.200.000 \times 45) / 60 = 900.000 TL bulunur.
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →

İşletme, sermayesinin %40\%40’ına sahip olduğu ve 800.000800.000 TL maliyetle "242 İştirakler" hesabında izlediği (A) AŞ’nin sermayesinin ek %15\%15’ini daha satın alarak ortaklık payını %55\%55’e çıkarmıştır. Ek paylar için 300.000300.000 TL ödenmesi kararlaştırılmış; bu tutarın 100.000100.000 TL’si peşin ödenmiş, kalan kısım için ise sermaye taahhüdünde bulunulmuştur. Gerekli sınıflandırma kayıtları tamamlandıktan bir süre sonra (A) AŞ, dönem kârından ortaklarına toplam 200.000200.000 TL nakit temettü dağıtacağını duyurmuştur.

Buna göre, temettü dağıtım kararı alındığında (tahakkuk aşamasında) işletmenin yapacağı yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar

Answer

İşletmenin ortaklık payı %55'e çıktığı için ilgili hesap "133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar" olmalıdır.
İşletmenin (A) AŞ üzerindeki payı %55'e ulaştığı için bu yatırım artık bir 'Bağlı Ortaklık' (245) niteliği kazanmıştır. Bağlı ortaklıklardan elde edilen temettülerin duyuru aşamasında (tahakkuk) borçlandırılacak hesap '133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar' hesabıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık payının son durumunu analiz et.
%40+%15=%55\%40 + \%15 = \%55
Yüzdelik dilim, mali duran varlığın sınıfını belirler.
2
Hesap sınıfını Tekdüzen Hesap Planı'na göre belirle.
Bağlı Ortaklık (>%50> \%50)
Bir işletmenin sermaye payı %50'den fazla ise o işletme "Bağlı Ortaklık" olarak nitelendirilir.
3
Temettü duyurusunun (tahakkuk) muhasebe mantığını uygula.
Borç: 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar / Alacak: 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri
Tahakkuk esası gereği gelir doğduğunda ancak tahsil edilmediğinde ilgili alacak hesabı borçlandırılır.

Key Concept

Mali duran varlıklarda sahiplik oranına göre hesap sınıflandırması ve tahakkuk esası.

Practice More

Bağlı ortaklık payının %50'nin altına düştüğü satış senaryolarında sınıflandırma farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 8Question →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla yeni kurulan bir anonim şirketin %30\%30 hissesini temsil eden 800.000800.000 TL değerindeki paylar için sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Kuruluş tarihinde taahhüdün %25\%25’i banka aracılığıyla ödenmiş, kalan tutar için ise takip eden aylarda ödeme yapılacağı kararlaştırılmıştır. Bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler Hesabı 800.000800.000 TL borçlandırılır.

Answer

İşletmenin başka bir şirketin sermayesine %30\%30 oranında katılması durumunda yatırımın toplam tutarı olan 800.000800.000 TL, 242 İştirakler hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin bir başka anonim şirketin sermayesine %30\%30 payla ortak olması, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde bu yatırımın '242 İştirakler' hesabında izlenmesini gerektirir. Muhasebenin temel kuralları gereği, varlık hesapları maliyet bedeli üzerinden ve toplam taahhüt tutarıyla borçlandırılarak kayda alınır. Bu nedenle, henüz ödenmemiş bir kısmın olması aktif hesabın borçlandırılacak tutarını değiştirmez.

Step-by-Step Solution

1
Yatırımın niteliğini ve hesap grubunu belirleme
Sermaye payı %30\%30 (%10−%50\%10-\%50 aralığı) ve amaç uzun vadeli olduğu için '242 İştirakler' hesabı kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklık payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olan uzun vadeli yatırımlar İştirak olarak sınıflandırılır.
2
Varlık kaydını gerçekleştirme
242 İştirakler Hesabı 800.000800.000 TL Borç
Varlık hesapları artış durumunda borçlandırılır ve taahhüdün tamamı varlık olarak kayda alınmalıdır.
3
Ödeme ve taahhüt kaydını gerçekleştirme
102 Bankalar 200.000200.000 TL Alacak; 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri 600.000600.000 TL Alacak
Ödenen kısım varlık azalışı, kalan kısım ise aktifte eksi değer yaratan bir taahhüt olarak kaydedilir.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhüdü ve Hesap Ayrımı
Estimated Time:2m 30s
Question 9Question →

İşletme, sermaye payı %15\%15 olan ve maliyet bedeliyle "242 İştirakler" hesabında takip ettiği (Z) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımına katılacağını beyan ederek 250.000250.000 TL tutarında yeni pay için sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Henüz herhangi bir nakit ödemesi gerçekleştirilmemiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu sermaye taahhüdü kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi borçlandırılmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler

Answer

İşletmenin iştirak ettiği şirketin sermaye artırımına katılması durumunda, taahhüt edilen tutar kadar "242 İştirakler" hesabı borçlandırılır.
İşletme bir iştirakinin sermaye artırımına katıldığında, hisselerin toplam maliyet bedeli yükseldiği için '242 İştirakler' hesabı borçlandırılarak varlık artışı kaydedilir. Ödeme henüz yapılmadığı için ise '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabı alacaklandırılarak taahhüt edilen borç miktarı aktifi düzenleyici bir unsur olarak gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık payının sınıflandırılması
İştirak (%15 pay)
Sermaye payı %10 ile %50 arasında olduğu için yatırım 'İştirak' olarak nitelendirilir.
2
Taahhüt işleminin tespiti
Sermaye Taahhüdü Kaydı
Ödeme henüz yapılmadığı için sadece taahhüt kaydı yapılmalıdır.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
242 İştirakler (Borçlu) / 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) (Alacaklı)
İştirak payının maliyet değeri artar (Borç), buna karşılık ödeme yükümlülüğü düzenleyici hesapta izlenir (Alacak).

Key Concept

Mali duran varlıklarda sermaye taahhütlerinin muhasebeleştirilmesi

Practice More

İştirak payının %50'yi aşarak 'Bağlı Ortaklık' haline gelmesi durumundaki sınıflama farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question →

İşletme, sermaye payı %8\%8 olan (X) AŞ hisse senetlerini 160.000160.000 TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. İşletme, (X) AŞ'nin sermaye artırımına katılarak %5\%5 oranında yeni payı 100.000100.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almış ve ayrıca 2.0002.000 TL banka komisyonu ödemiştir. Toplam payın %13\%13’e ulaşması nedeniyle aynı tarihte gerekli sınıflandırma değişikliği de yapılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin alımı ve sınıflandırma değişikliğine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "242 İştirakler" hesabı 260.000260.000 TL borçlandırılır.

Answer

İşletmenin toplam payı %13'e ulaştığı için iştirak statüsü kazanılmış olup, eski ve yeni payların toplamı olan 260.000 TL tutarındaki maliyet bedeli "242 İştirakler" hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin (X) AŞ üzerindeki toplam payı %13\%13 (8+58+5) olduğu için, bu ortaklık artık iştirak olarak nitelendirilir. Bu nedenle, hem mevcut 160.000160.000 TL'lik payın transferi hem de yeni alınan 100.000100.000 TL'lik payın kaydı ile "242 İştirakler" hesabı toplam 260.000260.000 TL borçlandırılır. Ödenen komisyon ise maliyete dahil edilmez.

Step-by-Step Solution

1
Toplam ortaklık payını ve sınıflandırmayı belirle.
Önceki pay: %8\%8 + Yeni pay: %5\%5 = Toplam pay: %13\%13.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10\%10 ile %50\%50 arasındaki paylar "242 İştirakler" hesabında izlenir.
2
Komisyon giderinin muhasebeleşme yöntemine karar ver.
2.0002.000 TL tutarındaki komisyon "653 Komisyon Giderleri" hesabında izlenir.
Menkul kıymet alım giderleri maliyete eklenmeyip doğrudan dönem gideri olarak kaydedilmelidir.
3
Mali duran varlığın toplam maliyetini hesapla ve reeskont/transfer kaydını oluştur.
Eski maliyet (160.000160.000) + Yeni alım (100.000100.000) = 260.000260.000 TL.
Sınıflandırma değiştiği için eski hesap kapatılmalı ve tüm tutar yeni hesapta toplanmalıdır.

Key Concept

Mali Duran Varlık Sınıflandırma Eşikleri ve Komisyon Kaydı

Hints

1
Toplam ortaklık payını hesaplayın; %10 eşiği sınıflandırmayı değiştirir mi?
2
Banka komisyonlarının muhasebeleştirilmesinde ihtiyatlılık kavramı ve maliyet esası çerçevesinde komisyonların nereye kaydedileceğini hatırlayın.

Practice More

İştirak payı %50'yi aşsaydı hangi hesabın borçlandırılacağını ve mevcut iştirak bakiyesinin nasıl aktarılacağını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question →

(A) İşletmesi, sermaye payı %25\%25 olan ve "242 İştirakler" hesabında izlediği (B) AŞ'nin sermaye artırımına katılacağını beyan ederek 200.000200.000 TL sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Aynı tarihte (B) AŞ, (A) İşletmesi'nin payına düşen 50.00050.000 TL tutarında nakit temettü dağıtılacağını ilan etmiştir. İşletme, söz konusu temettü alacağını sermaye taahhüdü borcuna mahsup etmeye karar vermiştir.

Buna göre, temettü alacağının sermaye taahhüdü borcuna mahsup edilmesi işleminin kaydedilmesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı 50.000 TL borçlandırılır.

Answer

İştiraklere olan sermaye taahhüdünün temettü alacağına mahsup edilmesi aşamasında '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabı borçlandırılmalıdır.
İştiraklerden olan temettü (kâr payı) alacağı doğduğunda '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabı borçlandırılır. İşletme bu alacağını nakit olarak tahsil etmek yerine, aynı iştirake olan sermaye borcuna (taahhüdüne) sayarsa (mahsup ederse), alacak hesabını kapatmak için alacaklandırırken; iştirake olan borcunu azaltmak için de '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabını borçlandırır. 243 nolu hesap aktif karakterli bilançonun aktifinde eksi (-) değerle yer alan düzenleyici bir hesap olduğundan, borç taraflı kayıt bu hesabın (borcun) azalması anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Yatırımın sınıflandırılması ve taahhüdün tespiti
%25 pay oranı nedeniyle yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir ve taahhüt '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabında alacak bakiyesi verir.
Sermaye payı %10-50 arasında olan mali duran varlıklar iştirak olarak tanımlanır.
2
Temettü alacağının tahakkuku
İlan edilen 50.000 TL temettü için '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabı borçlandırılır, '644 Temettü Gelirleri' hesabı alacaklandırılır.
Mali duran varlıklarda gelir, tahsil edildiğinde değil kar dağıtımı ilan edildiğinde (tahakkuk esası) kaydedilir.
3
Mahsup işleminin kaydı
Borç: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri 50.000 / Alacak: 132 İştiraklerden Alacaklar 50.000
Mahsup işlemi karşılıklı borç ve alacağın nakit hareketi olmaksızın kapatılmasıdır. Aktif düzenleyici hesap olan 243'teki azalış borç tarafına yazılır.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhüdü ve Kar Payı Mahsubu

Practice More

Bağlı ortaklıklarda (%50'den fazla pay) benzer bir mahsup işleminin '133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar' ve '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri' hesapları üzerinden yapılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 12Question →

İşletme, sermayesinin %15\%15’ine sahip olduğu ve "242 İştirakler" hesabında izlediği (A) Anonim Şirketi'nin dönem kârından payına düşen 45.00045.000 TL tutarındaki temettünün (kâr payı) nakden ödenmesine karar verildiğini ve ödemenin bir ay sonra yapılacağını öğrenmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin temettü tahakkuku aşamasında yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 132 İştiraklerden Alacaklar Borçlu, 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Alacaklı

Answer

132 İştiraklerden Alacaklar hesabının borçlandırılması ve 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabının alacaklandırılması gerekir.
İşletme, ortağı olduğu anonim şirketten kâr payı alacağı kesinleştiğinde, parayı henüz tahsil etmemiş olsa bile tahakkuk esası gereği bu geliri kaydetmelidir. %15 pay oranı, yatırımın bir 'İştirak' olduğunu gösterir. Bu nedenle, alacak için '132 İştiraklerden Alacaklar' hesabı borçlandırılırken, gelir için '640 İştiraklerden Temettü Gelirleri' hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Yatırımın niteliğini belirlemek.
İşletme %15 paya sahip olduğu için bu bir 'İştirak' yatırımıdır (10%≤x≤50%10\% \leq x \leq 50\%).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye payı bu aralıkta olan ortaklıklar 242 nolu hesapta izlenir.
2
Muhasebe temel kavramını uygulamak.
Tahakkuk esası gereği gelir, tahsilat beklenmeksizin kesinleştiği anda kaydedilir.
Ödeme bir ay sonra yapılacağı için nakit girişi yerine alacak kaydı oluşturulmalıdır.
3
Doğru hesapları seçerek kaydı tamamlamak.
Borçlu hesap: 132 İştiraklerden Alacaklar; Alacaklı hesap: 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri.
İştiraklerden doğan kısa vadeli alacaklar 132, elde edilen kâr payı gelirleri ise 640 nolu hesapta takip edilir.

Key Concept

İştiraklerde Temettü Tahakkuku

Hints

1
Sermaye payı oranına bakarak hangi mali duran varlık grubunda olduğunuzu belirleyin.
2
Paranın tahsil edilip edilmediğine dikkat edin; edilmediyse bir alacak hesabı borçlanmalıdır.
3
%10 ile %50 arası paylar için 'İştirak' hesap grubu (132/242/640) kullanılır.

Practice More

Bağlı ortaklıklardan elde edilen kâr paylarının muhasebeleştirilmesini ve 133/641 hesaplarının kullanımını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 13Question →

İşletme, sermayesinin %25\%25’ine sahip olduğu (A) Anonim Şirketi'ne ait hisse senetlerini 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. (A) Anonim Şirketi, geçmiş yıl kârlarını sermayeye ilave etme kararı almış ve bu doğrultuda işletmeye 150.000150.000 TL nominal değerli yeni hisse senetlerini bedelsiz olarak teslim etmiştir. Buna göre, bedelsiz hisse senetlerinin teslim alınmasına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bedelsiz hisse senetleri için herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece hisse senedi sayısı artırılarak yardımcı defterlerde izleme yapılır.

Answer

İç kaynaklardan karşılanan sermaye artırımları sonucunda elde edilen bedelsiz hisse senetleri için yevmiye kaydı yapılmaz; sadece miktar takibi yapılır.
İşletmelerin iştirak ettikleri şirketlerin iç kaynaklarını (yedekler, fonlar, kârlar) sermayeye eklemesi sonucu aldıkları bedelsiz hisse senetleri, yatırımcı işletme için bir maliyet artışı yaratmaz. İştirak edilen şirketin toplam özkaynak tutarı değişmediği için yatırımcı işletmenin bu özkaynaktan aldığı payın değeri de aynı kalır. Bu nedenle Tekdüzen Hesap Planı ve vergi mevzuatı uyarınca bu işlem için bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece mülkiyetindeki hisse senedi sayısı artırılır ve birim maliyet yeniden hesaplanarak yardımcı defterlerde izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye artırımının kaynağını analiz etme
Artırımın "iç kaynaklardan" (geçmiş yıl kârları) yapıldığı tespit edilmiştir.
Bedelsiz hisse senedi verilmesi, iştirak edilen şirketin özkaynakları içinde bir kalemden diğerine (kârdan sermayeye) aktarım yapılmasıdır.
2
Yatırımcı işletme üzerindeki etkisini değerlendirme
Yatırımcı işletmenin iştirakteki toplam hak sahipliği değeri değişmemiştir.
İştirakin toplam özkaynağı değişmediği için, %25\%25 paya düşen reel değer aynı kalır; sadece bu değeri temsil eden hisse sayısı artar.
3
Muhasebe standardına (THP/VUK) göre işlem yapma
Herhangi bir yevmiye kaydı yapılmamasına karar verilmiştir.
Maliyet esası kavramı gereği, işletme kasasından bir varlık çıkmadığı veya yeni bir gelir elde edilmediği için maliyet bedeli değişmez; sadece hisse başına düşen birim maliyet düşer.

Key Concept

Bedelsiz Hisse Senetlerinin Muhasebeleştirilmesi

Hints

1
İştirak edilen şirketin toplam özkaynaklarının bu işlemden sonra değişip değişmediğini düşünün.
2
İç kaynaklardan (kârlardan) sermayeye aktarım yapıldığında, iştirakin değeri artmaz, sadece sermaye yapısı sadeleşir.
3
Maliyet esası kavramı gereği, bedelsiz elde edilen değerler için birim maliyet düşer ancak toplam maliyet kaydı değişmez.

Practice More

İştirakin nakit temettü dağıtma kararı alması (tahakkuk) ile bedelsiz hisse senedi vermesi arasındaki muhasebe farklarını karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question →

(A) İşletmesi, sermaye payı %20\%20 olan ve "242 İştirakler" hesabında 300.000300.000 TL maliyet bedeliyle izlediği (X) Anonim Şirketi'nin tasfiyesi sonucunda, payına düşen 270.000270.000 TL tutarındaki tasfiye bakiyesini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Answer

Tasfiye sonucunda oluşan 30.00030.000 TL tutarındaki zarar, '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Doğru cevap, tasfiye sonucu oluşan 30.00030.000 TL tutarındaki zararın '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmesidir. Muhasebe sistemi uygulama genel tebliğine göre, iştiraklerin (242) tasfiyesi veya satışı sonucu ortaya çıkan zararlar, faaliyet dönemiyle ilgili olağan bir finansal gider niteliği taşıdığı için bu hesapta takip edilir.

Step-by-Step Solution

1
İştirak payının defter değerini ve tahsil edilen tutarı karşılaştırın.
Defter Değeri: 300.000300.000 TL, Tahsil Edilen: 270.000270.000 TL.
Zarar veya kâr oluşup oluşmadığını belirlemek için maliyet ile satış/tasfiye bedeli farkı alınır.
2
Zarar tutarını hesaplayın.
300.000−270.000=30.000300.000 - 270.000 = 30.000 TL Zarar.
İşletme, maliyetinden daha düşük bir tutar tahsil ettiği için aradaki fark zarardır.
3
Zararın kaydedileceği hesabı ve yönünü belirleyin.
655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.
Mali duran varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar 655 numaralı hesapta izlenir.
4
Varlık hesabını kapatın.
242 İştirakler hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılır.
Tasfiye edilen iştirak artık işletme aktifinde bulunmadığı için maliyet bedeli üzerinden hesaptan çıkışı yapılır.

Key Concept

Mali Duran Varlıkların Tasfiyesi ve Zarar Kaydı

Hints

1
İştirakler hesabını kapatırken, hesabın borç bakiyesi olan maliyet bedelini kullanmanız gerektiğini unutmayın.
2
Tasfiye sonucu elde edilen tutar ile maliyet arasındaki farkı hesaplayın; bu fark bir gider/zarar hesabına kaydedilmelidir.

Practice More

İştiraklerin kârlı satılması durumunda '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 15Question →

İşletme, (S) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %60\%60'ını temsil eden hisse senetlerini satın alarak (S) AŞ ile ortaklık kurmaya karar vermiştir. Bu paylar karşılığında işletme; kayıtlı değeri 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 120.000120.000 TL olan bir taşıtını 250.000250.000 TL mutabakat bedeli üzerinden devretmiştir. Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı 250.000250.000 TL borçlandırılır.

Answer

İşlemde sermaye payı %60 olduğu için '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı kullanılmalı ve bu hesap mutabakat bedeli olan 250.000250.000 TL üzerinden borçlandırılmalıdır.
Hisse senetlerinin temsil ettiği %60\%60 oranındaki sermaye payı, işletmenin (S) AŞ üzerinde yönetim kontrolüne sahip olduğunu gösterir ve bu durum Tekdüzen Hesap Planı'na göre '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabını gerektirir. Ayrıca, takas yoluyla edinilen mali duran varlıklar, karşılığında verilen varlığın değil, işlemin gerçekleştiği mutabakat bedeli (250.000250.000 TL) üzerinden maliyet bedeli ile kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye payı oranına göre sınıflandırmanın yapılması
Bağlı Ortaklık (%50'den fazla)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-%50 arası İştirak, %50'den fazlası Bağlı Ortaklık olarak tanımlanır.
2
Devredilen taşıtın net defter değerinin hesaplanması
300.000−120.000=180.000300.000 - 120.000 = 180.000 TL
Varlık satış kârı veya zararını belirlemek için net defter değeri bilinmelidir.
3
Satış kârı veya zararının tespiti
250.000−180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL Kâr
Mutabakat bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
4
Yevmiye kaydının oluşturulması
245 (B) 250.000250.000, 257 (B) 120.000120.000, 254 (A) 300.000300.000, 679 (A) 70.00070.000
Yeni varlık maliyet bedeliyle kaydedilirken eski varlık ve amortismanı brüt değerleri üzerinden kapatılır.

Key Concept

Mali duran varlıkların sermaye payına göre sınıflandırılması ve ayni sermaye/takas yoluyla edinim değerlemesi.

Hints

1
Sermaye payı oranına (%60) dikkat ederek 240, 242 ve 245 hesapları arasından seçim yapın.
2
Bir duran varlık karşılığında başka bir varlık alındığında, yeni varlığın maliyetinin mutabakat bedeli olduğunu hatırlayın.

Practice More

Bağlı ortaklıklardan elde edilen temettü gelirlerinin hangi hesapta izlendiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 16Question →

İşletme, (Y) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %55\%55’ini temsil eden payları satın alarak ortak olma kararı almış ve 400.000400.000 TL tutarında sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Daha sonra bu taahhüdün tamamı işletmenin banka hesabından ödenerek yerine getirilmiştir.

Buna göre, sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (ödeme) aşamasında yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabına 400.000400.000 TL borç kaydı yapılır.

Answer

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında, taahhüt verildiğinde alacaklandırılan 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) hesabı, ödenen tutar kadar borçlandırılarak kapatılır.
İşletmenin ortaklık payı %55\%55 olduğu için bu yatırım bir 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bağlı ortaklıklarda sermaye taahhüdü verildiğinde '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı borçlandırılırken, '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabı alacaklandırılır. Taahhüt yerine getirildiğinde (ödeme yapıldığında) ise, alacak bakiye veren bu düzenleyici (246) hesap borçlandırılarak taahhüt tutarı kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık payını analiz et
%55>%50\%55 > \%50 olduğu belirlendi.
Ortaklık payı %50'yi aştığında yatırım 'Bağlı Ortaklık' olarak sınıflandırılır.
2
Kullanılacak hesapları belirle
245 Bağlı Ortaklıklar ve düzenleyici hesabı olan 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) seçildi.
Taahhütlü alımlarda varlık hesabı ile birlikte taahhüt hesabı kullanılır.
3
Ödeme kaydını oluştur
246 nolu hesap borçlandırıldı, 102 Bankalar hesabı alacaklandırıldı.
Taahhüdün yerine getirilmesi, aktif karakterli ancak eksi (-) çalışan bir hesabın azaltılmasını (borçlandırılmasını) gerektirir.

Key Concept

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhütlerinin Muhasebeleştirilmesi

Practice More

Bağlı ortaklık payının %50'nin altına düşmesi durumunda yapılacak 'sınıflandırma değişikliği' kayıtlarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

İşletme, (T) Anonim Şirketi'nin sermayesini temsil eden 2.000.0002.000.000 TL nominal değerli payların %6\%6’sını, uzun vadeli bir ortaklık ilişkisi kurmak amacıyla 150.000150.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. İşlem sırasında ayrıca banka tarafından 3.0003.000 TL komisyon kesilmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabının 150.000150.000 TL borçlandırılması

Answer

"240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabının 150.000150.000 TL borçlandırılması doğrudur.
İşletmenin satın aldığı pay oranı %6\%6 olup bu oran %10\%10 sınırının altındadır. Ayrıca işlemin uzun vadeli bir ortaklık kurma amacıyla yapıldığı belirtilmiştir. Bu iki kriter birleştiğinde ilgili varlık "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlenmelidir. Alım bedeli olan 150.000150.000 TL bu hesabın borcuna kaydedilirken, ödenen 3.0003.000 TL komisyon maliyete eklenmeden "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ortaklık yüzdesini ve kullanım amacını belirle
Ortaklık payı %6\%6 (< %10\%10) ve amaç uzun vadeli olduğu için "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabı seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10'un altındaki uzun vadeli paylar bu hesapta izlenir.
2
Varlık ve gider tutarlarını ayrıştır
Varlık maliyeti 150.000150.000 TL, komisyon gideri 3.0003.000 TL olarak belirlenir.
Mali duran varlıklarda komisyonlar maliyete dahil edilmeyip doğrudan gider hesabına (653) kaydedilir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
240 Borç: 150.000150.000, 653 Borç: 3.0003.000, 102 Alacak: 153.000153.000
Aktif hesaplardaki ve giderlerdeki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Mali duran varlıkların sınıflandırılması ve ilk kayıtta komisyon giderlerinin muhasebeleştirilmesi

Hints

1
Ortaklık payının yüzdesine dikkat edin; %10 sınırı sınıflandırmayı değiştirir.
2
İşletmenin niyetinin uzun vadeli olması, dönen varlıklar yerine duran varlıklar grubunun seçilmesini gerektirir.
3
Finansal varlık alımlarında bankaya ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceği yoksa gider mi yazılacağı kuralını hatırlayın.

Practice More

Bağlı menkul kıymetlerin iştirake dönüşmesi (pay oranının %10 üzerine çıkması) durumundaki devir kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 18Question →

İşletme, sermayesinin %30\%30’una sahip olduğu ve "242 İştirakler" hesabında izlediği (Z) Anonim Şirketi'nin dönem kârından payına düşen 60.00060.000 TL tutarındaki temettü alacağını "132 İştiraklerden Alacaklar" hesabına kaydetmiştir. Bir süre sonra (Z) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımına katılan işletme, 100.000100.000 TL tutarında yeni sermaye taahhüdünde bulunmuştur. İşletme, bu taahhüdünün tamamını mevcut temettü alacağını mahsup ederek ve kalan kısmı banka hesabından havale ederek yerine getirmiştir.

Buna göre, sermaye taahhüdünün yerine getirilmesine (ödenmesine) ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Answer

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında, taahhüdün miktarını gösteren negatif karakterli düzenleyici hesap olan 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılarak kapatılır.
İşletme bir iştirakine sermaye taahhüdünde bulunduğunda "242 İştirakler (B)" ve "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (A)" kaydı yapılır. Bu taahhüt yerine getirildiğinde (ödendiğinde), alacak taraflı çalışan 243 nolu hesap borçlandırılarak kapatılır. Soru senaryosunda 100.000100.000 TL'lik taahhüt yerine getirildiği için bu hesabın tamamı borçlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Taahhüdün toplam tutarını belirle
100.000100.000 TL
İşletmenin yerine getirmesi gereken toplam yükümlülük budur.
2
Mahsup edilecek (indirilecek) alacak tutarını belirle
60.00060.000 TL
Mevcut temettü alacağı ödemede nakit yerine kullanılacaktır.
3
Bankadan ödenecek fark tutarını hesapla
100.000−60.000=40.000100.000 - 60.000 = 40.000 TL
Taahhüdün alacakla karşılanamayan kısmı nakden ödenecektir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
243 Borç (100.000100.000); 132 Alacak (60.00060.000), 102 Alacak (40.00040.000)
Taahhüt hesabı kapatılırken aktif hesaplardaki azalışlar alacaklandırılır.

Key Concept

İştiraklerde Sermaye Taahhüdü ve Mahsup İşlemi

Hints

1
İştiraklere olan sermaye borcu hangi hesapta izlenir ve bu hesap nasıl kapanır?
2
Taahhüdün yerine getirilmesi, aktifte kayıtlı olan 'Sermaye Taahhütleri (-)' hesabının ters kayıtla kapatılması demektir.

Practice More

İştiraklerden elde edilen bedelsiz hisse senetlerinin (iç kaynaklardan sermaye artırımı) muhasebe kaydı ile bu sorudaki nakdi artırım arasındaki farkı inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 19Question →

İşletme, (L) Anonim Şirketi'nin 1.000.0001.000.000 TL tutarındaki sermayesinin %15\%15’ini temsil eden hisse senetlerini uzun vadeli ortaklık kurmak amacıyla satın alma kararı almış ve bu amaçla sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Bu bilgilere göre, işletmenin sermaye taahhüdünde bulunduğu anda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 242 İştirakler Hesabı 150.000150.000 TL borçlu, 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı 150.000150.000 TL alacaklı

Answer

Doğru kayıt, sermaye payı %15 olduğu için 242 İştirakler hesabının borçlandırılması ve 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabının alacaklandırılmasıdır.
İşletmenin bir başka şirketteki ortaklık payı %10 ile %50 arasında olduğunda ve bu ortaklık uzun vadeli bir amaç taşıdığında, bu yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir. Henüz ödenmemiş sermaye taahhütleri ise bu hesabın düzenleyicisi olan '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
Taahhüt edilen tutarın nominal değerini hesapla
1.000.000×0,15=150.0001.000.000 \times 0,15 = 150.000 TL
Sermaye payı üzerinden işletmenin üstlendiği borç miktarını belirlemek gerekir.
2
Ortaklık payına göre ilgili mali duran varlık hesabını belirle
%15 oranı %10 ile %50 arasında olduğu için "242 İştirakler" seçilir
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-50 arası iştirak olarak tanımlanır.
3
Taahhüt kaydı için kullanılacak düzenleyici hesabı belirle
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)
Henüz ödenmemiş olan iştirak borçları bu düzenleyici hesapta izlenir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
242 İştirakler (Borç), 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacak)
Varlık artışı borca, düzenleyici hesap artışı alacağa kaydedilir.

Key Concept

Mali Duran Varlık Sınıflandırması ve Taahhüt Kaydı

Practice More

İştiraklerde sermaye taahhüdünün banka yoluyla yerine getirilmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 20Question →

İşletme, aktifinde 300.000300.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve (B) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %20\%20’sine karşılık gelen hisse senetlerinin yarısını, yatırım stratejisindeki değişiklik nedeniyle 175.000175.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 25.00025.000 TL alacaklandırılır.

Answer

İştirak hisselerinin satışından doğan 25.00025.000 TL tutarındaki karın 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabında alacak tarafına kaydedilmesi doğrudur.
Doğru cevap, satıştan doğan farkın olağandışı bir gelir olarak kaydedilmesini ifade eden seçenektir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, 24 grubunda (Mali Duran Varlıklar) izlenen iştiraklerin satışı, işletmenin rutin (olağan) bir finansal işlemi değil, duran varlık elden çıkarma işlemidir. Bu nedenle elde edilen 25.00025.000 TL tutarındaki kâr, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Satılan kısmın maliyet bedelini hesaplayınız.
300.000 TL×0,50=150.000 TL300.000 \text{ TL} \times 0,50 = 150.000 \text{ TL}
Soruda iştirak hisselerinin yarısının satıldığı belirtildiğinden, toplam maliyetin yarısı hesaplanmalıdır.
2
Satış karını belirleyiniz.
175.000 TL (Satıs¸ Bedeli)−150.000 TL (Maliyet)=25.000 TL (Kaˆr)175.000 \text{ TL (Satış Bedeli)} - 150.000 \text{ TL (Maliyet)} = 25.000 \text{ TL (Kâr)}
Satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu fark işletme için bir gelirdir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'na göre doğru gelir hesabını seçiniz.
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Mali duran varlıklar (24 grubu), işletmenin esas amacı satmak olmadığı için bunların elden çıkarılmasından doğan karlar 'olağandışı' kabul edilir ve 679 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Mali duran varlık satış karları, dönen varlık niteliğindeki menkul kıymetlerden (645) farklı olarak 'Olağandışı Gelir ve Karlar' (679) hesabında izlenir.

Hints

1
Satılan hisselerin maliyet bedeli ile satış bedeli arasındaki farkın kâr mı yoksa zarar mı olduğunu belirleyin.
2
Mali duran varlıklar (24 grubu) satışından doğan karların, menkul kıymetlerden (11 grubu) farklı olarak hangi grupta (olağan/olağandışı) izlendiğini hatırlayın.

Practice More

Satış zarar ile sonuçlansaydı hangi 'Olağandışı' gider hesabının kullanılacağını araştırınız.

Alternative Method

Yevmiye kaydının tamamını düşünerek denkleştirme yapabilirsiniz: Borç tarafında bankaya giren 175.000175.000 TL varken, alacak tarafında aktiften çıkan 150.000150.000 TL (maliyetin yarısı) bulunmaktadır; aradaki 25.00025.000 TL alacak farkı bir gelir hesabına yazılmalıdır.
Estimated Time:1m 30s
Page 1 / 4Next
Mali Duran Varlıklar (Bağlı Menkul Kıymetler, İştirakler, Bağlı Ortaklıklar) Practice Questions — KPSS Muhasebe | Examkin