Öz Kaynaklar Practice Questions — KPSS Muhasebe

Question 1Question →

İşletmelerin kâr dağıtımı sürecinde ayırdıkları kâr yedekleri ve özel fonlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Statü yedekleri, Türk Ticaret Kanunu'nun emredici hükümleri gereği her yıl dönem kârından ayrılması zorunlu olan yasal yedeklerdir.

Olağanüstü yedekler; ne kanunda ne de şirket ana sözleşmesinde bir zorunluluk bulunmadığı durumlarda, genel kurulun kararıyla dönem kârından ayrılan yedeklerdir.

Vergi Usul Kanunu uyarınca ayrılan yenileme fonu, ilgili duran varlığın satıldığı yılın sonundan itibaren en fazla beş yıl süreyle 549 Özel Fonlar hesabında tutulabilir.

Hisse senedi ihraç primleri, işletmenin faaliyetleri sonucunda elde edilen kârların bir parçası olduğu için 'Kâr Yedekleri' grubunda izlenir.

Gelecekte harcanması öngörülen özel amaçlı fonlar, niteliklerine bakılmaksızın her zaman 540 Yasal Yedekler hesabında takip edilmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü yedekler; ne kanunda ne de şirket ana sözleşmesinde bir zorunluluk bulunmadığı durumlarda, genel kurulun kararıyla dönem kârından ayrılan yedeklerdir.

Answer

Olağanüstü yedekler; kanun veya ana sözleşme zorunluluğu olmaksızın, genel kurul kararıyla dönem kârından ayrılan isteğe bağlı yedeklerdir.

Olağanüstü yedekler (542), işletmenin gelecekteki genişleme planları veya olası riskler için, ne kanun ne de ana sözleşme zorunluluğu bulunmadığı halde Genel Kurulun özgür iradesiyle kârdan ayırdığı bir fondur.

Step-by-Step Solution

1

Yedek akçelerin ayrılma kaynağını (kanun, sözleşme, karar) belirle.

Statü yedekleri ana sözleşmeye, yasal yedekler kanuna, olağanüstü yedekler ise genel kurul kararına dayanır.

Yedeklerin sınıflandırılması, onları ayıran yetkili merciye veya dayanağa göre yapılır.

2

Özel fonların (özellikle yenileme fonunun) süre kısıtlamasını kontrol et.

Yenileme fonu için yasal süre 3 yıldır; bu sürenin sonunda kullanılmayan tutar kâr yazılır.

VUK madde 328 ve 329 uyarınca vergi ertelemesi sağlayan bu fonun belirli bir kullanım süresi vardır.

3

Hesap gruplarının (52 Sermaye Yedekleri vs 54 Kâr Yedekleri) doğruluğunu teyit et.

Hisse senedi ihraç primleri 52 grubunda, kârdan ayrılanlar 54 grubunda yer alır.

Sermaye hareketlerinden doğan artışlar ile faaliyet kârından ayrılan yedeklerin ayrımı bilanço ilkeleri gereğidir.

Key Concept

Öz Kaynaklar içerisinde yer alan yedek akçelerin (Yasal, Statü, Olağanüstü) ve özel fonların ayrılma kriterleri ile süre sınırları.

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

Zirve A.Ş. $2.000.000$ TL sermaye ile kurulacaktır. Ortaklar sermayenin $1.200.000$ TL'sini nakit, $800.000$ TL'sini ise bir bina vererek taahhüt etmişlerdir. Kuruluş aşamasında nakit taahhüdün kanuni asgari tutarı ( $1/4$ ) bankaya yatırılmış; bina ise tapuda tescil edilmiştir. Ancak mahkemece atanan bilirkişi binaya $750.000$ TL değer biçmiş, aradaki fark ortaklarca nakit olarak tamamlanmıştır. Daha sonra kalan nakit sermaye taahhüdünün yarısı daha ödenmiştir. Bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalanı kaç TL'dir?

450.000

TL

500.000

TL

900.000

TL

350.000

TL

1.250.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $450.000$ TL

Answer

450.000

TL bakiye veren seçenek doğrudur.

Doğru cevap olan

450.000

TL, tüm işlemlerin sırasıyla uygulanmasıyla elde edilir. Başlangıçta

2.000.000

TL olan taahhüt; önce nakit kısmın

1/4

'ü olan

300.000

TL ile, sonra binanın tescili ve farkın nakit ödenmesiyle

800.000

TL ile ve son olarak kalan nakit taahhüdün yarısı olan

450.000

TL (

900.000 / 2

) ile azalmıştır. Kalan tutar

2.000.000 - 300.000 - 800.000 - 450.000 = 450.000

TL'dir.

Step-by-Step Solution

1

Başlangıç sermaye taahhüdünün kaydedilmesi

501 Borç:

2.000.000

TL

İşletme kuruluşunda taahhüt edilen toplam tutar ödenmemiş sermaye hesabının borcuna yazılır.

2

Kanuni asgari nakit ödemenin hesaplanması ve kaydı

1.200.000 \times 0,25 = 300.000

TL ödeme yapıldı.

TTK gereği nakdi taahhütlerin en az

1/4

'ü tescilden önce ödenmelidir.

3

Ayni sermaye (bina) ve fark ödemesinin kaydı

Bina

750.000

TL + Nakit

50.000

TL =

800.000

TL taahhüt kapatıldı.

Bilirkişi değeri düşük çıksa da ortak farkı nakit ödediği için binaya ilişkin

800.000

TL'lik taahhüdün tamamı yerine getirilmiştir.

4

Kalan nakit taahhüdün yarısının hesaplanması ve ödenmesi

(

1.200.000 - 300.000) / 2 = 450.000

TL daha ödendi.

İlk ödemeden sonra kalan nakit borcun yarısı tahsil edilmiştir.

5

Son bakiyenin hesaplanması

2.000.000 - 300.000 - 800.000 - 450.000 = 450.000

TL

Toplam taahhütten yapılan tüm tahsilatlar düşülerek kalan borç bulunur.

Key Concept

Ödenmemiş sermaye hesabı, sermayenin nominal değeri ile ödenen kısım arasındaki farkı gösteren ve öz kaynaklar grubunda negatif (indirim) olarak yer alan aktif karakterli bir hesaptır.

Hints

1

501 nolu hesapta azalışlar alacak tarafına kaydedilir. İşlemleri sırasıyla uygulayarak hesabı alacaklandırın.

2

Kanuni asgari ödeme tutarı olan %25, sadece nakit taahhüt edilen

1.200.000

TL üzerinden hesaplanmalıdır.

3

Bilirkişinin binaya düşük değer biçmesi, ortağın farkı nakit kapatmasıyla birleştiğinde binaya ait

800.000

TL'lik taahhüdün tamamının kapandığı anlamına gelir.

Practice More

Sermaye artırımı sırasında emisyon primi oluşması durumunda öz kaynakların nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 3Question →

İşletme, aktifinde maliyet bedeli $1.500.000$ TL ve birikmiş amortismanı $600.000$ TL olarak kayıtlı olan bir binayı yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda binanın net defter değerinin $2.250.000$ TL olması gerektiği saptanmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre yapılacak yeniden değerleme kaydında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

1.350.000

2.250.000

900.000

750.000

1.500.000

Show answer & explanation

Answer: $1.350.000$

Answer

Yeniden değerleme işlemi sonucunda "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar

1.350.000

TL'dir.

Yeniden değerleme işlemi, bir duran varlığın kayıtlı değerinin güncel değerine taşınması sürecidir. Bu süreçte öz kaynaklar içerisinde oluşan 'değer artış fonu', varlığın yeni net defter değeri (

2.250.000

TL) ile eski net defter değeri (

900.000

TL) arasındaki farktır. Bu fark olan

1.350.000

TL, sermaye yedekleri grubunda yer alan 522 nolu hesaba alacak olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Varlığın mevcut Net Defter Değerini (NDD) hesaplayınız.

1.500.000 - 600.000 = 900.000

TL

Yeniden değerleme artışını bulmak için varlığın güncel kayıtlı net değeri bilinmelidir.

2

Yeniden değerleme sonrası ortaya çıkan değer artışını (reserve) bulunuz.

2.250.000 - 900.000 = 1.350.000

TL

Yeniden değerleme fonu, yeni net değer ile eski net değer arasındaki olumlu farktır.

3

Yeniden değerleme katsayısını hesaplayarak yevmiye kaydı bileşenlerini doğrulayınız.

Katsayı:

2.250.000 / 900.000 = 2,5

. Yeni Maliyet:

1.500.000 \times 2,5 = 3.750.000

TL. Yeni Amortisman:

600.000 \times 2,5 = 1.500.000

TL.

Yevmiye kaydında maliyet ve amortisman hesaplarındaki artışların net farkı 522 hesabını vermelidir.

Key Concept

Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesinde, değerleme artışı (yeni net değer - eski net değer) öz kaynaklarda bir sermaye yedeği olarak '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına kaydedilir.

Hints

1

Öncelikle binanın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.

2

Sorulan fon tutarı, binanın yeni net değeri ile az önce bulduğunuz eski net değeri arasındaki farktır.

3

Eski net değer

900.000

TL'dir. Yeni değer

2.250.000

TL olduğuna göre aradaki fark 522 hesabına yazılacak tutardır.

Practice More

Yeniden değerleme sonrası amortisman hesaplamasının nasıl değişeceğini ve bu fonun sermayeye eklenmesi durumundaki kaydı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 4Question →

İşletme genel kurulu, geçmiş yıllar kârlarından $150.000$ TL tutarındaki kısmın ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kararın muhasebeleştirilmesi amacıyla yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

331 Ortaklara Borçlar

570 Geçmiş Yıllar Kârları

100 Kasa

590 Dönem Net Kârı

540 Yasal Yedekler

Show answer & explanation

Answer: 331 Ortaklara Borçlar

Answer

Kârın ortaklara dağıtılmasına karar verildiğinde işletme için bir borç doğduğundan '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.

İşletme yetkili organları (Genel Kurul) kârın dağıtılmasına karar verdiğinde, bu işlem işletme için bir borç doğurur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklara ödenecek temettüler, kısa vadeli bir yabancı kaynak olan Ortaklara Borçlar hesabının alacağında izlenir.

Step-by-Step Solution

1

Kârın kaynağını belirleme

Dağıtılacak tutar '570 Geçmiş Yıllar Kârları' hesabından karşılanır.

Dönem net kârı, izleyen yılın başında bu hesaba devredilmiştir.

2

Borç tahakkukunu kaydetme

Ortaklara ödenecek temettü tutarı '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Karar anında nakit çıkışı değil, ödeme yükümlülüğü (borç) doğar.

3

Yevmiye kaydını tamamlama

570 Geçmiş Yıllar Kârları (Borçlu), 331 Ortaklara Borçlar (Alacaklı).

Öz kaynaklarda azalış (borç) ve borçlarda artış (alacak) prensibi uygulanır.

Key Concept

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Esası

Hints

1

Kâr dağıtım kararı alındığında işletmenin ortaklara olan borcu artar mı yoksa azalır mı?

2

Borçlardaki artışlar ilgili hesabın hangi tarafına kaydedilir?

Practice More

Kâr dağıtımı sonucu ödeme yapıldığında (örneğin bankadan) hangi hesabın borçlandırılacağını düşününüz.

Estimated Time:45s

Question 5Question →

İşletmenin $2025$ yılına ait kâr dağıtımı öncesindeki bazı finansal verileri şu şekildedir:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Mevcut Bakiye)	$380.000$
580 Geçmiş Yıllar Zararları	$120.000$
590 Dönem Net Kârı	$600.000$

Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin $2025$ yılı kârı üzerinden ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

20.000

24.000

30.000

120.000

12.000

Show answer & explanation

Answer: $20.000$

Answer

20.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında iki kritik kural vardır: Birincisi, matrahın belirlenmesinde dönem net kârından geçmiş yıl zararlarının düşülmesidir (

600.000 - 120.000 = 480.000

TL). Bu matrah üzerinden hesaplanan %5'lik tutar

24.000

TL'dir. İkincisi, bu yedek akçenin sermayenin %20'si (

400.000

TL) olan sınırın üzerinde olup olmadığının kontrolüdür. Mevcut yedek akçe

380.000

TL olduğundan, yasal sınıra kalan mesafe

20.000

TL'dir. Hesaplanan tutar (

24.000

TL) bu mesafeden büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan

20.000

TL tutarı ayrılabilir.

Step-by-Step Solution

1

Yedek akçe hesaplanacak matrahın belirlenmesi

600.000 - 120.000 = 480.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.

2

%5 oranında hesaplanan yasal yedek akçe tutarının bulunması

480.000 \times 0,05 = 24.000

TL

Yasal düzenleme uyarınca matrahın %5'i oranında yedek akçe ayrılır.

3

Yasal üst sınırın (tavan) hesaplanması

2.000.000 \times 0,20 = 400.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe ayrımı, toplam yedek akçe tutarı ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar devam eder.

4

Mevcut bakiye ile sınır arasındaki farkın kontrolü

400.000 - 380.000 = 20.000

TL

İşletmenin mevcut yedek akçesi

380.000

TL olduğu için, sınıra ulaşmak için sadece

20.000

TL daha yedek akçe ayırabilir. Hesaplanan

24.000

TL bu sınırı aştığından, sadece

20.000

TL ayrılır.

Key Concept

Yasal Yedek Akçe Hesaplamasında Geçmiş Yıl Zararları ve Üst Sınır Kontrolü

Hints

1

Yasal yedek akçe hesaplamasına başlamadan önce bilançoda yer alan eksi karakterli 'Geçmiş Yıllar Zararları' tutarını dönem kârından düşmeyi unutmayın.

2

Hesapladığınız %5'lik tutarı doğrudan işaretlemeden önce, mevcut yedek akçelerin sermayenin beşte birini aşıp aşmadığını kontrol edin.

3

Sermayenin %20'si

400.000

TL'dir. Mevcut bakiye

380.000

TL ise, en fazla ne kadar daha yedek akçe ayrılabilir?

Practice More

II. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasını da içeren kapsamlı bir kâr dağıtım tablosu sorusu çözmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

Bir anonim şirketin 2025 yılı dönem sonu itibarıyla öz kaynaklarına ilişkin bazı hesap bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap / Kalem Adı	Tutarı (TL)
Ödenmiş Sermaye	$500.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedekler	$95.000$
Dönem Net Kârı	$150.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$30.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre, şirketin kâr dağıtımı öncesinde ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

5.000

6.000

7.500

10.000

12.000

Show answer & explanation

Answer: $5.000$

Answer

Şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

5.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

5.000

TL tutarı, hem geçmiş yıl zararlarının mahsup edildiği hem de Türk Ticaret Kanunu'nun öngördüğü %20'lik sermaye sınırının aşılmadığı tutardır. Şirketin ödenmiş sermayesi

500.000

TL olduğu için yasal yedeklerin toplamda

100.000

TL'ye ulaşması gerekir. Mevcutta

95.000

TL biriktiği için, bu dönem en fazla

5.000

TL daha yedek ayrılabilir.

Step-by-Step Solution

1

Yasal yedek akçe hesaplamasına esas olacak matrahın belirlenmesi

150.000 - 30.000 = 120.000

TL

TTK uyarınca I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları indirilir.

2

Matrah üzerinden %5 oranında yedek akçe tutarının hesaplanması

120.000 \times 0,05 = 6.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, yıllık kârın %5'i oranında ayrılır.

3

Yasal yedek akçe üst sınırının (tavan) hesaplanması

500.000 \times 0,20 = 100.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılmaya devam edilir.

4

Mevcut yedekler ile tavan arasındaki farkın (kalan kapasite) belirlenmesi

100.000 - 95.000 = 5.000

TL

Birikmiş yedekler sınıra çok yakın olduğunda, hesaplanan tutar değil, sınıra tamamlayacak olan eksik tutar baz alınır.

5

Hesaplanan tutar ile kalan kapasitenin karşılaştırılması

\min(6.000, 5.000) = 5.000

TL

Hesaplanan

6.000

TL, yasal sınırı aştığı için sadece sınırı tamamlamaya yetecek olan

5.000

TL ayrılır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Sınırları

Hints

1

Yasal yedek akçe hesaplamasına başlamadan önce geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.

2

Birikmiş yedek akçelerin ödenmiş sermayeye oranına dikkat edin; TTK'da bir üst sınır bulunmaktadır.

3

Ödenmiş sermayenin %20'si olan

100.000

TL'lik sınıra ulaşmak için ne kadar daha yedek ayrılması gerektiğini hesaplayın ve bunu normal hesapladığınız %5'lik tutar ile karşılaştırın.

Practice More

Bu yedek akçe ayrıldıktan sonra yapılacak yevmiye kaydında hangi hesapların borçlandırılacağını ve alacaklandırılacağını çalışın.

Estimated Time:2m 30s

Question 7Question →

Dönem sonu kapanış işlemleri sürecinde, "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının alacak kalanı vermesi durumunda, bu tutarın bilanço hesaplarına devredilmesi için yapılan yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi alacaklandırılır?

590 Dönem Net Kârı

690 Dönem Kârı veya Zararı

591 Dönem Net Zararı (-)

501 Ödenmemiş Sermaye (-)

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar

Show answer & explanation

Answer: 590 Dönem Net Kârı

Answer

Dönem net kârının bilançoya devri aşamasında '590 Dönem Net Kârı' hesabı alacaklandırılır.

Dönem net kârı hesaplandıktan sonra, gelir tablosu sonuçlarının bilançoda gösterilebilmesi için 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı borçlandırılarak kapatılır ve tutar 590 Dönem Net Kârı hesabına alacak kaydedilerek öz kaynaklara aktarılır. Öz kaynak hesapları alacak karakterli olduğu için artışlar alacak tarafında izlenir.

Step-by-Step Solution

1

Sonuç hesabının belirlenmesi

692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanı vermesi kâr olduğunu gösterir.

Gelirlerin giderlerden fazla olması durumunda sonuç hesapları alacak kalanı verir.

2

Sonuç hesabının kapatılması

692 numaralı hesap borçlandırılarak kapatılır.

Hesap kalanının bilanço hesaplarına devredilmesi için ilgili geçici hesabın sıfırlanması gerekir.

3

Bilanço hesabına aktarım

590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.

Kâr işletme öz kaynaklarını artıran bir unsurdur ve öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Key Concept

Dönem Net Kârının Öz Kaynaklara Devri

Hints

1

Kârın öz kaynakları artıran bir unsur olduğunu hatırlayın.

2

Öz kaynak hesaplarındaki artışlar hangi tarafa (borç/alacak) kaydedilir?

3

Dönem net kârının bilançodaki takip kodu 590'dır.

Practice More

Dönem net zararının bilanço devri yevmiye kaydını çalışarak farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 8Question →

(A) Anonim Şirketi, sermayesini $500.000$ TL'den $1.000.000$ TL'ye çıkarmaya karar vermiş ve yeni ihraç edilecek $50.000$ adet payın her birini (nominal değeri $10$ TL) $13$ TL'den ihraç etmiştir. Şirket esas sözleşmesi gereği, hisse senedi ihraç primlerinin tamamı ile nominal bedelin $1/4$ 'ü tescil öncesinde nakden tahsil edilmiştir. $5.000$ adet payı taahhüt eden ortak (B), tescilden sonraki ödeme çağrısına uymayarak sermaye borcunun kalan kısmını yerine getirememiş ve bu paylar iptal edilmiştir. İptal edilen bu paylar daha sonra borsa dışında bir başka yatırımcıya birim fiyatı $11,5$ TL'den peşin olarak satılmıştır. Buna göre, yapılan tüm işlemler ve iptal kârı hesaplamaları sonucunda işletmenin bilançosundaki "Sermaye Yedekleri" grubunun toplam bakiyesi kaç TL olur?

170.000

162.500

155.000

150.000

135.000

Show answer & explanation

Answer: $170.000$

Answer

İşletmenin bilançosundaki toplam Sermaye Yedekleri bakiyesi

170.000

TL'dir.

Toplam sermaye yedeği bakiyesi, hem tescil edilen payların nominal değerinin üzerindeki satış tutarlarını hem de temerrüt nedeniyle iptal edilen payların yeniden satışından elde edilen net fazlalığı kapsamaktadır. İşletmeye giren toplam nakit

670.000

TL (

585.000 + 27.500 + 57.500

) olup, bunun

500.000

TL'si ödenmiş sermaye olduğuna göre, kalan

170.000

TL'lik farkın tamamı sermaye yedeklerini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1

Sorunsuz payların emisyon primini hesapla

45.000 \text{ adet} \times 3 \text{ TL} = 135.000 \text{ TL}

Temerrüde düşmeyen

45.000

adet hisse senedinin her biri

3

TL primle satılmıştır ve bu tutar doğrudan

520

Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.

2

Temerrüde düşen ortağın (B) ödediği tutarı belirle

5.000 \text{ adet} \times (2,5 \text{ TL sermaye} + 3 \text{ TL prim}) = 27.500 \text{ TL}

Ortak (B) nominal değerin

1/4

'ü olan

2,5

TL ile primin tamamı olan

3

TL'yi peşin ödemiştir.

3

İptal edilen payların yeniden satış tutarını hesapla

5.000 \text{ adet} \times 11,5 \text{ TL} = 57.500 \text{ TL}

İptal edilen paylar

11,5

TL birim fiyattan yeniden nakit karşılığı satılmıştır.

4

İptal edilen paylardan kaynaklanan toplam sermaye yedeği etkisini (520 + 521) hesapla

(27.500 \text{ TL eski tahsilat} + 57.500 \text{ TL yeni tahsilat}) - 50.000 \text{ TL nominal değer} = 35.000 \text{ TL}

Bu paylar için şirkete giren toplam nakit ile sermayeye eklenen nominal değer arasındaki fark, öz kaynaklar içinde sermaye yedeği (ihraç primi ve iptal kârı) olarak kalır.

5

Toplam Sermaye Yedekleri bakiyesini bul

135.000 \text{ TL (sorunsuzlar)} + 35.000 \text{ TL (iptal edilenler)} = 170.000 \text{ TL}

Bilanço üzerindeki grubun toplam bakiyesi istenmektedir.

Key Concept

Hisse senedi ihraç primleri ve iptal kârları, gelir tablosuyla ilişkilendirilmeden doğrudan öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenir.

Hints

1

Öz kaynaklar toplamını bulmak için işletmeye giren toplam nakit girişini hesaplamayı deneyin.

2

Temerrüde düşen ortağın ödediği primin iptal edildiğinde şirkette kaldığını ve bunun 'İptal Kârları' hesabına aktarıldığını unutmayın.

3

Sermaye Yedekleri = (Sorunsuz Pay Primi) + (İptal Edilen Paylar İçin Alınan Toplam Nakit - Bu Payların Nominal Değeri).

Practice More

İptal edilen payların yeniden satışında katlanılan ihraç giderlerinin iptal kârı üzerindeki etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 9Question →

Omega A.Ş. $3.000.000$ TL sermaye ile kurulması kararlaştırılmış ve tescil işlemleri tamamlanmıştır. Ortakların sermaye payları ve taahhüt biçimleri şu şekildedir:

Ortak	Sermaye Payı	Taahhüt Biçimi
Ortak (A)	$1.200.000$ TL	Nakit
Ortak (B)	$1.000.000$ TL	Bina
Ortak (C)	$800.000$ TL	Nakit

İşletmenin kuruluşunu takip eden süreçte şu işlemler gerçekleşmiştir:
1. Ortak (B), taahhüt ettiği binayı tapu devriyle işletme adına tescil ettirmiştir.
2. Ortak (A), nakit taahhüdünün $1/4$ 'ini banka hesabına yatırmıştır.
3. Ortak (C), nakit taahhüdünün $\%50$ 'sini işletme kasasına ödemiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu işlemlerin ardından işletmenin hazırlayacağı bilançoda 'Öz Kaynaklar' hesap grubu toplamı kaç TL olarak görünür?

1.700.000

TL

1.300.000

TL

3.000.000

TL

4.300.000

TL

700.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $1.700.000$ TL

Answer

İşletmenin bilançosundaki toplam öz kaynak tutarı

1.700.000

TL'dir.

İşletmenin tescil edilen sermayesi

3.000.000

TL'dir. Yapılan ödemeler incelendiğinde; binanın teslimi (

1.000.000

TL), Ortak A'nın banka ödemesi (

300.000

TL) ve Ortak C'nin nakit ödemesi (

400.000

TL) ile toplamda

1.700.000

TL'lik sermaye payı ödenmiştir. Öz kaynaklar grubu, ödenmiş olan bu kısımlardan oluştuğu için sonuç

1.700.000

TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam sermaye taahhüdünün ve başlangıç kaydının belirlenmesi.

501 Ödenmemiş Sermaye (Borç):

3.000.000

TL, 500 Sermaye (Alacak):

3.000.000

TL.

Şirket kuruluşu tescil edildiğinde toplam sermaye taahhüdü alacaklandırılırken, ortakların borcu borçlandırılır.

2

Gerçekleşen ödemelerin hesaplanması.

Bina:

1.000.000

TL; Ortak A (Banka):

1.200.000 / 4 = 300.000

TL; Ortak C (Kasa):

800.000 \times 0,50 = 400.000

TL.

Taahhütlerin yerine getirilmesiyle ilgili varlık hesapları borçlanırken, 501 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır.

3

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalanının bulunması.

3.000.000 - (1.000.000 + 300.000 + 400.000) = 1.300.000

TL.

Toplam borçtan yapılan ödemeler düşülerek henüz ödenmemiş olan sermaye payı tespit edilir.

4

Öz Kaynaklar toplamının hesaplanması.

500 \text{ Sermaye} (3.000.000) - 501 \text{ Ödenmemiş Sermaye} (1.300.000) = 1.700.000

TL.

Öz kaynaklar, ana sermaye hesabından düzenleyici olan ödenmemiş sermaye hesabının indirilmesiyle bulunur.

Key Concept

Ödenmiş Sermaye ve Öz Kaynak Hesaplaması

Hints

1

Öz kaynaklar toplamını bulmak için ana sermaye tutarından, ödenmemiş sermaye tutarını çıkarmanız gerekir.

2

Öncelikle her bir ortağın ne kadar ödeme yaptığını ayrı ayrı hesaplayın; hem nakit hem de bina devrini dahil etmeyi unutmayın.

3

Binanın devri (

1.000.000

), nakit banka ödemesi (

300.000

) ve nakit kasa ödemesi (

400.000

) toplam ödenmiş sermayeyi verir.

Practice More

Benzer bir soruda 'sermaye yedekleri' veya 'emisyon primleri' varsa, bunların öz kaynaklar toplamını nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 10Question →

XYZ Anonim Şirketi'nin 2025 yılı dönem sonu kâr dağıtımına esas teşkil eden bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Kalem / Hesap Adı	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$1.000.000$
Geçmiş Yıl Zararları	$100.000$
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$385.000$

Şirket genel kurulu; ödenmiş sermayenin $\%10$ 'u oranında birinci temettü, yasal yedek akçeler ve birinci temettü ayrıldıktan sonra kalan dağıtılabilir kârın ise $\%20$ 'si oranında ikinci temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, şirketin bu dönemde ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı kaç TL'dir?

38.700

68.100

48.700

33.700

15.000

Show answer & explanation

Answer: $38.700$

Answer

Şirketin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı

38.700

TL'dir.

Doğru cevap olan 38.700 TL; I. tertip yedek akçenin yasal sınır (400.000 TL) engeline takılarak sadece 15.000 TL ayrılabilmesi ve II. tertip yedek akçenin ise dağıtılan toplam temettüden (337.000 TL) sermayenin %5'i (100.000 TL) düşüldükten sonra %10 oranında (23.700 TL) hesaplanmasıyla elde edilir.

Step-by-Step Solution

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması ve sınır kontrolü

Hesaplanan:

45.000

TL, Ayrılan:

15.000

TL

I. Tertip matrahı

(1.000.000 - 100.000 = 900.000)

TL'dir. Bunun

\%5

'i

45.000

TL yapar. Ancak toplam I. tertip yedek akçe, ödenmiş sermayenin

\%20

'sini

(2.000.000 \times 0,20 = 400.000)

TL aşamaz. Mevcut bakiye

385.000

TL olduğu için sadece

15.000

TL daha ayrılabilir.

2

Birinci ve İkinci Temettü tutarlarının belirlenmesi

I. Temettü:

200.000

TL, II. Temettü:

137.000

TL

I. Temettü sermayenin

\%10

'udur (

200.000

TL). Dağıtılabilir kâr:

1.000.000 - 100.000 (Zarar) - 15.000 (I. Yedek) = 885.000

TL'dir. Kalan tutar:

885.000 - 200.000 = 685.000

TL. II. Temettü bunun

\%20

'si olan

137.000

TL'dir.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması

23.700

TL

II. Tertip yedek akçe, ortaklara dağıtılan toplam tutardan ödenmiş sermayenin

\%5

'i düşüldükten sonra kalan kısmın

\%10

'udur. Toplam Dağıtılan:

200.000 + 137.000 = 337.000

TL. Muafiyet:

2.000.000 \times \%5 = 100.000

TL. Matrah:

337.000 - 100.000 = 237.000

TL. II. Tertip:

237.000 \times 0,10 = 23.700

TL.

4

Toplam yasal yedek akçenin bulunması

38.700

TL

I. Tertip (

15.000

TL) ve II. Tertip (

23.700

TL) yedek akçelerin toplamı alınır.

Key Concept

Yasal yedek akçelerin hesaplanmasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu, yasal sınır (tavan) kontrolü ve II. tertip hesaplamasındaki %5 sermaye muafiyeti kuralı.

Hints

1

I. tertip yedek akçe hesaplanırken dönem kârından önce geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın.

2

Şirketin mevcut yedek akçe bakiyesinin sermayenin %20'sine ne kadar uzaklıkta olduğunu kontrol edin.

3

II. tertip yedek akçe için matrah, dağıtılan kâr payı toplamından ödenmiş sermayenin %5'i çıkarılarak bulunur.

Practice More

Yedek akçelerin sermayeye ilave edilmesi durumunda sınırın nasıl değişeceğini araştırabilirsiniz.

Estimated Time:4m 0s

Question 11Question →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı dönem sonu verileri ve kâr dağıtımına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / Bilgi	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$120.000$
Dönem Net Kârı	$350.000$
Geçmiş Yıl Zararları	$50.000$

Şirket genel kurulu kârın aşağıdaki şekilde dağıtılmasına karar vermiştir:
- Ortaklara I. Temettü olarak ödenmiş sermayenin $\%5$ 'i oranında pay verilecektir.
- Ortaklara II. Temettü olarak $80.000$ TL nakit ödeme yapılacaktır.
- Yönetim kurulu üyelerine kâr payı olarak $20.000$ TL tahsis edilecektir.

Bu verilere göre, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca işletmenin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe (I. ve II. Tertip toplamı) tutarı kaç TL'dir?

25.000

27.500

30.000

23.000

15.000

Show answer & explanation

Answer: $25.000$

Answer

İşletmenin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı

25.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

25.000

TL tutarı; Türk Ticaret Kanunu'na uygun olarak I. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin (

15.000

TL) ve II. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin (

10.000

TL) toplamıdır. Hesaplamada I. Tertip için kârdan geçmiş yıl zararı indirilmiş, II. Tertip için ise ortaklara ve yönetim kuruluna dağıtılan toplam kâr payından sermayenin

\%5

'lik kısmı düşülerek

\%10

oranı uygulanmıştır.

Step-by-Step Solution

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması

15.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları)

\times \%5

formülüyle hesaplanır.

(350.000 - 50.000) \times 0,05 = 15.000

TL. Birikmiş yedek akçe (

120.000

TL), sermayenin

\%20

tavanına (

200.000

TL) ulaşmadığı için tamamı ayrılır.

2

I. Temettü tutarının belirlenmesi

50.000

TL

I. Temettü, ödenmiş sermayenin

\%5

'idir.

1.000.000 \times 0,05 = 50.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması

100.000

TL

II. Tertip matrahı, ortaklara ve diğer kâr payı alacaklılarına dağıtılan toplam tutardan ödenmiş sermayenin

\%5

'inin çıkarılmasıyla bulunur. Toplam dağıtım =

50.000

(I. Temettü) +

80.000

(II. Temettü) +

20.000

(Yönetim Kurulu) =

150.000

TL. Matrah =

150.000 - 50.000 = 100.000

TL.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

10.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, belirlenen matrahın

\%10

'udur.

100.000 \times 0,10 = 10.000

TL.

5

Toplam Yasal Yedek Akçe tutarının bulunması

25.000

TL

I. Tertip (

15.000

TL) + II. Tertip (

10.000

TL) =

25.000

TL.

Key Concept

Yasal Yedek Akçe Tertipleri ve Hesaplama Esasları

Hints

1

Yasal yedek akçe hesaplamalarında I. Tertip ve II. Tertip kurallarını ayrı ayrı düşünmelisiniz.

2

I. Tertip için matrahtan geçmiş yıl zararlarını düşmeyi, II. Tertip için ise matrahtan ödenmiş sermayenin

\%5

'ini çıkarmayı unutmayın.

3

II. Tertip sadece ortaklara dağıtılan kâr payı üzerinden değil, yönetim kuruluna dağıtılan kâr payı gibi tüm dağıtılan kâr unsurları üzerinden (toplam dağıtım -

\%5

sermaye) hesaplanır.

Practice More

II. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin sadece anonim şirketlerde ve kâr dağıtımı kararı alındığında söz konusu olduğunu unutmayın.

Estimated Time:3m 0s

Question 12Question →

İşletme, 2023 yılı içerisinde ekonomik ömrünü tamamlamış bir makineyi $90.000$ TL kârla satmış ve yönetim kurulu kararıyla bu tutarı yeni bir makine alımı amacıyla '549 Özel Fonlar' hesabında (Yenileme Fonu) izlemeye başlamıştır. İşletme, 2023 ve 2024 yıllarında herhangi bir alım yapmamış; 2025 yılının Eylül ayında ise $400.000$ TL bedelle (KDV hariç) yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü 5 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Vergi Usul Kanunu hükümleri ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, 2025 yılı dönem sonu ( $31.12.2025$ ) itibarıyla yapılacak amortisman kaydı ve fonun durumuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

80.000

TL tutarındaki amortisman payı '549 Özel Fonlar' hesabından mahsup edilmeli, kalan

10.000

TL tutarındaki fon ise '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına aktarılarak kapatılmalıdır.

80.000

TL tutarındaki amortisman payı doğrudan '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç kaydedilmeli, fonun

90.000

TL'lik tutarı ise süre kısıtı olmaksızın pasifte bekletilmeye devam edilmelidir.

90.000

TL tutarındaki fonun tamamı '257 Birikmiş Amortismanlar' hesabına alacak kaydedilmeli, aradaki

10.000

TL fark cari dönemde amortisman gideri olarak muhasebeleştirilmelidir.

80.000

TL tutarındaki amortisman payı '549 Özel Fonlar' hesabından mahsup edilmeli, kalan

10.000

TL ise sermayeye ilave edilmek üzere '548 Olağanüstü Yedekler' hesabına devredilmelidir.

Yeni makine 2025 yılında satın alındığı için 3 yıllık yasal süre yeniden başlar ve fonun tamamı yeni makinenin 5 yıllık ömrü boyunca amortisman mahsubunda kullanılmaya devam eder.

Show answer & explanation

Answer: $80.000$ TL tutarındaki amortisman payı '549 Özel Fonlar' hesabından mahsup edilmeli, kalan $10.000$ TL tutarındaki fon ise '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına aktarılarak kapatılmalıdır.

Answer

Amortisman payı olan

80.000

TL '549 Özel Fonlar' hesabından mahsup edilmeli ve süresi dolan kalan

10.000

TL '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına aktarılmalıdır.

Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna aktarılan kâr, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere en fazla üç yıl pasifte bekletilebilir. 2023 yılında satılan varlığın kârı için 2025 yılı 3. ve son yıldır. 2025'te alınan yeni varlığın

80.000

TL tutarındaki normal amortisman payı öncelikle bu fondan mahsup edilir. Fonun toplam tutarı

90.000

TL olduğundan, mahsup sonrası kalan

10.000

TL tutarındaki bakiye, süre dolduğu için 31.12.2025 tarihinde dönem kârına (679 hesabı) aktarılarak kapatılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1

Yeni alınan makinenin 2025 yılı amortisman tutarını hesapla

400.000 / 5 = 80.000

TL

VUK uyarınca yeni alınan varlık için satın alındığı yıldan itibaren amortisman ayrılmaya başlanır.

2

Amortisman tutarının yenileme fonundan mahsubunu gerçekleştir

Borç: 549 Özel Fonlar

80.000

/ Alacak: 257 Birikmiş Amortismanlar

80.000

Yenileme fonuna alınan kâr, yeni varlığın amortisman giderlerine mahsup edilerek vergi ertelemesi sağlar.

3

3 yıllık sürenin dolup dolmadığını kontrol et

1. Yıl (2023), 2. Yıl (2024), 3. Yıl (2025)

VUK 328. maddeye göre satışın yapıldığı yıl dahil 3 yıl içinde fonun kullanılması gerekir.

4

Fon hesabında kalan artığı dönem kârına aktar

Borç: 549 Özel Fonlar

10.000

/ Alacak: 679 Diğ. Olğ. Dışı Gelir ve Karlar

10.000

Üçüncü yılın sonunda (2025 sonu) kullanılmamış olan fon tutarı o yılın kârına eklenmelidir.

Key Concept

Yenileme Fonu (VUK 328-329) Kullanım Süresi ve Amortisman Mahsubu

Estimated Time:3m 0s

Question 13Question →

Bir anonim şirket, bilançosunda yer alan $250.000$ TL tutarındaki 'Olağanüstü Yedekler' hesabını sermayeye ekleme kararı almıştır. Bu içsel kaynaklardan sermaye artırımı işleminin muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

500 Sermaye Hesabı

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı

Show answer & explanation

Answer: 542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

Answer

İç kaynaklardan (yedeklerden) sermaye artırımı yapıldığında, ilgili yedek hesabı (542 Olağanüstü Yedekler) borçlandırılarak kapatılır ve tutar 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

İç kaynaklardan sermaye artırımı, öz kaynakların kendi içindeki kalemler (yedekler, fonlar, karlar) arasında yer değiştirmesidir. '542 Olağanüstü Yedekler' hesabı pasif karakterli bir hesaptır. Bu hesaptaki tutar sermayeye aktarıldığında yedek hesabı azalır; pasif hesaplardaki azalışlar ise hesabın borç tarafına kaydedilir. Dolayısıyla doğru kayıt, Olağanüstü Yedekler hesabının borçlandırılmasıdır.

Step-by-Step Solution

1

Sermaye artırımının kaynağını belirleyin.

Kaynak 'Olağanüstü Yedekler' hesabıdır.

Soruda yedeklerin sermayeye ekleneceği belirtilmiştir.

2

Hesabın işleyiş yönünü tespit edin.

Pasif karakterli bir hesap olan 'Olağanüstü Yedekler' hesabı azalmaktadır.

Yedekler sermayeye aktarıldığı için öz kaynakların içindeki yedek kaleminde bir azalış meydana gelir.

3

Yevmiye kaydını oluşturun.

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı (Borç) / 500 Sermaye Hesabı (Alacak).

Pasif hesaplardaki azalışlar borca, artışlar alacağa kaydedilir.

Key Concept

İç kaynaklardan (Bedelsiz) Sermaye Artırımı

Hints

1

Bu bir bedelsiz sermaye artırımıdır; yani dışarıdan kaynak gelmez, içerideki bir hesap sermayeye dönüşür.

2

Azalan pasif hesaplar borçlandırılır. Sermayeye eklenen hesap (Olağanüstü Yedekler) azalmaktadır.

Practice More

Geçmiş yıl karlarının sermayeye eklenmesi durumunda hangi hesabın borçlandırılacağını düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 14Question →

$2025$ yılı faaliyet dönemi sonunda $800.000$ TL dönem net kârı elde eden ABC Anonim Şirketi'ne ait bazı bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Bilgi	Tutar / Oran
Ödenmiş Sermaye	$4.000.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararları (580)	$200.000$ TL
Genel Kurul Kâr Dağıtım Kararı	Yasal yükümlülükler sonrası ödenmiş sermayenin $\%5$ 'i oranında birinci temettü ve ayrıca $100.000$ TL tutarında ikinci temettü dağıtılması

Şirket ana sözleşmesinde yasal yedekler dışında bir yedek ayrılması öngörülmemiştir. Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

30.000

TL

40.000

TL

50.000

TL

70.000

TL

10.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $40.000$ TL

Answer

Şirketin ayırması gereken toplam yasal yedek tutarı

40.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, I. Tertip Yasal Yedek Akçe (

30.000

TL) ile II. Tertip Yasal Yedek Akçe (

10.000

TL) değerlerinin toplamını doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Hesaplamalarda geçmiş yıl zararları I. tertip için mahsup edilmiş ve II. tertip için sermayenin

\%5

'lik muafiyet sınırı dikkate alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

30.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın

\%5

'idir:

(800.000 - 200.000) \times 0,05 = 30.000

TL.

2

Birinci Temettü tutarı belirlenir.

200.000

TL

Birinci temettü, ödenmiş sermayenin

\%5

'i olarak hesaplanır:

4.000.000 \times 0,05 = 200.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

10.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek, ortaklara dağıtılan toplam temettüden ödenmiş sermayenin

\%5

'i düşüldükten sonra kalan tutarın

\%10

'udur. Dağıtılan toplam temettü

200.000

(I. Temettü) +

100.000

(II. Temettü) =

300.000

TL'dir. İşlem:

(300.000 - 200.000) \times 0,10 = 10.000

TL.

4

Toplam yasal yedek tutarı toplanır.

40.000

TL

I. Tertip (

30.000

TL) ve II. Tertip (

10.000

TL) yasal yedeklerin toplamı 540 hesabına alacak kaydedilir.

Key Concept

Anonim şirketlerde kâr dağıtımı sırasında yasal yedeklerin kademeli hesaplanması ve II. Tertip yedek akçe matrahının belirlenmesi.

Hints

1

Yasal yedek akçeler I. Tertip ve II. Tertip olarak iki aşamada hesaplanır.

2

I. Tertip yasal yedek ayrılırken kâr rakamından geçmiş yıllar zararlarını düşmeyi unutmayın.

3

II. Tertip yasal yedek, dağıtılan toplam kâr payından ödenmiş sermayenin

\%5

'lik kısmını çıkardıktan sonra kalan tutarın

\%10

'udur.

Practice More

İkinci temettü dağıtımının yapılmadığı ancak yönetim kurulu üyelerine kârdan pay verildiği durumlarda II. Tertip yasal yedeğin nasıl hesaplandığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 15Question →

Yeni kurulan 'Erguvan A.Ş.'nin esas sözleşmesinde sermayesi $5.000.000$ TL olarak belirlenmiştir. Ortaklar bu sermayenin $3.000.000$ TL'sini nakit, $2.000.000$ TL'sini ise üzerinde herhangi bir sınırlama bulunmayan bir bina ile karşılamayı taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescili sırasında nakit taahhüdün Türk Ticaret Kanunu'na göre gereken kanuni asgari tutarı bankaya yatırılmış, bina ise tapuda şirket adına tescil edilmiştir. Kuruluştan üç ay sonra ortaklar nakit borçlarının $1.000.000$ TL'lik kısmını daha banka aracılığıyla ödemişlerdir.

Buna göre, son ödeme işleminden sonra işletmenin bilançosunda görülecek 'Ödenmiş Sermaye' tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

3.750.000

TL

1.250.000

TL

2.750.000

TL

5.000.000

TL

3.000.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $3.750.000$ TL

Answer

İşletmenin ödenmiş sermaye tutarı

3.750.000

TL'dir.

Doğru cevap olan tutar, kuruluş sırasındaki nakit ödeme (

750.000

TL), bina devri (

2.000.000

TL) ve kuruluş sonrası nakit ödemenin (

1.000.000

TL) toplamından oluşmaktadır. Bilançoda '500 Sermaye'

5.000.000

TL, '501 Ödenmemiş Sermaye (-)' ise

1.250.000

TL borç bakiyesiyle yer alacak; ikisi arasındaki fark olan

3.750.000

TL ise ödenmiş sermayeyi verecektir.

Step-by-Step Solution

1

Kanuni asgari nakit ödeme tutarını hesapla

3.000.000 \times \%25 = 750.000

TL

Anonim şirketlerde nakit taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az 1/4'ünün tescilden önce ödenmesi zorunludur.

2

Ayni sermaye (bina) devrini belirle

2.000.000

TL

Ayni sermaye tescil ile birlikte tümüyle ödenmiş sayılır.

3

Toplam ödeme tutarını (Ödenmiş Sermaye) hesapla

750.000

(Kuruluş Nakit) +

2.000.000

(Bina) +

1.000.000

(Sonraki Nakit) =

3.750.000

TL

Ödenmiş sermaye, nominal sermayeden ödenmemiş kısmın düşülmesiyle veya yapılan tüm ödemelerin toplanmasıyla bulunur.

Key Concept

Ödenmiş Sermaye hesaplaması, nominal sermayeden (500) ödenmemiş sermayenin (501) çıkarılmasıyla elde edilen net tutardır.

Hints

1

Ödenmiş sermayeyi bulmak için toplam sermayeden henüz ödenmeyen payları çıkarmalısınız.

2

Anonim şirketlerde nakit sermayenin en az %25'inin tescil aşamasında bankaya yatırılması gerektiğini unutmayın.

3

501 nolu hesabın borç tarafına

5.000.000

TL yazarak başlayın, yapılan her ödemeyi alacak tarafına kaydedin ve kalan bakiyeyi ana sermayeden düşün.

Practice More

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda uygulanan temerrüt faizi ve ıskat işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 16Question →

Bir işletmenin $01.01.2026$ tarihli açılış bilançosu ve dönem başı kayıtları incelendiğinde aşağıdaki veriler tespit edilmiştir:

Hesap Adı	Tutar (TL)
$500$ Sermaye	$3.000.000$
$540$ Yasal Yedekler	$580.000$
$581$ Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$200.000$
$590$ Dönem Net Kârı ( $2025$ yılına ait)	$500.000$

İşletmenin $2026$ yılı başındaki incelemelerinde; $2025$ yılına ait $150.000$ TL tutarındaki bir genel yönetim giderinin yanlışlıkla " $280$ Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına borç kaydedildiği ve dönem sonunda herhangi bir düzeltme yapılmadığı anlaşılmıştır. İşletme yönetimi, $2025$ yılı kârını öncelikle hata düzeltmesi ve geçmiş yıl zararlarının mahsubunda kullanmaya, ardından yasal yükümlülükleri yerine getirmeye karar vermiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve yasal yedek akçe sınırı dikkate alındığında, bu işlemler sonucunda " $540$ Yasal Yedekler" hesabının son bakiyesi kaç TL olur?

580.000

587.500

595.000

597.500

600.000

Show answer & explanation

Answer: $587.500$

Answer

İşlemler sonucunda yasal yedekler hesabının bakiyesi

587.500

TL olur.

Doğru çözümde öncelikle

2025

yılı kârı, hatalı aktifleştirilen

150.000

TL'lik gider düşülerek

350.000

TL'ye güncellenir. Ardından bu tutardan

200.000

TL'lik geçmiş yıl zararı mahsup edilerek yedek akçe matrahı olan

150.000

TL bulunur. Bu matrahın

\%5

'i olan

7.500

TL, mevcut yasal yedek bakiyesi olan

580.000

TL'ye eklenir. Toplam tutar (

587.500

TL), sermayenin

\%20

'si olan

600.000

TL'lik sınırı aşmadığı için tamamı kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

2025

yılı kârının düzeltilmesi

500.000 - 150.000 = 350.000

TL

150.000

TL'lik giderin yanlışlıkla varlık hesabına kaydedilmesi kârı olduğundan fazla göstermiştir, bu tutar düşülmelidir.

2

Geçmiş yıl zararlarının mahsubu

350.000 - 200.000 = 150.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanmadan önce varsa geçmiş yıl zararlarının kârdan indirilmesi yasal bir zorunluluktur.

3

I. Tertip yasal yedek akçenin hesaplanması

150.000 \times 0,05 = 7.500

TL

Kalan net matrah üzerinden %5 oranında I. Tertip yasal yedek akçe ayrılır.

4

Yasal sınır kontrolü

3.000.000 \times 0,20 = 600.000

TL üst sınır

Yasal yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut

580.000 + 7.500 = 587.500

TL tutarı bu sınırın altındadır.

Key Concept

Geçmiş yıl zararlarının kâr dağıtımı ve yedek akçe hesaplamasındaki önceliği

Hints

1

Önce kâr rakamını, yapılmayan gider kaydıyla düzeltin.

2

Yasal yedek akçe ayrılmadan önce geçmiş yıl zararlarının (581) mahsup edilmesi gerektiğini unutmayın.

3

Bulduğunuz yedeği eklediğinizde toplamın sermayenin 1/5'ini geçip geçmediğini kontrol edin.

Practice More

Yasal yedeklerin sermayenin yarısını aşması durumunda kullanım amaçlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 17Question →

ABC Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı dönem sonuna ilişkin bazı öz kaynak bilgileri ve kâr dağıtım kararları şöyledir:

Hesap / Bilgi	Tutar
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$ TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Birikmiş)	$395.000$ TL
Dönem Net Kârı	$500.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararları	$40.000$ TL

Şirket genel kurulu; kanuni yedeklerin ayrılmasından sonra, ödenmiş sermayenin $\%5$ ’i oranında I. temettü dağıtılmasına, personele $20.000$ TL kâr payı verilmesine ve kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yevmiye kaydında "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına aktarılacak tutar kaç TL’dir?

315.000

333.000

335.000

353.000

373.000

Show answer & explanation

Answer: $333.000$

Answer

Yapılan hesaplamalar sonucunda kalan kâr payı olan

333.000

TL olağanüstü yedeklere aktarılmalıdır.

Dönem net kârı olan

500.000

TL'den öncelikle

40.000

TL geçmiş yıl zararı mahsup edilerek

460.000

TL'lik dağıtılabilir matraha ulaşılır. I. Tertip yasal yedek akçe normalde

23.000

TL çıksa da, birikmiş yedekler sermayenin

\%20

’si olan

400.000

TL limitine çok yaklaştığı için sadece eksik kalan

5.000

TL ayrılır. Ardından ödenmiş sermaye üzerinden

\%5

oranında (

100.000

TL) I. temettü hesaplanır. Personele

20.000

TL pay verilir. II. Tertip yasal yedek akçe için dağıtılan toplam tutardan (

120.000

TL) ödenmiş sermayenin

\%5

’i (

100.000

TL) çıkarılarak kalan

20.000

TL üzerinden

\%10

oranında

2.000

TL ayrılır. Tüm bu kalemler toplam kârdan düşüldüğünde (

460.000 - 127.000

) kalan

333.000

TL olağanüstü yedeklere aktarılır.

Step-by-Step Solution

1

Dağıtılabilir kârın ve I. Tertip Yasal Yedek matrahının belirlenmesi

500.000 - 40.000 = 460.000

TL

Yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları mahsup edilmelidir.

2

I. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması ve limit kontrolü

5.000

TL

I. Tertip Yedek Akçe tutarı

460.000 \times \%5 = 23.000

TL olarak hesaplansa da; birikmiş yedek akçe (

395.000

TL), ödenmiş sermayenin

\%20

’sine (

2.000.000 \times \%20 = 400.000

TL) ulaşana kadar ayrılabilir. Aradaki fark

5.000

TL olduğu için sadece bu tutar ayrılır.

3

I. Temettü ve Personel kâr payının hesaplanması

I. Temettü:

100.000

TL, Personel:

20.000

TL

I. Temettü ödenmiş sermaye üzerinden hesaplanır (

2.000.000 \times \%5 = 100.000

TL). Personel payı soruda maktu olarak verilmiştir.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması

2.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek, pay sahiplerine ve kâra katılan diğer kişilere dağıtılan tutardan (I. Temettü hariç)

\%10

oranında ayrılır. Matrah:

(100.000 + 20.000) - 100.000 = 20.000

TL. Yedek:

20.000 \times \%10 = 2.000

TL.

5

Olağanüstü yedeklere kalan tutarın hesaplanması

333.000

TL

Kalan kâr (

460.000

) - [I. Yedek (

5.000

) + I. Temettü (

100.000

) + Personel (

20.000

) + II. Yedek (

2.000

)] =

333.000

TL.

Key Concept

Dönem net kârının dağıtımında yasal yedek akçelerin limit kontrolü ve dağıtım hiyerarşisi.

Hints

1

Öncelikle dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.

2

Birikmiş I. Tertip yasal yedek akçenin tutarına dikkat edin; ödenmiş sermayenin %20'sini aşamaz.

3

II. Tertip yasal yedek akçe matrahını bulurken 'dağıtılan toplam kâr - sermayenin %5'i' formülünü kullanın.

Practice More

İşletmenin kâr yerine zarar etmesi durumunda yedek akçe mahsup kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kâr dağıtım tablosu hazırlayarak her bir kalemi hiyerarşik sıraya göre düşerek kalanı bulmak, hata riskini azaltan en güvenli yöntemdir.

Estimated Time:2m 30s

Question 18Question →

İşletmenin $2025$ yılı dönem net kârı $150.000$ TL olarak hesaplanmıştır. Ancak $2026$ yılı başındaki incelemelerde, $2025$ yılına ait $10.000$ TL tutarındaki bir satış gelirinin sehven iki kez kaydedildiği ve ayrıca $2024$ yılından devreden ancak kayıtlarda yer almayan $30.000$ TL tutarında bir geçmiş yıl zararı bulunduğu tespit edilmiştir. İşletmenin ödenmiş sermayesi $500.000$ TL olup mevcut yasal yedekleri $20.000$ TL'dir.

Buna göre, gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre işletmenin $2025$ yılı kârı üzerinden ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

4.500

7.000

5.500

6.000

7.500

Show answer & explanation

Answer: $5.500$

Answer

Düzeltmeler ve mahsup sonrası ayrılması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

5.500

TL'dir.

Doğru yanıt olan

5.500

TL seçeneği, hem dönem net kârındaki mükerrer gelir kaydının (

10.000

TL) düzeltilmesini hem de geçmiş yıl zararının (

30.000

TL) matrahtan indirilmesini kapsayan tek seçenektir. Gerçekleşen

140.000

TL kârdan

30.000

TL zarar düşüldüğünde ulaşılan

110.000

TL tutarındaki matrahın %5'i tam olarak bu değeri vermektedir.

Step-by-Step Solution

1

Dönem net kârındaki hatanın düzeltilmesi

Gerçek Kâr =

150.000 - 10.000 = 140.000

TL

Mükerrer kaydedilen gelirin iptal edilmesi kârı azaltır.

2

Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi

Matrah =

140.000 - 30.000 = 110.000

TL

TTK'ye göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

3

I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

110.000 \times 0,05 = 5.500

TL

Yasal oran olan %5, belirlenen matraha uygulanır.

4

Yasal sınır kontrolünün yapılması

20.000 + 5.500 = 25.500

TL (Sınır:

500.000 \times 0,20 = 100.000

TL)

Toplam yasal yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılmaya devam edilir; bu sınır aşılmadığı için tutarın tamamı ayrılır.

Key Concept

Geçmiş yıl zararlarının yasal yedek akçe matrahı üzerindeki etkisi

Hints

1

Yasal yedek akçe hesaplanırken 'kârdan mahsup edilmesi gereken zararlar' olup olmadığını kontrol edin.

2

Mükerrer gelir kaydı, kârın olduğundan yüksek görünmesine neden olur. Önce kârı düzeltin, sonra zararı indirin.

3

Hatalı kâr olan

150.000

TL'yi düzeltip

140.000

TL'ye ulaştıktan sonra,

30.000

TL zararı düşerek kalan

110.000

TL üzerinden %5 hesaplayın.

Practice More

Geçmiş yıl kârlarının sermayeye eklenmesi veya yasal yedeklerin zararı karşılamada kullanılması durumlarını inceleyin.

Estimated Time:2m 30s

Question 19Question →

İşletmenin sahip olduğu amortismana tabi bir iktisadi kıymeti yenilemek amacıyla satması sonucunda ortaya çıkan kârın, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde " $549$ Özel Fonlar" hesabında en fazla kaç yıl süreyle bekletilmesi mümkündür?

1

yıl

2

yıl

3

yıl

5

yıl

Süresiz

Show answer & explanation

Answer: $3$ yıl

Answer

Yenileme fonu, Vergi Usul Kanunu'na göre satışın yapıldığı yılı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar (toplamda 3 yıl) bekletilebilir.

Vergi Usul Kanunu'na göre, satılan bir iktisadi kıymetin yenilenmesi amacıyla ayrılan kârlar, pasifte geçici bir hesapta en fazla üç yıl tutulabilir. Bu süre zarfında yeni bir kıymet alınmazsa, üçüncü yılın kârına eklenerek vergilendirilir.

Step-by-Step Solution

1

İktisadi kıymet satış kârının niteliğini belirle.

Satış kârı, varlığın yenilenmesi amacıyla

549

Özel Fonlar hesabına alınmıştır.

Yenileme fonu uygulaması, işletmenin sermaye yapısını korumak için verginin ertelenmesini sağlar.

2

Yasal süreyi hatırla.

Vergi Usul Kanunu (VUK) Madde

328

uyarınca bu süre

3

yıldır.

Kanun koyucu, yatırımın tamamlanması için makul bir süre tanımıştır.

Key Concept

Yenileme Fonu Bekletilme Süresi

Estimated Time:45s

Question 20Question →

Bir anonim şirket, $200.000$ TL tutarında nakdi sermaye artırımı kararı almış ve bu artış tutarı ortaklar tarafından taahhüt edilmiştir. Bu sermaye taahhüdü aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

500 Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

Show answer & explanation

Answer: 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

Answer

Sermaye taahhüdü aşamasında borçlandırılması gereken hesap 501 Ödenmemiş Sermaye hesabıdır.

Sermaye taahhüdü verildiğinde, işletmenin toplam sermayesi (500) artarken, ortakların henüz yerine getirmediği bu taahhüt tutarı öz kaynaklar içerisinde negatif bir değer olarak 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir. Bu hesap 'pasif düzenleyici' bir hesap olup aktif karakterli çalışır.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirle

Nakit karşılığı sermaye artırımı (taahhüt aşaması)

Sermaye artırımı süreci taahhüt ve ödeme olmak üzere iki aşamadan oluşur.

2

Hesapların yönünü belirle

500 Sermaye hesabı (Alacaklı), 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı (Borçlu)

Sermaye artışı pasif bir artıştır (Alacak), ortakların bu borcu ise öz kaynakları azaltan bir kalem olarak borçta izlenir.

3

Yevmiye kaydını oluştur

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı borçlu, 500 Sermaye Hesabı alacaklı

Muhasebenin temel kuralları gereği taahhüt edilen sermaye tutarı bu şekilde kayıt altına alınır.

Key Concept

Sermaye Taahhüdünün Muhasebeleştirilmesi

Estimated Time:45s

Öz Kaynaklar

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints