Öz Kaynaklar

329 questions

Question 141Question

(L)(L) İşletmesi, 600.000600.000 TL olan sermayesini 900.000900.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiş ve sermaye artırımı tescil edilmiştir. Artış tutarının 120.000120.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına, kalan kısmın ise yeni pay ihracı yoluyla nakden karşılanmasına karar verilmiştir. Yeni ihraç edilen payların tamamı nominal değerinin 30.00030.000 TL üzerinde bir bedelle banka aracılığıyla satılmış ve bedelleri tahsil edilmiştir.

Buna göre, yeni payların ihraç primli olarak satılması ve bedellerinin tahsil edilmesi aşamasında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerindeki satış farkının "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilmesi doğrudur.
Doğru seçenek, ihraç edilen hisse senetlerinin nominal değerini aşan kısmının bir sermaye yedeği hesabı olan ihraç primleri hesabına alacak kaydedilmesidir. Bu işlem, Tekdüzen Hesap Planı gereği öz kaynak yapısını korumak amacıyla yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artırım tutarını ve nakdi (dış) kaynağı hesapla.
900.000600.000=300.000900.000 - 600.000 = 300.000 TL toplam artış. 300.000120.000300.000 - 120.000 (İç Kaynak) =180.000= 180.000 TL nakdi nominal artış.
Sermaye taahhüdünün ne kadarının iç kaynaklardan, ne kadarının nakit olarak karşılanacağını belirlemek gerekir.
2
Tahsil edilen toplam nakit tutarı ve emisyon primini belirle.
Nominal: 180.000180.000 TL, Prim: 30.00030.000 TL. Toplam Tahsilat: 180.000+30.000=210.000180.000 + 30.000 = 210.000 TL.
Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde satıldığı için bankaya giren tutar ihraç primini de içerir.
3
Ödeme aşamasındaki muhasebe kaydını kurgula.
102 Bankalar (B) 210.000210.000 / 501 Ödenmemiş Sermaye (A) 180.000180.000 ve 520 H.S. İhraç Primleri (A) 30.00030.000.
Nakit tahsilatı banka hesabında artış yaratırken, taahhüt edilen nominal tutar 501 hesabını kapatır ve fark 520 hesabına sermaye yedeği olarak kaydedilir.

Key Concept

Hisse Senedi İhraç Primlerinin (Emisyon Primi) Muhasebeleştirilmesi

Practice More

Sermaye artırımında rüçhan hakkı kullanımının muhasebe kayıtları üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 142Question

(T) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 2525 TL olan 20.00020.000 adet hisse senedini pay başına 3232 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleriyle ilgili olarak banka aracılığıyla 8.0008.000 TL tutarında aracılık komisyonu ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senedi ihraç primlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına 132.000132.000 TL kaydedilir.

Answer

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), nominal değer ile ihraç değeri arasındaki farktan ihraç giderleri düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ihraç edildiğinde, bu fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında izlenir. İşlem sonucunda net ihraç primi hesaplanırken (140.0008.000=132.000140.000 - 8.000 = 132.000 TL), bu tutar bir öz kaynak hesabı olan 520 numaralı hesabın alacak tarafına kaydedilerek öz kaynak artışı sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam nominal değeri hesapla
20.000×25=500.00020.000 \times 25 = 500.000 TL
Hisse senetlerinin yasal kayıtlı değerini belirlemek için gereklidir.
2
Toplam ihraç bedelini hesapla
20.000×32=640.00020.000 \times 32 = 640.000 TL
İşletmeye girecek toplam brüt tutarı belirlemek için gereklidir.
3
Brüt ihraç primini hesapla
640.000500.000=140.000640.000 - 500.000 = 140.000 TL
İhraç bedeli ile nominal değer arasındaki fazlalığı (prim) bulmak için gereklidir.
4
Net ihraç primini (komisyon sonrası) hesapla
140.0008.000=132.000140.000 - 8.000 = 132.000 TL
İhraçla ilgili giderler (komisyon), oluşan primden mahsup edilir.
5
Yevmiye kaydı mantığını belirle
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacaklı): 132.000132.000 TL
İhraç primi bir sermaye yedeğidir ve öz kaynak artışları alacak tarafında izlenir.

Key Concept

Emisyon Primi (Hisse Senedi İhraç Primi)
Question 143Question

(K)(K) İşletmesi, 800.000800.000 TL olan sermayesini 1.200.0001.200.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiş ve bu artışın 150.000150.000 TL'lik kısmının geçmiş yıllarda ayrılan "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanması kararlaştırılmıştır.

Bu iç kaynağın sermayeye ilave edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 542 Olağanüstü Yedekler

Answer

Sermaye artırımının iç kaynaklardan (yedeklerden) karşılanması durumunda, ilgili yedek hesabı (542 Olağanüstü Yedekler) borçlandırılır.
Sermaye artırımı iç kaynaklardan (yedekler, karlar vb.) karşılandığında, ilgili özkaynak hesabı olan Olağanüstü Yedekler hesabı borçlandırılarak azaltılır ve bu tutar Sermaye hesabına alacak olarak kaydedilir. Bu işlem işletmenin toplam özkaynak tutarını değiştirmez, sadece özkaynakların kompozisyonunu değiştirir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye artırım kaynağını belirleyin.
Artışın 150.000150.000 TL'lik kısmı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmaktadır.
Soruda sermaye artırımının bir kısmının iç kaynaklardan (yedeklerden) sağlandığı belirtilmiştir.
2
Hesapların işleyiş mantığını uygulayın.
Yedekler hesabı (pasif) azaldığı için borçlandırılır; Sermaye hesabı (pasif) arttığı için alacaklandırılır.
Özkaynaklar arası transferlerde, kaynağı oluşturan hesap borç tarafına, artışı temsil eden sermaye hesabı alacak tarafına yazılır.

Key Concept

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı

Hints

1
İç kaynaklardan sermaye artırımı, mevcut bir özkaynak kaleminin sermayeye dönüştürülmesidir.
2
Yedekler hesabı pasif karakterlidir. Bir pasif hesabın tutarını başka bir hesaba aktarmak için o hesabı borçlandırmanız gerekir.

Practice More

Nakdi sermaye artırımı taahhüdü verildiğinde hangi hesabın borçlandırıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 144Question

(D) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortağın 30.00030.000 TL nominal değerli hisse senetlerini iptal etmiştir. Söz konusu ortağın taahhüdünün %40\%40’lık kısmını ödediği, kalan kısmını ise süresi içinde ödemediği saptanmıştır. İptal edilen bu hisse senetleri borsa aracılığıyla 22.50022.500 TL bedelle yeni bir alıcıya satılmış ve işlem için 750750 TL banka masrafı yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, şirketin gerçekleştirdiği işlem sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 3.7503.750

Answer

İşlem sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 3.7503.750 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı, temerrüde düşen ortağın hisselerinin iptal edilip başkasına satılması durumunda elde edilen net gelirin, ortağın ödenmemiş borcunu (taahhüdünü) aşan kısmıdır. Bu soruda net satış bedeli 21.75021.750 TL (22.50075022.500 - 750), ortağın kapatılması gereken ödenmemiş taahhüdü ise 18.00018.000 TL (30.000×0,6030.000 \times 0,60) olduğundan, aradaki 3.7503.750 TL'lik olumlu fark kâr olarak kaydedilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Ortağın ödenmemiş sermaye taahhüdü tutarını hesaplayın.
30.000×%60=18.00030.000 \times \%60 = 18.000 TL
Ortağın taahhüdünün %40'ını ödediği belirtildiğinden, kalan %60'lık kısım ödenmemiş taahhüt olarak kabul edilir.
2
Hisse senetlerinin net satış bedelini belirleyin.
22.500750=21.75022.500 - 750 = 21.750 TL
Hisse senetlerinin satış bedelinden işlemle ilgili banka masrafları düşülerek şirkete kalan net tutar bulunur.
3
Hisse Senedi İptal Kârını hesaplayın.
21.75018.000=3.75021.750 - 18.000 = 3.750 TL
Net satış bedeli ile ödenmemiş taahhüt tutarı arasındaki olumlu fark 'Hisse Senedi İptal Kârı' olarak öz kaynaklar içerisinde kaydedilir.

Key Concept

Hisse Senedi İptal Kârlarının Hesaplanması

Hints

1
Öncelikle ortağın ödemediği kısmın nominal değerin ne kadarı olduğunu (yüzde bazında) belirleyin.
2
Satış bedelinden banka giderlerini düştükten sonra kalan tutarın, ödenmemiş taahhüdü ne kadar aştığını bulun.
3
Kâr formülü: (Satış Bedeli - Satış Giderleri) - Ortağın Ödenmemiş Sermaye Borcu şeklindedir.
Estimated Time:1m 30s
Question 145Question

Derya Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonundaki bazı mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı800.000800.000
Geçmiş Yıllar Zararı100.000100.000
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Mevcut I. Tertip Yasal Yedek Akçe380.000380.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL’dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 20.00020.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, yasal hesaplama ve sınırlama mantığına tam uygundur. Şirketin safi kârı üzerinden hesaplanan %5'lik pay 35.00035.000 TL olmasına rağmen, şirketin halihazırda birikmiş yasal yedekleri (380.000380.000 TL), yasal üst sınır olan 400.000400.000 TL'ye (sermayenin %20'si) çok yaklaşmıştır. Aradaki fark sadece 20.00020.000 TL olduğu için, şirket bu dönem kârından en fazla bu kadar yedek ayırabilir.

Step-by-Step Solution

1
Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi
800.000100.000=700.000800.000 - 100.000 = 700.000 TL
TTK'ya göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Ham yedek akçe tutarının hesaplanması
700.000×0,05=35.000700.000 \times 0,05 = 35.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı kârın %5'idir.
3
Yasal üst sınırın (tavan) tespiti
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedekler ile tavan arasındaki farkın hesaplanması
400.000380.000=20.000400.000 - 380.000 = 20.000 TL
Şirketin daha fazla yedek ayırabilmesi için yasal sınırda ne kadar boşluk kaldığı belirlenmelidir.
5
Ayrılacak nihai tutarın belirlenmesi
min(35.000,20.000)=20.000\text{min}(35.000, 20.000) = 20.000 TL
Hesaplanan tutar (35.00035.000 TL), yasal boşluğu (20.00020.000 TL) aştığı için sadece sınır kadar ayırma yapılabilir.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama ve Üst Sınır Kontrolü
Estimated Time:1m 30s
Question 146Question

Ardaş Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı dönem sonu kâr dağıtımı öncesindeki bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi192.000192.000
Dönem Net Kârı300.000300.000
Geçmiş Yıllar Zararları40.00040.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, işletmenin 20252025 yılı kârından ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 8.0008.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 8.0008.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 8.0008.000 TL tutarı, işletmenin yasal yedek akçe tavanına ulaşması için gereken son dilimdir. İşletmenin ödenmiş sermayesi 1.000.0001.000.000 TL olduğu için ayrılması gereken toplam I. tertip yedek akçe üst sınırı 200.000200.000 TL'dir. Mevcut bakiye 192.000192.000 TL olduğuna göre, işletme en fazla 8.0008.000 TL daha yedek ayırabilir. Her ne kadar dönem kârı üzerinden yapılan hesaplama (260.000×%5=13.000260.000 \times \%5 = 13.000 TL) daha yüksek bir tutar çıkarsa da, yasal sınır nedeniyle sadece 8.0008.000 TL ayrılabilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Yasal yedek akçe üst sınırının (tavan) hesaplanması
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL
TTK'ya göre I. tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
2
Sınıra ulaşmak için kalan boşluğun (limit) belirlenmesi
200.000192.000=8.000200.000 - 192.000 = 8.000 TL
Mevcut bakiye ile tavan arasındaki fark, o yıl en fazla ne kadar yedek ayrılabileceğini gösterir.
3
Dönem kârı üzerinden ayrılması gereken potansiyel tutarın hesaplanması
(300.00040.000)×%5=13.000(300.000 - 40.000) \times \%5 = 13.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5'i olarak hesaplanır.
4
Hesaplanan tutar ile limitin karşılaştırılması
min(13.000,8.000)=8.000\min(13.000, 8.000) = 8.000 TL
Hesaplanan potansiyel tutar (13.00013.000 TL), kalan limit olan 8.0008.000 TL'yi aştığı için sadece limit kadar (8.0008.000 TL) yedek ayrılabilir.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tavan Sınırı ve Matrah Hesaplaması

Hints

1
Önce yasal yedek akçenin ulaşması gereken %20'lik tavan tutarını hesaplayın.
2
Mevcut yedek akçe bakiyesi ile tavan arasındaki farkı bulup, kâr üzerinden hesapladığınız %5'lik tutar ile karşılaştırın.
3
Dönem kârı üzerinden %5 hesaplarken geçmiş yıl zararlarını kârdan düşmeyi unutmayın. Eğer bu hesaplanan tutar kalan limiti aşıyorsa, sadece limiti baz almalısınız.

Practice More

II. tertip yasal yedek akçe hesaplaması gerektiren bir kâr dağıtım tablosu sorusu çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Yasal yedek akçe hesaplamasında 'Sınır Kontrolü' şu formülle basitleştirilebilir: Ayrılacak Tutar = Min [ (Kâr - Zarar) x %5 ; (Sermaye x %20 - Mevcut Yedekler) ]
Estimated Time:1m 30s
Question 147Question

(M) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kapsamında nominal değeri 1010 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini, pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında banka aracılığıyla 5.0005.000 TL tutarında ihraç gideri (komisyon) ödenmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 195.000195.000 TL alacaklandırılır.

Answer

195.000195.000 TL alacaklandırılır.
Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edildiğinde, satış bedeli ile nominal değer arasındaki fark 'Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak kaydedilir. İşleme ilişkin ödenen komisyonlar ise bu prim tutarından düşülerek netleştirilir. Bu soruda brüt prim 200.000200.000 TL (50.000×450.000 \times 4 TL) olup, 5.0005.000 TL'lik gider düşüldüğünde ilgili hesabın alacağına 195.000195.000 TL yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayın.
İhraç Bedeli: 50.000×14=700.00050.000 \times 14 = 700.000 TL; Nominal Değer: 50.000×10=500.00050.000 \times 10 = 500.000 TL.
Emisyon primini bulmak için satış fiyatı ile nominal değer arasındaki farka ihtiyaç vardır.
2
Brüt emisyon primini hesaplayın.
700.000500.000=200.000700.000 - 500.000 = 200.000 TL.
Nominal değerin üzerinde kalan kısım brüt ihraç primini oluşturur.
3
İhraç giderlerini brüt primden düşerek net tutarı bulun.
200.0005.000=195.000200.000 - 5.000 = 195.000 TL.
Muhasebe standartları ve sınav uygulamaları gereği, ihraçla ilgili doğrudan giderler prim tutarından indirilir.
4
Net tutarı ilgili öz kaynak hesabına kaydedin.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 195.000195.000 TL alacak kaydı.
İhraç primleri bir sermaye yedeğidir ve pasif karakterli olduğu için artışlar alacak taraflıdır.

Key Concept

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), nominal değerin üzerinde bir bedelle hisse senedi ihraç edildiğinde ortaya çıkar ve net tutar üzerinden 520 kodlu öz kaynak hesabında izlenir.
Question 148Question

İşletmenin dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları tamamlandıktan sonra vergi ve yasal yükümlülükler karşılığı ayrılmış ve ilgili sonuç hesapları kapatılmıştır. Bu aşamada "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının büyük defter görünümü şu şekildedir:

Borç692 Dönem Net Kârı veya ZararıAlacak
145.000145.000 TL

Buna göre, dönem net kârının bilanço hesaplarına devredilmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 145.000145.000 / Alacak: 590 Dönem Net Kârı 145.000145.000

Answer

Dönem net kârının bilançoya devri için "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabı borçlandırılırken, "590 Dönem Net Kârı" hesabı alacaklandırılmalıdır.
İşletmenin 692 nolu hesabı alacak kalanı verdiğinde, bu durum dönem net kârı elde edildiğini gösterir. Muhasebe sistemi gereği, gelir tablosu hesaplarının sonucunu gösteren bu geçici hesabın bakiyesi, dönem sonunda bilanço (öz kaynak) hesaplarına devredilerek kapatılmalıdır. Kârın devri için alacak bakiyesi veren 692 nolu hesap borçlandırılarak kapatılırken, öz kaynaklarda bir artış meydana geldiği için pasif karakterli 590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
692 nolu hesabın kalan türünü belirleme
Hesap 145.000145.000 TL alacak kalanı vermektedir.
Alacak kalanı, işletmenin vergi sonrası net kâr elde ettiğini gösterir.
2
Hesabın kapatılması ve bilanço hesabına aktarılması
692 nolu hesap borçlandırılır (145.000145.000 TL), 590 nolu hesap alacaklandırılır (145.000145.000 TL).
Dönem sonu kapatma işlemlerinde gelir tablosu bağlantılı sonuç hesapları ters kayıtla kapatılarak öz kaynak kalemlerine devredilir.

Key Concept

Dönem Net Kârının Bilanço Devri
Estimated Time:1m 30s
Question 149Question

Anka Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı mali verileri ve kâr dağıtım kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / BilgiTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye3.000.0003.000.000
I. Tertip Yasal Yedekler (Mevcut Bakiye)570.000570.000
Dönem Net Kârı1.500.0001.500.000
Geçmiş Yıllar Zararları300.000300.000
Ortaklara Dağıtılacak Toplam Brüt Temettü800.000800.000

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili kanuni oranlar dışında özel bir hüküm bulunmamaktadır. Buna göre, kâr dağıtım işlemleri sonucunda '540 Yasal Yedekler' hesabına alacak kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 95.00095.000

Answer

Şirketin '540 Yasal Yedekler' hesabına alacak kaydedilmesi gereken toplam tutar 95.00095.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 95.00095.000 TL tutarına; I. Tertip yedek için yapılan hesaplamanın (60.00060.000 TL) yasal üst sınıra takılması sonucu ayrılan 30.00030.000 TL ile, II. Tertip yedek için hesaplanan 65.00065.000 TL'nin toplanmasıyla ulaşılır. Bu süreçte hem geçmiş yıl zararları matrahtan düşülmüş hem de sermaye oranı sınırları titizlikle kontrol edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahının Hesaplanması
1.500.000300.000=1.200.0001.500.000 - 300.000 = 1.200.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tutarı ve Sınır Kontrolü
Hesaplanan: 1.200.000×0,05=60.0001.200.000 \times 0,05 = 60.000 TL. Sınır: 3.000.000×0,20=600.0003.000.000 \times 0,20 = 600.000 TL. Mevcut bakiye 570.000570.000 TL olduğu için ayrılabilir boşluk: 600.000570.000=30.000600.000 - 570.000 = 30.000 TL.
I. Tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut bakiye sınıra çok yakın olduğu için sadece 30.00030.000 TL ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplanması
(800.000(3.000.000×0,05))×0,10=(800.000150.000)×0,10=65.000(800.000 - (3.000.000 \times 0,05)) \times 0,10 = (800.000 - 150.000) \times 0,10 = 65.000 TL
II. Tertip yasal yedek akçe, pay sahiplerine dağıtılan temettünün ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kısmının %10'u olarak hesaplanır.
4
Toplam Yasal Yedek Akçe Tutarının Belirlenmesi
30.000(I.Tertip)+65.000(II.Tertip)=95.00030.000 (I. Tertip) + 65.000 (II. Tertip) = 95.000 TL
Şirketin kâr dağıtımı sırasında ayırmakla yükümlü olduğu toplam kanuni yedek tutarı, I. ve II. tertip yedeklerin toplamıdır.

Key Concept

Yasal yedek akçelerin hesaplanmasında geçmiş yıl zararlarının matrahtan düşülmesi, ödenmiş sermayenin %20'lik üst sınırının kontrolü ve II. tertip hesaplamasında %5'lik birinci temettü muafiyetinin uygulanması.

Practice More

Yasal yedek akçe sınırının dolduğu durumlarda kâr dağıtımı maddesinin nasıl değişeceğini ve 'Özsermaye Kalemleri' arasındaki geçişleri inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 150Question

Bir anonim şirketin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin bazı verileri ve kâr dağıtım kararı aşağıda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı500.000500.000
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi40.00040.000

Şirket genel kurulu, dönem net kârından ortaklara brüt 80.00080.000 TL nakit temettü dağıtılmasına, yasal yedeklerin ayrılmasına ve kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, şirketin yapacağı kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 28.00028.000

Answer

Şirketin kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına kaydedilmesi gereken toplam tutar 28.00028.000 TL'dir.
Doğru cevap, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca hesaplanan I. Tertip Yasal Yedek Akçe (25.00025.000 TL) ile dağıtılan kâr payı üzerinden hesaplanan II. Tertip Yasal Yedek Akçenin (3.0003.000 TL) toplamı olan tutarı göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
500.000×%5=25.000500.000 \times \%5 = 25.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârının %5\%5'i oranında ayrılır.
2
Yasal sınır kontrolü yapılır.
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL (Sınır); 40.000+25.000=65.00040.000 + 25.000 = 65.000 TL
I. Tertip yedekler ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşana kadar ayrılır. Mevcut bakiye ve yeni ayrılan tutar toplamı (65.00065.000 TL) sınırı (200.000200.000 TL) aşmadığı için tamamı ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahı (indirim) hesaplanır.
1.000.000×%5=50.0001.000.000 \times \%5 = 50.000 TL
II. Tertip yedek akçe hesaplanırken, dağıtılacak tutardan ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranında birinci temettü indirilir.
4
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
(80.00050.00080.000 - 50.000) ×%10=3.000\times \%10 = 3.000 TL
Kâr payı dağıtılması durumunda, dağıtılacak tutarın birinci temettüyü aşan kısmının %10\%10'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak ayrılır.
5
Toplam yasal yedek tutarı bulunur.
25.000+3.000=28.00025.000 + 3.000 = 28.000 TL
Hem I. Tertip hem de II. Tertip yedekler Tekdüzen Hesap Planı'nda aynı hesapta izlenir.

Key Concept

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. Tertip) hesaplanma usulü ve matrah farklılıkları.
Question 151Question

Arda Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ait bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Dönem Net Kârı500.000500.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
Dağıtılması Kararlaştırılan Toplam Brüt Temettü200.000200.000

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu bilgilere göre, yapılacak kâr dağıtım yevmiye kaydında "540540 Yasal Yedekler" hesabına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 30.00030.000

Answer

30.00030.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Toplam yasal yedek tutarı, I. Tertip ve II. Tertip yasal yedek akçelerinin toplamından oluşur. I. Tertip yedek akçe, kârdan zarar düşüldükten sonra kalan 400.000400.000 TL'nin %5'i olan 20.00020.000 TL'dir. II. Tertip yedek akçe ise toplam 200.000200.000 TL brüt temettüden sermayenin %5'i olan 100.000100.000 TL düşüldükten sonra kalan 100.000100.000 TL'nin %10'u olan 10.00010.000 TL'dir. Bu iki değerin toplamı olan 30.00030.000 TL doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
20.00020.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, Dönem Net Kârı üzerinden varsa Geçmiş Yıl Zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5'i oranında hesaplanır. ((500.000100.000)×0,05=20.000)((500.000 - 100.000) \times 0,05 = 20.000)
2
I. Temettü (Birinci Kâr Payı) tutarı belirlenir.
100.000100.000 TL
II. Tertip yedek akçe hesaplamasında kullanılacak olan I. Temettü, ödenmiş sermayenin %5'idir. (2.000.000×0,05=100.000)(2.000.000 \times 0,05 = 100.000)
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
10.00010.000 TL
II. Tertip Yasal Yedek Akçe, ortaklara dağıtılan toplam brüt temettüden ödenmiş sermayenin %5'i (I. Temettü) düşüldükten sonra kalan tutarın %10'u olarak hesaplanır. ((200.000100.000)×0,10=10.000)((200.000 - 100.000) \times 0,10 = 10.000)
4
Toplam Yasal Yedek tutarı bulunur.
30.00030.000 TL
I. ve II. Tertip yedek akçelerin toplamı 540540 Yasal Yedekler hesabında izlenir. (20.000+10.000=30.000)(20.000 + 10.000 = 30.000)

Key Concept

Yasal Yedek Akçelerin (I. ve II. Tertip) hesaplanma usulü ve muhasebeleşmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 152Question

İşletmenin tüm gelir ve gider hesapları kapatılarak net sonuç '692692 Dönem Net Kârı veya Zararı' hesabına aktarılmıştır. İlgili hesabın borç toplamı 840.000840.000 TL, alacak toplamı ise 708.000708.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu sonuçun öz kaynaklar içerisindeki bilanço hesaplarına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 591 DÖNEM NET ZARARI (-) 132.000
Alacak: 692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 132.000

Answer

Borç: 591 DÖNEM NET ZARARI (-) 132.000, Alacak: 692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 132.000 şeklinde yapılan kayıt doğrudur.
İşletmenin '692692 Dönem Net Kârı veya Zararı' hesabının borç kalanı vermesi (132.000132.000 TL), dönemin net zararla sonuçlandığını kanıtlar. Bu zarar, bilançonun öz kaynaklar bölümünde yer alan ve pasifi düzenleyici bir hesap (aktif karakterli işleyen) olan '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabının borcuna kaydedilerek aktarılır. '692692' hesabı ise alacaklandırılarak kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
692 nolu hesabın kalanını hesaplayınız.
840.000(Borc\c)708.000(Alacak)=132.000840.000 (Borç) - 708.000 (Alacak) = 132.000 TL Borç Kalanı.
Hesabın borç tarafının alacak tarafından büyük olması, işletmenin o dönemi zararla kapattığını gösterir.
2
Zararın devredileceği bilanço hesabını belirleyiniz.
591 Dönem Net Zararı (-) hesabı kullanılır.
Dönem net kârı 590 hesabına, dönem net zararı ise 591 hesabına devredilir.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
692 hesabı alacaklandırılarak kapatılır, 591 hesabı borçlandırılarak zarar bilançoya aktarılır.
Pasif karakterli düzenleyici (eksi) hesaplar borç tarafına yapılan kayıtla artış gösterirler.

Key Concept

Dönem sonu kapanış sürecinde net kâr veya zararın gelir tablosu hesaplarından (692) bilanço hesaplarına (590 veya 591) devredilmesi zorunludur.

Practice More

Dönem net kârı üzerinden vergi karşılığı ayrılması (691) ve kârın 590 hesabına devri ile ilgili soruları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 153Question

Yeni kurulan Nergis A.Ş.'nin ana sözleşmesinde sermayesi 12.000.00012.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Ortaklar, sermaye taahhütlerinin %25\%25'lik kısmını tescil anında bankaya nakit olarak yatırmış, %20\%20'lik kısmını ise bir iş makinesini şirkete devrederek yerine getirmeyi taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil işlemleri tamamlandıktan sonra, ortağın taahhüt ettiği iş makinesini işletmeye fiilen devretmesi durumunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR Hesabı 2.400.0002.400.000 TL Borçlu / 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE Hesabı 2.400.0002.400.000 TL Alacaklı

Answer

İş makinesinin devri için 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabı 2.400.0002.400.000 TL tutarında borçlandırılmalı ve 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı aynı tutarda alacaklandırılmalıdır.
Doğru yanıt, iş makinesinin işletme varlıklarına dahil edilmesini ve buna karşılık gelen sermaye taahhüdünün düşürülmesini tam olarak yansıtmaktadır. Muhasebe mantığına göre, bir ortağın sermaye taahhüdünü yerine getirmesi (ödemesi), tescil anında borçlandırılan '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının alacaklandırılarak kapatılması anlamına gelir. İş makinesi bir duran varlık olduğu için '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabında izlenir.

Step-by-Step Solution

1
Devredilen iş makinesinin parasal değerini hesapla
12.000.000×0,20=2.400.00012.000.000 \times 0,20 = 2.400.000 TL
Yevmiye kaydında kullanılacak doğru tutarı belirlemek için ayni sermaye oranını toplam sermaye ile çarpmamız gerekir.
2
İşlemin ilgili hesaplarını ve yönlerini belirle
253 Tesis, Makine ve Cihazlar (Aktif Artış -> Borç), 501 Ödenmemiş Sermaye (Özkaynak Düzenleyici Azalış -> Alacak)
İşletmeye bir duran varlık girdiği için varlık hesabı borçlanır; ortak taahhüdünü yerine getirdiği için negatif karakterli taahhüt hesabı alacaklandırılarak azaltılır.
3
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 253 (2.400.0002.400.000), Alacak: 501 (2.400.0002.400.000)
Çift taraflı kayıt sistemine göre borç ve alacak taraflarının denkliği sağlanarak kayıt tamamlanır.

Key Concept

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (Ayni Ödeme)

Alternative Method

Önce sermayenin tamamını 501 (B) / 500 (A) şeklinde kaydedip, ardından her bir ödeme kalemini (nakit ve ayni) ayrı ayrı 501'in alacağına kaydederek süreci kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 154Question

İşletmenin dönem sonu envanter ve sonuç hesaplarını kapatma süreci sonunda "690 Dönem Kârı veya Zararı" hesabının borç toplamının 840.000840.000 TL, alacak toplamının ise 715.000715.000 TL olduğu saptanmıştır. İşletmenin bu dönemde vergi mükellefiyetinin doğmadığı (matrah oluşmadığı) varsayıldığında, dönem net sonucunun bilançoda yer alan öz kaynaklar grubundaki ilgili hesaba devredilmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 591 Dönem Net Zararı (-) 125.000125.000 TL / Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 125.000125.000 TL

Answer

Dönem net sonucunun zararla sonuçlandığı durumlarda yapılacak yevmiye kaydı; 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının borçlandırılması ve 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacaklandırılması şeklindedir.
İşletmenin borç toplamı (840.000840.000 TL) alacak toplamından (715.000715.000 TL) fazla olduğu için 125.000125.000 TL tutarında bir zarar söz konusudur. Vergi karşılığı ayrılmadığı varsayıldığında, 690 nolu hesabın borç kalanı önce 692 nolu hesabın borcuna aktarılır. Ardından 692 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılırken, bu tutar bilançoda öz kaynaklar içerisinde yer alan ve pasif karakterli olmasına rağmen borç kalanı veren (eksi karakterli) 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının borcuna kaydedilerek devredilir.

Step-by-Step Solution

1
690 nolu hesabın kalanını hesaplayarak dönem sonucunu (kâr/zarar) belirle.
840.000840.000 (Borç) - 715.000715.000 (Alacak) = 125.000125.000 TL Borç Kalanı (Zarar).
690 nolu hesabın borç tarafı giderleri, alacak tarafı gelirleri temsil eder. Borç toplamı alacak toplamından büyükse dönem zararı söz konusudur.
2
690 nolu hesabı kapatarak bakiyeyi 692 nolu hesaba aktar.
Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 125.000125.000 TL / Alacak: 690 Dönem Kârı veya Zararı 125.000125.000 TL.
Vergi yükümlülüğü oluşmadığı için 690 nolu hesabın tamamı net zararı temsil eden 692 nolu hesaba devredilir.
3
692 nolu hesabı kapatarak net sonucu bilançodaki öz kaynaklar grubuna (591) aktar.
Borç: 591 Dönem Net Zararı (-) 125.000125.000 TL / Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 125.000125.000 TL.
692 nolu hesap sonuç hesapları grubundadır ve dönem sonunda kapatılması gerekir. Net zarar bilançoda 591 nolu hesapta izlenir.

Key Concept

Sonuç hesaplarının kapanış hiyerarşisinde 690 -> 692 -> 590/591 akışı izlenir. Zarar durumunda 591 hesabı borçlanır.

Hints

1
690 nolu hesabın borç tarafı giderleri, alacak tarafı gelirleri gösterir. Hangisi daha büyük?
2
Dönem sonu kapanış hiyerarşisinde 690'dan bilançoya geçerken 692 nolu hesabı kullanmayı unutmayın.
3
Zarar durumunda bilançoda kullanılan hesap 591 Dönem Net Zararı (-) hesabıdır ve bu hesap borç taraflı çalışır.

Practice More

Aynı senaryoda işletmenin %20 kurumlar vergisi ödemesi gerektiğini varsayarak 691 ve 692 hesaplarının nasıl etkileneceğini inceleyin.

Alternative Method

Hesapların T cetvelini (defter-i kebir) çizerek 690'ın borç kalanını görün. Bu bakiyeyi kapatmak için 690'ı alacaklandırın ve 692'yi borçlandırın. Son adımda 692'yi kapatmak için alacaklandırırken, paranın gideceği son durak olan 591'i borçlandırın.
Estimated Time:2m 0s
Question 155Question

(S) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 5050 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini pay başına 6565 TL bedelle ihraç etmiş ve bedellerin tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. İhraç işlemleriyle ilgili olarak toplam ihraç bedeli üzerinden %2\%2 oranında banka komisyonu ödenmiştir. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde ihraç giderlerinin ihraç primlerinden mahsup edildiği varsayıldığında, hisse senedi ihracına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 137.000137.000 TL alacaklandırılır.

Answer

İlgili yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı net tutar olan 137.000137.000 TL üzerinden alacaklandırılmalıdır.
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi durumunda ortaya çıkan fark "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir. İhraçla ilgili katlanılan giderler (komisyon vb.) ise doğrudan bu primlerden düşülerek netleştirilir. Bu soruda brüt prim 150.000150.000 TL (650.000500.000650.000 - 500.000) iken, %2\%2 komisyon olan 13.00013.000 TL bu tutardan düşülmüş ve net 137.000137.000 TL alacak kaydı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
10.000×5010.000 \times 50 TL = 500.000500.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek nominal tutarı bulmak için gereklidir.
2
Toplam ihraç bedelinin hesaplanması
10.000×6510.000 \times 65 TL = 650.000650.000 TL
İşletmeye giren brüt nakit akışını ve komisyon matrahını belirlemek için gereklidir.
3
Banka komisyonu (ihraç gideri) tutarının hesaplanması
650.000×%2650.000 \times \%2 = 13.00013.000 TL
İhraç priminden düşülecek gider tutarını belirlemek için gereklidir.
4
Net ihraç priminin hesaplanması
(650.000650.000 - 500.000500.000) - 13.00013.000 = 137.000137.000 TL
İhraç primleri hesabına kaydedilecek net tutarı bulmak için (Brüt Prim - İhraç Gideri) formülü uygulanır.

Key Concept

Emisyon Primi ve İhraç Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi

Practice More

İhraç primlerinin daha sonra hangi amaçlarla kullanılabileceğini (sermayeye ilave, zarar mahsubu vb.) gözden geçirin.
Estimated Time:2m 0s
Question 156Question

(G)(G) Anonim Şirketi, 800.000800.000 TL tutarındaki sermayesini, bilançosunda yer alan 200.000200.000 TL tutarındaki "Geçmiş Yıllar Zararları"nı mahsup ederek kapatmak amacıyla azaltmaya karar vermiş ve gerekli yasal prosedürlerin ardından işlemi tescil ettirmiştir.

Buna göre, söz konusu sermaye azaltımı işleminin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 500 Sermaye Hesabı

Answer

Sermaye azaltımı yoluyla zarar mahsubu işleminde, azalan sermaye tutarı kadar '500 Sermaye Hesabı' borçlandırılır.
Sermaye azaltımı işlemi tescil edildiğinde, işletmenin ana sermayesi azalır. Muhasebe mantığı gereği, pasif karakterli hesaplardaki azalışlar borç tarafına kaydedildiğinden, '500 Sermaye Hesabı' borçlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin mahiyetini ve etkilenen hesapları belirleme
Sermaye azaltılarak geçmiş yıl zararları kapatılacaktır. Kullanılacak hesaplar: 500 Sermaye ve 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-).
Sermaye azaltımı öz kaynaklarda bir azalış, zararın mahsubu ise düzenleyici bir hesabın kapatılmasıdır.
2
Hesapların borç/alacak yönlerini tayin etme
500 Sermaye (Pasif) azaldığı için borçlandırılır. 580 Geçmiş Yıllar Zararları (Düzenleyici -) kapandığı için alacaklandırılır.
Pasif hesaplardaki azalışlar borca, pasif düzenleyici hesaplardaki azalışlar alacağa kaydedilir.
3
Yevmiye kaydını oluşturma
Hesap KoduHesap AdıBorçAlacak
500SERMAYE200.000200.000
580GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI200.000200.000
Tescil edilen sermaye azaltımı tutarı ana sermaye hesabından düşülürken, mahsup edilen zarar hesabı sıfırlanır.

Key Concept

Sermaye Azaltımı ve Zarar Mahsubu

Hints

1
Sermaye hesabı bir pasif hesaptır. Pasif hesaplardaki azalışların hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.
2
Zarar mahsubu, bir eksi öz kaynak hesabı ile artı öz kaynak hesabının birbirini yok etmesidir. Sermaye azalırken borç, zarar hesabı kapanırken alacak tarafına yazılır.
3
Kayıt şu şekildedir: Borç tarafta 500 Sermaye, alacak tarafta 580 Geçmiş Yıllar Zararları. Soruda borçlandırılacak olan sorulmaktadır.

Practice More

Sermayenin ortaklara nakden iade edilmesi durumundaki yevmiye kaydını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 157Question

Zirve Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına esas teşkil edecek verileri şu şekildedir:

KalemTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.500.0002.500.000
Yasal Yedekler (I. Tertip)480.000480.000
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları150.000150.000

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili Türk Ticaret Kanunu (TTKTTK) hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre, işletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

İşletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 20.00020.000 TL'dir.
Doğru tutar olan 20.00020.000 TL, hem geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesini hem de yasal tavan olan ödenmiş sermayenin %20\%20'lik limitini dikkate alan tek sonuçtur. Hesaplanan teorik tutar (22.50022.500 TL), mevcut yedek akçeyi tavanın (500.000500.000 TL) üzerine çıkaracağı için sadece tavanı tamamlayacak kadar (20.00020.000 TL) ayrım yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Yasal yedek akçe tavan sınırını hesapla.
2.500.000×%20=500.0002.500.000 \times \%20 = 500.000 TL.
TTKTTK'ya göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
2
Mevcut yedek akçe ile tavan arasındaki farkı (kalan limiti) bul.
500.000480.000=20.000500.000 - 480.000 = 20.000 TL.
İşletme bu dönem en fazla bu fark kadar yedek akçe ayırabilir.
3
Yedek akçe hesaplamasına esas matrahı (bazı) belirle.
600.000150.000=450.000600.000 - 150.000 = 450.000 TL.
Yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilmelidir.
4
Matrah üzerinden %5\%5 oranında hesaplama yap.
450.000×%5=22.500450.000 \times \%5 = 22.500 TL.
I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5\%5'tir.
5
Hesaplanan tutar ile kalan limiti karşılaştırarak nihai tutarı belirle.
22.500>20.00022.500 > 20.000 olduğu için 20.00020.000 TL.
Hesaplanan tutar limitin üzerinde olduğunda sadece limit kadar (boşluk kadar) yedek ayrılır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tavan Sınırı ve Mahsup Kuralı

Hints

1
Yasal yedek akçe ayrılırken ilk olarak ödenmiş sermayenin %20\%20’si ile mevcut yedekler arasındaki farka bakın.
2
Hesaplama yaparken dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın.
3
Limit 20.00020.000 TL'dir. Eğer hesapladığınız tutar bu limitin üzerindeyse, limit geçerli olur.

Practice More

Eğer işletme II. Tertip Yasal Yedek Akçe ayırsaydı, hesaplamada hangi tutarı temel alması gerekirdi? (Kâr payı dağıtım senaryolarını inceleyin).

Alternative Method

Önce tavan farkını (500.000480.000=20.000500.000 - 480.000 = 20.000) bir kenara not edin. Ardından (600.000150.000)×0,05(600.000 - 150.000) \times 0,05 işlemini yapın. İki sayıdan küçük olanı seçin.
Estimated Time:1m 30s
Question 158Question

(B) Anonim Şirketi 1.500.0001.500.000 TL olan sermayesini artırma kararı almıştır. Bu artış süreciyle ilgili bilgiler şu şekildedir:

* 300.000300.000 TL tutarındaki "Olağanüstü Yedekler" sermayeye ilave edilmiştir.
* 200.000200.000 TL tutarındaki "Maliyet Artış Fonu" sermayeye ilave edilmiştir.
* 400.000400.000 TL nominal değerli yeni paylar, 500.000500.000 TL bedelle nakit karşılığında ihraç edilmiş ve bedelleri tescil tarihinde banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Buna göre, sermaye artırımı ve nakit tahsilat işlemleri tamamlandığında işletmenin toplam öz kaynak tutarında meydana gelen net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 500.000500.000 TL artış

Answer

İşletmenin toplam öz kaynak tutarı 500.000500.000 TL artış gösterir.
İşletmenin öz kaynaklarını artıran tek unsur, dışarıdan ortaklarca getirilen veya yeni ortaklara pay satışı yoluyla sağlanan nakit girişidir. Soruda nakit karşılığında 500.000500.000 TL tahsil edildiği belirtilmiştir. Yedeklerin ve maliyet artış fonunun sermayeye eklenmesi ise 'İçsel Artış' olup, öz kaynakların toplam tutarını etkilemez, sadece yapısal dağılımını (Sermaye hesabının büyümesi, yedeklerin küçülmesi) değiştirir.

Step-by-Step Solution

1
İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımını belirleme
300.000300.000 TL (Olağanüstü Yedekler) + 200.000200.000 TL (Maliyet Artış Fonu) = 500.000500.000 TL
Bu tutarlar zaten öz kaynaklar (yedekler ve fonlar) altında yer almaktadır. Sermayeye eklenmeleri öz kaynak toplamını değiştirmez, sadece öz kaynakların alt kalemleri arasında yer değiştirmedir (Reklasifikasyon).
2
Dış kaynaklardan (nakit) sağlanan artışı hesaplama
Nakit Tahsilat = 500.000500.000 TL
İşletmeye dışarıdan nakit girişi sağlanmış ve karşılığında pay ihraç edilmiştir. Bu tutarın 400.000400.000 TL'si sermaye hesabına, 100.000100.000 TL'si (500.000400.000500.000 - 400.000) ise 'Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına kaydedilir. Her iki hesap da öz kaynak kalemidir.
3
Net öz kaynak değişimini hesaplama
Net Değişim = +500.000+500.000 TL
Öz kaynak toplamındaki net artış, işletmeye giren yeni varlık (nakit) tutarı kadardır. İç kaynak transferleri net sonucu etkilemez.

Key Concept

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımlarının (bedelsiz sermaye artırımı) öz kaynak toplamını değiştirmemesi, sadece dış kaynaklı (bedelli) artışların öz kaynak toplamını artırması.
Question 159Question

(Z)(Z) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan sermayesini 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artırımının 300.000300.000 TL'lik kısmının "Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına, kalan kısmın ise nakit karşılığında ve %20\%20 primli olarak ihraç edilmesine karar verilmiş ve artırım tescil edilmiştir. Bu bilgilere göre, sermaye artırımının tescil edildiği tarihte yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE: 840.000840.000 (B), 542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER: 300.000300.000 (B) / 500 SERMAYE: 1.000.0001.000.000 (A), 520 HİSSE SENEDİ İHRAÇ PRİMLERİ: 140.000140.000 (A)

Answer

Doğru yevmiye kaydında 501 Ödenmemiş Sermaye 840.000840.000 TL ve 542 Olağanüstü Yedekler 300.000300.000 TL borçlandırılırken; 500 Sermaye 1.000.0001.000.000 TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri 140.000140.000 TL alacaklandırılır.
Doğru kayıt, sermaye artışının tescili aşamasında nominal artışı (1.000.0001.000.000 TL) sermayeye eklerken, bunun kaynaklarını (iç kaynak: 300.000300.000 TL ve nakit taahhüt: 700.000700.000 TL nominal +140.000+ 140.000 TL prim) ilgili hesaplara borç ve alacak olarak dağıtır. İhraç primi, nakit taahhüt edilen nominal değer üzerinden hesaplanarak sermaye yedeklerine alınır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artış tutarını belirleme
3.000.0002.000.000=1.000.0003.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000 TL
Artırılan tutarın tamamı 500 Sermaye hesabının alacağına kaydedilecektir.
2
Nakit karşılığı ihraç edilen nominal tutarı hesaplama
1.000.000300.0001.000.000 - 300.000 (İç kaynak) =700.000= 700.000 TL
Prim hesaplaması sadece nakit taahhüt edilen nominal tutar üzerinden yapılır.
3
İhraç primi (Emisyon Primi) tutarını hesaplama
700.000×%20=140.000700.000 \times \%20 = 140.000 TL
Nominal değerin üzerindeki bedel 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.
4
Ödenmemiş Sermaye (taahhüt) tutarını belirleme
700.000700.000 (Nominal) +140.000+ 140.000 (Prim) =840.000= 840.000 TL
Ortakların nakit olarak ödemeyi taahhüt ettiği toplam bedel (prim dahil) 501 nolu hesaba borç yazılır.

Key Concept

Sermaye artırımı sırasında ihraç primlerinin ve iç kaynakların eş zamanlı muhasebeleştirilmesi.
Question 160Question

AA İşletmesi, sermayesinin %20\%20’sine sahip olduğu BB İştirakinin sermaye artırımı kararı aldığını ve bu artırımı tamamıyla iç kaynaklardan karşıladığını öğrenmiştir. BB İştirakinin sermayeye ilave ettiği iç kaynak tutarları aşağıdaki gibidir:

- Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları: 300.000300.000 TL
- Hisse Senedi İhraç Primleri: 200.000200.000 TL
- Olağanüstü Yedekler: 150.000150.000 TL

Buna göre, AA İşletmesinin bedelsiz hisse senetlerini teslim aldığında yapacağı muhasebe kaydında "523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 100.000100.000

Answer

İşletmenin payına düşen sermaye yedeklerinin toplamı olan 100.000100.000 TL, "523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları" hesabına kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan tutar, iştirakin sermayeye ilave ettiği 'Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' (300.000300.000 TL) ve 'Hisse Senedi İhraç Primleri' (200.000200.000 TL) gibi sermaye yedeklerinin toplamı olan 500.000500.000 TL üzerinden işletmenin %20\%20 payı hesaplanarak (100.000100.000 TL) bulunmuştur. Tekdüzen Hesap Planı açıklamalarına göre, sermaye yedeklerinden kaynaklanan bedelsiz paylar yatırımcıda 523 nolu hesaba alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İştirakin sermayeye eklediği kaynakların niteliğini sınıflandırın.
Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (300.000300.000 TL) ve Hisse Senedi İhraç Primleri (200.000200.000 TL) sermaye yedeğidir. Olağanüstü Yedekler (150.000150.000 TL) kâr yedeğidir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, iştirakin sermaye yedeklerinden gelen bedelsiz paylar 523 nolu hesaba, kâr yedeklerinden gelenler ise gelir hesaplarına kaydedilir.
2
523 nolu hesaba konu olacak toplam sermaye yedeği tutarını hesaplayın.
300.000+200.000=500.000300.000 + 200.000 = 500.000 TL.
Her iki kalem de öz kaynaklar grubunda sermaye yedeği olarak kabul edilir.
3
Yatırımcı işletmenin payına düşen tutarı hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
İşletme sermayedeki payı oranında bedelsiz hisse senedi alacaktır.

Key Concept

İştiraklerin sermaye yedeklerini (520, 522 vb.) sermayeye eklemesi durumunda, yatırımcı işletme bu payları '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabına, kâr yedeklerini eklemesi durumunda ise '640 İştiraklerden Temettü Gelirleri' hesabına kaydeder.

Hints

1
İştirakin sermayeye eklediği kalemleri 'Sermaye Yedekleri' ve 'Kâr Yedekleri' olarak iki gruba ayırın.
2
Yeniden değerleme artışları ve ihraç primleri sermaye yedeğidir; olağanüstü yedekler ise kâr yedeğidir.
3
Yatırımcı işletmede '523' nolu hesaba sadece sermaye yedeklerinden gelen paylar kaydedilir. Kâr yedeklerinden gelen paylar gelir hesabına gider.

Practice More

Eğer iştirak bu artışı kâr yedeklerinden yapmış olsaydı, yatırımcı işletmede hangi hesabın kullanılacağını ve bu işlemin gelir tablosunu nasıl etkileyeceğini inceleyiniz.

Alternative Method

Önce iştirakin toplam sermaye yedeklerini bulup (500.000500.000) pay oranını uygulamak yerine, her bir sermaye yedeği kaleminin payını ayrı ayrı hesaplayıp (60.000+40.00060.000 + 40.000) toplayarak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 8 / 17Next
Öz Kaynaklar Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 8 | Examkin