Examkin

Question

Difficulty: HardHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Sigma Devleti, okyanus kıyısındaki aktif bir fay hattı üzerine gerekli güvenlik standartlarını bilerek göz ardı edip devasa bir kimyasal tesis inşa etmiştir. Meydana gelen büyük bir deprem sonrasında tesiste onarılamaz bir hasar oluşmuş ve tüm bölgeyi tehdit eden zehirli bir gaz sızıntısı başlamıştır. Sigma Devleti, bu tehlikenin kendi sınırlarını aşmasını engellemek için tüm lojistik kapasitesini bölgeye yönlendirmiş ve bu süreçte komşusu Pi Devleti ile aralarındaki 'Kapsamlı Ekonomik İşbirliği Antlaşması'ndan doğan teslimat yükümlülüklerini tek taraflı olarak askıya almayı seçmiştir. Ayrıca Sigma Devleti, sızıntı bölgesindeki kurtarma çalışmalarında belirli bir etnik azınlık grubuna kasten yardım ulaştırmamış ve onları zorla bölgede tutarak insanlığa karşı suç teşkil eden sistematik ayrımcılık fiillerini işlemiştir.

Devletlerin uluslararası hukuka aykırı fiillerinden doğan sorumluluğuna ilişkin kurallar bağlamında, Sigma Devleti'nin eylemleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. A
    Deprem önceden öngörülemeyen doğal bir felaket olduğundan, Sigma Devleti'nin antlaşma yükümlülüklerini askıya alma yönündeki bilinçli kararı maddi imkânsızlık doğuran "mücbir sebep" olarak değerlendirilir ve devleti tüm sorumluluklardan kurtarır.
  2. B
    Sigma Devleti'nin devletin temel çıkarlarını ağır ve yakın bir tehlikeye karşı korumak amacıyla hareket etmesi zaruret halini doğurduğundan, bu istisnai durum emredici kural (jus cogens) niteliğindeki ihlalleri dahi hukuka uygun hale getirir.
  3. C
    Sigma Devleti'nin yükümlülüklerini askıya alması, iradesi dışında gerçekleşen bir doğa olayına karşı gösterilen bir tepki olması sebebiyle "mücbir sebep" değil "zaruret hali" teşkil eder ve devletin tesisi hatalı inşa ederek tehlikeye katkı sağlaması bu savunmayı engellemez.
  4. Sigma Devleti, azınlık grubuna yönelik fiilleri emredici kuralları (jus cogens) ihlal ettiği için bu eylemlerinde hiçbir şekilde sorumluluktan kurtulamaz; ekonomik antlaşmayı askıya almasında ise tehlikenin doğuşuna kendi kusuruyla katkıda bulunduğu için zaruret hali savunmasını ileri süremez.Answer
  5. E
    Yaşanan çevresel felaket karşısında insan yaşamının kurtarılması hedeflendiğinden olayda "tehlike hali" mevcuttur; bu nedenle devletin iradi eylemlerle yükümlülüklerini ihlal etmesi ve insanlığa karşı suç işlemesi hukuka aykırılık oluşturmaz.

Answer

Sigma Devleti, azınlık grubuna yönelik eylemlerinde jus cogens (emredici kurallar) ihlali yaptığı için hiçbir hukuka aykırılığı ortadan kaldıran halden yararlanamaz. Antlaşmayı askıya alma fiilinde ise, tesisi fay hattı üzerine kurarak tehlikenin doğuşuna kendi kusuruyla katkıda bulunduğu için zaruret halini ileri süremez.
Doğru yanıt, ILC Devletin Sorumluluğu Maddelerinin temel sınırlarını eksiksiz yansıtmaktadır. Madde 26 uyarınca, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller emredici kurallara (jus cogens) uygulanamaz; bu sebeple sistematik ayrımcılık fiilleri mazeretsiz olarak hukuka aykırıdır. İkinci boyut olan ekonomik antlaşmanın ihlalinde ise devlet 'zaruret hali' (Madde 25) içerisinde olduğunu ileri sürse bile, tehlikenin ana kaynağı olan kimyasal tesisin inşasında güvenlik kurallarını ihmal ederek kendi eylemiyle duruma katkı sağladığı için bu yöndeki savunması geçersizdir.

Step-by-Step Solution

1
Sigma Devleti'nin azınlık grubuna yönelik sistematik ayrımcılık (insanlığa karşı suç) eyleminin uluslararası hukuktaki yerini değerlendir.
Sistematik ayrımcılık emredici kural (jus cogens) ihlalidir. ILC taslak maddeleri uyarınca hiçbir mazeret jus cogens ihlalini meşrulaştıramaz.
Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller, emredici kurallardan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesini haklı gösteremez.
2
Ekonomik antlaşmanın askıya alınması kararının hukuki sebebini mücbir sebep ve zaruret hali temelinde analiz et.
Devletin kaynaklarını bilinçli bir kararla başka alana yönlendirmesi maddi imkânsızlık (mücbir sebep) değil, daha ağır bir tehlikeyi önlemek için yapılan iradi bir tercih (zaruret hali) beyanıdır.
Mücbir sebep fiziki ve kaçınılmaz bir imkânsızlık ararken, zaruret hali devletin bilinçli seçimine dayanır.
3
Sigma Devleti'nin tesisi güvenlik standartlarını göz ardı ederek inşa etmesinin zaruret hali savunmasına hukuki etkisini incele.
Devlet kendi kusuruyla tehlikenin (zaruret halinin) doğmasına katkıda bulunduğu için bu savunmadan yararlanamaz.
Uluslararası hukukta (ILC Madde 25), zaruret hali ileri sürebilmenin temel sınırlarından biri devletin bu durumun oluşumuna kendi eylemleriyle katkıda bulunmamış (non-contribution) olmasıdır.

Key Concept

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller, Jus Cogens İstisnası ve Zaruret Halinin Sınırları
Rate this question

Topics

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller