Uluslararası Sorumluluk

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü'nün 27. maddesinde düzenlenen "resmi sıfatın önemsizliği" ilkesi uyarınca, bir kişinin devlet başkanı, hükümet veya parlamento üyesi olmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Roma Statüsü’ne taraf bir devlette İçişleri Bakanı olarak görev yapan bir sivil amirin, emri altındaki güvenlik birimlerinin sivil halka karşı gerçekleştirdiği yaygın ve sistematik saldırıları bildiği veya bilmesini gerektiren koşulların varlığına rağmen bu eylemleri engellememesi durumunda; söz konusu amirin Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) nezdindeki hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü'nün 33. maddesinde düzenlenen "üstün emri ve hukukun gereği" (superior orders) savunması çerçevesinde; bir kişinin bir hükümetin veya bir amirin emrini yerine getirmiş olmasının cezai sorumluluğu üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti'ne ait olan ve kamu hizmetine tahsis edilmiş bir bilimsel araştırma gemisi, $B$ Devleti'nin karasularında seyrederken $B$ Devleti sahil güvenlik ekipleri tarafından uluslararası hukuka aykırı olduğu iddia edilen bir gerekçeyle zapt edilmiş ve gemi mürettebatı tutuklanmıştır. $A$ Devleti, hem devlet gemisine el konulması (doğrudan zarar) hem de vatandaşları olan mürettebatın şahsi özgürlüklerinin kısıtlanması (dolaylı zarar) nedeniyle $B$ Devleti'ne karşı uluslararası bir talepte bulunmuştur. $B$ Devleti ise mürettebatın kendi mahkemelerinde henüz iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürerek talebin kabule şayan olmadığını savunmaktadır.

Bu olayda "iç hukuk yollarının tüketilmesi" (local remedies) kuralının uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğmasına neden olan "uluslararası haksız fiilin" kurucu unsurları, Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan taslak maddelerde kümülatif (birlikte bulunması gereken) şartlar olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bir davranışın uluslararası haksız fiil teşkil etmesi için gereken iki temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta bir devletin haksız bir fiilden sorumlu tutulabilmesi için eylemin o devlete 'isnat edilebilir' olması gerekmektedir. Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' uyarınca, bir devlet görevlisinin kendisine verilen resmi yetkileri aşarak ($ultra$ $vires$) gerçekleştirdiği haksız bir fiilin hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta bir devletin, yabancı bir devletin egemenliği altında bulunan ve hakları ihlal edilen vatandaşının davasını diplomatik yollarla veya uluslararası yargı önünde sahiplenmesine "diplomatik koruma" denir. Bu mekanizmanın işletilebilmesi için mağdur birey veya şirketin uyması gereken temel bir usul şartı bulunmaktadır.

Buna göre, diplomatik koruma kapsamında "iç hukuk yollarının tüketilmesi" (Local Remedies Rule) kuralı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukuk kişiliğine sahip bir örgütün gerçekleştirdiği bir eylemin "uluslararası haksız fiil" olarak nitelendirilip örgütün hukuki sorumluluğuna yol açabilmesi için gereken iki temel kurucu unsur aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Devlet A'nın sınır birliğinde görevli askeri personeli, amirlerinin kesin talimatlarına aykırı hareket ederek Devlet B'ye ait bir sınır kontrol tesisini kısa süreliğine işgal etmiş ve bu sırada tesisteki veri depolama ünitelerine geri dönülemez şekilde zarar vermiştir. Devlet A, personelin yetkisini aşarak (ultra vires) hareket ettiğini ve bu nedenle herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını savunmaktadır. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni çerçevesinde, bu olaydaki onarım yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$X$ Devleti'nin federal yapısı içerisinde yer alan bir eyalet mahkemesi, yabancı bir devletin diplomatik temsilciliğine ait bir taşınmaz üzerinde haciz işlemi başlatmış ve bu karar uygulanmıştır. $X$ Devleti merkezi hükümeti, mahkemelerin bağımsız olduğunu ve eyaletlerin özerk yapısı gereği bu işlemin merkezi devlete isnat edilemeyeceğini savunmaktadır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan "Uluslararası Haksız Fiillerden Dolayı Devletin Sorumluluğu" taslak maddeleri uyarınca, bu olaydaki isnadiyet sorunuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devlet A, komşusu Devlet B ile imzaladığı bir enerji iş birliği antlaşması çerçevesinde, her ay belirli bir miktarda elektrik enerjisi sağlamayı taahhüt etmiştir. Ancak Devlet A’nın ana üretim tesislerinin bulunduğu bölgede meydana gelen, öngörülemez ve şiddetli bir deprem sonucunda tesisler ağır hasar görmüş ve enerji iletim hatları tamamen devre dışı kalmıştır. Bu doğa olayı neticesinde Devlet A, antlaşmadan doğan yükümlülüğünü yerine getirememiştir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri dikkate alındığında, Devlet A’nın bu durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bireylerin doğrudan cezai sorumluluğunun doğduğu temel alanlardan biri olan "insanlığa karşı suçlar"ı (crimes against humanity), bir fiilin sadece ağır bir "adi suç" olmasından ayıran ve Roma Statüsü'nde de belirtilen temel bağlam unsuru (contextual element) aşağıdakilerden hangisidir?

A Devleti'nde yaşanan şiddetli bir doğal afet ve ardından gelişen toplumsal olaylar sonucunda, ülkenin ücra bir sınır bölgesinde mülki idare ve kolluk kuvvetleri tamamen dağılmış, bölge yönetimsiz kalmıştır. Bu süreçte, bölge halkından oluşan ve herhangi bir resmi sıfatı bulunmayan bir 'Yerel Güvenlik Komitesi', asayişi sağlamak ve sınır geçişlerini denetlemek amacıyla kamu yetkilerini fiilen kullanmaya başlamıştır. Komitenin bu faaliyetleri sırasında, komşu B Devleti'ne ait diplomatik kurye aracına uluslararası hukuka aykırı şekilde el konulması ve aracın tahrip edilmesi üzerine B Devleti tazminat talebinde bulunmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Sorumluluğu Taslak Maddeleri' uyarınca, bu olaydaki isnadiyet (atıf) ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta bir devletin haksız bir fiili sebebiyle hukuki sorumluluğunun doğabilmesi için gerekli olan 'kurucu unsurlar' ve bu unsurların hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir devletin, tüm uluslararası güvenlik standartlarına ve 'önleme yükümlülüklerine' ($due\ diligence$) tam uyum sağlayarak yürüttüğü barışçıl amaçlı bir uzay faaliyeti sırasında; teknik bir arıza nedeniyle kontrolden çıkan uydu parçalarının başka bir devletin yerleşim alanına düşerek maddi hasara yol açtığı tespit edilmiştir.

Uluslararası hukukta 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimi çerçevesinde, bu olaydaki sorumluluğun doğmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğabilmesi için hukuka aykırı fiilin devlete isnat edilebilir (atıf yapılabilir) olması şarttır. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun ($UHK$) $2001$ tarihli "Devletlerin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri"nin $8$. maddesi, özel şahısların veya grupların eylemlerinin hangi şartla devlete isnat edileceğini düzenlemektedir.

Buna göre, resmi bir devlet organı statüsünde olmayan özel bir grubun gerçekleştirdiği haksız fiilin uluslararası hukuk uyarınca ilgili devlete isnat edilebilmesi için aranan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

2011 tarihli 'Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları' (DARIO) uyarınca; bir devletin veya başka bir uluslararası örgütün, bir uluslararası örgütün tasarrufuna verdiği (placed at the disposal of) bir organın veya görevlisinin gerçekleştirdiği fiilin, tasarrufuna verilen örgüte isnat edilebilmesi için gerekli olan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan ve devletin sorumluluğuna ilişkin genel kabul görmüş kuralları yansıtan $2001$ tarihli "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri" uyarınca; bir fiilin "uluslararası haksız fiil" olarak nitelendirilmesi ve sorumluluğun doğması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti vatandaşı olan Bay $X$, $B$ Devleti sınırları içerisinde uğradığı haksız bir fiil nedeniyle maddi zarara uğramış ve bu devletin iç hukuk yollarını tüketmiştir. Ancak Bay $X$, uyuşmazlık uluslararası düzeye taşınmadan önce kendi isteğiyle $A$ Devleti vatandaşlığından çıkarak $C$ Devleti vatandaşlığına geçmiştir.

Bu durumda, diplomatik koruma müessesesinin temel şartlarından biri olan "vatandaşlığın sürekliliği" (continuity of nationality) ilkesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$A$ Devleti vatandaşı olan bir yatırımcıya ait özel şirket, $B$ Devleti'nde yürüttüğü faaliyetler sırasında bu devletin kolluk kuvvetlerinin haksız müdahalesi sonucu büyük bir maddi zarara uğramıştır. Şirket yönetimi, uğranılan zararın uluslararası düzeyde tazmin edilmesi amacıyla $A$ Devleti'nin diplomatik koruma (diplomatic protection) mekanizmasını işletmesini talep etmektedir.

Uluslararası hukuk kuralları uyarınca $A$ Devleti'nin bu uyuşmazlığı sahiplenerek diplomatik koruma hakkını hukuken geçerli bir şekilde ileri sürebilmesi için gereken temel şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?